1. පච්චයානුලොමං
1. විභඞ්ගවාරො
හෙතුපච්චයො
401. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා හෙතූ චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (3)
402. අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා හෙතූ චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (3)
403. අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – විපාකාබ්‍යාකතා කිරියාබ්‍යාකතා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ විපාකාබ්‍යාකතා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (1)
ආරම්මණපච්චයො
404. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා උපොසථකම්මං කත්වා තං පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි පච්චවෙක්ඛති, ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං පච්චවෙක්ඛති, සෙක්ඛා ගොත්‍රභුං පච්චවෙක්ඛන්ති, වොදානං පච්චවෙක්ඛන්ති, සෙක්ඛා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං පච්චවෙක්ඛන්ති, සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා කුසලං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, චෙතොපරියඤාණෙන කුසලචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානන්ති. ආකාසානඤ්චායතනකුසලං විඤ්ඤාණඤ්චායතනකුසලස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනකුසලං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකුසලස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. කුසලා ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස චෙතොපරියඤාණස්ස පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස යථාකම්මූපගඤාණස්ස අනාගතංසඤාණස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (1)
405. කුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා උපොසථකම්මං කත්වා තං අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති. ඣානෙ පරිහීනෙ විප්පටිසාරිස්ස දොමනස්සං උප්පජ්ජති. (2)
406. කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – අරහා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං පච්චවෙක්ඛති; පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි පච්චවෙක්ඛති; කුසලං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විප්පස්සති; චෙතොපරියඤාණෙන කුසලචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානාති. සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා කුසලං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, කුසලෙ නිරුද්ධෙ විපාකො තදාරම්මණතා උප්පජ්ජති. කුසලං අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති, අකුසලෙ නිරුද්ධෙ විපාකො තදාරම්මණතා උප්පජ්ජති. ආකාසානඤ්චායතනකුසලං විඤ්ඤාණඤ්චායතනවිපාකස්ස ච, කිරියස්ස ච ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනකුසලං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනවිපාකස්ස ච, කිරියස්ස ච ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. කුසලා ඛන්ධා චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, යථාකම්මූපගඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (3)
407. අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – රාගං අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. දිට්ඨිං අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. විචිකිච්ඡං ආරබ්භ විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. උද්ධච්චං ආරබ්භ උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. දොමනස්සං ආරබ්භ දොමනස්සං උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති. (1)
408. අකුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – සෙක්ඛා පහීනෙ කිලෙසෙ [පහීනකිලෙසෙ (ස්‍යා.)] පච්චවෙක්ඛන්ති, වික්ඛම්භිතෙ කිලෙසෙ [වික්ඛම්භිතකිලෙසෙ (ස්‍යා.)] පච්චවෙක්ඛන්ති, පුබ්බෙ සමුදාචිණ්ණෙ කිලෙසෙ ජානන්ති, සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා අකුසලං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, චෙතොපරියඤාණෙන අකුසලචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානන්ති. අකුසලා ඛන්ධා චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, යථාකම්මූපගඤාණස්ස අනාගතංසඤාණස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (2)
409. අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – අරහා පහීනෙ කිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සමුදාචිණ්ණෙ කිලෙසෙ ජානාති, අකුසලං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති, චෙතොපරියඤාණෙන අකුසලචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානාති, සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා අකුසලං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, කුසලෙ නිරුද්ධෙ විපාකො තදාරම්මණතා උප්පජ්ජති. අකුසලං අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. අකුසලෙ නිරුද්ධෙ විපාකො තදාරම්මණතා උප්පජ්ජති. අකුසලා ඛන්ධා චෙතොපරියඤාණස්ස පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස යථාකම්මූපගඤාණස්ස අනාගතංසඤාණස්ස ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (3)
410. අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – අරහා ඵලං පච්චවෙක්ඛති, නිබ්බානං පච්චවෙක්ඛති. නිබ්බානං ඵලස්ස ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. අරහා චක්ඛුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති. සොතං… ඝානං… ජිව්හං… කායං… රූපෙ… සද්දෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… වත්ථුං… විපාකාබ්‍යාකතෙ කිරියාබ්‍යාකතෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති, චෙතොපරියඤාණෙන විපාකාබ්‍යාකතකිරියාබ්‍යාකතචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානාති. ආකාසානඤ්චායතනකිරියං විඤ්ඤාණඤ්චායතනකිරියස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනකිරියං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකිරියස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. සද්දායතනං සොතවිඤ්ඤාණස්ස… ගන්ධායතනං ඝානවිඤ්ඤාණස්ස… රසායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්ස … ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. අබ්‍යාකතා ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස, චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (1)
411. අබ්‍යාකතො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – සෙක්ඛා ඵලං පච්චවෙක්ඛන්ති, නිබ්බානං පච්චවෙක්ඛන්ති. නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස වොදානස්ස මග්ගස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා චක්ඛුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විප්පස්සන්ති. සොතං… ඝානං… ජිව්හං… කායං… රූපෙ… සද්දෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… වත්ථුං… විපාකාබ්‍යාකතෙ කිරියාබ්‍යාකතෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සන්ති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණන්ති, චෙතොපරියඤාණෙන විපාකාබ්‍යාකතකිරියාබ්‍යාකතචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානන්ති. අබ්‍යාකතා ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස චෙතොපරියඤාණස්ස පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස අනාගතංසඤාණස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො.
