12. ධාත්වා
අපරිනිප්ඵන්නොති අනිප්ඵන්නො අසිද්ධාවත්ථොති අත්ථො. කාරකසාධියොති යථාලාභං කාරකෙහි සාධියො. අසත්වභූතොති අදබ්බභූතො. අයන්තු කිරියාරූපො පදත්ථො පචත්‍යාදීනං වික්ලෙදනාදිපධානකිරියාරූපො ච තදවයවරූපා පුබ්බපරීභූතඋද්ධනාරො පනාදිකාදයො තාදත්ථියා ච පචත්‍යාදිවචනීයා. තස්මා යථා වුත්තලක්ඛණෙ ධාත්වත්ථෙ ධාතුතො විධීයමානො ත්‍යාදිප්පච්චයො තථාභූතමෙව වදතීති භෙදාභාවා අභෙදසඞ්ඛ්‍යායෙකවචනෙනොච්චතෙ, ‘න බහුවචනෙන, තෙනෙත්ථ ‘ඨීයතෙ දෙවදත්තෙන, ඨීයතෙ දෙවදත්තෙහී’ති භවති. න යතොකුතොචීතිආදිනා යතො යත්ථ න දිස්සති, තතො තත්ථ න හොතීති දීපෙති. යතො යත්ථ විධි, ස තස්ස සම්බන්ධී භවතීති නාමෙහි වචනීයත්ථතො-ත්ථන්තරභූතො යොයං ධාත්වත්ථො කමාදීනමත්ථභූතො, සො සකත්ථොති සකත්ථෙයෙවායමිප්පච්චයො චුරාදිණිවියාති වෙදිතබ්බො.
තස්සචාති එකාරස්ස ච. අථ අතිහත්ථයතිච්චාදො පාදිවිසිට්ඨෙ එව ධාත්වත්ථෙ ඉප්පච්චයස්ස විධානා තදත්ථවිහිතෙනෙව ඉප්පච්චයෙන පාදිවිසිට්ඨො ධාත්වත්ථො වුත්තො, තෙන කිමත්ථො ඉප්පච්චයන්තස්ස පාදියොගොච්චාසඞ්කිය පයොජනමාඛ්‍යාතුමාහ- ‘අතිහත්ථයති’ච්චාදි. න සාමත්ථියන්ති සමත්ථතා නත්ථීති අත්ථො.