16. ඤාණවිභඞ්ගො

1. එකකමාතිකා

751. එකවිධෙන ඤාණවත්ථු – පඤ්ච විඤ්ඤාණා න හෙතූ, අහෙතුකා, හෙතුවිප්පයුත්තා, සප්පච්චයා, සඞ්ඛතා, අරූපා, ලොකියා, සාසවා, සංයොජනියා, ගන්ථනියා, ඔඝනියා, යොගනියා, නීවරණියා, පරාමට්ඨා, උපාදානියා, සංකිලෙසිකා, අබ්‍යාකතා, සාරම්මණා, අචෙතසිකා, විපාකා, උපාදින්නුපාදානියා, අසංකිලිට්ඨසංකිලෙසිකා, න සවිතක්කසවිචාරා, න අවිතක්කවිචාරමත්තා, අවිතක්කඅවිචාරා, න පීතිසහගතා, නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බා, නෙව දස්සනෙන න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා, නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනො, නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා, පරිත්තා, කාමාවචරා, න රූපාවචරා, න අරූපාවචරා, පරියාපන්නා, නො අපරියාපන්නා, අනියතා, අනිය්‍යානිකා,

උප්පන්නවත්ථුකා උප්පන්නාරම්මණා,

(3) පුරෙජාතවත්ථුකා පුරෙජාතාරම්මණා

(4) අජ්ඣත්තිකවත්ථුකා බාහිරාරම්මණා

(5) අසම්භින්නවත්ථුකා අසම්භින්නාරම්මණා

(6) නානාවත්ථුකා නානාරම්මණා

(7) න අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස ගොචරවිසයං පච්චනුභොන්ති

(8) න අසමන්නාහාරා උප්පජ්ජන්ති

(9) න අමනසිකාරා උප්පජ්ජන්ති

(10) න අබ්බොකිණ්ණා උප්පජ්ජන්ති

(11) න අපුබ්බං අචරිමං උප්පජ්ජන්ති

(12) න අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සමනන්තරා උප්පජ්ජන්ති

(13) පඤ්ච විඤ්ඤාණා අනාභොගා

(14) පඤ්චහි විඤ්ඤාණෙහි න කඤ්චි [කිඤ්චි (සී. ක.)] ධම්මං පටිවිජානාති අඤ්ඤත්‍ර අභිනිපාතමත්තා

(15) පඤ්චන්නං විඤ්ඤාණානං සමනන්තරාපි න කඤ්චි ධම්මං පටිවිජානාති

(16) පඤ්චහි විඤ්ඤාණෙහි න කඤ්චි ඉරියාපථං කප්පෙති

(17) පඤ්චන්නං විඤ්ඤාණානං සමනන්තරාපි න කඤ්චි ඉරියාපථං කප්පෙති

(18) පඤ්චහි විඤ්ඤාණෙහි න කායකම්මං න වචීකම්මං පට්ඨපෙති

(19) පඤ්චන්නං විඤ්ඤාණානං සමනන්තරාපි න කායකම්මං න වචීකම්මං පට්ඨපෙති

(20) පඤ්චහි විඤ්ඤාණෙහි න කුසලාකුසලං ධම්මං සමාදියති

(21) පඤ්චන්නං විඤ්ඤාණානං සමනන්තරාපි න කුසලාකුසලං ධම්මං සමාදියති

(22) පඤ්චහි විඤ්ඤාණෙහි න සමාපජ්ජති න වුට්ඨාති

(23) පඤ්චන්නං විඤ්ඤාණානං සමනන්තරාපි න සමාපජ්ජති න වුට්ඨාති

(24) පඤ්චහි විඤ්ඤාණෙහි න චවති න උප්පජ්ජති

(25) පඤ්චන්නං විඤ්ඤාණානං සමනන්තරාපි න චවති න උප්පජ්ජති

(26) පඤ්චහි විඤ්ඤාණෙහි න සුපති න පටිබුජ්ඣති න සුපිනං පස්සති

(27) පඤ්චන්නං විඤ්ඤාණානං සමනන්තරාපි න සුපති න පටිබුජ්ඣති න සුපිනං පස්සති, යාථාවකවත්ථුවිභාවනා පඤ්ඤා

එවං එකවිධෙන ඤාණවත්ථු.