412. අබ්‍යාකතො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – චක්ඛුං අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. සොතං… ඝානං… ජිව්හං… කායං… රූපෙ… සද්දෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… වත්ථුං… විපාකාබ්‍යාකතෙ කිරියාබ්‍යාකතෙ ඛන්ධෙ අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. (3)
අධිපතිපච්චයො
413. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා උපොසථකම්මං කත්වා, තං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති. සෙක්ඛා ගොත්‍රභුං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති, වොදානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති. සෙක්ඛා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති. සහජාතාධිපති – කුසලාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)
414. කුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති – දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා උපොසථකම්මං කත්වා, තං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති.
කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – අරහා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති. සහජාතාධිපති – කුසලාධිපති චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (3)
කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – කුසලාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (4)
415. අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – රාගං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. දිට්ඨිං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. සහජාතාධිපති – අකුසලාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – අකුසලාධිපති චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස අධිපති පච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – අකුසලාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (3)
416. අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – අරහා ඵලං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, නිබ්බානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති. නිබ්බානං ඵලස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – විපාකාබ්‍යාකතකිරියාබ්‍යාකතාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අබ්‍යාකතො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති – සෙක්ඛා ඵලං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති, නිබ්බානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති. නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති – චක්ඛුං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. සොතං… ඝානං… ජිව්හං… කායං… රූපෙ… සද්දෙ… ගන්ධෙ… රසෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ… වත්ථුං… විපාකාබ්‍යාකතෙ කිරියාබ්‍යාකතෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. (3)
අනන්තරපච්චයො
417. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා කුසලා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. අනුලොමං ගොත්‍රභුස්ස… අනුලොමං වොදානස්ස… ගොත්‍රභු මග්ගස්ස… වොදානං මග්ගස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. කුසලං වුට්ඨානස්ස… මග්ගො ඵලස්ස… අනුලොමං සෙක්ඛාය ඵලසමාපත්තියා… නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකුසලං ඵලසමාපත්තියා අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා අකුසලා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. අකුසලං වුට්ඨානස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා විපාකාබ්‍යාකතා කිරියාබ්‍යාකතා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං විපාකාබ්‍යාකතානං කිරියාබ්‍යාකතානං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. භවඞ්ගං ආවජ්ජනාය… කිරියං වුට්ඨානස්ස… අරහතො අනුලොමං ඵලසමාපත්තියා… නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකිරියං ඵලසමාපත්තියා අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අබ්‍යාකතො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – ආවජ්ජනා කුසලානං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – ආවජ්ජනා අකුසලානං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (3)
සමනන්තරපච්චයො
418. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා කුසලා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ඛන්ධානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. අනුලොමං ගොත්‍රභුස්ස… අනුලොමං වොදානස්ස… ගොත්‍රභු මග්ගස්ස… වොදානං මග්ගස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.
කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. කුසලං වුට්ඨානස්ස… මග්ගො ඵලස්ස… අනුලොමං සෙක්ඛාය ඵලසමාපත්තියා… නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකුසලං ඵලසමාපත්තියා සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා අකුසලා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ඛන්ධානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලං වුට්ඨානස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා විපාකාබ්‍යාකතා කිරියාබ්‍යාකතා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං විපාකාබ්‍යාකතානං කිරියාබ්‍යාකතානං ඛන්ධානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. භවඞ්ගං ආවජ්ජනාය… කිරියං වුට්ඨානස්ස… අරහතො අනුලොමං ඵලසමාපත්තියා… නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකිරියං ඵලසමාපත්තියා සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අබ්‍යාකතො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – ආවජ්ජනා කුසලානං ඛන්ධානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – ආවජ්ජනා අකුසලානං ඛන්ධානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (3)
සහජාතපච්චයො
419. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො – කුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. (2)
කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො – කුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො – විපාකාබ්‍යාකතො කිරියාබ්‍යාකතො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. පටිසන්ධික්ඛණෙ විපාකාබ්‍යාකතො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස කටත්තා ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ඛන්ධා වත්ථුස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. වත්ථු ඛන්ධානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. එකං මහාභූතං තිණ්ණන්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො මහාභූතා එකස්ස මහාභූතස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ මහාභූතා ද්වින්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං කටත්තාරූපානං උපාදාරූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. බාහිරං එකං මහාභූතං තිණ්ණන්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො මහාභූතා එකස්ස මහාභූතස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ මහාභූතා ද්වින්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා උපාදාරූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ආහාරසමුට්ඨානං එකං මහාභූතං තිණ්ණන්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො මහාභූතා එකස්ස මහාභූතස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ මහාභූතා ද්වින්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා උපාදාරූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. උතුසමුට්ඨානං එකං මහාභූතං තිණ්ණන්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො මහාභූතා එකස්ස මහාභූතස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ මහාභූතා ද්වින්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා උපාදාරූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. අසඤ්ඤසත්තානං එකං මහාභූතං තිණ්ණන්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. තයො මහාභූතා එකස්ස මහාභූතස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ මහාභූතා ද්වින්නං මහාභූතානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා කටත්තාරූපානං උපාදාරූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස සහජාතපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයො
420. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො – කුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො – විපාකාබ්‍යාකතො කිරියාබ්‍යාකතො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. පටිසන්ධික්ඛණෙ විපාකාබ්‍යාකතො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං වත්ථුස්ස ච අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස වත්ථුස්ස ච අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං වත්ථුස්ස ච අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. ඛන්ධා වත්ථුස්ස අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. වත්ථු ඛන්ධානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. එකං මහාභූතං තිණ්ණන්නං මහාභූතානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. තයො මහාභූතා එකස්ස මහාභූතස්ස අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ මහාභූතා ද්වින්නං මහාභූතානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො; බාහිරං… ආහාරසමුට්ඨානං… උතුසමුට්ඨානං… අසඤ්ඤසත්තානං එකං මහාභූතං තිණ්ණන්නං මහාභූතානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ද්වෙ මහාභූතා ද්වින්නං මහාභූතානං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. (1)
නිස්සයපච්චයො
421. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – කුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)
කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – කුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – විපාකාබ්‍යාකතො කිරියාබ්‍යාකතො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පටිසන්ධික්ඛණෙ විපාකාබ්‍යාකතො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස කටත්තා ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ඛන්ධා වත්ථුස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. වත්ථු ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. එකං මහාභූතං තිණ්ණන්නං මහාභූතානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො මහාභූතා එකස්ස මහාභූතස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ මහාභූතා ද්වින්නං මහාභූතානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං, කටත්තාරූපානං, උපාදාරූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො; බාහිරං… ආහාරසමුට්ඨානං… උතුසමුට්ඨානං… අසඤ්ඤසත්තානං එකං මහාභූතං තිණ්ණන්නං මහාභූතානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො මහාභූතා එකස්ස මහාභූතස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ මහාභූතා ද්වින්නං මහාභූතානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා කටත්තාරූපානං, උපාදාරූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. සොතායතනං…පෙ… ඝානායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං …පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. වත්ථු විපාකාබ්‍යාකතානං කිරියාබ්‍යාකතානං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
අබ්‍යාකතො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – වත්ථු කුසලානං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – වත්ථු අකුසලානං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (3)
422. කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා කුසලස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – කුසලො එකො ඛන්ධො ච වත්ථු ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා ච වත්ථු ච එකස්ස ඛන්ධස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ච වත්ථු ච ද්වින්නං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා අකුසලස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලො එකො ඛන්ධො ච වත්ථු ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා ච වත්ථු ච එකස්ස ඛන්ධස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ච වත්ථු ච ද්වින්නං ඛන්ධානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)
උපනිස්සයපච්චයො
423. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො.
ආරම්මණූපනිස්සයො – දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා උපොසථකම්මං කත්වා, තං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, සෙක්ඛා ගොත්‍රභුං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති, වොදානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති, සෙක්ඛා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති.
