29. තෙන
එකීභාවොති මුග්ගෙහි සංසට්ඨානං මාසානමිව මිස්සීභාවො. එසොති සංසග්ගො, උක්කංසෙනාති උක්කංසාධානෙන [උත්කංසසාධනෙන (පොත්ථකෙ)] ච භවිතබ්බන්ති සම්බන්ධො. සංසග්ගඋක්කංසානං සහභාවස්ස අනෙකන්ති කත්තෙ කාරණමාහ- ‘අසුචිදබ්බෙ’ච්චාදිනා. බ්‍යතිරෙකමාහ- ‘නුක්කංසො’ති යත්ථ සංසග්ගරහිතං කෙවලමභිසඞ්ඛත්තමත්ථි, තත්ථ පච්චයමුදාහරණෙන දස්සෙත්වා විජ්ජාය සහ සංසග්ගස්සාවිජ්ජමානත්තෙ කාරණං වදති ‘රූපී ධම්මත්තා’තිආදි. රූපං භූතොපාදායභෙදමස්ස අත්ථීති රූපී, ඝතාදි සංසට්ඨං භත්තාදි. තස්ස ධම්මො සභාවො සංසග්ගො, තස්ස භාවො තත්තං, තස්මා, තස්සාති සංසග්ගස්ස, විජ්ජාත්වරූපී… යථාවුත්ත රූපසභාවාභාවා, තෙනාහ- ‘විජ්ජාය ච අරූපිත්තා’ති චරඉච්චන්ධාතුයෙව චරති.
වාචසිකං මානසිකන්ති ‘‘මනාදීනං සක, යංකිඤ්චීති සතාදිකං යංකිඤ්චි. බාහුලකෙනෙවෙත්ථාවධාරණං ලබ්භතීති වුත්තං- ‘තතො වා’ති, දෙවදත්තෙන කීතොති සො අත්ථො තදත්ථො, තස්ස අප්පතීති අභිධානසත්තිවෙකල්ලෙන වුත්තියමනවගමො, දෙවදත්තිකොති හි වුත්තෙ දෙවදත්තෙන කීතොත්‍යයමත්ථො නප්පතීයතෙ… තාදිස සද්දසත්තිවෙකල්ලෙන තදත්ථස්සානමිධීයමානත්තා, අවගමො ච නාම සති සාමත්ථියෙ සියාති ඉමමත්ථං සඞ්ඛෙපතො දස්සෙතුමාහ- ‘තදත්ථාප්පතීතියා’තිආදි.
අභිධානලක්ඛණත්තන්ති අභිධානං සති සාමත්ථියෙ වාක්‍යෙ වචනීයස්සාත්ථස්ස වුත්තියා කථනං ලක්ඛණං සභාවො යෙසන්තෙ අභිධානලක්ඛණා, තෙසං භාවො තත්තං, තබ්බාදිසමාප්‍යෙවමෙව දට්ඨබ්බා. මරිචෙන අභිසඞ්ඛතං සංසට්ඨං වාති, සලාකාය ජිතන්ති විග්ගහො.