1. සුද්ධබ්‍රහ්මචරියකථාවණ්ණනා
269. ඉදානි බ්‍රහ්මචරියකථා හොති. තත්ථ ද්වෙ බ්‍රහ්මචරියවාසා, මග්ගභාවනා ච පබ්බජ්ජා ච. පබ්බජ්ජා සබ්බදෙවෙසු නත්ථි. මග්ගභාවනා ඨපෙත්වා අසඤ්ඤසත්තෙ සෙසෙසු අප්පටිසිද්ධා. තත්ථ යෙ පරනිම්මිතවසවත්තිදෙවෙ උපාදාය තදුපරිදෙවෙසු මග්ගභාවනම්පි න ඉච්ඡන්ති සෙය්‍යථාපි සම්මිතියා, තෙ සන්ධාය නත්ථි දෙවෙසූති පුච්ඡා සකවාදිස්ස. ‘‘තීහි, භික්ඛවෙ, ඨානෙහි ජම්බුදීපකා මනුස්සා උත්තරකුරුකෙ ච මනුස්සෙ අධිග්ගණ්හන්ති දෙවෙ ච තාවතිංසෙ. කතමෙහි තීහි? සූරා සතිමන්තො ඉධ බ්‍රහ්මචරියවාසො’’ති (අ. නි. 9.21) ඉදං සුත්තං නිස්සාය ද්වෙපි බ්‍රහ්මචරියවාසා නත්ථි දෙවෙසූති උප්පන්නලද්ධිවසෙන පටිඤ්ඤා පරවාදිස්ස. පුන ද්වින්නම්පි බ්‍රහ්මචරියානං අන්තරායිකධම්මවසෙනෙව සබ්බෙ දෙවා ජළාති පුච්ඡා සකවාදිස්ස. තත්ථ හත්ථසංවාචිකාති මූගා විය හත්ථමුද්ධාය වත්තාරො. පරතො අත්ථි දෙවෙසූති පුච්ඡා පරවාදිස්ස, මග්ගභාවනං සන්ධාය පටිඤ්ඤා සකවාදිස්ස. පටිඤ්ඤාය අධිප්පායං අසල්ලක්ඛෙත්වා පබ්බජ්ජාවසෙන අනුයොගො පරවාදිස්ස.
270. යත්ථ නත්ථි පබ්බජ්ජාති පඤ්හෙ ගිහීනඤ්චෙව එකච්චානඤ්ච දෙවානං මග්ගපටිලාභං සන්ධාය පටික්ඛෙපො තස්සෙව. පුන පුට්ඨො පච්චන්තවාසිනො චෙව අසඤ්ඤසත්තෙ ච සන්ධාය පටිඤ්ඤා තස්සෙව. යො පබ්බජතීතිආදීසු පුච්ඡාසුපි එසෙව නයො. පුන ‘‘අත්ථි දෙවෙසූ’’ති පඤ්හෙපි මග්ගභාවනං සන්ධායෙව පටිඤ්ඤා සකවාදිස්ස, ‘‘සබ්බදෙවෙසූ’’ති වුත්තෙ අසඤ්ඤසත්තෙ සන්ධාය පටික්ඛෙපො තස්සෙව.
271. මනුස්සෙසූති පඤ්හද්වයෙ ජම්බුදීපකෙ සන්ධාය පටිඤ්ඤා. පච්චන්තවාසිනො සන්ධාය පටික්ඛෙපො වෙදිතබ්බො.
අත්ථි යත්ථ අත්ථීති අත්ථි තෙ දෙවා, අත්ථි වා සො පදෙසො, යත්ථ අත්ථීති එවං සත්තපදෙසවිභාගමුඛෙන විස්සජ්ජනං සකවාදිස්ස. ඉමිනා නයෙන සබ්බෙ එකන්තරිකපඤ්හා වෙදිතබ්බා.
272. සුත්තානුයොගෙ කුහිං ඵලුප්පත්තීති තස්ස අනාගාමිනො අරහත්තඵලුප්පත්ති කුහින්ති පුච්ඡා සකවාදිස්ස. තත්ථෙවාති සුද්ධාවාසෙසූති අත්ථො.
හන්ද හීති කාරණත්ථෙ නිපාතො. ඉදං වුත්තං හොති – යස්මා අනාගාමිපුග්ගලො ඉධ ලොකෙ භාවිතෙන මග්ගෙන තත්ථ සුද්ධාවාසෙසු ඵලං සච්ඡිකරොති, න තත්ථ අඤ්ඤං මග්ගං භාවෙති, තස්මා නත්ථි දෙවෙසු බ්‍රහ්මචරියවාසොති.