8. අට්ඨමවග්ගො

(81) 9. රූපං කම්මන්තිකථා

527. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං කුසලන්ති? ආමන්තා. සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා ආභොගො සමන්නාහාරො මනසිකාරො චෙතනා පත්ථනා පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… නනු අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා ආභොගො සමන්නාහාරො මනසිකාරො චෙතනා පත්ථනා පණිධීති? ආමන්තා. හඤ්චි අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං කුසල’’න්ති.

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතො ඵස්සො කුසලො සාරම්මණො, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං කුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… චෙතනා… සද්ධා… වීරියං… සති… සමාධි…පෙ… පඤ්ඤා කුසලා සාරම්මණා, අත්ථි තාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං කුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං කුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතො ඵස්සො කුසලො අනාරම්මණො, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං කුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… චෙතනා… සද්ධා… වීරියං… සති… සමාධි…පෙ… පඤ්ඤා කුසලා අනාරම්මණා, නත්ථි තාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

528. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං කුසලන්ති? ආමන්තා. යං කිඤ්චි කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපං සබ්බං තං කුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං කුසලන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං කුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං කුසලන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු … ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු කුසලාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු … තෙජොධාතු …පෙ… වායොධාතු අබ්‍යාකතාති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

529. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අනාරම්මණං කුසලන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අනාරම්මණං කුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අනාරම්මණං කුසලන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අනාරම්මණා කුසලාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අනාරම්මණං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අනාරම්මණං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං … රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අනාරම්මණා අබ්‍යාකතාති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අනාරම්මණං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

530. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං ඵස්සවිප්පයුත්තං කුසලන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං ඵස්සවිප්පයුත්තං කුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං ඵස්සවිප්පයුත්තං කුසලන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු ඵස්සවිප්පයුත්තා කුසලාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු ඵස්සවිප්පයුත්තා අබ්‍යාකතාති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

531. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං කුසලන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං කුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං කුසලන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අනාරම්මණා ඵස්සවිප්පයුත්තා කුසලාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අනාරම්මණා ඵස්සවිප්පයුත්තා අබ්‍යාකතාති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

532. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං කුසලන්ති? ආමන්තා. සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… නනු අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. හඤ්චි අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධි; නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං කුසල’’න්ති.

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතො ඵස්සො කුසලො සාරම්මණො, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං කුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… චෙතනා… සද්ධා… වීරියං… සති… සමාධි…පෙ… පඤ්ඤා කුසලා සාරම්මණා, අත්ථි තාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං කුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං කුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතො ඵස්සො කුසලො අනාරම්මණො, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං කුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… චෙතනා… සද්ධා… වීරියං… සති… සමාධි…පෙ… පඤ්ඤා කුසලා අනාරම්මණා, නත්ථි තාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං කුසලන්ති? ආමන්තා. යං කිඤ්චි කුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපං සබ්බං තං කුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… යථා කායකම්මං තථා වචීකම්මන්ති.

533. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අකුසලන්ති? ආමන්තා. සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා ආභොගො සමන්නාහාරො මනසිකාරො චෙතනා පත්ථනා පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… නනු අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා ආභොගො සමන්නාහාරො මනසිකාරො චෙතනා පත්ථනා පණිධීති? ආමන්තා. හඤ්චි අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා ආභොගො සමන්නාහාරො මනසිකාරො චෙතනා පත්ථනා පණිධි; නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අකුසල’’න්ති.

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතො ඵස්සො අකුසලො සාරම්මණො, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අකුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… චෙතනා… රාගො… දොසො… මොහො… මානො… දිට්ඨි… විචිකිච්ඡා… ථිනං… උද්ධච්චං… අහිරිකං…පෙ… අනොත්තප්පං අකුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අකුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අකුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතො ඵස්සො අකුසලො අනාරම්මණො, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අකුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… චෙතනා… රාගො… දොසො… මොහො… මානො… දිට්ඨි… විචිකිච්ඡා… ථිනං… උද්ධච්චං… අහිරිකං…පෙ… අනොත්තප්පං අකුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං කායකම්මං රූපං අකුසලන්ති? ආමන්තා. යං කිඤ්චි අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපං සබ්බං තං අකුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

534. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අකුසලන්ති? ආමන්තා. සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… නනු අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. හඤ්චි අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධි; නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අකුසල’’න්ති.

