4. ධම්මදස්සනවාරො
1. කාමධාතු
1007. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කති ඛන්ධා පාතුභවන්ති…පෙ… කති චිත්තානි පාතුභවන්ති?
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං පඤ්චක්ඛන්ධා පාතුභවන්ති; කස්සචි එකාදසායතනානි පාතුභවන්ති; කස්සචි දසායතනානි පාතුභවන්ති; කස්සචි අපරානි දසායතනානි පාතුභවන්ති; කස්සචි නවායතනානි පාතුභවන්ති; කස්සචි සත්තායතනානි පාතුභවන්ති; කස්සචි එකාදස ධාතුයො පාතුභවන්ති; කස්සචි දස ධාතුයො පාතුභවන්ති; කස්සචි අපරා දස ධාතුයො පාතුභවන්ති; කස්සචි නව ධාතුයො පාතුභවන්ති; කස්සචි සත්ත ධාතුයො පාතුභවන්ති; සබ්බෙසං එකං සච්චං පාතුභවති; කස්සචි චුද්දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි තෙරසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි අපරානි තෙරසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි ද්වාදසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි නවින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි අපරානි නවින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි අපරානි අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි සත්තින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි පඤ්චින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි චත්තාරින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති; කස්සචි තයො හෙතූ පාතුභවන්ති; කස්සචි ද්වෙ හෙතූ පාතුභවන්ති; කස්සචි [කෙචි (ස්‍යා.)] අහෙතුකා පාතුභවන්ති; සබ්බෙසං චත්තාරො ආහාරා පාතුභවන්ති; සබ්බෙසං එකො ඵස්සො පාතුභවති; සබ්බෙසං එකා වෙදනා… එකා සඤ්ඤා… එකා චෙතනා… එකං චිත්තං පාතුභවති.
1008. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං කතමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා පාතුභවන්ති? රූපක්ඛන්ධො…පෙ… විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං ඉමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා පාතුභවන්ති.
1009. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස එකාදසායතනානි පාතුභවන්ති? කාමාවචරානං දෙවානං, පඨමකප්පිකානං මනුස්සානං, ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං, නෙරයිකානං පරිපුණ්ණායතනානං උපපත්තික්ඛණෙ එකාදසායතනානි පාතුභවන්ති – චක්ඛායතනං, රූපායතනං, සොතායතනං, ඝානායතනං, ගන්ධායතනං, ජිව්හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං, මනායතනං, ධම්මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි එකාදසායතනානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස දසායතනානි පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්චන්ධානං උපපත්තික්ඛණෙ දසායතනානි පාතුභවන්ති – රූපායතනං, සොතායතනං, ඝානායතනං, ගන්ධායතනං, ජිව්හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං, මනායතනං, ධම්මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි දසායතනානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස අපරානි දසායතනානි පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්චබධිරානං උපපත්තික්ඛණෙ දසායතනානි පාතුභවන්ති – චක්ඛායතනං, රූපායතනං, ඝානායතනං, ගන්ධායතනං, ජිව්හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං, මනායතනං, ධම්මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි දසායතනානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස නවායතනානි පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්චන්ධබධිරානං උපපත්තික්ඛණෙ නවායතනානි පාතුභවන්ති – රූපායතනං, ඝානායතනං, ගන්ධායතනං, ජිව්හායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං, මනායතනං, ධම්මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි නවායතනානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස සත්තායතනානි පාතුභවන්ති? ගබ්භසෙය්‍යකානං සත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ සත්තායතනානි පාතුභවන්ති – රූපායතනං, ගන්ධායතනං, රසායතනං, කායායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං, මනායතනං, ධම්මායතනං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි සත්තායතනානි පාතුභවන්ති.
