1. විභඞ්ගවාරො

හෙතුපච්චයො

66. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – නීවරණසම්පයුත්තා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (මූලං පුච්ඡිතබ්බං) නීවරණසම්පයුත්තා හෙතූ චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (මූලං පුච්ඡිතබ්බං) නීවරණසම්පයුත්තා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (3)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – නීවරණවිප්පයුත්තා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (1)

ආරම්මණපච්චයො

67. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – රාගං අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි…පෙ… විචිකිච්ඡා…පෙ… උද්ධච්චං…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති; දිට්ඨිං අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි…පෙ… විචිකිච්ඡා…පෙ… උද්ධච්චං…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති; විචිකිච්ඡං ආරබ්භ විචිකිච්ඡා…පෙ… දිට්ඨි…පෙ… උද්ධච්චං…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති; උද්ධච්චං ආරබ්භ උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දිට්ඨි…පෙ… විචිකිච්ඡා, දොමනස්සං උප්පජ්ජති; දොමනස්සං ආරබ්භ දොමනස්සං උප්පජ්ජති; දිට්ඨි …පෙ… විචිකිච්ඡා…පෙ… උද්ධච්චං උප්පජ්ජති. (1)

නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – අරියා නීවරණසම්පයුත්තෙ පහීනෙ කිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛන්ති, වික්ඛම්භිතෙ කිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛන්ති, පුබ්බෙ සමුදාචිණ්ණෙ කිලෙසෙ ජානන්ති; නීවරණසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති, චෙතොපරියඤාණෙන නීවරණසම්පයුත්තචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානාති; නීවරණසම්පයුත්තා ඛන්ධා චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, යථාකම්මූපගඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (2)

68. නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – දානං…පෙ… සීලං…පෙ… උපොසථකම්මං කත්වා තං පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි…පෙ… ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං…පෙ… අරියා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං…පෙ… ඵලං…පෙ… නිබ්බානං…පෙ… නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො; චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං නීවරණවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති (යාව ආවජ්ජනාය). (1)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – දානං…පෙ… සීලං…පෙ… උපොසථකම්මං…පෙ… පුබ්බෙ…පෙ… ඣානා…පෙ… චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං නීවරණවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි…පෙ… විචිකිච්ඡා…පෙ… උද්ධච්චං…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති. (2)

අධිපතිපච්චයො

69. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – රාගං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති; දිට්ඨිං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති…පෙ…. සහජාතාධිපති – නීවරණසම්පයුත්තාධිපති නීවරණසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – නීවරණසම්පයුත්තාධිපති චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (මූලං පුච්ඡිතබ්බං) නීවරණසම්පයුත්තාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (3)

70. නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – දානං…පෙ… සීලං…පෙ… උපොසථකම්මං කත්වා තං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි…පෙ… ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං…පෙ… අරියා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං ගරුං කත්වා…පෙ… ඵලං…පෙ… නිබ්බානං…පෙ… නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – නීවරණවිප්පයුත්තාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති – දානං…පෙ… සීලං…පෙ… පුබ්බෙ…පෙ… ඣානං…පෙ… චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං නීවරණවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. (2)

අනන්තරපච්චයො

71. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා නීවරණසම්පයුත්තා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං නීවරණසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (මූලං පුච්ඡිතබ්බං) නීවරණසම්පයුත්තා ඛන්ධා වුට්ඨානස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො (ඉධ පුරිමා පුරිමාති නත්ථි). (2)

(මූලං පුච්ඡිතබ්බං) පුරිමා පුරිමා නීවරණවිප්පයුත්තා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං නීවරණවිප්පයුත්තානං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො; අනුලොමං ගොත්‍රභුස්ස…පෙ… ඵලසමාපත්තියා අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – ආවජ්ජනා නීවරණසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (2)

සමනන්තරපච්චයාදි

72. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො… සහජාතපච්චයෙන පච්චයො… අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො… නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.