අනන්තරූපනිස්සයො – පුරිමා පුරිමා කුසලා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ඛන්ධානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. අනුලොමං ගොත්‍රභුස්ස… අනුලොමං වොදානස්ස… ගොත්‍රභු මග්ගස්ස… වොදානං මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
පකතූපනිස්සයො – සද්ධං උපනිස්සාය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති, ඣානං උප්පාදෙති, විපස්සනං උප්පාදෙති, මග්ගං උප්පාදෙති, අභිඤ්ඤං උප්පාදෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති. සීලං…පෙ… සුතං…පෙ… චාගං…පෙ… පඤ්ඤං උපනිස්සය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති, ඣානං උප්පාදෙති, විපස්සනං උප්පාදෙති, මග්ගං උප්පාදෙති, අභිඤ්ඤං උප්පාදෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති. සද්ධා… සීලං… සුතං… චාගො… පඤ්ඤා … සද්ධාය… සීලස්ස… සුතස්ස… චාගස්ස… පඤ්ඤාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
පඨමස්ස ඣානස්ස පරිකම්මං පඨමස්ස ඣානස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. දුතියස්ස ඣානස්ස පරිකම්මං දුතියස්ස ඣානස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තතියස්ස ඣානස්ස පරිකම්මං තතියස්ස ඣානස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. චතුත්ථස්ස ඣානස්ස පරිකම්මං චතුත්ථස්ස ඣානස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ආකාසානඤ්චායතනස්ස පරිකම්මං ආකාසානඤ්චායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. විඤ්ඤාණඤ්චායතනස්ස පරිකම්මං විඤ්ඤාණඤ්චායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනස්ස පරිකම්මං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස පරිකම්මං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පඨමං ඣානං දුතියස්ස ඣානස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. දුතියං ඣානං තතියස්ස ඣානස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තතියං ඣානං චතුත්ථස්ස ඣානස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. චතුත්ථං ඣානං ආකාසානඤ්චායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ආකාසානඤ්චායතනං විඤ්ඤාණඤ්චායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. විඤ්ඤාණඤ්චායතනං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. දිබ්බස්ස චක්ඛුස්ස පරිකම්මං දිබ්බස්ස චක්ඛුස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. දිබ්බාය සොතධාතුයා පරිකම්මං දිබ්බාය සොතධාතුයා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ඉද්ධිවිධඤාණස්ස පරිකම්මං ඉද්ධිවිධඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. චෙතොපරියඤාණස්ස පරිකම්මං චෙතොපරියඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස පරිකම්මං පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. යථාකම්මූපගඤාණස්ස පරිකම්මං යථාකම්මූපගඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. අනාගතංසඤාණස්ස පරිකම්මං අනාගතංසඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. දිබ්බචක්ඛු දිබ්බාය සොතධාතුයා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. දිබ්බසොතධාතු ඉද්ධිවිධඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ඉද්ධිවිධඤාණං චෙතොපරියඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. චෙතොපරියඤාණං පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණං යථාකම්මූපගඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. යථාකම්මූපගඤාණං අනාගතංසඤාණස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පඨමස්ස මග්ගස්ස පරිකම්මං පඨමස්ස මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. දුතියස්ස මග්ගස්ස පරිකම්මං දුතියස්ස මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තතියස්ස මග්ගස්ස පරිකම්මං තතියස්ස මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. චතුත්ථස්ස මග්ගස්ස පරිකම්මං චතුත්ථස්ස මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පඨමො මග්ගො දුතියස්ස මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. දුතියො මග්ගො තතියස්ස මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. තතියො මග්ගො චතුත්ථස්ස මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. සෙක්ඛා මග්ගං උපනිස්සාය අනුප්පන්නං සමාපත්තිං උප්පාදෙන්ති, උප්පන්නං සමාපජ්ජන්ති, සඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති. මග්ගො සෙක්ඛානං අත්ථප්පටිසම්භිදාය, ධම්මප්පටිසම්භිදාය, නිරුත්තිප්පටිසම්භිදාය, පටිභානප්පටිසම්භිදාය, ඨානාඨානකොසල්ලස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො.
ආරම්මණූපනිස්සයො – දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා උපොසථකම්මං කත්වා තං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති.
පකතූපනිස්සයො – සද්ධං උපනිස්සාය මානං ජප්පෙති, දිට්ඨිං ගණ්හාති. සීලං…පෙ… සුතං…පෙ… චාගං…පෙ… පඤ්ඤං උපනිස්සාය මානං ජප්පෙති, දිට්ඨිං ගණ්හාති. සද්ධා… සීලං… සුතං… චාගො… පඤ්ඤා රාගස්ස… දොසස්ස… මොහස්ස… මානස්ස… දිට්ඨියා… පත්ථනාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)
කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො.
