၁. ပါရာဇိကကဏ္ဍံ

၁. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တံ၊ ကံ အာရဗ္ဘ၊ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ? အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တိ၊ အနုပညတ္တိ၊ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ? သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ၊ ပဒေသပညတ္တိ? သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ? ဧကတောပညတ္တိ၊ ဥဘတောပညတ္တိ? ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ကတ္ထောဂဓံ ကတ္ထ ပရိယာပန္နံ? ကတမေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ? စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတမာ ဝိပတ္တိ? သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတမော အာပတ္တိက္ခန္ဓော? ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ? စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏံ? သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? ကော တတ္ထ ဝိနယော၊ ကော တတ္ထ အဘိဝိနယော? ကိံ တတ္ထ ပါတိမောက္ခံ၊ ကိံ တတ္ထ အဓိပါတိမောက္ခံ? ကာ ဝိပတ္တိ? ကာ သမ္ပတ္တိ? ကာ ပဋိပတ္တိ? ကတိ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ပဌမံ ပါရာဇိကံ ပညတ္တံ? ကေ သိက္ခန္တိ? ကေ သိက္ခိတသိက္ခာ? ကတ္ထ ဌိတံ? ကေ ဓာရေန္တိ? ကဿ ဝစနံ? ကေနာဘတန္တိ?

၂. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ဝေသာလိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ပုရာဏဒုတိယိကာယ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တိ၊ အနုပညတ္တိ၊ အနုပ္ပန္နပညတ္တီတိ? ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဒွေ အနုပညတ္တိယော. အနုပ္ပန္နပညတ္တိ တသ္မိံ နတ္ထိ. သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ၊ ပဒေသပညတ္တီတိ? သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ. သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တီတိ? သာဓာရဏပညတ္တိ. ဧကတောပညတ္တိ၊ ဥဘတောပညတ္တီတိ? ဥဘတောပညတ္တိ. ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ကတ္ထောဂဓံ ကတ္ထ ပရိယာပန္နန္တိ? နိဒါနောဂဓံ၊ နိဒါနပရိယာပန္နံ. ကတမေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတီတိ? ဒုတိယေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ. စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတမာ ဝိပတ္တီတိ? သီလဝိပတ္တိ. သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတမော အာပတ္တိက္ခန္ဓောတိ? ပါရာဇိကာပတ္တိက္ခန္ဓော. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ – ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော. စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏန္တိ? အာပတ္တာဓိကရဏံ. သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတီတိ? ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေန စ ပဋိညာတကရဏေန စ. ကော တတ္ထ ဝိနယော၊ ကော တတ္ထ အဘိဝိနယောတိ? ပညတ္တိ ဝိနယော၊ ဝိဘတ္တိ အဘိဝိနယော. ကိံ တတ္ထ ပါတိမောက္ခံ၊ ကိံ တတ္ထ အဓိပါတိမောက္ခန္တိ? ပညတ္တိ ပါတိမောက္ခံ၊ ဝိဘတ္တိ အဓိပါတိမောက္ခံ. ကာ ဝိပတ္တီတိ? အသံဝရော ဝိပတ္တိ. ကာ သမ္ပတ္တီတိ? သံဝရော သမ္ပတ္တိ. ကာ ပဋိပတ္တီတိ? န ဧဝရူပံ ကရိဿာမီတိ ယာဝဇီဝံ အာပါဏကောဋိကံ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. [အ. နိ. ၁၀.၃၁] ကတိ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ပဌမံ ပါရာဇိကံ ပညတ္တန္တိ? ဒသ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ပဌမံ ပါရာဇိကံ ပညတ္တံ – သံဃသုဋ္ဌုတာယ၊ သံဃဖာသုတာယ၊ ဒုမ္မင်္ကူနံ ပုဂ္ဂလာနံ နိဂ္ဂဟာယ၊ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ ဖာသုဝိဟာရာယ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ အာသဝါနံ သံဝရာယ၊ သမ္ပရာယိကာနံ အာသဝါနံ ပဋိဃာတာယ၊ အပ္ပသန္နာနံ ပသာဒါယ၊ ပသန္နာနံ ဘိယျောဘာဝါယ၊ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ၊ ဝိနယာနုဂ္ဂဟာယ. ကေ သိက္ခန္တီတိ? သေက္ခာ စ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကာ စ သိက္ခန္တိ. ကေ သိက္ခိတသိက္ခာတိ? အရဟန္တော သိက္ခိတသိက္ခာ. ကတ္ထ ဌိတန္တိ? သိက္ခာကာမေသု ဌိတံ. ကေ ဓာရေန္တီတိ? ယေသံ ဝတ္တတိ တေ ဓာရေန္တိ. ကဿ ဝစနန္တိ? ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ကေနာဘတန္တိ? ပရမ္ပရာဘတံ –

၃. ဥပါလိ ဒါသကော စေဝ၊ သောဏကော သိဂ္ဂဝေါ တထာ၊

မောဂ္ဂလိပုတ္တေန [မောဂ္ဂလီပုတ္တေန (သျာ.)] ပဉ္စမာ၊ ဧတေ ဇမ္ဗုသိရိဝှယေ [ဇမ္ဗုသရိဝှယေ (သာရတ္ထ)].

