နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
ဝိနယပိဋကေ
ပရိဝါရပါဠိ
၁. ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂေါ
သောဠသမဟာဝါရော
၁. ကတ္ထပညတ္တိဝါရော
၁. ပါရာဇိကကဏ္ဍံ
၁. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တံ၊ ကံ အာရဗ္ဘ၊ ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ? အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တိ၊ အနုပညတ္တိ၊ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ? သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ၊ ပဒေသပညတ္တိ? သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ? ဧကတောပညတ္တိ၊ ဥဘတောပညတ္တိ? ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ကတ္ထောဂဓံ ကတ္ထ ပရိယာပန္နံ? ကတမေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ? စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတမာ ဝိပတ္တိ? သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတမော အာပတ္တိက္ခန္ဓော? ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ? စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏံ? သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? ကော တတ္ထ ဝိနယော၊ ကော တတ္ထ အဘိဝိနယော? ကိံ တတ္ထ ပါတိမောက္ခံ၊ ကိံ တတ္ထ အဓိပါတိမောက္ခံ? ကာ ဝိပတ္တိ? ကာ သမ္ပတ္တိ? ကာ ပဋိပတ္တိ? ကတိ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ပဌမံ ပါရာဇိကံ ပညတ္တံ? ကေ သိက္ခန္တိ? ကေ သိက္ခိတသိက္ခာ? ကတ္ထ ဌိတံ? ကေ ဓာရေန္တိ? ကဿ ဝစနံ? ကေနာဘတန္တိ?
၂. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ဝေသာလိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ပုရာဏဒုတိယိကာယ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တိ၊ အနုပညတ္တိ၊ အနုပ္ပန္နပညတ္တီတိ? ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဒွေ အနုပညတ္တိယော. အနုပ္ပန္နပညတ္တိ တသ္မိံ နတ္ထိ. သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ၊ ပဒေသပညတ္တီတိ? သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ. သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တီတိ? သာဓာရဏပညတ္တိ. ဧကတောပညတ္တိ၊ ဥဘတောပညတ္တီတိ? ဥဘတောပညတ္တိ. ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ကတ္ထောဂဓံ ကတ္ထ ပရိယာပန္နန္တိ? နိဒါနောဂဓံ၊ နိဒါနပရိယာပန္နံ. ကတမေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတီတိ? ဒုတိယေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ. စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတမာ ဝိပတ္တီတိ? သီလဝိပတ္တိ. သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတမော အာပတ္တိက္ခန္ဓောတိ? ပါရာဇိကာပတ္တိက္ခန္ဓော. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ – ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော. စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏန္တိ? အာပတ္တာဓိကရဏံ. သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတီတိ? ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေန စ ပဋိညာတကရဏေန စ. ကော တတ္ထ ဝိနယော၊ ကော တတ္ထ အဘိဝိနယောတိ? ပညတ္တိ ဝိနယော၊ ဝိဘတ္တိ အဘိဝိနယော. ကိံ တတ္ထ ပါတိမောက္ခံ၊ ကိံ တတ္ထ အဓိပါတိမောက္ခန္တိ? ပညတ္တိ ပါတိမောက္ခံ၊ ဝိဘတ္တိ အဓိပါတိမောက္ခံ. ကာ ဝိပတ္တီတိ? အသံဝရော ဝိပတ္တိ. ကာ သမ္ပတ္တီတိ? သံဝရော သမ္ပတ္တိ. ကာ ပဋိပတ္တီတိ? န ဧဝရူပံ ကရိဿာမီတိ ယာဝဇီဝံ အာပါဏကောဋိကံ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. [အ. နိ. ၁၀.၃၁] ကတိ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ပဌမံ ပါရာဇိကံ ပညတ္တန္တိ? ဒသ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ပဌမံ ပါရာဇိကံ ပညတ္တံ – သံဃသုဋ္ဌုတာယ၊ သံဃဖာသုတာယ၊ ဒုမ္မင်္ကူနံ ပုဂ္ဂလာနံ နိဂ္ဂဟာယ၊ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ ဖာသုဝိဟာရာယ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ အာသဝါနံ သံဝရာယ၊ သမ္ပရာယိကာနံ အာသဝါနံ ပဋိဃာတာယ၊ အပ္ပသန္နာနံ ပသာဒါယ၊ ပသန္နာနံ ဘိယျောဘာဝါယ၊ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ၊ ဝိနယာနုဂ္ဂဟာယ. ကေ သိက္ခန္တီတိ? သေက္ခာ စ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကာ စ သိက္ခန္တိ. ကေ သိက္ခိတသိက္ခာတိ? အရဟန္တော သိက္ခိတသိက္ခာ. ကတ္ထ ဌိတန္တိ? သိက္ခာကာမေသု ဌိတံ. ကေ ဓာရေန္တီတိ? ယေသံ ဝတ္တတိ တေ ဓာရေန္တိ. ကဿ ဝစနန္တိ? ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ကေနာဘတန္တိ? ပရမ္ပရာဘတံ –
၃. ဥပါလိ ဒါသကော စေဝ၊ သောဏကော သိဂ္ဂဝေါ တထာ၊
မောဂ္ဂလိပုတ္တေန [မောဂ္ဂလီပုတ္တေန (သျာ.)] ပဉ္စမာ၊ ဧတေ ဇမ္ဗုသိရိဝှယေ [ဇမ္ဗုသရိဝှယေ (သာရတ္ထ)].
တတော မဟိန္ဒော ဣဋ္ဋိယော [ဣဋ္ဌိယော (သီ.)]၊ ဥတ္တိယော သမ္ဗလော [ဥဋ္ဋိယော သမ္ပလော (ဣတိပိ)] တထာ၊
ဘဒ္ဒနာမော စ ပဏ္ဍိတော.
ဧတေ နာဂါ မဟာပညာ၊ ဇမ္ဗုဒီပါ ဣဓာဂတာ၊
ဝိနယံ တေ ဝါစယိံသု၊ ပိဋကံ တမ္ဗပဏ္ဏိယာ.
နိကာယေ ပဉ္စ ဝါစေသုံ၊ သတ္တ စေဝ ပကရဏေ၊
တတော အရိဋ္ဌော မေဓာဝီ၊ တိဿဒတ္တော စ ပဏ္ဍိတော.
ဝိသာရဒေါ ကာဠသုမနော၊ ထေရော စ ဒီဃနာမကော၊
ဒီဃသုမနော စ ပဏ္ဍိတော.
ပုနဒေဝ [ပုနရေဝ (သျာ.)] ကာဠသုမနော၊ နာဂတ္ထေရော စ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော၊
တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဒေဝတ္ထေရော [ရေဝတ္ထေရော (ဣတိပိ)] စ ပဏ္ဍိတော.
ပုနဒေဝ သုမနော မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
ဗဟုဿုတော စူဠနာဂေါ၊ ဂဇောဝ ဒုပ္ပဓံသိယော.
ဓမ္မပါလိတနာမော စ၊ ရောဟဏေ [ရောဟဏော (သီ.)] သာဓုပူဇိတော၊
တဿ သိဿော မဟာပညော ခေမနာမော တိပေဋကော.
ဒီပေ တာရကရာဇာဝ ပညာယ အတိရောစထ၊
ဥပတိဿော စ မေဓာဝီ၊ ဖုဿဒေဝေါ မဟာကထီ.
ပုနဒေဝ သုမနော မေဓာဝီ၊ ပုပ္ဖနာမော ဗဟုဿုတော၊
မဟာကထီ မဟာသိဝေါ၊ ပိဋကေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ.
ပုနဒေဝ ဥပါလိ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
မဟာနာဂေါ မဟာပညော၊ သဒ္ဓမ္မဝံသကောဝိဒေါ.
ပုနဒေဝ အဘယော မေဓာဝီ၊ ပိဋကေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ၊
တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ.
တဿ သိဿော မဟာပညော၊ ပုပ္ဖနာမော ဗဟုဿုတော၊
သာသနံ အနုရက္ခန္တော၊ ဇမ္ဗုဒီပေ ပတိဋ္ဌိတော.
