8. ආරඤ්ඤිකඞ්ගකථාවණ්ණනා

31. ගාමන්තසෙනාසනං පහාය අරඤ්ඤෙ අරුණං උට්ඨාපෙතබ්බන්ති එත්ථ ගාමන්තං, අරඤ්ඤඤ්ච සරූපතො දස්සෙතුං ‘‘තත්ථ සද්ධිං උපචාරෙනා’’තිආදි ආරද්ධං. තත්ථ ගාමපරියාපන්නත්තා ගාමන්තසෙනාසනස්ස ‘‘ගාමොයෙව ගාමන්තසෙනාසන’’න්ති වුත්තං. යො කොචි සත්ථොපි ගාමො නාමාති සම්බන්ධො. ඉන්දඛීලාති උම්මාරා. තස්සාති ලෙඩ්ඩුපාතස්ස. විනයපරියායෙන අරඤ්ඤලක්ඛණං අදින්නාදානපාරාජිකෙ (පාරා. 92) ආගතං. තත්ථ හි ‘‘ගාමා වා අරඤ්ඤා වා’’ති අනවසෙසතො අවහාරට්ඨානපරිග්ගහෙ තදුභයං අසඞ්කරතො දස්සෙතුං ‘‘ඨපෙත්වා ගාමඤ්චා’’තිආදි වුත්තං. ගාමූපචාරො හි ලොකෙ ගාමසඞ්ඛමෙව ගච්ඡතීති. නිප්පරියායතො පන ගාමවිනිමුත්තං ඨානං අරඤ්ඤමෙව හොතීති අභිධම්මෙ (විභ. 529) ගාමා ‘‘නික්ඛමිත්වා බහි ඉන්දඛීලා, සබ්බමෙතං අරඤ්ඤ’’න්ති වුත්තං. සුත්තන්තිකපරියායෙන ආරඤ්ඤකසික්ඛාපදෙ (පාරා. 654) ‘‘පඤ්චධනුසතිකං පච්ඡිම’’න්ති ආගතං ආරඤ්ඤිකං භික්ඛුං සන්ධාය. න හි සො විනයපරියායිකෙ ‘‘අරඤ්ඤෙ වසනතො ආරඤ්ඤිකො පන්තසෙනාසනො’’ති සුත්තෙ වුත්තො. අයඤ්ච සුත්තසංවණ්ණනාති ඉධ සබ්බත්ථ සුත්තන්තකථාව පමාණං. තස්මා තත්ථ ආගතමෙව ලක්ඛණං ගහෙතබ්බන්ති දස්සෙන්තො ‘‘තං ආරොපිතෙන ආචරියධනුනා’’තිආදිනා මිනනවිධිං ආහ. තෙනෙව හි මජ්ඣිමට්ඨකථානයොව (ම. නි. අට්ඨ. 1.296) ඉදමෙත්ථ පමාණන්ති ච වුත්තො.

තතො තතො මග්ගන්ති තත්ථ තත්ථ ඛුද්දකමග්ගං පිදහති. ධුතඞ්ගසුද්ධිකෙන ධුතඞ්ගසොධනපසුතෙන. යථාපරිච්ඡින්නෙ කාලෙති උක්කට්ඨස්ස තයොපි උතූ, මජ්ඣිමස්ස ද්වෙ, මුදුකස්ස එකො උතු. තත්ථපි ධුතඞ්ගං න භිජ්ජති සඋස්සාහත්තා. නිපජ්ජිත්වා ගමිස්සාමාති චිත්තස්ස සිථිලභාවෙන ධුතඞ්ගං භිජ්ජතීති වුත්තං. අරඤ්ඤසඤ්ඤං මනසි කරොන්තොති ‘‘අහං විවෙකවාසං වසිස්සාමි, යථාලද්ධොව කායවිවෙකො සාත්ථකො කාතබ්බො’’ති මනසිකාරසබ්භාවතො ‘‘භබ්බො…පෙ… රක්ඛිතු’’න්ති වුත්තං. අස්ස ආරඤ්ඤිකස්ස චිත්තං න වික්ඛිපන්ති ආපාථමනුපගමනතො. විගතසන්තාසො හොති විවෙකපරිචයතො. ජීවිතනිකන්තිං ජහති බහුපරිස්සයෙ අරඤ්ඤෙ නිවාසෙනෙව මරණභයස්ස දූරීකරණතො. පවිවෙකසුඛරසං අස්සාදෙති අනුභවති ජනසංසග්ගාභාවතො. ආරාධයන්තොති අනුනයන්තො. යථානුසිට්ඨං පටිපත්තියා විවෙකස්ස අධිට්ඨානභාවතො ආරඤ්ඤිකඞ්ගයොගිනො වාහනසදිසන්ති කත්වා වුත්තං ‘‘අවසෙසධුතායුධො’’ති, අවසිට්ඨධුතධම්මායුධොති අත්ථො.

ඉති ආරඤ්ඤිකඞ්ගකථාවණ්ණනා.