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතො ඵස්සො අකුසලො සාරම්මණො, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අකුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා … චෙතනා… රාගො… දොසො… මොහො… මානො… දිට්ඨි… විචිකිච්ඡා… ථිනං… උද්ධච්චං… අහිරිකං…පෙ… අනොත්තප්පං අකුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අකුසලං සාරම්මණං, අත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අකුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතො ඵස්සො අකුසලො අනාරම්මණො, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අකුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… චෙතනා… රාගො… දොසො… මොහො… මානො… දිට්ඨි… විචිකිච්ඡා… ථිනං… උද්ධච්චං… අහිරිකං…පෙ… අනොත්තප්පං අකුසලං අනාරම්මණං, නත්ථි තස්ස ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අකුසලන්ති? ආමන්තා. යං කිඤ්චි අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපං සබ්බං තං අකුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

535. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අකුසලන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අකුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අකුසලන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අසුචි අස්සු ලොහිතං සෙදො අකුසලොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අසුචි අස්සු ලොහිතං සෙදො අබ්‍යාකතොති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

536. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං අකුසලන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අනාරම්මණං අකුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං අකුසලන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං…පෙ… රසායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අසුචි අස්සු ලොහිතං සෙදො අනාරම්මණො අකුසලොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අනාරම්මණං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අසුචි අස්සු ලොහිතං සෙදො අනාරම්මණො අබ්‍යාකතොති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

537. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං ඵස්සවිප්පයුත්තං අකුසලන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං ඵස්සවිප්පයුත්තං අකුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං ඵස්සවිප්පයුත්තං අකුසලන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අසුචි අස්සු ලොහිතං සෙදො ඵස්සවිප්පයුත්තො අකුසලොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අසුචි අස්සු ලොහිතං සෙදො අනාරම්මණො ඵස්සවිප්පයුත්තො අබ්‍යාකතොති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අකුසලන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අකුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අකුසලන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අසුචි අස්සු ලොහිතං සෙදො අනාරම්මණො ඵස්සවිප්පයුත්තො අකුසලොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං රූපායතනං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං සද්දායතනං…පෙ… ගන්ධායතනං… රසායතනං… ඵොට්ඨබ්බායතනං… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අසුචි අස්සු ලොහිතං සෙදො අනාරම්මණො ඵස්සවිප්පයුත්තො අබ්‍යාකතොති? ආමන්තා. අකුසලෙන චිත්තෙන සමුට්ඨිතං වචීකම්මං රූපං අනාරම්මණං ඵස්සවිප්පයුත්තං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

538. න වත්තබ්බං – ‘‘රූපං කුසලම්පි අකුසලම්පී’’ති? ආමන්තා. නනු කායකම්මං වචීකම්මං කුසලම්පි අකුසලම්පීති? ආමන්තා. හඤ්චි කායකම්මං වචීකම්මං කුසලම්පි අකුසලම්පි, තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘රූපං කුසලම්පි අකුසලම්පී’’ති.