စူဠာဘယော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ သဒ္ဓမ္မဝံသကောဝိဒေါ.
စူဠဒေဝေါ [ဖုဿဒေဝေါ (သီ.)] စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
သိဝတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ.
ဧတေ နာဂါ မဟာပညာ၊ ဝိနယညူ မဂ္ဂကောဝိဒါ၊
ဝိနယံ ဒီပေ ပကာသေသုံ၊ ပိဋကံ တမ္ဗပဏ္ဏိယာတိ.
၄. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ရာဇဂဟေ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? ဓနိယံ ကုမ္ဘကာရပုတ္တံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? ဓနိယော ကုမ္ဘကာရပုတ္တော ရညော ဒါရူနိ အဒိန္နံ အာဒိယိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၅. တတိယံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ဝေသာလိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အညမညံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသုံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၆. စတုတ္ထံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ဝေသာလိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာ ဘိက္ခူ ဂိဟီနံ အညမညဿ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိံသု၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
စတ္တာရော ပါရာဇိကာ နိဋ္ဌိတာ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
မေထုနာဒိန္နာဒါနဉ္စ၊ မနုဿဝိဂ္ဂဟုတ္တရိ၊
ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရိ၊ ဆေဇ္ဇဝတ္ထူ အသံသယာတိ.
၂. သံဃာဒိသေသကဏ္ဍံ
၇. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တော? ကံ အာရဗ္ဘ? ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ? အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တိ၊ အနုပညတ္တိ၊ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ? သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ၊ ပဒေသပညတ္တိ? သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တိ? ဧကတောပညတ္တိ၊ ဥဘတောပညတ္တိ? ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ကတ္ထောဂဓံ ကတ္ထ ပရိယာပန္နံ? ကတမေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ? စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတမာ ဝိပတ္တိ? သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတမော အာပတ္တိက္ခန္ဓော? ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ? စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏံ? သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? ကော တတ္ထ ဝိနယော၊ ကော တတ္ထ အဘိဝိနယော? ကိံ တတ္ထ ပါတိမောက္ခံ၊ ကိံ တတ္ထ အဓိပါတိမောက္ခံ? ကာ ဝိပတ္တိ၊ ကာ သမ္ပတ္တိ၊ ကာ ပဋိပတ္တိ? ကတိ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေန္တဿ သံဃာဒိသေသော ပညတ္တော? ကေ သိက္ခန္တိ၊ ကေ သိက္ခိတသိက္ခာ? ကတ္ထ ဌိတံ? ကေ ဓာရေန္တိ? ကဿ ဝစနံ? ကေနာဘတန္တိ?