උපනිස්සයපච්චයො

73. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – රාගං උපනිස්සාය පාණං හනති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති; දොසං… මොහං… මානං… දිට්ඨිං… පත්ථනං උපනිස්සාය පාණං හනති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති; රාගො…පෙ… පත්ථනා රාගස්ස…පෙ… පත්ථනාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – රාගං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… සීලං…පෙ… උපොසථකම්මං…පෙ… ඣානං…පෙ… විපස්සනං… මග්ගං… අභිඤ්ඤං… සමාපත්තිං උප්පාදෙති; දොසං…පෙ… පත්ථනං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… සමාපත්තිං උප්පාදෙති; රාගො…පෙ… පත්ථනා සද්ධාය …පෙ… පඤ්ඤාය… කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස, මග්ගස්ස, ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)

74. නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – සද්ධං උපනිස්සාය දානං දෙති, සීලං…පෙ… මග්ගං…පෙ… අභිඤ්ඤං…පෙ… සමාපත්තිං උප්පාදෙති, සීලං…පෙ… පඤ්ඤං…පෙ… සෙනාසනං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… සමාපත්තිං උප්පාදෙති; සද්ධා…පෙ… සෙනාසනං සද්ධාය…පෙ… පඤ්ඤාය…පෙ… මග්ගස්ස ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – සද්ධං උපනිස්සාය මානං ජප්පෙති, දිට්ඨිං ගණ්හාති; සීලං…පෙ… පඤ්ඤං, කායිකං සුඛං…පෙ… සෙනාසනං උපනිස්සාය පාණං හනති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති; සද්ධා…පෙ… සෙනාසනං රාගස්ස… දොසස්ස… මොහස්ස… මානස්ස… දිට්ඨියා… පත්ථනාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)

පුරෙජාතපච්චයො

75. නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණපුරෙජාතං, වත්ථුපුරෙජාතං. ආරම්මණපුරෙජාතං – චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති. දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ…. වත්ථුපුරෙජාතං – චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… වත්ථු නීවරණවිප්පයුත්තානං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණපුරෙජාතං, වත්ථුපුරෙජාතං. ආරම්මණපුරෙජාතං – චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො… දොසො… මොහො…. වත්ථුපුරෙජාතං – වත්ථු නීවරණසම්පයුත්තානං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (2)

පච්ඡාජාතාසෙවනපච්චයා

76. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො… ද්වෙ, ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො… ද්වෙ.

කම්මපච්චයාදි

77. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – නීවරණසම්පයුත්තා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (මූලං කාතබ්බං) සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – නීවරණසම්පයුත්තා චෙතනා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. නානාක්ඛණිකා – නීවරණසම්පයුත්තා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (මූලං කාතබ්බං) නීවරණසම්පයුත්තා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (3)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා (සංඛිත්තං). විපාකපච්චයා… එකං.

ආහාරපච්චයාදි

78. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො… ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො… ඣානපච්චයෙන පච්චයො… මග්ගපච්චයෙන පච්චයො… සම්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො… ද්වෙ.

විප්පයුත්තපච්චයො

79. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං (සංඛිත්තං). (1)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං, පච්ඡාජාතං (සංඛිත්තං). (1)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – වත්ථු නීවරණසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. (2)

අත්ථිපච්චයො

80. නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – නීවරණසම්පයුත්තො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො…පෙ…. (1)

නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං. සහජාතා – නීවරණසම්පයුත්තා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – නීවරණසම්පයුත්තා ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

නීවරණසම්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ච නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ච ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – නීවරණසම්පයුත්තො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (3)

81. නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං, පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්‍රියං (සංඛිත්තං). (1)

නීවරණවිප්පයුත්තො ධම්මො නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො…පෙ… දිට්ඨි…පෙ… විචිකිච්ඡා…පෙ… උද්ධච්චං…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති; වත්ථු නීවරණසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

82. නීවරණසම්පයුත්තො ච නීවරණවිප්පයුත්තො ච ධම්මා නීවරණසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං. සහජාතො – නීවරණසම්පයුත්තො එකො ඛන්ධො ච වත්ථු ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා ච වත්ථු ච ද්වින්නං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නීවරණසම්පයුත්තො ච නීවරණවිප්පයුත්තො ච ධම්මා නීවරණවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්‍රියං. සහජාතා – නීවරණසම්පයුත්තා ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – නීවරණසම්පයුත්තා ඛන්ධා ච කබළීකාරො ආහාරො ච ඉමස්ස කායස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – නීවරණසම්පයුත්තා ඛන්ධා ච රූපජීවිතින්ද්‍රියඤ්ච කටත්තාරූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (2)