3. පුග්ගලධම්මවාරො

(1) උප්පාදනිරොධකාලසම්භෙදවාරො

105. (ක) යස්ස යං චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣති තස්ස තං චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සති න උප්පජ්ජිස්සතීති? ආමන්තා.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සති න උප්පජ්ජිස්සති තස්ස තං චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣතීති? ආමන්තා.

(ක) යස්ස යං චිත්තං න උප්පජ්ජති නිරුජ්ඣති තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සති උප්පජ්ජිස්සතීති? නො.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සති උප්පජ්ජිස්සති තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජති නිරුජ්ඣතීති? නත්ථි.

(2) උප්පාදුප්පන්නවාරො

106. (ක) යස්ස යං චිත්තං උප්පජ්ජති තස්ස තං චිත්තං උප්පන්නන්ති? ආමන්තා.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං උප්පන්නං තස්ස තං චිත්තං උප්පජ්ජතීති?

භඞ්ගක්ඛණෙ චිත්තං උප්පන්නං, නො ච තස්ස තං චිත්තං උප්පජ්ජති. උප්පාදක්ඛණෙ චිත්තං උප්පන්නඤ්චෙව උප්පජ්ජති ච.

(ක) යස්ස යං චිත්තං න උප්පජ්ජති තස්ස තං චිත්තං න උප්පන්නන්ති?

භඞ්ගක්ඛණෙ චිත්තං න උප්පජ්ජති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න උප්පන්නං. අතීතානාගතං චිත්තං න චෙව උප්පජ්ජති න ච උප්පන්නං.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං න උප්පන්නං තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජතීති? ආමන්තා.

(3) නිරොධුප්පන්නවාරො

107. (ක) යස්ස යං චිත්තං නිරුජ්ඣති තස්ස තං චිත්තං උප්පන්නන්ති? ආමන්තා.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං උප්පන්නං තස්ස තං චිත්තං නිරුජ්ඣතීති?

උප්පාදක්ඛණෙ චිත්තං උප්පන්නං, නො ච තස්ස තං චිත්තං නිරුජ්ඣති. භඞ්ගක්ඛණෙ චිත්තං උප්පන්නඤ්චෙව නිරුජ්ඣති ච.

(ක) යස්ස යං චිත්තං න නිරුජ්ඣති තස්ස තං චිත්තං න උප්පන්නන්ති?

උප්පාදක්ඛණෙ චිත්තං න නිරුජ්ඣති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න උප්පන්නං. අතීතානාගතං චිත්තං න චෙව නිරුජ්ඣති න ච උප්පන්නං.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං න උප්පන්නං තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣතීති? ආමන්තා.

(4) උප්පාදවාරො

108. (ක) යස්ස යං චිත්තං උප්පජ්ජති තස්ස තං චිත්තං උප්පජ්ජිත්ථාති? නො.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං උප්පජ්ජිත්ථ තස්ස තං චිත්තං උප්පජ්ජතීති? නො.

(ක) යස්ස යං චිත්තං න උප්පජ්ජති තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජිත්ථාති?

අතීතං චිත්තං න උප්පජ්ජති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජිත්ථ. භඞ්ගක්ඛණෙ අනාගතඤ්ච චිත්තං න චෙව උප්පජ්ජති න ච උප්පජ්ජිත්ථ.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං න උප්පජ්ජිත්ථ තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජතීති?

උප්පාදක්ඛණෙ චිත්තං න උප්පජ්ජිත්ථ, නො ච තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජති. භඞ්ගක්ඛණෙ අනාගතඤ්ච චිත්තං න චෙව උප්පජ්ජිත්ථ න ච උප්පජ්ජති.

109. (ක) යස්ස යං චිත්තං උප්පජ්ජති තස්ස තං චිත්තං උප්පජ්ජිස්සතීති? නො.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං උප්පජ්ජිස්සති තස්ස තං චිත්තං උප්පජ්ජතීති? නො.

(ක) යස්ස යං චිත්තං න උප්පජ්ජති තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජිස්සතීති?

අනාගතං චිත්තං න උප්පජ්ජති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජිස්සති. භඞ්ගක්ඛණෙ අතීතඤ්ච චිත්තං න චෙව උප්පජ්ජති න ච උප්පජ්ජිස්සති.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං න උප්පජ්ජිස්සති තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජතීති?

උප්පාදක්ඛණෙ චිත්තං න උප්පජ්ජිස්සති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජති. භඞ්ගක්ඛණෙ අතීතඤ්ච චිත්තං න චෙව උප්පජ්ජිස්සති න ච උප්පජ්ජති.

110. (ක) යස්ස යං චිත්තං උප්පජ්ජිත්ථ තස්ස තං චිත්තං උප්පජ්ජිස්සතීති? නො.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං උප්පජ්ජිස්සති තස්ස තං චිත්තං උප්පජ්ජිත්ථාති? නො.

(ක) යස්ස යං චිත්තං න උප්පජ්ජිත්ථ තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජිස්සතීති?