၈. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ သေယျသကံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ သေယျသကော ဟတ္ထေန ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တိ၊ အနုပညတ္တိ၊ အနုပ္ပန္နပညတ္တီတိ? ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. အနုပ္ပန္နပညတ္တိ တသ္မိံ နတ္ထိ. သဗ္ဗတ္ထ ပညတ္တိ၊ ပဒေသပညတ္တီတိ? သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ. သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တီတိ? အသာဓာရဏပညတ္တိ. ဧကတောပညတ္တိ၊ ဥဘတောပညတ္တီတိ? ဧကတောပညတ္တိ. ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ကတ္ထောဂဓံ ကတ္ထ ပရိယာပန္နန္တိ? နိဒါနောဂဓံ နိဒါနပရိယာပန္နံ. ကတမေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတီတိ? တတိယေ ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ. စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတမာ ဝိပတ္တီတိ? သီလဝိပတ္တိ. သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတမော အာပတ္တိက္ခန္ဓောတိ? သံဃာဒိသေသော အာပတ္တိက္ခန္ဓော. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ – ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော. စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏန္တိ? အာပတ္တာဓိကရဏံ. သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတီတိ? ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေန စ ပဋိညာတကရဏေန စ. ကော တတ္ထ ဝိနယော၊ ကော တတ္ထ အဘိဝိနယောတိ? ပညတ္တိ ဝိနယော၊ ဝိဘတ္တိ အဘိဝိနယော. ကိံ တတ္ထ ပါတိမောက္ခံ၊ ကိံ တတ္ထ အဓိပါတိမောက္ခန္တိ? ပညတ္တိ ပါတိမောက္ခံ၊ ဝိဘတ္တိ အဓိပါတိမောက္ခံ. ကာ ဝိပတ္တီတိ? အသံဝရော ဝိပတ္တိ. ကာ သမ္ပတ္တီတိ? သံဝရော သမ္ပတ္တိ. ကာ ပဋိပတ္တီတိ? န ဧဝရူပံ ကရိဿာမီတိ ယာဝဇီဝံ အာပါဏကောဋိကံ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. [အ. နိ. ၁၀.၃၁] ကတိ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေန္တဿ သံဃာဒိသေသော ပညတ္တောတိ? ဒသ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေန္တဿ သံဃာဒိသေသော ပညတ္တော – သံဃသုဋ္ဌုတာယ၊ သံဃဖာသုတာယ၊ ဒုမ္မင်္ကူနံ ပုဂ္ဂလာနံ နိဂ္ဂဟာယ၊ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ ဖာသုဝိဟာရာယ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ အာသဝါနံ သံဝရာယ၊ သမ္ပရာယိကာနံ အာသဝါနံ ပဋိဃာတာယ၊ အပ္ပသန္နာနံ ပသာဒါယ၊ ပသန္နာနံ ဘိယျောဘာဝါယ၊ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ၊ ဝိနယာနုဂ္ဂဟာယ. ကေ သိက္ခန္တီတိ? သေက္ခာ စ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကာ စ သိက္ခန္တိ. ကေ သိက္ခိတသိက္ခာတိ? အရဟန္တော သိက္ခိတသိက္ခာ. ကတ္ထ ဌိတန္တိ? သိက္ခာကာမေသု ဌိတံ. ကေ ဓာရေန္တီတိ? ယေသံ ဝတ္တတိ၊ တေ ဓာရေန္တိ. ကဿ ဝစနန္တိ? ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ကေနာဘတန္တိ? ပရမ္ပရာဘတံ –
ဥပါလိ ဒါသကော စေဝ၊ သောဏကော သိဂ္ဂဝေါ တထာ၊
မောဂ္ဂလိပုတ္တေန ပဉ္စမာ၊ ဧတေ ဇမ္ဗုသိရိဝှယေ.
တတော မဟိန္ဒော ဣဋ္ဋိယော၊ ဥတ္တိယော သမ္ဗလော တထာ၊
ဘဒ္ဒနာမော စ ပဏ္ဍိတော.
ဧတေ နာဂါ မဟာပညာ၊ ဇမ္ဗုဒီပါ ဣဓာဂတာ၊
ဝိနယံ တေ ဝါစယိံသု၊ ပိဋကံ တမ္ဗပဏ္ဏိယာ.
နိကာယေ ပဉ္စ ဝါစေသုံ၊ သတ္တ စေဝ ပကရဏေ၊
တတော အရိဋ္ဌော မေဓာဝီ၊ တိဿဒတ္တော စ ပဏ္ဍိတော.
ဝိသာရဒေါ ကာဠသုမနော၊ ထေရော စ ဒီဃနာမကော၊
ဒီဃသုမနော စ ပဏ္ဍိတော.
ပုနဒေဝ ကာဠသုမနော၊ နာဂတ္ထေရော စ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော၊
တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဒေဝတ္ထေရော စ ပဏ္ဍိတော.
ပုနဒေဝ သုမနော မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
ဗဟုဿုတော စူဠနာဂေါ၊ ဂဇောဝ ဒုပ္ပဓံသိယော.
ဓမ္မပါလိတနာမော စ၊ ရောဟဏေ သာဓုပူဇိတော၊
တဿ သိဿော မဟာပညော၊ ခေမနာမော တိပေဋကော.
ဒီပေ တာရကရာဇာဝ၊ ပညာယ အတိရောစထ၊
ဥပတိဿော စ မေဓာဝီ၊ ဖုဿဒေဝေါ မဟာကထီ.
