නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

අභිධම්මපිටකෙ

පට්ඨානපාළි

(පඨමො භාගො)

ධම්මානුලොමෙ

තිකපට්ඨානං

(1) පච්චයුද්දෙසො

හෙතුපච්චයො, ආරම්මණපච්චයො, අධිපතිපච්චයො, අනන්තරපච්චයො, සමනන්තරපච්චයො, සහජාතපච්චයො, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයො, නිස්සයපච්චයො, උපනිස්සයපච්චයො, පුරෙජාතපච්චයො, පච්ඡාජාතපච්චයො, ආසෙවනපච්චයො, කම්මපච්චයො, විපාකපච්චයො, ආහාරපච්චයො, ඉන්ද්‍රියපච්චයො, ඣානපච්චයො, මග්ගපච්චයො, සම්පයුත්තපච්චයො, විප්පයුත්තපච්චයො, අත්ථිපච්චයො, නත්ථිපච්චයො, විගතපච්චයො, අවිගතපච්චයොති.

(2) පච්චයනිද්දෙසො

1. හෙතුපච්චයොති – හෙතූ හෙතුසම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො [පච්චයොති (ස්‍යා.)].

2. ආරම්මණපච්චයොති – රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. සද්දායතනං සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. ගන්ධායතනං ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. රසායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. සබ්බෙ ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො.

යං යං ධම්මං ආරබ්භ යෙ යෙ ධම්මා උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා, තෙ තෙ ධම්මා තෙසං තෙසං ධම්මානං ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො.

3. අධිපතිපච්චයොති – ඡන්දාධිපති ඡන්දසම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. වීරියාධිපති වීරියසම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. චිත්තාධිපති චිත්තසම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. වීමංසාධිපති වීමංසසම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො.

යං යං ධම්මං ගරුං කත්වා යෙ යෙ ධම්මා උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා, තෙ තෙ ධම්මා තෙසං තෙසං ධම්මානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො.

4. අනන්තරපච්චයොති – චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

සොතවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

ඝානවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

කායවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

පුරිමා පුරිමා කුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා කුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අබ්‍යාකතානං ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

පුරිමා පුරිමා අකුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අකුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අබ්‍යාකතානං ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

පුරිමා පුරිමා අබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අබ්‍යාකතානං ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

යෙසං යෙසං ධම්මානං අනන්තරා යෙ යෙ ධම්මා උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා, තෙ තෙ ධම්මා තෙසං තෙසං ධම්මානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

5. සමනන්තරපච්චයොති – චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

සොතවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

ඝාණවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

කායවිඤ්ඤාණධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. මනොධාතු තංසම්පයුත්තකා ච ධම්මා මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

පුරිමා පුරිමා කුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා කුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අබ්‍යාකතානං ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

පුරිමා පුරිමා අකුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අකුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අබ්‍යාකතානං ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

පුරිමා පුරිමා අබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අබ්‍යාකතානං ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

යෙසං යෙසං ධම්මානං සමනන්තරා යෙ යෙ ධම්මා උප්පජ්ජන්ති චිත්තචෙතසිකා ධම්මා, තෙ තෙ ධම්මා තෙසං තෙසං ධම්මානං සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

6. සහජාතපච්චයොති – චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො අඤ්ඤමඤ්ඤං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. චත්තාරො මහාභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. ඔක්කන්තික්ඛණෙ නාමරූපං අඤ්ඤමඤ්ඤං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. චිත්තචෙතසිකා ධම්මා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා උපාදාරූපානං සහජාතපච්චයෙන පච්චයො. රූපිනො ධම්මා අරූපීනං ධම්මානං කිඤ්චි කාලෙ [කඤ්චි කාලං (ස්‍යා.)] සහජාතපච්චයෙන පච්චයො, කිඤ්චි කාලෙ න සහජාතපච්චයෙන පච්චයො.

7. අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයොති – චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. චත්තාරො මහාභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො. ඔක්කන්තික්ඛණෙ නාමරූපං අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො.

8. නිස්සයපච්චයොති – චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො අඤ්ඤමඤ්ඤං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. චත්තාරො මහාභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ඔක්කන්තික්ඛණෙ නාමරූපං අඤ්ඤමඤ්ඤං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. චිත්තචෙතසිකා ධම්මා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා උපාදාරූපානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.

චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. සොතායතනං සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ඝානායතනං ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. ජිව්හායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. කායායතනං කායවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. යං රූපං නිස්සාය මනොධාතු ච මනොවිඤ්ඤාණධාතු ච වත්තන්ති, තං රූපං මනොධාතුයා ච මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා ච තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.

9. උපනිස්සයපච්චයොති – පුරිමා පුරිමා කුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ධම්මානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා කුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ධම්මානං කෙසඤ්චි උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා කුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අබ්‍යාකතානං ධම්මානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.

පුරිමා පුරිමා අකුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ධම්මානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අකුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ධම්මානං කෙසඤ්චි උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අකුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අබ්‍යාකතානං ධම්මානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.

පුරිමා පුරිමා අබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අබ්‍යාකතානං ධම්මානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ධම්මානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ධම්මානං උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.

උතුභොජනම්පි උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පුග්ගලොපි උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. සෙනාසනම්පි උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො.

10. පුරෙජාතපච්චයොති – චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. සොතායතනං සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. ඝානායතනං ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. ජිව්හායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. කායායතනං කායවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො.

රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. සද්දායතනං සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. ගන්ධායතනං ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. රසායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො.

යං රූපං නිස්සාය මනොධාතු ච මනොවිඤ්ඤාණධාතු ච වත්තන්ති, තං රූපං මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං කිඤ්චි කාලෙ පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො, කිඤ්චි කාලෙ න පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො.

11. පච්ඡාජාතපච්චයොති – පච්ඡාජාතා චිත්තචෙතසිකා ධම්මා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො.

12. ආසෙවනපච්චයොති – පුරිමා පුරිමා කුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කුසලානං ධම්මානං ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා අකුසලා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අකුසලානං ධම්මානං ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. පුරිමා පුරිමා කිරියාබ්‍යාකතා ධම්මා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං කිරියාබ්‍යාකතානං ධම්මානං ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො.

13. කම්මපච්චයොති – කුසලාකුසලං කම්මං විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. චෙතනා සම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො.

14. විපාකපච්චයොති – විපාකා චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො අඤ්ඤමඤ්ඤං විපාකපච්චයෙන පච්චයො.

15. ආහාරපච්චයොති – කබළීකාරො [කබළිඞ්කාරො (ක. සී. ස්‍යා.)] ආහාරො ඉමස්ස කායස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. අරූපිනො ආහාරා සම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං ආහාරපච්චයෙන පච්චයො.

16. ඉන්ද්‍රියපච්චයොති – චක්ඛුන්ද්‍රියං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. සොතින්ද්‍රියං සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. ඝානින්ද්‍රියං ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. ජිව්හින්ද්‍රියං ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. කායින්ද්‍රියං කායවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. රූපජීවිතින්ද්‍රියං කටත්තාරූපානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො.

අරූපිනො ඉන්ද්‍රියා සම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො.

17. ඣානපච්චයොති – ඣානඞ්ගානි ඣානසම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං ඣානපච්චයෙන පච්චයො.

18. මග්ගපච්චයොති – මග්ගඞ්ගානි මග්ගසම්පයුත්තකානං ධම්මානං තංසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං මග්ගපච්චයෙන පච්චයො.

19. සම්පයුත්තපච්චයොති – චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො අඤ්ඤමඤ්ඤං සම්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො.

20. විප්පයුත්තපච්චයොති – රූපිනො ධම්මා අරූපීනං ධම්මානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. අරූපිනො ධම්මා රූපීනං ධම්මානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො.

21. අත්ථිපච්චයොති – චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො අඤ්ඤමඤ්ඤං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. චත්තාරො මහාභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. ඔක්කන්තික්ඛණෙ නාමරූපං අඤ්ඤමඤ්ඤං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. චිත්තචෙතසිකා ධම්මා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා උපාදාරූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො.

චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. සොතායතනං සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. ඝානායතනං ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. ජිව්හායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. කායායතනං කායවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො.

රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. සද්දායතනං සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. ගන්ධායතනං ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. රසායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො.

යං රූපං නිස්සාය මනොධාතු ච මනොවිඤ්ඤාණධාතු ච වත්තන්ති, තං රූපං මනොධාතුයා ච මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා ච තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො.

22. නත්ථිපච්චයොති – සමනන්තරනිරුද්ධා චිත්තචෙතසිකා ධම්මා පටුප්පන්නානං චිත්තචෙතසිකානං ධම්මානං නත්ථිපච්චයෙන පච්චයො.

23. විගතපච්චයොති – සමනන්තරවිගතා චිත්තචෙතසිකා ධම්මා පටුප්පන්නානං චිත්තචෙතසිකානං ධම්මානං විගතපච්චයෙන පච්චයො.

24. අවිගතපච්චයොති – චත්තාරො ඛන්ධා අරූපිනො අඤ්ඤමඤ්ඤං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. චත්තාරො මහාභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. ඔක්කන්තික්ඛණෙ නාමරූපං අඤ්ඤමඤ්ඤං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. චිත්තචෙතසිකා ධම්මා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. මහාභූතා උපාදාරූපානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො.

චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. සොතායතනං සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. ඝානායතනං ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. ජිව්හායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. කායායතනං කායවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො.

රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. සද්දායතනං සොතවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. ගන්ධායතනං ඝානවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. රසායතනං ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො. රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනොධාතුයා තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො.

යං රූපං නිස්සාය මනොධාතු ච මනොවිඤ්ඤාණධාතු ච වත්තන්ති, තං රූපං මනොධාතුයා ච මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා ච තංසම්පයුත්තකානඤ්ච ධම්මානං අවිගතපච්චයෙන පච්චයො.

පච්චයනිද්දෙසො.

3. පුච්ඡාවාරො

1. පච්චයානුලොමං

එකමූලකං

(1.) කුසලපදං

25. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච අබ්‍යාකතො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා.

(2) අකුසලපදං

26. සියා අකුසලං ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලං ධම්මං පටිච්ච අබ්‍යාකතො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලං ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා.

(3) අබ්‍යාකතපදං

27. සියා අබ්‍යාකතං ධම්මං පටිච්ච අබ්‍යාකතො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා අබ්‍යාකතං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා අබ්‍යාකතං ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා අබ්‍යාකතං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා අබ්‍යාකතං ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා අබ්‍යාකතං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා අබ්‍යාකතං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා.

(4) කුසලාබ්‍යාකතපදං

28. සියා කුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අබ්‍යාකතො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා.

(5) අකුසලාබ්‍යාකතපදං

29. සියා අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අබ්‍යාකතො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා.

(6) කුසලාකුසලපදං

30. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අබ්‍යාකතො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා.

(7) කුසලාකුසලාබ්‍යාකතපදං

31. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අබ්‍යාකතො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා. සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා.

හෙතුපච්චයවාරො.

32. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය ආරම්මණපච්චයා.

(යථා හෙතුපච්චයො විත්ථාරිතො, එවං ආරම්මණපච්චයොපි විත්ථාරෙතබ්බො වාචනාමග්ගෙන.)

33. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය අධිපතිපච්චයා… අනන්තරපච්චයා… සමනන්තරපච්චයා… සහජාතපච්චයා… අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා… නිස්සයපච්චයා… උපනිස්සයපච්චයා… පුරෙජාතපච්චයා… පච්ඡාජාතපච්චයා… ආසෙවනපච්චයා… කම්මපච්චයා… විපාකපච්චයා… ආහාරපච්චයා… ඉන්ද්‍රියපච්චයා… ඣානපච්චයා… මග්ගපච්චයා… සම්පයුත්තපච්චයා… විප්පයුත්තපච්චයා… අත්ථිපච්චයා… නත්ථිපච්චයා… විගතපච්චයා.

34. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය අවිගතපච්චයා…පෙ… අකුසලං ධම්මං පටිච්ච… අබ්‍යාකතං ධම්මං පටිච්ච… කුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච… අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච… කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච ධම්මං පටිච්ච… කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය… අකුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය… අබ්‍යාකතො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය… කුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං… අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං… කුසලො ච අකුසලො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං… කුසලො ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං අවිගතපච්චයා.

(යථා හෙතුපච්චයො විත්ථාරිතො, එවං අවිගතපච්චයොපි විත්ථාරෙතබ්බො වාචනාමග්ගෙන.)

එකමූලකං.

දුමූලකාදි

හෙතුමූලකං

35. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා…පෙ… සියා කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච අබ්‍යාකතඤ්ච ධම්මං පටිච්ච කුසලො ච අකුසලො ච අබ්‍යාකතො ච ධම්මා උප්පජ්ජෙය්‍යුං හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා.

36. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා අධිපතිපච්චයා …පෙ… හෙතුපච්චයා අනන්තරපච්චයා… හෙතුපච්චයා සමනන්තරපච්චයා…පෙ… හෙතුපච්චයා අවිගතපච්චයා.

දුමූලකං.

37. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා…පෙ… හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අනන්තරපච්චයා…පෙ… හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අවිගතපච්චයා.

තිමූලකං.

38. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා අනන්තරපච්චයා…පෙ… හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා අවිගතපච්චයා.

චතුමූලකං.

(පඤ්චමූලකාදිකා සංඛිත්තා. එකමූලකං, දුමූලකං, තිමූලකං, චතුමූලකං, පඤ්චමූලකං, සබ්බමූලකං අසම්මුය්හන්තෙන විත්ථාරෙතබ්බං.)

හෙතුමූලකං.

ආරම්මණමූලකාදි

39. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය ආරම්මණපච්චයා හෙතුපච්චයා… ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා…පෙ… ආරම්මණපච්චයා අවිගතපච්චයා.

සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය අධිපතිපච්චයා… අනන්තරපච්චයා… සමනන්තරපච්චයා… සහජාතපච්චයා… අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා…පෙ… අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා… අවිගතපච්චයා ආරම්මණපච්චයා… අවිගතපච්චයා අධිපතිපච්චයා…පෙ… අවිගතපච්චයා විගතපච්චයා.

දුමූලකං.

40. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා… අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා අධිපතිපච්චයා… අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා අනන්තරපච්චයා…පෙ… අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා විගතපච්චයා.

41. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා… අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අනන්තරපච්චයා…පෙ… විගතපච්චයා.

(එකෙකස්ස පදස්ස එකමූලකං, දුමූලකං, තිමූලකං, චතුමූලකං, පඤ්චමූලකං, සබ්බමූලකං අසම්මුය්හන්තෙන විත්ථාරෙතබ්බං. )

(ක) තිකඤ්ච පට්ඨානවරං දුකුත්තමං,

දුකං තිකඤ්චෙව තිකං දුකඤ්ච;

තිකං තිකඤ්චෙව දුකං දුකඤ්ච,

ඡ අනුලොමම්හි නයා සුගම්භීරාති.

2. පච්චයපච්චනීයං

42. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය නහෙතුපච්චයා.

(යථා අනුලොමෙ හෙතුපච්චයො විත්ථාරිතො, එවං පච්චනීයෙපි නහෙතුපච්චයො විත්ථාරෙතබ්බො.)

43. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය නආරම්මණපච්චයා… නඅධිපතිපච්චයා… නඅනන්තරපච්චයා… නසමනන්තරපච්චයා… නසහජාතපච්චයා… නඅඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා… නනිස්සයපච්චයා… නඋපනිස්සයපච්චයා… නපුරෙජාතපච්චයා… නපච්ඡාජාතපච්චයා … නආසෙවනපච්චයා… නකම්මපච්චයා… නවිපාකපච්චයා… නආහාරපච්චයා… නඉන්ද්‍රියපච්චයා… නඣානපච්චයා… නමග්ගපච්චයා… නසම්පයුත්තපච්චයා… නවිප්පයුත්තපච්චයා… නොඅත්ථිපච්චයා… නොනත්ථිපච්චයා… නොවිගතපච්චයා… නොඅවිගතපච්චයා.

44. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය නහෙතුපච්චයා නආරම්මණපච්චයා….

(යථා අනුලොමෙ එකෙකස්ස පදස්ස එකමූලකං, දුමූලකං, තිමූලකං, චතුමූලකං, යාව තෙවීසතිමූලකං එවං පච්චනීයෙපි විත්ථාරෙතබ්බං. )

(ඛ) තිකඤ්ච පට්ඨානවරං දුකුත්තමං,

දුකං තිකඤ්චෙව තිකං දුකඤ්ච;

තිකං තිකඤ්චෙව දුකං දුකඤ්ච,

ඡ පච්චනීයම්හි නයා සුගම්භීරාති.

3. පච්චයානුලොමපච්චනීයං

45. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා නආරම්මණපච්චයා… සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච අකුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා නආරම්මණපච්චයා.

(යථා අනුලොමෙ හෙතුපච්චයො විත්ථාරිතො, එවං අනුලොමපච්චනීයෙපි පදං විත්ථාරෙතබ්බං.)

46. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා නඅධිපතිපච්චයා… හෙතුපච්චයා නඅනන්තරපච්චයා…පෙ… හෙතුපච්චයා නොඅවිගතපච්චයා.

47. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා නඅධිපතිපච්චයා… හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා නඅනන්තරපච්චයා…පෙ… හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා නොඅවිගතපච්චයා.

හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා නඅනන්තරපච්චයා…පෙ… හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා නොඅවිගතපච්චයා.

හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා අනන්තරපච්චයා නසමනන්තරපච්චයා…පෙ… හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා අනන්තරපච්චයා නොඅවිගතපච්චයා…පෙ….

හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා අනන්තරපච්චයා සමනන්තරපච්චයා සහජාතපච්චයා අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා නිස්සයපච්චයා උපනිස්සයපච්චයා පුරෙජාතපච්චයා පච්ඡාජාතපච්චයා ආසෙවනපච්චයා කම්මපච්චයා විපාකපච්චයා ආහාරපච්චයා ඉන්ද්‍රියපච්චයා ඣානපච්චයා මග්ගපච්චයා සම්පයුත්තපච්චයා විප්පයුත්තපච්චයා අත්ථිපච්චයා නත්ථිපච්චයා විගතපච්චයා නොඅවිගතපච්චයා.

48. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය ආරම්මණපච්චයා… අධිපතිපච්චයා… අනන්තරපච්චයා…පෙ… අවිගතපච්චයා නහෙතුපච්චයා … අවිගතපච්චයා නආරම්මණපච්චයා…පෙ… අවිගතපච්චයා නොවිගතපච්චයා.

අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා නආරම්මණපච්චයා…පෙ… අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා නොවිගතපච්චයා.

අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා නඅධිපතිපච්චයා…පෙ… අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා නොවිගතපච්චයා.

අවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා අනන්තරපච්චයා සමනන්තරපච්චයා සහජාතපච්චයා…පෙ… නොවිගතපච්චයා.

(ග) තිකඤ්ච පට්ඨානවරං දුකුත්තමං,

දුකං තිකඤ්චෙව තිකං දුකඤ්ච;

තිකං තිකඤ්චෙව දුකං දුකඤ්ච,

ඡ අනුලොමපච්චනීයම්හි නයා සුගම්භීරාති.

4. පච්චයපච්චනීයානුලොමං

49. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය නහෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය නහෙතුපච්චයා අධිපතිපච්චයා…පෙ… නහෙතුපච්චයා අවිගතපච්චයා.

50. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය නහෙතුපච්චයා නආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා…පෙ… අවිගතපච්චයා.

නහෙතුපච්චයා නආරම්මණපච්චයා නඅධිපතිපච්චයා…පෙ… අවිගතපච්චයා.

නහෙතුපච්චයා නආරම්මණපච්චයා නඅධිපතිපච්චයා නඅනන්තරපච්චයා නසමනන්තරපච්චයා…පෙ… නොඅත්ථිපච්චයා නොනත්ථිපච්චයා නොවිගතපච්චයා අවිගතපච්චයා.

51. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය නආරම්මණපච්චයා හෙතුපච්චයා.

52. සියා කුසලං ධම්මං පටිච්ච කුසලො ධම්මො උප්පජ්ජෙය්‍ය නආරම්මණපච්චයා අධිපතිපච්චයා…පෙ… නආරම්මණපච්චයා අවිගතපච්චයා…පෙ… නොඅවිගතපච්චයා හෙතුපච්චයා… නොඅවිගතපච්චයා ආරම්මණපච්චයා…පෙ… නොඅවිගතපච්චයා විගතපච්චයා.

නොඅවිගතපච්චයා නහෙතුපච්චයා ආරම්මණපච්චයා…පෙ… නොඅවිගතපච්චයා නහෙතුපච්චයා විගතපච්චයා.

නොඅවිගතපච්චයා නහෙතුපච්චයා නආරම්මණපච්චයා නඅධිපතිපච්චයා…පෙ… නොඅත්ථිපච්චයා නොනත්ථිපච්චයා විගතපච්චයා.

(ඝ) තිකඤ්ච පට්ඨානවරං දුකුත්තමං,

දුකං තිකඤ්චෙව තිකං දුකඤ්ච;

තිකං තිකඤ්චෙව දුකං දුකඤ්ච,

ඡ පච්චනීයානුලොමම්හි නයා සුගම්භීරාති.