අනාගතං චිත්තං න උප්පජ්ජිත්ථ, නො ච තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජිස්සති. පච්චුප්පන්නං චිත්තං න චෙව උප්පජ්ජිත්ථ න ච උප්පජ්ජිස්සති.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං න උප්පජ්ජිස්සති තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජිත්ථාති?

අතීතං චිත්තං න උප්පජ්ජිස්සති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න උප්පජ්ජිත්ථ. පච්චුප්පන්නං චිත්තං න චෙව උප්පජ්ජිස්සති න ච උප්පජ්ජිත්ථ.

(5) නිරොධවාරො

111. (ක) යස්ස යං චිත්තං නිරුජ්ඣති තස්ස තං චිත්තං නිරුජ්ඣිත්ථාති? නො.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං නිරුජ්ඣිත්ථ තස්ස තං චිත්තං නිරුජ්ඣතීති? නො.

(ක) යස්ස යං චිත්තං න නිරුජ්ඣති තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣිත්ථාති?

අතීතං චිත්තං න නිරුජ්ඣති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣිත්ථ. උප්පාදක්ඛණෙ අනාගතඤ්ච චිත්තං න චෙව නිරුජ්ඣති න ච නිරුජ්ඣිත්ථ.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං න නිරුජ්ඣිත්ථ තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣතීති?

භඞ්ගක්ඛණෙ චිත්තං න නිරුජ්ඣිත්ථ, නො ච තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣති. උප්පාදක්ඛණෙ අනාගතඤ්ච චිත්තං න චෙව නිරුජ්ඣිත්ථ න ච නිරුජ්ඣති.

112. (ක) යස්ස යං චිත්තං නිරුජ්ඣති තස්ස තං චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සතීති? නො.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සති තස්ස තං චිත්තං නිරුජ්ඣතීති? නො.

(ක) යස්ස යං චිත්තං න නිරුජ්ඣති තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සතීති?

උප්පාදක්ඛණෙ අනාගතඤ්ච චිත්තං න නිරුජ්ඣති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සති. අතීතං චිත්තං න චෙව නිරුජ්ඣති න ච නිරුජ්ඣිස්සති.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සති තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣතීති?

භඞ්ගක්ඛණෙ චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣති. අතීතං චිත්තං න චෙව නිරුජ්ඣිස්සති න ච නිරුජ්ඣති.

113. (ක) යස්ස යං චිත්තං නිරුජ්ඣිත්ථ තස්ස තං චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සතීති? නො.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සති තස්ස තං චිත්තං නිරුජ්ඣිත්ථාති? නො.

(ක) යස්ස යං චිත්තං න නිරුජ්ඣිත්ථ තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සතීති?

උප්පාදක්ඛණෙ අනාගතඤ්ච චිත්තං න නිරුජ්ඣිත්ථ, නො ච තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සති. භඞ්ගක්ඛණෙ චිත්තං න චෙව නිරුජ්ඣිත්ථ න ච නිරුජ්ඣිස්සති.

(ඛ) යස්ස වා පන යං චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සති තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣිත්ථාති?

අතීතං චිත්තං න නිරුජ්ඣිස්සති, නො ච තස්ස තං චිත්තං න නිරුජ්ඣිත්ථ. භඞ්ගක්ඛණෙ චිත්තං න චෙව නිරුජ්ඣිස්සති න ච නිරුජ්ඣිත්ථ.

(යස්ස චිත්තකෙ සකභාවෙන නිද්දිට්ඨෙ, යං චිත්තකෙ ච යස්ස යං චිත්තකෙ ච එකත්තෙන නිද්දිට්ඨෙ.)

2. සුත්තන්තචිත්තමිස්සකවිසෙසො

114. යස්ස සරාගං චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣති තස්ස සරාගං චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සති න උප්පජ්ජිස්සතීති?

සරාගපච්ඡිමචිත්තස්ස උප්පාදක්ඛණෙ තෙසං සරාගං චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣති, නිරුජ්ඣිස්සති න උප්පජ්ජිස්සති. ඉතරෙසං සරාගචිත්තස්ස උප්පාදක්ඛණෙ තෙසං…පෙ….

3. අභිධම්මචිත්තමිස්සකවිසෙසො

115. යස්ස කුසලං චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣති තස්ස කුසලං චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සති න උප්පජ්ජිස්සතීති?

පච්ඡිමකුසලචිත්තස්ස උප්පාදක්ඛණෙ තෙසං කුසලං චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣති, නිරුජ්ඣිස්සති න උප්පජ්ජිස්සති. ඉතරෙසං කුසලචිත්තස්ස උප්පාදක්ඛණෙ තෙසං…පෙ….

යස්ස වා පන…පෙ…? ආමන්තා …පෙ….

116. යස්ස අකුසලං චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣති…පෙ…. යස්ස අබ්‍යාකතං චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣති…පෙ….

(මූලයමකං චිත්තයමකං ධම්මයමකන්ති තීණි යමකානි යාව සරණඅරණා ගච්ඡන්ති.)

චිත්තයමකං නිට්ඨිතං.