ပုနဒေဝ သုမနော မေဓာဝီ၊ ပုပ္ဖနာမော ဗဟုဿုတော၊
မဟာကထီ မဟာသိဝေါ၊ ပိဋကေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ.
ပုနဒေဝ ဥပါလိ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
မဟာနာဂေါ မဟာပညော၊ သဒ္ဓမ္မဝံသကောဝိဒေါ.
ပုနဒေဝ အဘယော မေဓာဝီ၊ ပိဋကေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ၊
တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ.
တဿ သိဿော မဟာပညော၊ ပုပ္ဖနာမော ဗဟုဿုတော၊
သာသနံ အနုရက္ခန္တော၊ ဇမ္ဗုဒီပေ ပတိဋ္ဌိတော.
စူဠာဘယော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ သဒ္ဓမ္မဝံသကောဝိဒေါ.
စူဠဒေဝေါ စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
သိဝတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ.
ဧတေ နာဂါ မဟာပညာ၊ ဝိနယညူ မဂ္ဂကောဝိဒေါ၊
ဝိနယံ ဒီပေ ပကာသေသုံ၊ ပိဋကံ တမ္ဗပဏ္ဏိယာတိ.
၉. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ကာယသံသဂ္ဂံ သမာပဇ္ဇန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဥဒါယီ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ကာယသံသဂ္ဂံ သမာပဇ္ဇိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ – ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော။ပေ။.
၁၀. မာတုဂါမံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဟိ ဝါစာဟိ ဩဘာသန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဥဒါယီ မာတုဂါမံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဟိ ဝါစာဟိ ဩဘာသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၁၁. မာတုဂါမဿ သန္တိကေ အတ္တကာမပါရိစရိယာယ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဥဒါယီ မာတုဂါမဿ သန္တိကေ အတ္တကာမပါရိစရိယာယ ဝဏ္ဏံ အဘာသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၁၂. သဉ္စရိတ္တံ သမာပဇ္ဇန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဥဒါယီ သဉ္စရိတ္တံ သမာပဇ္ဇိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော န စိတ္တတော၊ သိယာ ဝါစတော သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော န စိတ္တတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န စိတ္တတော၊ သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၁၃. သညာစိကာ ကုဋိံ ကာရာပေန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? အာဠဝိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာဠဝကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာဠဝကာ ဘိက္ခူ သညာစိကာယ ကုဋိယော ကာရာပေသုံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၁၄. မဟလ္လကံ ဝိဟာရံ ကာရာပေန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? ကောသမ္ဗိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဆန္နော ဝိဟာရဝတ္ထုံ သောဓေန္တော အညတရံ စေတိယရုက္ခံ ဆေဒါပေသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၁၅. ဘိက္ခုံ အမူလကေန ပါရာဇိကေန ဓမ္မေန အနုဒ္ဓံသေန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? ရာဇဂဟေ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? မေတ္တိယဘူမဇကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? မေတ္တိယဘူမဇကာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ အမူလကေန ပါရာဇိကေန ဓမ္မေန အနုဒ္ဓံသေသုံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၁၆. ဘိက္ခုံ အညဘာဂိယဿ အဓိကရဏဿ ကိဉ္စိ ဒေသံ လေသမတ္တံ ဥပါဒါယ ပါရာဇိကေန ဓမ္မေန အနုဒ္ဓံသေန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? ရာဇဂဟေ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? မေတ္တိယဘူမဇကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? မေတ္တိယဘူမဇကာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ အညဘာဂိယဿ အဓိကရဏဿ ကိဉ္စိ ဒေသံ လေသမတ္တံ ဥပါဒါယ ပါရာဇိကေန ဓမ္မေန အနုဒ္ဓံသေသုံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၁၇. သံဃဘေဒကဿ ဘိက္ခုနော ယာဝတတိယံ သမနုဘာသနာယ န ပဋိနိဿဇ္ဇန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? ရာဇဂဟေ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? ဒေဝဒတ္တံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? ဒေဝဒတ္တော သမဂ္ဂဿ သံဃဿ ဘေဒါယ ပရက္ကမိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ – ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၁၈. ဘေဒါနုဝတ္တကာနံ ဘိက္ခူနံ ယာဝတတိယံ သမနုဘာသနာယ န ပဋိနိဿဇ္ဇန္တာနံ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? ရာဇဂဟေ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဒေဝဒတ္တဿ သံဃဘေဒါယ ပရက္ကမန္တဿ အနုဝတ္တကာ အဟေသုံ ဝဂ္ဂဝါဒကာ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ – ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၁၉. ဒုဗ္ဗစဿ ဘိက္ခုနော ယာဝတတိယံ သမနုဘာသနာ န ပဋိနိဿဇ္ဇန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? ကောသမ္ဗိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဆန္နော ဘိက္ခူဟိ သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနော အတ္တာနံ အဝစနီယံ အကာသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ – ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၂၀. ကုလဒူသကဿ ဘိက္ခုနော ယာဝတတိယံ သမနုဘာသနာယ န ပဋိနိဿဇ္ဇန္တဿ သံဃာဒိသေသော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ သံဃေန ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မကတာ ဘိက္ခူ ဆန္ဒဂါမိတာ ဒေါသဂါမိတာ မောဟဂါမိတာ ဘယဂါမိတာ ပါပေသုံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ – ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
တေရသ သံဃာဒိသေသာ နိဋ္ဌိတာ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ဝိဿဋ္ဌိ ကာယသံသဂ္ဂံ၊ ဒုဋ္ဌုလ္လံ အတ္တကာမဉ္စ၊
သဉ္စရိတ္တံ ကုဋီ စေဝ၊ ဝိဟာရော စ အမူလကံ.
ကိဉ္စိဒေသဉ္စ ဘေဒေါ စ၊ တဿေဝ [တထေဝ (က.)] အနုဝတ္တကာ၊
ဒုဗ္ဗစံ ကုလဒူသဉ္စ၊ သံဃာဒိသေသာ တေရသာတိ.
၃. အနိယတကဏ္ဍံ
၂၁. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမော အနိံယတော ကတ္ထ ပညတ္တော? ကံ အာရဗ္ဘ? ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ? အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တိ၊ အနုပညတ္တိ၊ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ၊ သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ ပဒေသပညတ္တိ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ အသာဓာရဏပညတ္တိ၊ ဧကတောပညတ္တိ ဥဘတောပညတ္တိ၊ ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ကတ္ထောဂဓံ ကတ္ထ ပရိယာပန္နံ၊ ကတမေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ၊ စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတမာ ဝိပတ္တိ၊ သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတမော အာပတ္တိက္ခန္ဓော၊ ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ၊ စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏံ၊ သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ၊ ကော တတ္ထ ဝိနယော၊ ကော တတ္ထ အဘိဝိနယော၊ ကိံ တတ္ထ ပါတိမောက္ခံ၊ ကိံ တတ္ထ အဓိပါတိမောက္ခံ၊ ကာ ဝိပတ္တိ၊ ကာ သမ္ပတ္တိ၊ ကာ ပဋိပတ္တိ၊ ကတိ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ပဌမော အနိယတော ပညတ္တော၊ ကေ သိက္ခန္တိ၊ ကေ သိက္ခိတသိက္ခာ၊ ကတ္ထ ဌိတံ၊ ကေ ဓာရေန္တိ၊ ကဿ ဝစနံ ကေနာဘတန္တိ.
