4. නන්දකසුත්තං
4. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා නන්දකො උපට්ඨානසාලායං භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා බහිද්වාරකොට්ඨකෙ අට්ඨාසි කථාපරියොසානං ආගමයමානො. අථ ඛො භගවා කථාපරියොසානං විදිත්වා උක්කාසෙත්වා අග්ගළං ආකොටෙසි. විවරිංසු ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො ද්වාරං.
අථ ඛො භගවා උපට්ඨානසාලං පවිසිත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නන්දකං එතදවොච – ‘‘දීඝො ඛො ත්‍යායං, නන්දක, ධම්මපරියායො භික්ඛූනං පටිභාසි. අපි මෙ පිට්ඨි ආගිලායති බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතස්ස කථාපරියොසානං ආගමයමානස්සා’’ති.
එවං වුත්තෙ ආයස්මා නන්දකො සාරජ්ජමානරූපො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘න ඛො පන මයං, භන්තෙ, ජානාම ‘භගවා බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො’ති. සචෙ හි මයං, භන්තෙ, ජානෙය්‍යාම ‘භගවා බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතො’ති, එත්තකම්පි ( ) [(ධම්මං) කත්ථචි] නො නප්පටිභාසෙය්‍යා’’ති.
අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නන්දකං සාරජ්ජමානරූපං විදිත්වා ආයස්මන්තං නන්දකං එතදවොච – ‘‘සාධු, සාධු, නන්දක! එතං ඛො, නන්දක, තුම්හාකං පතිරූපං කුලපුත්තානං සද්ධාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං, යං තුම්හෙ ධම්මියා කථාය සන්නිසීදෙය්‍යාථ. සන්නිපතිතානං වො, නන්දක, ද්වයං කරණීයං – ධම්මී වා කථා අරියො වා තුණ්හීභාවො. [අ. නි. 8.71; 9.1] සද්ධො ච, නන්දක, භික්ඛු හොති, නො ච සීලවා. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං – ‘කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං සීලවා චා’ති. යතො ච ඛො, නන්දක, භික්ඛු සද්ධො ච හොති සීලවා ච, එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති.
‘‘සද්ධො ච, නන්දක, භික්ඛු හොති සීලවා ච, නො ච ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං – ‘කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං සීලවා ච ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්සා’ති. යතො ච ඛො, නන්දක, භික්ඛු සද්ධො ච හොති සීලවා ච ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස, එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති.
‘‘සද්ධො ච, නන්දක, භික්ඛු හොති සීලවා ච ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස, න ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. සෙය්‍යථාපි, නන්දක, පාණකො චතුප්පාදකො අස්ස. තස්ස එකො පාදො ඔමකො ලාමකො. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො අස්ස. එවමෙවං ඛො, නන්දක, භික්ඛු සද්ධො ච හොති සීලවා ච ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස, න ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං – ‘කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං සීලවා ච ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනායා’’’ති.
‘‘යතො ච ඛො, නන්දක, භික්ඛු සද්ධො ච හොති සීලවා ච ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොතී’’ති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි.
අථ ඛො ආයස්මා නන්දකො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉදානි, ආවුසො, භගවා චතූහි පදෙහි කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘සද්ධො ච, නන්දක, භික්ඛු හොති, නො ච සීලවා. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං – කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං සීලවා චා’ති. යතො ච ඛො නන්දක භික්ඛු සද්ධො ච හොති සීලවා ච, එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති. සද්ධො ච නන්දක භික්ඛු හොති සීලවා ච, නො ච ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස…පෙ… ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස, න ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. සෙය්‍යථාපි නන්දක පාණකො චතුප්පාදකො අස්ස, තස්ස එකො පාදො ඔමකො ලාමකො, එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො අස්ස. එවමෙවං ඛො, නන්දක, භික්ඛු සද්ධො ච හොති සීලවා ච, ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස, න ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති, තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං ‘කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං සීලවා ච, ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස, ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනායා’ති. යතො ච ඛො, නන්දක, භික්ඛු සද්ධො ච හොති සීලවා ච ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමාධිස්ස ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොතී’’ති.
‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, ආනිසංසා කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන ධම්මසාකච්ඡාය. කතමෙ පඤ්ච? ඉධාවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. යථා යථා, ආවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති, තථා තථා සො සත්ථු පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. අයං, ආවුසො, පඨමො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන ධම්මසාකච්ඡාය.
‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. යථා යථා, ආවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති, තථා තථා සො තස්මිං ධම්මෙ අත්ථප්පටිසංවෙදී ච හොති ධම්මප්පටිසංවෙදී ච. අයං, ආවුසො, දුතියො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන ධම්මසාකච්ඡාය.
‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. යථා යථා, ආවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති, තථා තථා සො තස්මිං ධම්මෙ ගම්භීරං අත්ථපදං පඤ්ඤාය අතිවිජ්ඣ පස්සති. අයං, ආවුසො, තතියො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන ධම්මසාකච්ඡාය.
‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. යථා යථා, ආවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති, තථා තථා නං සබ්‍රහ්මචාරී උත්තරි සම්භාවෙන්ති – ‘අද්ධා අයමායස්මා පත්තො වා පජ්ජති වා’. අයං, ආවුසො, චතුත්ථො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන ධම්මසාකච්ඡාය.
‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. යථා යථා, ආවුසො, භික්ඛු භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති, තත්ථ යෙ ඛො භික්ඛූ සෙඛා අප්පත්තමානසා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානා විහරන්ති, තෙ තං ධම්මං සුත්වා වීරියං ආරභන්ති අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. යෙ පන තත්ථ භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තා, තෙ තං ධම්මං සුත්වා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරංයෙව අනුයුත්තා විහරන්ති. අයං, ආවුසො, පඤ්චමො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන ධම්මසාකච්ඡාය. ඉමෙ ඛො, ආවුසො, පඤ්ච ආනිසංසා කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන ධම්මසාකච්ඡායා’’ති. චතුත්ථං.