ආරම්මණූපනිස්සයො – අරහා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති.
අනන්තරූපනිස්සයො – කුසලං වුට්ඨානස්ස… මග්ගො ඵලස්ස… අනුලොමං සෙක්ඛාය ඵලසමාපත්තියා… නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකුසලං ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
පකතූපනිස්සයො – සද්ධං උපනිස්සාය අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, පරියිට්ඨිමූලකං දුක්ඛං පච්චනුභොති. සීලං…පෙ… සුතං…පෙ… චාගං…පෙ… පඤ්ඤං උපනිස්සාය අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, පරියිට්ඨිමූලකං දුක්ඛං පච්චනුභොති. සද්ධා… සීලං… සුතං… චාගො… පඤ්ඤා කායිකස්ස සුඛස්ස… කායිකස්ස දුක්ඛස්ස… ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. කුසලං කම්මං විපාකස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. අරහා මග්ගං උපනිස්සාය අනුප්පන්නං කිරියසමාපත්තිං උප්පාදෙති, උප්පන්නං සමාපජ්ජති, සඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති. මග්ගො අරහතො අත්ථප්පටිසම්භිදාය, ධම්මප්පටිසම්භිදාය, නිරුත්තිප්පටිසම්භිදාය, පටිභානප්පටිසම්භිදාය, ඨානාඨානකොසල්ලස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. මග්ගො ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො.
ආරම්මණූපනිස්සයො – රාගං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. දිට්ඨිං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති.
අනන්තරූපනිස්සයො – පුරිමා පුරිමා අකුසලා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ඛන්ධානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
පකතූපනිස්සයො – රාගං උපනිස්සාය පාණං හනති, අදින්නං ආදියති, මුසා භණති, පිසුණං භණති, ඵරුසං භණති, සම්ඵං පලපති, සන්ධිං ඡින්දති, නිල්ලොපං හරති, එකාගාරිකං කරොති, පරිපන්ථෙ තිට්ඨති, පරදාරං ගච්ඡති, ගාමඝාතං කරොති, නිගමඝාතං කරොති, මාතරං ජීවිතා වොරොපෙති, පිතරං ජීවිතා වොරොපෙති, අරහන්තං ජීවිතා වොරොපෙති, දුට්ඨෙන චිත්තෙන තථාගතස්ස ලොහිතං උප්පාදෙති, සඞ්ඝං භින්දති. දොසං උපනිස්සාය…පෙ… මොහං උපනිස්සාය…පෙ… මානං උපනිස්සාය…පෙ… දිට්ඨිං උපනිස්සාය…පෙ… පත්ථනං උපනිස්සාය පාණං හනති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති. රාගො… දොසො… මොහො… මානො… දිට්ඨි… පත්ථනා රාගස්ස… දොසස්ස… මොහස්ස… මානස්ස… දිට්ඨියා… පත්ථනාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පාණාතිපාතො පාණාතිපාතස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පාණාතිපාතො අදින්නාදානස්ස…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරස්ස…පෙ… මුසාවාදස්ස…පෙ… පිසුණාය වාචාය…පෙ… ඵරුසාය වාචාය…පෙ… සම්ඵප්පලාපස්ස…පෙ… අභිජ්ඣාය…පෙ… බ්‍යාපාදස්ස…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. අදින්නාදානං අදින්නාදානස්ස… කාමෙසුමිච්ඡාචාරස්ස… මුසාවාදස්ස… (සංඛිත්තං) මිච්ඡාදිට්ඨියා… පාණාතිපාතස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (චක්කං බන්ධිතබ්බං.) කාමෙසුමිච්ඡාචාරො…පෙ… මුසාවාදො…පෙ… පිසුණවාචා…පෙ… ඵරුසවාචා…පෙ… සම්ඵප්පලාපො…පෙ… අභිජ්ඣා…පෙ… බ්‍යාපාදො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. මිච්ඡාදිට්ඨි පාණාතිපාතස්ස… අදින්නාදානස්ස… කාමෙසුමිච්ඡාචාරස්ස… මුසාවාදස්ස… පිසුණාය වාචාය… ඵරුසාය වාචාය… සම්ඵප්පලාපස්ස… අභිජ්ඣාය… බ්‍යාපාදස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. මාතුඝාතිකම්මං මාතුඝාතිකම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. මාතුඝාතිකම්මං