၂၂. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမော အနိယတော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဥဒါယီ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ အလင်္ကမ္မနိယေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တိ၊ အနုပညတ္တိ၊ အနုပ္ပန္နပညတ္တီတိ? ဧကာ ပညတ္တိ. အနုပညတ္တိ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ တသ္မိံ နတ္ထိ. သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ၊ ပဒေသပညတ္တီတိ? သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ. သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အသာဓာရဏပညတ္တီတိ? အသာဓာရဏပညတ္တိ. ဧကတောပညတ္တိ၊ ဥဘတောပညတ္တီတိ? ဧကတောပညတ္တိ. ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ကတ္ထောဂဓံ ကတ္ထ ပရိယာပန္နန္တိ? နိဒါနောဂဓံ နိဒါနပရိယာပန္နံ. ကတမေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတီတိ? စတုတ္ထေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ. စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတမာ ဝိပတ္တီတိ? သိယာ သီလဝိပတ္တိ သိယာ အာစာရဝိပတ္တိ. သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတမော အာပတ္တိက္ခန္ဓောတိ? သိယာ ပါရာဇိကာပတ္တိက္ခန္ဓော သိယာ သံဃာဒိသေသာပတ္တိက္ခန္ဓော သိယာ ပါစိတ္တိယာပတ္တိက္ခန္ဓော. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? ဧကေ သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတိ – ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော. စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏန္တိ? အာပတ္တာဓိကရဏံ. သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတီတိ? တီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သိယာ သမ္မုခါဝိနယေန စ ပဋိညာတကရဏေန စ၊ သိယာ သမ္မုခါဝိနယေန စ တိဏဝတ္ထာရကေန စ. ကော တတ္ထ ဝိနယော၊ ကော တတ္ထ အဘိဝိနယောတိ? ပညတ္တိ ဝိနယော၊ ဝိဘတ္တိ အဘိဝိနယော. ကိံ တတ္ထ ပါတိမောက္ခံ၊ ကိံ တတ္ထ အဓိပါတိမောက္ခန္တိ? ပညတ္တိ ပါတိမောက္ခံ၊ ဝိဘတ္တိ အဓိပါတိမောက္ခံ. ကာ ဝိပတ္တီတိ? အသံဝရော ဝိပတ္တိ. ကာ သမ္ပတ္တီတိ? သံဝရော သမ္ပတ္တိ. ကာ ပဋိပတ္တီတိ? န ဧဝရူပံ ကရိဿာမီတိ ယာဝဇီဝံ အာပါဏကောဋိကံ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. [အ. နိ. ၁၀.၃၁] ကတိ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ပဌမော အနိယတော ပညတ္တောတိ? ဒသ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ဘဂဝတာ ပဌမော အနိယတော ပညတ္တော – သံဃသုဋ္ဌုတာယ၊ သံဃဖာသုတာယ၊ ဒုမ္မင်္ကူနံ ပုဂ္ဂလာနံ နိဂ္ဂဟာယ၊ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ ဖာသုဝိဟာရာယ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ အာသဝါနံ သံဝရာယ၊ သမ္ပရာယိကာနံ အာသဝါနံ ပဋိဃာတာယ၊ အပ္ပသန္နာနံ ပသာဒါယ၊ ပသန္နာနံ ဘိယျောဘာဝါယ၊ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ၊ ဝိနယာနုဂ္ဂဟာယ. ကေ သိက္ခန္တီတိ? သေက္ခာ စ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကာ စ သိက္ခန္တိ. ကေ သိက္ခိတသိက္ခာတိ? အရဟန္တော သိက္ခိတသိက္ခာ. ကတ္ထ ဌိတန္တိ? သိက္ခာကာမေသု ဌိတံ. ကေ ဓာရေန္တီတိ? ယေသံ ဝတ္တတိ တေ ဓာရေန္တိ. ကဿ ဝစနန္တိ? ဘဂဝတော ဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ကေနာဘတန္တိ? ပရမ္ပရာဘတံ –
ဥပါလိ ဒါသကော စေဝ၊ သောဏကော သိဂ္ဂဝေါ တထာ၊
မောဂ္ဂလိပုတ္တေန ပဉ္စမာ၊ ဧတေ ဇမ္ဗုသိရိဝှယေ.
တတော မဟိန္ဒော ဣဋ္ဋိယော၊ ဥတ္တိယော သမ္ဗလော တထာ၊
ဘဒ္ဒနာမော စ ပဏ္ဍိတော.
ဧတေ နာဂါ မဟာပညာ၊ ဇမ္ဗုဒီပါ ဣဓာဂတာ၊
ဝိနယံ တေ ဝါစယိံသု၊ ပိဋကံ တမ္ဗပဏ္ဏိယာ.