1010. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස එකාදස ධාතුයො පාතුභවන්ති? කාමාවචරානං දෙවානං, පඨමකප්පිකානං මනුස්සානං, ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං පරිපුණ්ණායතනානං උපපත්තික්ඛණෙ එකාදස ධාතුයො පාතුභවන්ති – චක්ඛුධාතු, රූපධාතු, සොතධාතු, ඝානධාතු, ගන්ධධාතු, ජිව්හාධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්ඨබ්බධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමා එකාදස ධාතුයො පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස දස ධාතුයො පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්චන්ධානං උපපත්තික්ඛණෙ දස ධාතුයො පාතුභවන්ති – රූපධාතු, සොතධාතු, ඝානධාතු, ගන්ධධාතු, ජිව්හාධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්ඨබ්බධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමා දස ධාතුයො පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස අපරා දස ධාතුයො පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්චබධිරානං උපපත්තික්ඛණෙ දස ධාතුයො පාතුභවන්ති – චක්ඛුධාතු, රූපධාතු, ඝානධාතු, ගන්ධධාතු, ජිව්හාධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්ඨබ්බධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමා දස ධාතුයො පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස නව ධාතුයො පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්චන්ධබධිරානං උපපත්තික්ඛණෙ නව ධාතුයො පාතුභවන්ති – රූපධාතු, ඝානධාතු, ගන්ධධාතු, ජිව්හාධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්ඨබ්බධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමා නව ධාතුයො පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස සත්ත ධාතුයො පාතුභවන්ති? ගබ්භසෙය්‍යකානං සත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ සත්ත ධාතුයො පාතුභවන්ති – රූපධාතු, ගන්ධධාතු, රසධාතු, කායධාතු, ඵොට්ඨබ්බධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමා සත්ත ධාතුයො පාතුභවන්ති.
1011. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං කතමං එකං සච්චං පාතුභවති? දුක්ඛසච්චං – කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං ඉදං එකං සච්චං පාතුභවති.
1012. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස චුද්දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? කාමාවචරානං දෙවානං, සහෙතුකානං ඤාණසම්පයුත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ චුද්දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – චක්ඛුන්ද්‍රියං, සොතින්ද්‍රියං, ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං, කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං වා පුරිසින්ද්‍රියං වා, ජීවිතින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං වා උපෙක්ඛින්ද්‍රියං වා, සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි චුද්දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස තෙරසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? කාමාවචරානං දෙවානං සහෙතුකානං ඤාණවිප්පයුත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ තෙරසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – චක්ඛුන්ද්‍රියං, සොතින්ද්‍රියං, ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං, කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං වා පුරිසින්ද්‍රියං වා, ජීවිතින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං වා උපෙක්ඛින්ද්‍රියං වා, සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි තෙරසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස අපරානි තෙරසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? පඨමකප්පිකානං මනුස්සානං සහෙතුකානං ඤාණසම්පයුත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ තෙරසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – චක්ඛුන්ද්‍රියං, සොතින්ද්‍රියං, ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං, කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං වා උපෙක්ඛින්ද්‍රියං වා, සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි තෙරසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස ද්වාදසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? පඨමකප්පිකානං මනුස්සානං සහෙතුකානං ඤාණවිප්පයුත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ ද්වාදසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – චක්ඛුන්ද්‍රියං, සොතින්ද්‍රියං, ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං, කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං වා උපෙක්ඛින්ද්‍රියං වා, සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි ද්වාදසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? ගබ්භසෙය්‍යකානං සත්තානං සහෙතුකානං ඤාණසම්පයුත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං වා පුරිසින්ද්‍රියං වා, ජීවිතින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං වා උපෙක්ඛින්ද්‍රියං වා, සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස නවින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? ගබ්භසෙය්‍යකානං සත්තානං සහෙතුකානං ඤාණවිප්පයුත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ නවින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං වා පුරිසින්ද්‍රියං වා, ජීවිතින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං වා උපෙක්ඛින්ද්‍රියං වා, සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි නවින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස අපරානි නවින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං පරිපුණ්ණායතනානං උපපත්තික්ඛණෙ නවින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – චක්ඛුන්ද්‍රියං, සොතින්ද්‍රියං, ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං, කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං වා