රූපං කුසලම්පි අකුසලම්පීති? ආමන්තා. චක්ඛායතනං කුසලම්පි අකුසලම්පීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… රූපං කුසලම්පි අකුසලම්පීති? ආමන්තා. සොතායතනං…පෙ… ඝානායතනං… ජිව්හායතනං… කායායතනං… රූපායතනං… සද්දායතනං… ගන්ධායතනං… රසායතනං … ඵොට්ඨබ්බායතනං… පථවීධාතු… ආපොධාතු… තෙජොධාතු…පෙ… වායොධාතු අසුචි අස්සු ලොහිතං සෙදො කුසලොපි අකුසලොපීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කායො රූපං, කායකම්මං රූපන්ති? ආමන්තා. මනො රූපං, මනොකම්මං රූපන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ …පෙ… මනො අරූපං, මනොකම්මං අරූපන්ති? ආමන්තා. කායො අරූපං, කායකම්මං අරූපන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කායො රූපන්ති, කායකම්මං රූපන්ති? ආමන්තා. චක්ඛායතනං රූපන්ති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං රූපන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කායො රූපන්ති, කායකම්මං රූපන්ති? ආමන්තා. සොතායතනං රූපන්ති, සොතවිඤ්ඤාණං රූපන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කායො රූපන්ති, කායකම්මං රූපන්ති? ආමන්තා. ඝානායතනං රූපන්ති, ඝානවිඤ්ඤාණං රූපන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කායො රූපන්ති, කායකම්මං රූපන්ති? ආමන්තා. ජිව්හායතනං රූපන්ති, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං රූපන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කායො රූපන්ති, කායකම්මං රූපන්ති? ආමන්තා. කායායතනං රූපන්ති, කායවිඤ්ඤාණං රූපන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

539. රූපං කම්මන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘චෙතනාහං, භික්ඛවෙ, කම්මං වදාමි; චෙතයිත්වා කම්මං කරොති කායෙන වාචාය මනසා’’ති [අ. නි. 6.63 නිබ්බෙධිකසුත්තෙ]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘රූපං කම්ම’’න්ති.

රූපං කම්මන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘කායෙ වා, ආනන්ද [හානන්ද (සං. නි. 2.25)], සති කායසඤ්චෙතනාහෙතු උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං; වාචාය වා, ආනන්ද [හානන්ද (සං. නි. 2.25)], සති වචීසඤ්චෙතනාහෙතු උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං; මනෙ වා, ආනන්ද [හානන්ද (සං. නි. 2.25)], සති මනොසඤ්චෙතනාහෙතු උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛ’’න්ති [සං. නි. 2.25; අ. නි. 4.171]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘රූපං කම්ම’’න්ති.

රූපං කම්මන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘තිවිධා, භික්ඛවෙ, කායසඤ්චෙතනා අකුසලං කායකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාකං; චතුබ්බිධා, භික්ඛවෙ, වචීසඤ්චෙතනා අකුසලං වචීකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාකං; තිවිධා, භික්ඛවෙ, මනොසඤ්චෙතනා අකුසලං මනොකම්මං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාකං; තිවිධා, භික්ඛවෙ, කායසඤ්චෙතනා කුසලං කායකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාකං; චතුබ්බිධා, භික්ඛවෙ, වචීසඤ්චෙතනා කුසලං වචීකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාකං; තිවිධා, භික්ඛවෙ, මනොසඤ්චෙතනා කුසලං මනොකම්මං සුඛුද්‍රයං සුඛවිපාක’’න්ති [අ. නි. 10.217 ථොකං පන විසදිසං]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘රූපං කම්ම’’න්ති.

රූපං කම්මන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘සචායං, ආනන්ද, සමිද්ධි මොඝපුරිසො පාටලිපුත්තස්ස [පොතලිපුත්තස්ස (ම. නි. 3.300)] පරිබ්බාජකස්ස එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘සඤ්චෙතනියං, ආවුසො පාටලිපුත්ත, කම්මං කත්වා කායෙන වාචාය මනසා සුඛවෙදනියං සුඛං සො වෙදයති; සඤ්චෙතනියං, ආවුසො පාටලිපුත්ත, කම්මං කත්වා කායෙන වාචාය මනසා දුක්ඛවෙදනියං දුක්ඛං සො වෙදයති; සඤ්චෙතනියං, ආවුසො පාටලිපුත්ත, කම්මං කත්වා කායෙන වාචාය මනසා අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං අදුක්ඛමසුඛං සො වෙදයතී’ති, එවං බ්‍යාකරමානො ඛො, ආනන්ද, සමිද්ධි මොඝපුරිසො පාටලිපුත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස සම්මා බ්‍යාකරමානො බ්‍යාකරෙය්‍යා’’ති [ම. නි. 3.300]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘රූපං කම්ම’’න්ති.

රූපං කම්මන්තිකථා නිට්ඨිතා.