පිතුඝාතිකම්මස්ස උපනිස්සය…පෙ… අරහන්තඝාතිකම්මස්ස… රුහිරුප්පාදකම්මස්ස… සඞ්ඝභෙදකම්මස්ස… නියතමිච්ඡාදිට්ඨියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පිතුඝාතිකම්මං පිතුඝාතිකම්මස්ස… අරහන්තඝාතිකම්මස්ස… රුහිරුප්පාදකම්මස්ස… සඞ්ඝභෙදකම්මස්ස… නියතමිච්ඡාදිට්ඨියා… මාතුඝාතිකම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. අරහන්තඝාතිකම්මං අරහන්තඝාතිකම්මස්ස… රුහිරුප්පාදකම්මස්ස…පෙ… රුහිරුප්පාදකම්මං රුහිරුප්පාදකම්මස්ස…පෙ… සඞ්ඝභෙදකම්මං සඞ්ඝභෙදකම්මස්ස…පෙ… නියතමිච්ඡාදිට්ඨි නියතමිච්ඡාදිට්ඨියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. නියතමිච්ඡාදිට්ඨි මාතුඝාතිකම්මස්ස උපනිස්සය…පෙ… අරහන්තඝාතිකම්මස්ස… රුහිරුප්පාදකම්මස්ස… සඞ්ඝභෙදකම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (චක්කං කාතබ්බං.) (1)
අකුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පකතූපනිස්සයො – රාගං උපනිස්සාය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති, ඣානං උප්පාදෙති, විපස්සනං උප්පාදෙති, මග්ගං උප්පාදෙති, අභිඤ්ඤං උප්පාදෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති. දොසං…පෙ… මොහං…පෙ… මානං…පෙ… දිට්ඨිං…පෙ… පත්ථනං උපනිස්සාය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති, ඣානං උප්පාදෙති, විපස්සනං උප්පාදෙති, මග්ගං උප්පාදෙති, අභිඤ්ඤං උප්පාදෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති. රාගො… දොසො… මොහො… මානො… දිට්ඨි… පත්ථනා සද්ධාය… සීලස්ස… සුතස්ස… චාගස්ස … පඤ්ඤාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පාණං හන්ත්වා තස්ස පටිඝාතත්ථාය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති, ඣානං උප්පාදෙති, විපස්සනං උප්පාදෙති, මග්ගං උප්පාදෙති, අභිඤ්ඤං උප්පාදෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති. අදින්නං ආදියිත්වා…පෙ… මුසා භණිත්වා…පෙ… පිසුණං භණිත්වා…පෙ… ඵරුසං භණිත්වා…පෙ… සම්ඵං පලපිත්වා…පෙ… සන්ධිං ඡින්දිත්වා…පෙ… නිල්ලොපං හරිත්වා…පෙ… එකාගාරිකං කරිත්වා…පෙ… පරිපන්ථෙ ඨත්වා…පෙ… පරදාරං ගන්ත්වා…පෙ… ගාමඝාතං කරිත්වා…පෙ… නිගමඝාතං කරිත්වා තස්ස පටිඝාතත්ථාය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති, ඣානං උප්පාදෙති, විපස්සනං උප්පාදෙති, මග්ගං උප්පාදෙති, අභිඤ්ඤං උප්පාදෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති. මාතරං ජීවිතා වොරොපෙත්වා තස්ස පටිඝාතත්ථාය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති. පිතරං ජීවිතා වොරොපෙත්වා…පෙ… අරහන්තං ජීවිතා වොරොපෙත්වා…පෙ… දුට්ඨෙන චිත්තෙන තථාගතස්ස ලොහිතං උප්පාදෙත්වා…පෙ… සඞ්ඝං භින්දිත්වා තස්ස පටිඝාතත්ථාය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති. (2)
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො.
අනන්තරූපනිස්සයො – අකුසලං වුට්ඨානස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
පකතූපනිස්සයො – රාගං උපනිස්සාය අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, පරියිට්ඨිමූලකං දුක්ඛං පච්චනුභොති. දොසං…පෙ… මොහං…පෙ… මානං …පෙ… දිට්ඨිං…පෙ… පත්ථනං උපනිස්සාය අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති, පරියිට්ඨිමූලකං දුක්ඛං පච්චනුභොති. රාගො… දොසො … මොහො… මානො… දිට්ඨි… පත්ථනා කායිකස්ස සුඛස්ස… කායිකස්ස දුක්ඛස්ස… ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. අකුසලං කම්මං විපාකස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො.
