80. දණ්ඩා
ද්වෙ හොන්තීති ඉකො ඊචෙති ද්වෙ හොන්ති, එකමෙකංවාති උභින්නං. වාසද්දො ද්වෙ හොන්තීති එත්ථාපි දට්ඨබ්බො. උත්තමීණෙව ධනා ඉකොති ගණසුත්තං විවරති ‘උත්තමීණෙවා’තිආදි. කෙනෙත්ථ සමාසොති ආහ- ‘ස්‍යාදිස්‍යාදිනෙකත්ථන්ති සමාසො’ති. උත්තමීණො ධනසාමී. අසන්නිහිතෙ අත්ථාති ගණසුත්තං, අසන්නිහිතෙතීමස්ස අත්ථං විවරති ‘අප්පත්තෙ’ති. අසම්පත්තෙති අත්ථො. අසන්නිහිතෙති ච අත්ථො ඉච්චස්ස විසෙසනං. අත්ථනං අසන්නිහිතෙ අත්ථෙ ආසිසනං අත්ථො, සො අස්ස අත්ථීති අත්ථිකො අත්ථී. තදන්තාචාති ගණසුත්තං, අසන්නිහිතෙත්‍යනුවත්තතෙ, අසන්නිහිතොපාධිකා අත්ථන්තා ච ඉක ඊප්පච්චයො භවතීත්‍යත්ථො. වණ්ණන්තාඊයෙවාති ගණසුත්තං, බ්‍රහ්මානං දෙවානං වණ්ණොති වා සමාසො. හත්ථදන්තෙහි ජාතියන්ති ගණසුත්තං.
ජාතියන්ති පච්චයවිසෙසනං. වණ්ණතො බ්‍රහ්මචාරිම්හීති ගණසුත්තං. බ්‍රහ්මසද්දෙන නියමවිසෙසො වුච්චතිච්චාහ-‘විජ්ජෙ’ච්චාදි. තස්මිඤ්චනියමවිසෙසචරණෙ තිණ්ණං බ්‍රාහ්මණාදීනමෙවාධිකාරො, නසුද්දස්සාති දස්සෙන්තො ආහ- ‘තඤ්චෙ’ච්චාදි. තෙවණ්ණිකො වණ්ණීති වුච්චතීති සම්බන්ධො. තීසු වණ්ණෙසු භවො තදන්තොගධත්තා තෙවණ්ණිකොති භවත්ථෙ ණිකො. වණ්ණසද්දො බ්‍රාහ්මණාදිවණ්ණවචනො. තත්‍ර බ්‍රහ්මචාරිම්හිත්‍යනෙන සුද්දො බ්‍යවච්ඡිජ්ජතෙ.
අථවා බ්‍රහ්මන්ති නිබ්බානං තදත්ථො ගන්ථොපි, තං බ්‍රහ්මං නිබ්බානං ධම්මං වා තෙපිටකං චරතීති බ්‍රහ්මචාරී, යති. යතයොපි හි වණ්ණීති බ්‍රහ්මචාරිනොති වුච්චන්ති. වණ්ණීලිඞ්ගීති හි වුත්තෙ තිලිඞ්ගවාති අත්ථො. වණ්ණ සද්දො පනෙත්ථ යථාවුත්ත බ්‍රහ්මපරියායො. පොක්ඛරාදිතො දෙසෙති ගණසුත්තං. දෙසො චෙත්ථ යත්ථ(ත්ථි පොක්ඛරාදීනි සො). පදුමගච්ඡ පොක්ඛරණීනං වාචකස්සාති ඉමිනා පදුමානි අස්සං සන්තීති පදුමිනීති පොක්ඛරණීපි වුච්චතීති දස්සෙති. නාවා අත්ථීති නාවිකො, යාගමෙ නාවායිකො. සුඛදුක්ඛා ඊ, බලා බාහූරුපුබ්බා චෙති ච ගණසුත්තානි.