1. මනුස්සලොකකථාවණ්ණනා
802-803. ඉදානි මනුස්සලොකකථා නාම හොති. තත්ථ ‘‘තථාගතො ලොකෙ, ජාතො ලොකෙ සංවඩ්ඪො, ලොකං අභිභුය්‍ය විහරති අනුපලිත්තො ලොකෙනා’’ති (සං. නි. 3.94) සුත්තං අයොනිසො ගහෙත්වා ‘‘භගවා තුසිතභවනෙ නිබ්බත්තො තත්ථෙව වසති, න මනුස්සලොකං ආගච්ඡති, නිම්මිතරූපමත්තකං පනෙත්ථ දස්සෙතී’’ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්‍යථාපි එතරහි වෙතුල්ලකානංයෙව, තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං පුට්ඨොකාසෙන චෙව සුත්තසාධනෙන ච සඤ්ඤාපෙතුං නනු අත්ථීතිආදිමාහ. ලොකෙ ජාතොති පරවාදී තුසිතපුරං සන්ධාය වදති. සත්ථාරා පනෙතං මනුස්සලොකඤ්ඤෙව සන්ධාය ලොකං වුත්තං. ලොකං අභිභුය්‍යාති පරවාදී මනුස්සලොකං අභිභවිත්වාති දිට්ඨියා වදති, සත්ථා පන ආරම්මණලොකං අභිභවිත්වා විහාසි. අනුපලිත්තො ලොකෙනාති පරවාදී මනුස්සලොකෙන අනුපලිත්තතංව සන්ධාය වදති, සත්ථා පන ලොකධම්මෙසු කිලෙසෙහි අනුපලිත්තො විහාසි. තස්මා අසාධකමෙතන්ති.
මනුස්සලොකකථාවණ්ණනා.