16. සොළසමවග්ගො

(159) 4. අධිගය්හමනසිකාරකථා

749. අධිගය්හ මනසි කරොතීති? ආමන්තා. තෙන චිත්තෙන තං චිත්තං පජානාතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… තෙන චිත්තෙන තං චිත්තං පජානාතීති? ආමන්තා. තෙන චිත්තෙන තං චිත්තං ‘‘චිත්ත’’න්ති පජානාතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… තෙන චිත්තෙන තං චිත්තං ‘‘චිත්ත’’න්ති පජානාතීති? ආමන්තා. තං චිත්තං තස්ස චිත්තස්ස ආරම්මණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

තං චිත්තං තස්ස චිත්තස්ස ආරම්මණන්ති? ආමන්තා. තෙන ඵස්සෙන තං ඵස්සං ඵුසති, තාය වෙදනාය…පෙ… තාය සඤ්ඤාය… තාය චෙතනාය… තෙන චිත්තෙන… තෙන විතක්කෙන… තෙන විචාරෙන… තාය පීතියා… තාය සතියා… තාය පඤ්ඤාය තං පඤ්ඤං පජානාතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

750. අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසිකරොන්තො, අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසි කරොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසිකරොන්තො, අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසි කරොතීති? ආමන්තා. ද්වින්නං ඵස්සානං…පෙ… ද්වින්නං චිත්තානං සමොධානං හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසිකරොන්තො, පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසි කරොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසිකරොන්තො, පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසි කරොතීති? ආමන්තා. ද්වින්නං ඵස්සානං…පෙ… ද්වින්නං චිත්තානං සමොධානං හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසිකරොන්තො, අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසි කරොති, පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසි කරොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසිකරොන්තො, අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසි කරොති, පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසි කරොතීති? ආමන්තා. තිණ්ණං ඵස්සානං…පෙ… තිණ්ණං චිත්තානං සමොධානං හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

751. අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසිකරොන්තො, අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසි කරොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසිකරොන්තො, අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසි කරොතීති? ආමන්තා. ද්වින්නං ඵස්සානං…පෙ… ද්වින්නං චිත්තානං සමොධානං හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසිකරොන්තො, පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසි කරොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසිකරොන්තො, පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසි කරොතීති? ආමන්තා. ද්වින්නං ඵස්සානං…පෙ… ද්වින්නං චිත්තානං සමොධානං හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසිකරොන්තො, අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසි කරොති, පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසි කරොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසිකරොන්තො, අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසි කරොති, පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසි කරොතීති? ආමන්තා. තිණ්ණං ඵස්සානං…පෙ… තිණ්ණං චිත්තානං සමොධානං හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

752. පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසිකරොන්තො, අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසි කරොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසිකරොන්තො, අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසි කරොතීති? ආමන්තා. ද්වින්නං ඵස්සානං…පෙ… ද්වින්නං චිත්තානං සමොධානං හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසිකරොන්තො, අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසි කරොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසිකරොන්තො, අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසි කරොතීති? ආමන්තා. ද්වින්නං ඵස්සානං…පෙ… ද්වින්නං චිත්තානං සමොධානං හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසිකරොන්තො, අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසි කරොති, අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසි කරොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… පච්චුප්පන්නං ‘‘පච්චුප්පන්න’’න්ති මනසිකරොන්තො, අතීතං ‘‘අතීත’’න්ති මනසි කරොති, අනාගතං ‘‘අනාගත’’න්ති මනසි කරොතීති? ආමන්තා. තිණ්ණං ඵස්සානං…පෙ… තිණ්ණං චිත්තානං සමොධානං හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

753. න වත්තබ්බං – ‘‘අධිගය්හ මනසි කරොතී’’ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා –

‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චාති, යදා පඤ්ඤාය පස්සති;

අථ නිබ්බින්දති දුක්ඛෙ, එස මග්ගො විසුද්ධියා.

‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛාති, යදා පඤ්ඤාය පස්සති;

අථ නිබ්බින්දති දුක්ඛෙ, එස මග්ගො විසුද්ධියා.

‘‘සබ්බෙ ධම්මා අනත්තාති, යදා පඤ්ඤාය පස්සති;

අථ නිබ්බින්දති දුක්ඛෙ, එස මග්ගො විසුද්ධියා’’ති [ධ. ප. 277-279].

අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි අධිගය්හ මනසි කරොතීති.

අධිගය්හමනසිකාරකථා නිට්ඨිතා.