2. දුකමාතිකා

752. දුවිධෙන ඤාණවත්ථු –

(1) ලොකියා පඤ්ඤා, ලොකුත්තරා පඤ්ඤා

(2) කෙනචි විඤ්ඤෙය්‍යා පඤ්ඤා, කෙනචි න විඤ්ඤෙය්‍යා පඤ්ඤා

(3) සාසවා පඤ්ඤා, අනාසවා පඤ්ඤා

(4) ආසවවිප්පයුත්තා සාසවා පඤ්ඤා, ආසවවිප්පයුත්තා අනාසවා පඤ්ඤා

(5) සංයොජනියා පඤ්ඤා, අසංයොජනියා පඤ්ඤා

(6) සංයොජනවිප්පයුත්තා සංයොජනියා පඤ්ඤා, සංයොජනවිප්පයුත්තා අසංයොජනියා පඤ්ඤා

(7) ගන්ථනියා පඤ්ඤා, අගන්ථනියා පඤ්ඤා

(8) ගන්ථවිප්පයුත්තා ගන්ථනියා පඤ්ඤා, ගන්ථවිප්පයුත්තා අගන්ථනියා පඤ්ඤා

(9) ඔඝනියා පඤ්ඤා, අනොඝනියා පඤ්ඤා

(10) ඔඝවිප්පයුත්තා ඔඝනියා පඤ්ඤා, ඔඝවිප්පයුත්තා අනොඝනියා පඤ්ඤා

(11) යොගනියා පඤ්ඤා, අයොගනියා පඤ්ඤා

(12) යොගවිප්පයුත්තා යොගනියා පඤ්ඤා, යොගවිප්පයුත්තා අයොගනියා පඤ්ඤා

(13) නීවරණියා පඤ්ඤා, අනීවරණියා පඤ්ඤා

(14) නීවරණවිප්පයුත්තා නීවරණියා පඤ්ඤා, නීවරණවිප්පයුත්තා අනීවරණියා පඤ්ඤා

(15) පරාමට්ඨා පඤ්ඤා, අපරාමට්ඨා පඤ්ඤා

(16) පරාමාසවිප්පයුත්තා පරාමට්ඨා පඤ්ඤා, පරාමාසවිප්පයුත්තා අපරාමට්ඨා පඤ්ඤා

(17) උපාදින්නා පඤ්ඤා, අනුපාදින්නා පඤ්ඤා

(18) උපාදානියා පඤ්ඤා, අනුපාදානියා පඤ්ඤා

(19) උපාදානවිප්පයුත්තා උපාදානියා පඤ්ඤා, උපාදානවිප්පයුත්තා අනුපාදානියා පඤ්ඤා

(20) සංකිලෙසිකා පඤ්ඤා, අසංකිලෙසිකා පඤ්ඤා

(21) කිලෙසවිප්පයුත්තා සංකිලෙසිකා පඤ්ඤා, කිලෙසවිප්පයුත්තා අසංකිලෙසිකා පඤ්ඤා

(22) සවිතක්කා පඤ්ඤා, අවිතක්කා පඤ්ඤා

(23) සවිචාරා පඤ්ඤා, අවිචාරා පඤ්ඤා

(24) සප්පීතිකා පඤ්ඤා, අප්පීතිකා පඤ්ඤා

(25) පීතිසහගතා පඤ්ඤා, න පීතිසහගතා පඤ්ඤා

(26) සුඛසහගතා පඤ්ඤා, න සුඛසහගතා පඤ්ඤා

(27) උපෙක්ඛාසහගතා පඤ්ඤා, න උපෙක්ඛාසහගතා පඤ්ඤා

(28) කාමාවචරා පඤ්ඤා, න කාමාවචරා පඤ්ඤා

(29) රූපාවචරා පඤ්ඤා, න රූපාවචරා පඤ්ඤා

(30) අරූපාවචරා පඤ්ඤා, න අරූපාවචරා පඤ්ඤා

(31) පරියාපන්නා පඤ්ඤා, අපරියාපන්නා පඤ්ඤා

(32) නිය්‍යානිකා පඤ්ඤා, අනිය්‍යානිකා පඤ්ඤා

(33) නියතා පඤ්ඤා, අනියතා පඤ්ඤා

(34) සඋත්තරා පඤ්ඤා, අනුත්තරා පඤ්ඤා

(35) අත්ථජාපිකා පඤ්ඤා, ජාපිතත්ථා පඤ්ඤා

එවං දුවිධෙන ඤාණවත්ථු.

