4. චතුත්ථවග්ගො

(39) 7. ලක්ඛණකථා

400. ලක්ඛණසමන්නාගතො බොධිසත්තොති? ආමන්තා. පදෙසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො පදෙසබොධිසත්තොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

ලක්ඛණසමන්නාගතො බොධිසත්තොති? ආමන්තා. තිභාගලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො තිභාගබොධිසත්තොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

ලක්ඛණසමන්නාගතො බොධිසත්තොති? ආමන්තා. උපඩ්ඪලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො උපඩ්ඪබොධිසත්තොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

ලක්ඛණසමන්නාගතො බොධිසත්තොති? ආමන්තා. චක්කවත්තිසත්තො ලක්ඛණසමන්නාගතො, චක්කවත්තිසත්තො බොධිසත්තොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

චක්කවත්තිසත්තො ලක්ඛණසමන්නාගතො, චක්කවත්තිසත්තො බොධිසත්තොති? ආමන්තා. යාදිසො බොධිසත්තස්ස පුබ්බයොගො පුබ්බචරියා ධම්මක්ඛානං ධම්මදෙසනා, තාදිසො චක්කවත්තිසත්තස්ස පුබ්බයොගො පුබ්බචරියා ධම්මක්ඛානං ධම්මදෙසනාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

401. යථා බොධිසත්තස්ස ජායමානස්ස දෙවා පඨමං පටිග්ගණ්හන්ති පච්ඡා මනුස්සා [දී. නි. 2.27; ම. නි. 3.205 වුත්තං දිස්සාය පුච්ඡති], එවමෙවං චක්කවත්තිසත්තස්ස ජායමානස්ස දෙවා පඨමං පටිග්ගණ්හන්ති පච්ඡා මනුස්සාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

යථා බොධිසත්තස්ස ජායමානස්ස චත්තාරො නං දෙවපුත්තා පටිග්ගහෙත්වා මාතු පුරතො ඨපෙන්ති – ‘‘අත්තමනා, දෙවි, හොහි! මහෙසක්ඛො තෙ පුත්තො උප්පන්නො’’ති, එවමෙවං චක්කවත්තිසත්තස්ස ජායමානස්ස චත්තාරො නං දෙවපුත්තා පටිග්ගහෙත්වා මාතු පුරතො ඨපෙන්ති – ‘‘අත්තමනා, දෙවි, හොහි! මහෙසක්ඛො තෙ පුත්තො උප්පන්නො’’ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

යථා බොධිසත්තස්ස ජායමානස්ස ද්වෙ උදකස්ස ධාරා අන්තලික්ඛා පාතුභවන්ති – එකා සීතස්ස, එකා උණ්හස්ස – යෙන බොධිසත්තස්ස උදකකිච්චං කරොන්ති මාතු ච, එවමෙවං චක්කවත්තිසත්තස්ස ජායමානස්ස ද්වෙ උදකස්ස ධාරා අන්තලික්ඛා පාතුභවන්ති – එකා සීතස්ස, එකා උණ්හස්ස – යෙන චක්කවත්තිසත්තස්ස උදකකිච්චං කරොන්ති මාතු චාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

යථා සම්පතිජාතො බොධිසත්තො සමෙහි පාදෙහි පතිට්ඨහිත්වා උත්තරෙන අභිමුඛො සත්තපදවීතිහාරෙන ගච්ඡති සෙතම්හි ඡත්තෙ අනුධාරියමානෙ, සබ්බා ච දිසා විලොකෙති, ආසභිඤ්ච වාචං භාසති – ‘‘අග්ගොහමස්මි ලොකස්ස, ජෙට්ඨොහමස්මි ලොකස්ස, සෙට්ඨොහමස්මි ලොකස්ස, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’ති, එවමෙවං සම්පතිජාතො චක්කවත්තිසත්තො සමෙහි පාදෙහි පතිට්ඨහිත්වා උත්තරෙන අභිමුඛො සත්තපදවීතිහාරෙන ගච්ඡති සෙතම්හි ඡත්තෙ අනුධාරියමානෙ, සබ්බා ච දිසා විලොකෙති, ආසභිඤ්ච වාචං භාසති – ‘‘අග්ගොහමස්මි ලොකස්ස, ජෙට්ඨොහමස්මි ලොකස්ස, සෙට්ඨොහමස්මි ලොකස්ස, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

යථා බොධිසත්තස්ස ජායමානස්ස මහතො ආලොකස්ස මහතො ඔභාසස්ස මහතො භූමිචාලස්ස පාතුභාවො හොති, එවමෙවං චක්කවත්තිසත්තස්ස ජායමානස්ස මහතො ආලොකස්ස මහතො ඔභාසස්ස මහතො භූමිචාලස්ස පාතුභාවො හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

යථා බොධිසත්තස්ස පකතිකායො සමන්තා බ්‍යාමං ඔභාසති, එවමෙවං චක්කවත්තිසත්තස්ස පකතිකායො සමන්තා බ්‍යාමං ඔභාසතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

යථා බොධිසත්තො මහාසුපිනං පස්සති, එවමෙවං චක්කවත්තිසත්තො මහාසුපිනං පස්සතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

402. න වත්තබ්බං – ‘‘ලක්ඛණසමන්නාගතො බොධිසත්තො’’ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘ද්වත්තිංසිමානි, භික්ඛවෙ, මහාපුරිසස්ස මහාපුරිසලක්ඛණානි, යෙහි සමන්නාගතස්ස මහාපුරිසස්ස ද්වෙව ගතියො භවන්ති අනඤ්ඤා [න අඤ්ඤා (ක.)]! සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති, රාජා හොති චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. තස්සිමානි සත්ත රතනානි භවන්ති, සෙය්‍යථිදං – චක්කරතනං, හත්ථිරතනං, අස්සරතනං, මණිරතනං, ඉත්ථිරතනං, ගහපතිරතනං, පරිණායකරතනමෙව සත්තමං. පරොසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා භවන්ති සූරා වීරඞ්ගරූපා පරසෙනප්පමද්දනා. සො ඉමං පථවිං සාගරපරියන්තං අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන ධම්මෙන අභිවිජිය අජ්ඣාවසති. සචෙ ඛො පන අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති, අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවට්ටච්ඡදො’’ති [දී. නි. 3.200]. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි ලක්ඛණසමන්නාගතො බොධිසත්තොති.

ලක්ඛණකථා නිට්ඨිතා.