ආරම්මණූපනිස්සයො – අරහා ඵලං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, නිබ්බානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, නිබ්බානං ඵලස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
අනන්තරූපනිස්සයො – පුරිමා පුරිමා විපාකාබ්‍යාකතා, කිරියාබ්‍යාකතා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං විපාකාබ්‍යාකතානං කිරියාබ්‍යාකතානං ඛන්ධානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. භවඞ්ගං ආවජ්ජනාය… කිරියං වුට්ඨානස්ස… අරහතො අනුලොමං ඵලසමාපත්තියා… නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකිරියං ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
පකතූපනිස්සයො – කායිකං සුඛං කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස, ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. කායිකං දුක්ඛං කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස, ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. උතු කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස, ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. භොජනං කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස, ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. සෙනාසනං කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස, ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. කායිකං සුඛං… කායිකං දුක්ඛං… උතු… භොජනං… සෙනාසනං කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස, ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ඵලසමාපත්ති කායිකස්ස සුඛස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
අරහා කායිකං සුඛං උපනිස්සාය අනුප්පන්නං කිරියසමාපත්තිං උප්පාදෙති, උප්පන්නං සමාපජ්ජති, සඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති. කායිකං දුක්ඛං… උතුං… භොජනං … සෙනාසනං උපනිස්සාය අනුප්පන්නං කිරියසමාපත්තිං උප්පාදෙති, උප්පන්නං සමාපජ්ජති, සඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති. (1)
අබ්‍යාකතො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො.
ආරම්මණූපනිස්සයො – සෙක්ඛා ඵලං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති, නිබ්බානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති. නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස… වොදානස්ස… මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
අනන්තරූපනිස්සයො – ආවජ්ජනා කුසලානං ඛන්ධානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
පකතූපනිස්සයො – කායිකං සුඛං උපනිස්සාය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති, ඣානං උප්පාදෙති, විපස්සනං උප්පාදෙති, මග්ගං උප්පාදෙති, අභිඤ්ඤං උප්පාදෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති. කායිකං දුක්ඛං… උතුං… භොජනං… සෙනාසනං උපනිස්සාය දානං දෙති, සීලං සමාදියති, උපොසථකම්මං කරොති, ඣානං උප්පාදෙති, විපස්සනං උප්පාදෙති, මග්ගං උප්පාදෙති, අභිඤ්ඤං උප්පාදෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති. කායිකං සුඛං… කායිකං දුක්ඛං… උතු… භොජනං… සෙනාසනං සද්ධාය… සීලස්ස… සුතස්ස… චාගස්ස… පඤ්ඤාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො.
ආරම්මණූපනිස්සයො – චක්ඛුං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. සොතං…පෙ… ඝානං…පෙ… ජිව්හං…පෙ… කායං…පෙ… රූපෙ…පෙ… සද්දෙ…පෙ… ගන්ධෙ…පෙ… රසෙ…පෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ…පෙ… වත්ථුං…පෙ… විපාකාබ්‍යාකතෙ කිරියාබ්‍යාකතෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති.
අනන්තරූපනිස්සයො – ආවජ්ජනා අකුසලානං ඛන්ධානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.
පකතූපනිස්සයො – කායිකං සුඛං උපනිස්සාය පාණං හනති, අදින්නං ආදියති, මුසා භණති, පිසුණං භණති, ඵරුසං භණති, සම්ඵං පලපති, සන්ධිං ඡින්දති, නිල්ලොපං හරති, එකාගාරිකං කරොති, පරිපන්ථෙ තිට්ඨති, පරදාරං ගච්ඡති, ගාමඝාතං කරොති, නිගමඝාතං කරොති, මාතරං ජීවිතා වොරොපෙති, පිතරං ජීවිතා වොරොපෙති, අරහන්තං ජීවිතා වොරොපෙති, දුට්ඨෙන චිත්තෙන තථාගතස්ස ලොහිතං උප්පාදෙති, සඞ්ඝං භින්දති.
කායිකං දුක්ඛං…පෙ… උතුං…පෙ… භොජනං…පෙ… සෙනාසනං උපනිස්සාය පාණං හනති… (සංඛිත්තං.) සඞ්ඝං භින්දති.
කායිකං සුඛං… කායිකං දුක්ඛං… උතු… භොජනං… සෙනාසනං රාගස්ස… දොසස්ස… මොහස්ස… මානස්ස… දිට්ඨියා… පත්ථනාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (3)
පුරෙජාතපච්චයො
424. අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණපුරෙජාතං, වත්ථුපුරෙජාතං.
ආරම්මණපුරෙජාතං – අරහා චක්ඛුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති. සොතං…පෙ… ඝානං…පෙ… ජිව්හං…පෙ… කායං…පෙ… රූපෙ…පෙ… සද්දෙ…පෙ… ගන්ධෙ…පෙ… රසෙ…පෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ…පෙ… වත්ථුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. සද්දායතනං සොතවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… ගන්ධායතනං ඝානවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… රසායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො.
