1. තිජ
ඛමාවීමංසාසූති පකතිවිසෙසනමෙව කථමිච්ඡිතන්ති ආහ- ‘සම්බන්ධස්සි’ච්චාදි, පදානමඤ්ඤමඤ්ඤසම්බන්ධස්ස පුරිසාධීනත්තාති අත්ථො, පකති විසෙසනන්ති තිජමාහ සද්දානං විසෙසනං, කිම්පන පකතිවිසෙසනෙ ඵල මිච්චාහ- ‘පකතිවිසෙසනොපාදාන’මිච්චාදි. යජ්ජත්‍ර ‘ඛමාවීමංසාසූ’ති පකතිවිසෙසනං, කස්මිං අත්ථෙ චරති ඛසා විධීයන්තිච්චාහ- ‘අත්ථන්තරස්සා නිද්දෙසා’ඉච්චාදි. අත්ථන්තරස්සාති නිසානාදිඅත්ථන්තරස්ස. ‘‘සුතානුමිතෙසු සුතසම්බන්ධොව බලවා’’ති පරිභාසමුපලක්ඛෙති ‘සුතානුමිතාන’මිච්චාදිනා. තෙනෙවාති කිරියාරූපාසු ඛමාවීමංසු ඛසානං වීධානෙනෙව, සකත්ථෙ විධානෙනෙති වුත්තං හොති. තිතික්ඛකිරියත්තාති ඉමිනා පරෙසං විය ඛාද්‍යන්තානං ධාතුසඤ්ඤාවිධාන මනත්ථකන්ති දස්සෙති.
තිතික්ඛා ඛමා, තිතික්ඛති ඛමති, වීමංසා උපපරික්ඛා, වීමංසති උපපරික්ඛතීති අත්ථො. සුත්තෙ තිජඉති නිද්දෙසා භූවාදිකස්ස ගහණං. නිච්චණ්‍යන්තස්ස චුරාදිකස්ස හි තාදිසෙ පයොජනෙ සති බහුලං විධීයමානෙපි නිච්චත්තමත්තනො නාතිවත්තති. අථවා චුරාදිමානෙනාබ්‍යභිචාරිනා සාහචරියා තිජොපි චුරාදිකොව, තං යථා ‘ගාවස්ස දුතියෙනාත්ථො’ති. වුත්තෙගොයෙවොපාදීයතෙ, නාස්සො, න ගද්‍රභො. කදාචි පන අස්සාදිනොපි දුතියස්ස ගහණං සියා අත්ථප්පකරණා දිප්පභාවතො.
නනු ච වීමංසායං සප්පච්චයවිධාන මනුපපන්නමිතරෙතරනිස්සයදොස දුට්ඨත්තා, තථාහි සිද්ධෙ වීමංසාසද්දෙ සප්පච්චයො උප්පජ්ජතෙ, සති ච තස්මිං වීමංසාති රූපං සම්පජ්ජතීති ඉතරෙතරනිස්සයො, ඉතරෙතර නිස්සයානි ච කාරියානී නොපකප්පන්තීති තෙනාහ- ‘අනුවාදරූපාන’මිච්චාදි. අනාදිකාලසංසිද්ධසද්දානුවාතො නත්ථි ඉතරෙතරනිස්සයො දොසොති භාවො. පයොජකබ්‍යාපාරණිප්පච්චයාභාවෙ තෙජතෙති රූපං.