4. චතුත්ථවග්ගො

(40) 8. නියාමොක්කන්තිකථා

403. බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියොති [ම. නි. 2.282 ඝටිකාරසුත්තං නිස්සාය පුච්ඡති]? ආමන්තා. බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො සාවකොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො සාවකොති? ආමන්තා. සාවකො හුත්වා බුද්ධො හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

සාවකො හුත්වා බුද්ධො හොතීති? ආමන්තා. අනුස්සවියොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අනුස්සවියොති? ආමන්තා. නනු භගවා සයම්භූති? ආමන්තා. හඤ්චි භගවා සයම්භූ, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අනුස්සවියො’’ති.

බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියොති? ආමන්තා. භගවතා බොධියා මූලෙ තීණෙව සාමඤ්ඤඵලානි අභිසම්බුද්ධානීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

නනු භගවතා බොධියා මූලෙ චත්තාරි සාමඤ්ඤඵලානි අභිසම්බුද්ධානීති? ආමන්තා. හඤ්චි භගවතා බොධියා මූලෙ චත්තාරි සාමඤ්ඤඵලානි අභිසම්බුද්ධානි, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො’’ති.

404. බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියොති? ආමන්තා. බොධිසත්තො දුක්කරකාරියං අකාසීති? ආමන්තා. දස්සනසම්පන්නො පුග්ගලො දුක්කරකාරියං කරෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

බොධිසත්තො අපරන්තපං [අමරං තපං (සං. නි. 1.137)] අකාසි, අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසීති? ආමන්තා. දස්සනසම්පන්නො පුග්ගලො අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො, ආයස්මා ආනන්දො භගවතො සාවකොති? ආමන්තා. බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො, බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො සාවකොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

චිත්තො ගහපති හත්ථකො ආළවකො භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො, චිත්තො ගහපති හත්ථකො ආළවකො භගවතො සාවකොති? ආමන්තා. බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො, බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො සාවකොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො, න ච කස්සපස්ස භගවතො සාවකොති? ආමන්තා. ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො, න ච භගවතො සාවකොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො, න ච කස්සපස්ස භගවතො සාවකොති? ආමන්තා. චිත්තො ගහපති හත්ථකො ආළවකො භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො, න ච භගවතො සාවකොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො, න ච කස්සපස්ස භගවතො සාවකොති? ආමන්තා. සාවකො ජාතිං වීතිවත්තො අසාවකො හොතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

405. න වත්තබ්බං – ‘‘බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො’’ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘කස්සපෙ අහං, ආනන්ද, භගවති බ්‍රහ්මචරියං අචරිං ආයතිං සම්බොධායා’’ති! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො’’ති.

බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියොති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා –

‘‘සබ්බාභිභූ සබ්බවිදූහමස්මි,

සබ්බෙසු ධම්මෙසු අනුපලිත්තො;

සබ්බඤ්ජහො තණ්හක්ඛයෙ විමුත්තො,

සයං අභිඤ්ඤාය කමුද්දිසෙය්‍යං.

‘‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති;

සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො.

‘‘අහඤ්හි අරහා ලොකෙ, අහං සත්ථා අනුත්තරො;

එකොම්හි සම්මාසම්බුද්ධො, සීතිභූතොස්මි නිබ්බුතො.

‘‘ධම්මචක්කං පවත්තෙතුං, ගච්ඡාමි කාසිනං පුරං;

අන්ධීභූතස්මිං [අන්ධභූතස්මිං (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] ලොකස්මිං, ආහඤ්ඡං [ආහඤ්ඤිං (ක.)] අමතදුන්දුභි’’න්ති [දුද්‍රභින්ති (ක.)].

‘‘යථා ඛො ත්වං, ආවුසො, පටිජානාසි, අරහසි අනන්තජිනො’’ති?

‘‘මාදිසා වෙ ජිනා හොන්ති, යෙ පත්තා ආසවක්ඛයං;

ජිතා මෙ පාපකා ධම්මා, තස්මාහං උපක ජිනො’’ති [මහාව. 11; ම. නි. 1.285; 2.341].

අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො’’ති.

බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියොති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘‘ඉදං දුක්ඛං අරියසච්ච’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි. ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛං අරියසච්චං පරිඤ්ඤෙය්‍ය’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… පරිඤ්ඤාතන්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි…පෙ… ආලොකො උදපාදි. ‘ඉදං දුක්ඛසමුදයං අරියසච්ච’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛසමුදයං [දුක්ඛසමුදයො (ස්‍යා. කං.)] අරියසච්චං පහාතබ්බ’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… පහීනන්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… ‘ඉදං දුක්ඛනිරොධං [දුක්ඛනිරොධො (ස්‍යා. කං.)] අරියසච්ච’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං සච්ඡිකාතබ්බ’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… සච්ඡිකතන්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… ‘ඉදං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්ච’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… ‘තං ඛො පනිදං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්චං භාවෙතබ්බ’න්ති මෙ, භික්ඛවෙ…පෙ… භාවිතන්ති මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදී’’ති [මහාව. 15; සං. නි. 5.1081; පටි. ම. 2.30]. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්‍රහ්මචරියො’’ති.

නියාමොක්කන්තිකථා නිට්ඨිතා.