පුරිසින්ද්‍රියං වා, ජීවිතින්ද්‍රියං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි නවින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්චන්ධානං උපපත්තික්ඛණෙ අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – සොතින්ද්‍රියං, ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං, කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං වා පුරිසින්ද්‍රියං වා, ජීවිතින්ද්‍රියං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස අපරානි අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්චබධිරානං උපපත්තික්ඛණෙ අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – චක්ඛුන්ද්‍රියං, ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං, කායින්ද්‍රියං මනින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං වා පුරිසින්ද්‍රියං වා, ජීවිතින්ද්‍රියං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස සත්තින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? ඔපපාතිකානං පෙතානං, ඔපපාතිකානං අසුරානං, ඔපපාතිකානං තිරච්ඡානගතානං නෙරයිකානං, ජච්චන්ධබධිරානං උපපත්තික්ඛණෙ සත්තින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – ඝානින්ද්‍රියං, ජිව්හින්ද්‍රියං, කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං වා පුරිසින්ද්‍රියං වා, ජීවිතින්ද්‍රියං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි සත්තින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස පඤ්චින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? ගබ්භසෙය්‍යකානං සත්තානං අහෙතුකානං, ඨපෙත්වා නපුංසකානං, උපපත්තික්ඛණෙ පඤ්චින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ඉත්ථින්ද්‍රියං වා පුරිසින්ද්‍රියං වා, ජීවිතින්ද්‍රියං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස චත්තාරින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? ගබ්භසෙය්‍යකානං සත්තානං අහෙතුකානං, නපුංසකානං උපපත්තික්ඛණෙ චත්තාරින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති – කායින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමානි චත්තාරින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
1013. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස තයො හෙතූ පාතුභවන්ති? කාමාවචරානං දෙවානං, පඨමකප්පිකානං මනුස්සානං, ගබ්භසෙය්‍යකානං සත්තානං සහෙතුකානං ඤාණසම්පයුත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ තයො හෙතූ පාතුභවන්ති – අලොභො විපාකහෙතු, අදොසො විපාකහෙතු, අමොහො විපාකහෙතු. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමෙ තයො හෙතූ පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කස්ස ද්වෙ හෙතූ පාතුභවන්ති? කාමාවචරානං දෙවානං, පඨමකප්පිකානං මනුස්සානං, ගබ්භසෙය්‍යකානං සත්තානං සහෙතුකානං ඤාණවිප්පයුත්තානං උපපත්තික්ඛණෙ ද්වෙ හෙතූ පාතුභවන්ති – අලොභො විපාකහෙතු, අදොසො විපාකහෙතු. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ එතෙසං ඉමෙ ද්වෙ හෙතූ පාතුභවන්ති. අවසෙසානං සත්තානං [අවසෙසා සත්තා (?)] අහෙතුකා පාතුභවන්ති.
1014. කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං කතමෙ චත්තාරො ආහාරා පාතුභවන්ති. කබළීකාරො ආහාරො, ඵස්සාහාරො, මනොසඤ්චෙතනාහාරො, විඤ්ඤාණාහාරො – කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං ඉමෙ චත්තාරො ආහාරා පාතුභවන්ති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං කතමො එකො ඵස්සො පාතුභවති? මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො – කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං අයං එකො ඵස්සො පාතුභවති.
කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං කතමා එකා වෙදනා … එකා සඤ්ඤා… එකා චෙතනා… එකං චිත්තං පාතුභවති? මනොවිඤ්ඤාණධාතු – කාමධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ සබ්බෙසං ඉදං එකං චිත්තං පාතුභවති.
2. රූපධාතු
1015. රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කති ඛන්ධා පාතුභවන්ති…පෙ… කති චිත්තානි පාතුභවන්ති?
රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ, ඨපෙත්වා අසඤ්ඤසත්තානං දෙවානං, පඤ්චක්ඛන්ධා පාතුභවන්ති, පඤ්චායතනානි පාතුභවන්ති, පඤ්ච ධාතුයො පාතුභවන්ති, එකං සච්චං පාතුභවති, දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති, තයො හෙතූ පාතුභවන්ති, තයො ආහාරා පාතුභවන්ති, එකො ඵස්සො පාතුභවති, එකා වෙදනා… එකා සඤ්ඤා… එකා චෙතනා… එකං චිත්තං පාතුභවති.
1016. රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා පාතුභවන්ති? රූපක්ඛන්ධො, වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා පාතුභවන්ති.
රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමානි පඤ්චායතනානි පාතුභවන්ති? චක්ඛායතනං, රූපායතනං, සොතායතනං, මනායතනං, ධම්මායතනං – රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමානි පඤ්චායතනානි පාතුභවන්ති.
රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමා පඤ්ච ධාතුයො පාතුභවන්ති? චක්ඛුධාතු, රූපධාතු, සොතධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු – රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමා පඤ්ච ධාතුයො පාතුභවන්ති.
රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමං එකං සච්චං පාතුභවති? දුක්ඛසච්චං – රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉදං එකං සච්චං පාතුභවති.
රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමානි දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? චක්ඛුන්ද්‍රියං, සොතින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං, සොමනස්සින්ද්‍රියං වා උපෙක්ඛින්ද්‍රියං වා, සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං – රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමානි දසින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමෙ තයො හෙතූ පාතුභවන්ති? අලොභො විපාකහෙතු, අදොසො විපාකහෙතු, අමොහො විපාකහෙතු – රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමෙ තයො හෙතූ පාතුභවන්ති.
රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමෙ තයො ආහාරා පාතුභවන්ති? ඵස්සාහාරො, මනොසඤ්චෙතනාහාරො, විඤ්ඤාණාහාරො – රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමෙ තයො ආහාරා පාතුභවන්ති.
රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමො එකො ඵස්සො පාතුභවති? මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො – රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ අයං එකො ඵස්සො පාතුභවති.
රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමා එකා වෙදනා… එකා සඤ්ඤා… එකා චෙතනා… එකං චිත්තං පාතුභවති? මනොවිඤ්ඤාණධාතු – රූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉදං එකං චිත්තං පාතුභවති.
3. අසඤ්ඤසත්තා
1017. අසඤ්ඤසත්තානං දෙවානං උපපත්තික්ඛණෙ කති ඛන්ධා පාතුභවන්ති…පෙ… කති චිත්තානි පාතුභවන්ති?
අසඤ්ඤසත්තානං දෙවානං උපපත්තික්ඛණෙ එකො ඛන්ධො පාතුභවති – රූපක්ඛන්ධො; ද්වෙ ආයතනානි පාතුභවන්ති – රූපායතනං, ධම්මායතනං; ද්වෙ ධාතුයො පාතුභවන්ති – රූපධාතු, ධම්මධාතු; එකං සච්චං පාතුභවති – දුක්ඛසච්චං; එකින්ද්‍රියං පාතුභවති – රූපජීවිතින්ද්‍රියං. අසඤ්ඤසත්තා දෙවා අහෙතුකා අනාහාරා අඵස්සකා අවෙදනකා අසඤ්ඤකා අචෙතනකා අචිත්තකා පාතුභවන්ති.
4. අරූපධාතු
1018. අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කති ඛන්ධා පාතුභවන්ති…පෙ… කති චිත්තානි පාතුභවන්ති?
අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ චත්තාරො ඛන්ධා පාතුභවන්ති, ද්වෙ ආයතනානි පාතුභවන්ති, ද්වෙ ධාතුයො පාතුභවන්ති, එකං සච්චං පාතුභවති, අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති, තයො හෙතූ පාතුභවන්ති, තයො ආහාරා පාතුභවන්ති, එකො ඵස්සො පාතුභවති, එකා වෙදනා… එකා සඤ්ඤා… එකා චෙතනා… එකං චිත්තං පාතුභවති.
1019. අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමෙ චත්තාරො ඛන්ධා පාතුභවන්ති? වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො – අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමෙ චත්තාරො ඛන්ධා පාතුභවන්ති.
අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමානි ද්වෙ ආයතනානි පාතුභවන්ති? මනායතනං, ධම්මායතනං – අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමානි ද්වෙ ආයතනානි පාතුභවන්ති.
අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමා ද්වෙ ධාතුයො පාතුභවන්ති? මනොවිඤ්ඤාණධාතු, ධම්මධාතු – අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමා ද්වෙ ධාතුයො පාතුභවන්ති.
අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමං එකං සච්චං පාතුභවති? දුක්ඛසච්චං – අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉදං එකං සච්චං පාතුභවති.
අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති? මනින්ද්‍රියං, ජීවිතින්ද්‍රියං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං, සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං – අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමානි අට්ඨින්ද්‍රියානි පාතුභවන්ති.
අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමෙ තයො හෙතූ පාතුභවන්ති? අලොභො විපාකහෙතු, අදොසො විපාකහෙතු, අමොහො විපාකහෙතු – අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමෙ තයො හෙතූ පාතුභවන්ති.
අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමෙ තයො ආහාරා පාතුභවන්ති? ඵස්සාහාරො, මනොසඤ්චෙතනාහාරො, විඤ්ඤාණාහාරො – අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉමෙ තයො ආහාරා පාතුභවන්ති.
අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමො එකො ඵස්සො පාතුභවති? මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො – අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ අයං එකො ඵස්සො පාතුභවති.
අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ කතමා එකා වෙදනා…පෙ… එකා සඤ්ඤා… එකා චෙතනා… එකං චිත්තං පාතුභවති? මනොවිඤ්ඤාණධාතු – අරූපධාතුයා උපපත්තික්ඛණෙ ඉදං එකං චිත්තං පාතුභවති.