3. තිකමාතිකා

753. තිවිධෙන ඤාණවත්ථු –

(1) චින්තාමයා පඤ්ඤා, සුතමයා පඤ්ඤා, භාවනාමයා පඤ්ඤා

(2) දානමයා පඤ්ඤා, සීලමයා පඤ්ඤා, භාවනාමයා පඤ්ඤා

(3) අධිසීලෙ පඤ්ඤා, අධිචිත්තෙ පඤ්ඤා, අධිපඤ්ඤාය පඤ්ඤා

(4) ආයකොසල්ලං, අපායකොසල්ලං, උපායකොසල්ලං

(5) විපාකා පඤ්ඤා, විපාකධම්මධම්මා පඤ්ඤා, නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා පඤ්ඤා

(6) උපාදින්නුපාදානියා පඤ්ඤා, අනුපාදින්නුපාදානියා පඤ්ඤා, අනුපාදින්නඅනුපාදානියා පඤ්ඤා

(7) සවිතක්කසවිචාරා පඤ්ඤා, අවිතක්කවිචාරමත්තා පඤ්ඤා, අවිතක්කඅවිචාරා පඤ්ඤා

(8) පීතිසහගතා පඤ්ඤා, සුඛසහගතා පඤ්ඤා, උපෙක්ඛාසහගතා පඤ්ඤා

(9) ආචයගාමිනී පඤ්ඤා, අපචයගාමිනී පඤ්ඤා, නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනී පඤ්ඤා

(10) සෙක්ඛා පඤ්ඤා, අසෙක්ඛා පඤ්ඤා, නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා පඤ්ඤා

(11) පරිත්තා පඤ්ඤා, මහග්ගතා පඤ්ඤා, අප්පමාණා පඤ්ඤා

(12) පරිත්තාරම්මණා පඤ්ඤා, මහග්ගතාරම්මණා පඤ්ඤා, අප්පමාණාරම්මණා පඤ්ඤා

(13) මග්ගාරම්මණා පඤ්ඤා, මග්ගහෙතුකා පඤ්ඤා, මග්ගාධිපතිනී පඤ්ඤා

(14) උප්පන්නා පඤ්ඤා, අනුප්පන්නා පඤ්ඤා, උප්පාදිනී පඤ්ඤා

(15) අතීතා පඤ්ඤා, අනාගතා පඤ්ඤා, පච්චුප්පන්නා පඤ්ඤා

(16) අතීතාරම්මණා පඤ්ඤා, අනාගතාරම්මණා පඤ්ඤා, පච්චුප්පන්නාරම්මණා පඤ්ඤා

(17) අජ්ඣත්තා පඤ්ඤා, බහිද්ධා පඤ්ඤා, අජ්ඣත්තබහිද්ධා පඤ්ඤා

(18) අජ්ඣත්තාරම්මණා පඤ්ඤා, බහිද්ධාරම්මණා පඤ්ඤා, අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා පඤ්ඤා

(19) සවිතක්කසවිචාරා පඤ්ඤා අත්ථි විපාකා, අත්ථි විපාකධම්මධම්මා, අත්ථි නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා

(20) අත්ථි උපාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුපාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුපාදින්නඅනුපාදානියා

(21) අත්ථි පීතිසහගතා, අත්ථි සුඛසහගතා, අත්ථි උපෙක්ඛාසහගතා

(22) අත්ථි ආචයගාමිනී, අත්ථි අපචයගාමිනී, අත්ථි නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනී

(23) අත්ථි සෙක්ඛා, අත්ථි අසෙක්ඛා, අත්ථි නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා

(24) අත්ථි පරිත්තා, අත්ථි මහග්ගතා, අත්ථි අප්පමාණා

(25) අත්ථි පරිත්තාරම්මණා, අත්ථි මහග්ගතාරම්මණා, අත්ථි අප්පමාණාරම්මණා

(26) අත්ථි මග්ගාරම්මණා, අත්ථි මග්ගහෙතුකා, අත්ථි මග්ගාධිපතිනී

(27) අත්ථි උප්පන්නා, අත්ථි අනුප්පන්නා, අත්ථි උප්පාදිනී

(28) අත්ථි අතීතා, අත්ථි අනාගතා, අත්ථි පච්චුප්පන්නා

(29) අත්ථි අතීතාරම්මණා, අත්ථි අනාගතාරම්මණා, අත්ථි පච්චුප්පන්නාරම්මණා

(30) අත්ථි අජ්ඣත්තා, අත්ථි බහිද්ධා, අත්ථි අජ්ඣත්තබහිද්ධා

(31) අත්ථි අජ්ඣත්තාරම්මණා, අත්ථි බහිද්ධාරම්මණා, අත්ථි අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා

(32) අවිතක්කවිචාරමත්තා පඤ්ඤා අත්ථි විපාකා, අත්ථි විපාකධම්මධම්මා, අත්ථි නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා

(33) අත්ථි උපාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුපාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුපාදින්නඅනුපාදානියා

(34) අත්ථි ආචයගාමිනී, අත්ථි අපචයගාමිනී, අත්ථි නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනී

(35) අත්ථි සෙක්ඛා, අත්ථි අසෙක්ඛා, අත්ථි නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා

(36) අත්ථි උප්පන්නා, අත්ථි අනුප්පන්නා, අත්ථි උප්පාදිනී

(37) අත්ථි අතීතා, අත්ථි අනාගතා, අත්ථි පච්චුප්පන්නා

(38) අත්ථි අජ්ඣත්තා, අත්ථි බහිද්ධා, අත්ථි අජ්ඣත්තබහිද්ධා

(39) අවිතක්කඅවිචාරා පඤ්ඤා අත්ථි විපාකා, අත්ථි විපාකධම්මධම්මා, අත්ථි නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා

(40) අත්ථි උපාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුප්පාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුප්පාදින්නඅනුපාදානියා

(41) අත්ථි පීතිසහගතා, අත්ථි සුඛසහගතා, අත්ථි උපෙක්ඛාසහගතා

(42) අත්ථි ආචයගාමිනී, අත්ථි අපචයගාමිනී, අත්ථි නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනී

(43) අත්ථි සෙක්ඛා, අත්ථි අසෙක්ඛා, අත්ථි නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා

(44) අත්ථි පරිත්තාරම්මණා, අත්ථි මහග්ගතාරම්මණා, අත්ථි අප්පමාණාරම්මණා

(45) අත්ථි මග්ගාරම්මණා, අත්ථි මග්ගහෙතුකා, අත්ථි මග්ගාධිපතිනී

(46) අත්ථි උප්පන්නා, අත්ථි අනුප්පන්නා, අත්ථි උප්පාදිනී

(47) අත්ථි අතීතා, අත්ථි අනාගතා, අත්ථි පච්චුප්පන්නා

(48) අත්ථි අතීතාරම්මණා, අත්ථි අනාගතාරම්මණා, අත්ථි පච්චුප්පන්නාරම්මණා

(49) අත්ථි අජ්ඣත්තා, අත්ථි බහිද්ධා, අත්ථි අජ්ඣත්තබහිද්ධා

(50) අත්ථි අජ්ඣත්තාරම්මණා, අත්ථි බහිද්ධාරම්මණා, අත්ථි අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා

(51) පීතිසහගතා පඤ්ඤා සුඛසහගතා පඤ්ඤා අත්ථි විපාකා, අත්ථි විපාකධම්මධම්මා, අත්ථි නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා

(52) අත්ථි උපාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුපාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුපාදින්නඅනුපාදානියා

(53) අත්ථි සවිතක්කසවිචාරා, අත්ථි අවිතක්කවිචාරමත්තා, අත්ථි අවිතක්කඅවිචාරා

(54) අත්ථි ආචයගාමිනී, අත්ථි අපචයගාමිනී, අත්ථි නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනී

(55) අත්ථි සෙක්ඛා, අත්ථි අසෙක්ඛා, අත්ථි නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා

(56) අත්ථි පරිත්තා, අත්ථි මහග්ගතා, අත්ථි අප්පමාණා

(57) අත්ථි පරිත්තාරම්මණා, අත්ථි මහග්ගතාරම්මණා, අත්ථි අප්පමාණාරම්මණා

(58) අත්ථි මග්ගාරම්මණා, අත්ථි මග්ගහෙතුකා, අත්ථි මග්ගාධිපතිනී

(59) අත්ථි උප්පන්නා, අත්ථි අනුප්පන්නා, අත්ථි උප්පාදිනී

(60) අත්ථි අතීතා, අත්ථි අනාගතා, අත්ථි පච්චුප්පන්නා

(61) අත්ථි අතීතාරම්මණා, අත්ථි අනාගතාරම්මණා, අත්ථි පච්චුප්පන්නාරම්මණා

(62) අත්ථි අජ්ඣතා, අත්ථි බහිද්ධා, අත්ථි අජ්ඣත්තබහිද්ධා

(63) අත්ථි අජ්ඣත්තාරම්මණා, අත්ථි බහිද්ධාරම්මණා, අත්ථි අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා

(64) උපෙක්ඛාසහගතා පඤ්ඤා අත්ථි විපාකා, අත්ථි විපාකධම්මධම්මා, අත්ථි නෙවවිපාකනවිපාකධම්මධම්මා

(65) අත්ථි උපාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුපාදින්නුපාදානියා, අත්ථි අනුපාදින්නඅනුපාදානියා

(66) අත්ථි ආචයගාමිනී, අත්ථි අපචයගාමිනී, අත්ථි නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිනී

(67) අත්ථි සෙක්ඛා, අත්ථි අසෙක්ඛා, අත්ථි නෙවසෙක්ඛනාසෙක්ඛා

(68) අත්ථි පරිත්තා, අත්ථි මහග්ගතා, අත්ථි අප්පමාණා

(69) අත්ථි පරිත්තාරම්මණා, අත්ථි මහග්ගතාරම්මණා, අත්ථි අප්පමාණාරම්මණා

(70) අත්ථි මග්ගාරම්මණා, අත්ථි මග්ගහෙතුකා, අත්ථි මග්ගාධිපතිනී

(71) අත්ථි උප්පන්නා, අත්ථි අනුප්පන්නා, අත්ථි උප්පාදිනී

(72) අත්ථි අතීතා, අත්ථි අනාගතා, අත්ථි පච්චුප්පන්නා

(73) අත්ථි අතීතාරම්මණා, අත්ථි අනාගතාරම්මණා, අත්ථි පච්චුප්පන්නාරම්මණා

(74) අත්ථි අජ්ඣත්තා, අත්ථි බහිද්ධා, අත්ථි අජ්ඣත්තබහිද්ධා

(75) අත්ථි අජ්ඣත්තාරම්මණා, අත්ථි බහිද්ධාරම්මණා, අත්ථි අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණා

එවං තිවිධෙන ඤාණවත්ථු.

4. චතුක්කමාතිකා

754. චතුබ්බිධෙන ඤාණවත්ථු –

(1) කම්මස්සකතඤාණං, සච්චානුලොමිකං ඤාණං, මග්ගසමඞ්ගිස්ස ඤාණං, ඵලසමඞ්ගිස්ස ඤාණං

(2) දුක්ඛෙ ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං