128. අත්‍යා
වුත්තියං එතස්මිං විසයෙති එත්ථ එතස්මින්ති ත්‍යාදින්තවජ්ජිතපච්චය විසයෙති අත්ථො. විඤ්ඤායමානත්තා ඤාපිතො හොතීති ගම්‍යතෙ. න ඤාපකතොති ඉමිනා ඉදං දස්සෙති ‘‘කිඤ්චි වචනානුසාරතො විඤ්ඤායමානතාමත්තෙන ඤාපීයතෙ කිඤ්චි ඤාපකෙන, අස්මිම්පක්ඛෙ වුත්තානුසාරතො කත්ථචි කස්සචි ධාතුනො අප්පයොගො විඤ්ඤාපීයතී’’ති. පක්ඛන්තරමාහ- ‘ඤාපකත්තායෙව වා’තිආදි. සමත්ථෙති තථාහිච්චාදිනා. අසස්සාප්පයොගොති අසධාතුස්ස කිස්මිඤ්චි තබ්බාදිකෙ පච්චයෙ පරෙ භවිතබ්බන්තිආදීනමප්පයොගොති අත්ථො.
විනාපි සුත්තන්ති ‘‘අත්‍යාදී’’තිආදිකං සුත්තං විනාපි. එවං මඤ්ඤතෙ ‘‘අසස්ස භූආදෙසෙන සාධීයමානං සබ්බමිට්ඨං බහුලාධිකාරතො භූධාතුනාව සිජ්ඣති විනාපි භූආදෙසසුත්තන්තරන්ති කත්ථචි කස්සචි අප්පයොගස්ස ඤාපකත්තම්පිස්ස යුජ්ජති අඤ්ඤත්ථ කරීයමානමිහාපි අත්ථවන්තං සියා’’ති.
යෙති ධාතුප්පයොගා යස්මින්ති විසයෙ, පාතිස්සාති ‘පා-රක්ඛණෙ’තීමස්ස, නප්පයොගො පායයති පායයිතබ්බන්තිආදිප්පයොගො න හොතීති. එවමුපරිපි යථායොගං ඤෙය්‍යං. බ්‍රූස්සාති ‘බ්‍රූ=වචනෙ’ඉච්චස්ස. අදිස්සාති ‘අද-භක්ඛණෙ’ඉච්චස්ස. ඊආදීති භූතෙ ඊආදි. එතිස්ස ච ඊආදීසූති සම්බන්ධො.
අවබොධෙ එතිස්ස ණිසෙසු ච ඊආදීසු ච, අජ්ඣෙනෙ එතිස්ස පරොක්ඛාසු ච ණිසෙසු ච ඊආදීසුචාති යොජෙතබ්බං. සබ්බත්ථ නප්පයොගොති යොජෙත්වා අත්ථො වෙදිතබ්බො. බහුලංවිධානතො ඤාතබ්බාති යොජනා. යක්විකරණෙන නිද්දෙසා ‘අස-ක්ඛෙපනෙතී මස්සා’ති වුත්තං, තදාහ- ‘අසස්සා’තිආදි.