වත්ථුපුරෙජාතං – චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. සොතායතනං සොතවිඤ්ඤාණස්ස …පෙ… ඝානායතනං ඝානවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… ජිව්හායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. වත්ථු විපාකාබ්‍යාකතානං කිරියාබ්‍යාකතානං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අබ්‍යාකතො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණපුරෙජාතං, වත්ථුපුරෙජාතං.
ආරම්මණපුරෙජාතං – සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා චක්ඛුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති. සොතං…පෙ… ඝානං…පෙ… ජිව්හං…පෙ… කායං…පෙ… රූපෙ…පෙ… සද්දෙ…පෙ… ගන්ධෙ…පෙ… රසෙ…පෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ…පෙ… වත්ථුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති. දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සන්ති. දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණන්ති.
වත්ථුපුරෙජාතං – වත්ථු කුසලානං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණපුරෙජාතං, වත්ථුපුරෙජාතං. ආරම්මණපුරෙජාතං – චක්ඛුං අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, උද්ධච්චං උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති. සොතං…පෙ… ඝානං…පෙ… ජිව්හං…පෙ… කායං…පෙ… රූපෙ…පෙ… සද්දෙ…පෙ… ගන්ධෙ…පෙ… රසෙ…පෙ… ඵොට්ඨබ්බෙ…පෙ… වත්ථුං අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති.
වත්ථුපුරෙජාතං – වත්ථු අකුසලානං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (3)
පච්ඡාජාතපච්චයො
425. කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො – පච්ඡාජාතා කුසලා ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො – පච්ඡාජාතා අකුසලා ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො – පච්ඡාජාතා විපාකාබ්‍යාකතා කිරියාබ්‍යාකතා ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)
ආසෙවනපච්චයො
426. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා කුසලා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ඛන්ධානං ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. අනුලොමං ගොත්‍රභුස්ස… අනුලොමං වොදානස්ස… ගොත්‍රභු මග්ගස්ස… වොදානං මග්ගස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා අකුසලා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ඛන්ධානං ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා කිරියාබ්‍යාකතා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කිරියාබ්‍යාකතානං ඛන්ධානං ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කම්මපච්චයො
427. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා [නානාඛණිකා (ක.)]. සහජාතා – කුසලා චෙතනා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො.
නානාක්ඛණිකා – කුසලා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (2)
කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – අකුසලා චෙතනා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. නානාක්ඛණිකා – අකුසලා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – විපාකාබ්‍යාකතා කිරියාබ්‍යාකතා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං, චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. පටිසන්ධික්ඛණෙ විපාකාබ්‍යාකතා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. චෙතනා වත්ථුස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (1)
විපාකපච්චයො
428. අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස විපාකපච්චයෙන පච්චයො – විපාකාබ්‍යාකතො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං විපාකපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං විපාකපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං විපාකපච්චයෙන පච්චයො. පටිසන්ධික්ඛණෙ විපාකාබ්‍යාකතො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං විපාකපච්චයෙන පච්චයො. තයො ඛන්ධා එකස්ස ඛන්ධස්ස කටත්තා ච රූපානං විපාකපච්චයෙන පච්චයො. ද්වෙ ඛන්ධා ද්වින්නං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං විපාකපච්චයෙන පච්චයො. ඛන්ධා වත්ථුස්ස විපාකපච්චයෙන පච්චයො. (1)
ආහාරපච්චයො
429. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ආහාරා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ආහාරා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. (2)
කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ආහාරා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ආහාරා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං ආහාරපච්චයෙන පච්චයො.
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ආහාරා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ආහාරා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අබ්‍යාකතො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො – විපාකාබ්‍යාකතා කිරියාබ්‍යාකතා ආහාරා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. පටිසන්ධික්ඛණෙ විපාකාබ්‍යාකතා ආහාරා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. කබළීකාරො ආහාරො ඉමස්ස කායස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. (1)
ඉන්ද්‍රියපච්චයො
430. කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ඉන්ද්‍රියා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (1)
කුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ඉන්ද්‍රියා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (2)
කුසලො ධම්මො කුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – කුසලා ඉන්ද්‍රියා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (3)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ඉන්ද්‍රියා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (1)
අකුසලො ධම්මො අබ්‍යාකතස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ඉන්ද්‍රියා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (2)
අකුසලො ධම්මො අකුසලස්ස ච අබ්‍යාකතස්ස ච ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – අකුසලා ඉන්ද්‍රියා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (3)