တတော မဟိန္ဒော ဣဋ္ဋိယော [ဣဋ္ဌိယော (သီ.)]၊ ဥတ္တိယော သမ္ဗလော [ဥဋ္ဋိယော သမ္ပလော (ဣတိပိ)] တထာ၊

ဘဒ္ဒနာမော စ ပဏ္ဍိတော.

ဧတေ နာဂါ မဟာပညာ၊ ဇမ္ဗုဒီပါ ဣဓာဂတာ၊

ဝိနယံ တေ ဝါစယိံသု၊ ပိဋကံ တမ္ဗပဏ္ဏိယာ.

နိကာယေ ပဉ္စ ဝါစေသုံ၊ သတ္တ စေဝ ပကရဏေ၊

တတော အရိဋ္ဌော မေဓာဝီ၊ တိဿဒတ္တော စ ပဏ္ဍိတော.

ဝိသာရဒေါ ကာဠသုမနော၊ ထေရော စ ဒီဃနာမကော၊

ဒီဃသုမနော စ ပဏ္ဍိတော.

ပုနဒေဝ [ပုနရေဝ (သျာ.)] ကာဠသုမနော၊ နာဂတ္ထေရော စ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော၊

တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဒေဝတ္ထေရော [ရေဝတ္ထေရော (ဣတိပိ)] စ ပဏ္ဍိတော.

ပုနဒေဝ သုမနော မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊

ဗဟုဿုတော စူဠနာဂေါ၊ ဂဇောဝ ဒုပ္ပဓံသိယော.

ဓမ္မပါလိတနာမော စ၊ ရောဟဏေ [ရောဟဏော (သီ.)] သာဓုပူဇိတော၊

တဿ သိဿော မဟာပညော ခေမနာမော တိပေဋကော.

ဒီပေ တာရကရာဇာဝ ပညာယ အတိရောစထ၊

ဥပတိဿော စ မေဓာဝီ၊ ဖုဿဒေဝေါ မဟာကထီ.

ပုနဒေဝ သုမနော မေဓာဝီ၊ ပုပ္ဖနာမော ဗဟုဿုတော၊

မဟာကထီ မဟာသိဝေါ၊ ပိဋကေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ.

ပုနဒေဝ ဥပါလိ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊

မဟာနာဂေါ မဟာပညော၊ သဒ္ဓမ္မဝံသကောဝိဒေါ.

ပုနဒေဝ အဘယော မေဓာဝီ၊ ပိဋကေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ၊

တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ.

တဿ သိဿော မဟာပညော၊ ပုပ္ဖနာမော ဗဟုဿုတော၊

သာသနံ အနုရက္ခန္တော၊ ဇမ္ဗုဒီပေ ပတိဋ္ဌိတော.

စူဠာဘယော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊

တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ သဒ္ဓမ္မဝံသကောဝိဒေါ.

စူဠဒေဝေါ [ဖုဿဒေဝေါ (သီ.)] စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊

သိဝတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ.

ဧတေ နာဂါ မဟာပညာ၊ ဝိနယညူ မဂ္ဂကောဝိဒါ၊

ဝိနယံ ဒီပေ ပကာသေသုံ၊ ပိဋကံ တမ္ဗပဏ္ဏိယာတိ.

၄. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ရာဇဂဟေ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? ဓနိယံ ကုမ္ဘကာရပုတ္တံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? ဓနိယော ကုမ္ဘကာရပုတ္တော ရညော ဒါရူနိ အဒိန္နံ အာဒိယိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.

၅. တတိယံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ဝေသာလိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အညမညံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသုံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.

၆. စတုတ္ထံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ဝေသာလိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာ ဘိက္ခူ ဂိဟီနံ အညမညဿ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိံသု၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.

စတ္တာရော ပါရာဇိကာ နိဋ္ဌိတာ.

တဿုဒ္ဒါနံ –

မေထုနာဒိန္နာဒါနဉ္စ၊ မနုဿဝိဂ္ဂဟုတ္တရိ၊

ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရိ၊ ဆေဇ္ဇဝတ္ထူ အသံသယာတိ.