နိကာယေ ပဉ္စ ဝါစေသုံ၊ သတ္တ စေဝ ပကရဏေ၊
တတော အရိဋ္ဌော မေဓာဝီ၊ တိဿဒတ္တော စ ပဏ္ဍိတော.
ဝိသာရဒေါ ကာဠသုမနော၊ ထေရော စ ဒီဃနာမကော၊
ဒီဃသုမနော စ ပဏ္ဍိတော.
ပုနဒေဝ ကာဠသုမနော၊ နာဂတ္ထေရော စ ဗုဒ္ဓရက္ခိတော၊
တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဒေဝတ္ထေရော စ ပဏ္ဍိတော.
ပုနဒေဝ သုမနော မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
ဗဟုဿုတော စူဠနာဂေါ၊ ဂဇောဝ ဒုပ္ပဓံသိယော.
ဓမ္မပါလိတနာမော စ၊ ရောဟဏေ သာဓုပူဇိတော၊
တဿ သိဿော မဟာပညော၊ ခေမနာမော တိပေဋကော.
ဒီပေ တာရကရာဇာဝ ပညာယ အတိရောစထ၊
ဥပတိဿော စ မေဓာဝီ၊ ဖုဿဒေဝေါ မဟာကထီ.
ပုနဒေဝ သုမနော မေဓာဝီ၊ ပုပ္ဖနာမော ဗဟုဿုတော၊
မဟာကထီ မဟာသိဝေါ၊ ပိဋကေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ.
ပုနဒေဝ ဥပါလိ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
မဟာနာဂေါ မဟာပညော၊ သဒ္ဓမ္မဝံသကောဝိဒေါ.
ပုနဒေဝ အဘယော မေဓာဝီ၊ ပိဋကေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ၊
တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ.
တဿ သိဿော မဟာပညော၊ ပုပ္ဖနာမော ဗဟုဿုတော၊
သာသနံ အနုရက္ခန္တော၊ ဇမ္ဗုဒီပေ ပတိဋ္ဌိတော.
စူဠာဘယော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
တိဿတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ သဒ္ဓမ္မဝံသကောဝိဒေါ.
စူဠဒေဝေါ စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ စ ဝိသာရဒေါ၊
သိဝတ္ထေရော စ မေဓာဝီ၊ ဝိနယေ သဗ္ဗတ္ထ ကောဝိဒေါ.
ဧတေ နာဂါ မဟာပညာ၊ ဝိနယညူ မဂ္ဂကောဝိဒါ၊
ဝိနယံ ဒီပေ ပကာသေသုံ၊ ပိဋကံ တမ္ဗပဏ္ဏိယာတိ.
၂၃. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယော အနိယတော ကတ္ထ ပညတ္တောတိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တော. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဥဒါယီ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တိ၊ အနုပညတ္တိ အနုပ္ပန္နပညတ္တီတိ? ဧကာ ပညတ္တိ. အနုပညတ္တိ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ တသ္မိံ နတ္ထိ. သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ၊ ပဒေသပညတ္တီတိ? သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ. သာဓာရဏပညတ္တိ အသာဓာရဏပညတ္တီတိ? အသာဓာရဏပညတ္တိ. ဧကတောပညတ္တိ ဥဘတောပညတ္တီတိ? ဧကတောပညတ္တိ. ပဉ္စန္နံ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနံ ကတ္ထောဂဓံ ကတ္ထ ပရိယာပန္နန္တိ? နိဒါနောဂဓံ နိဒါနပရိယာပန္နံ. ကတမေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတီတိ? စတုတ္ထေန ဥဒ္ဒေသေန ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတိ. စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတမာ ဝိပတ္တီတိ? သိယာ သီလဝိပတ္တိ၊ သိယာ အာစာရဝိပတ္တိ. သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတမော အာပတ္တိက္ခန္ဓောတိ? သိယာ သံဃာဒိသေသာပတ္တိက္ခန္ဓော၊ သိယာ ပါစိတ္တိယာပတ္တိက္ခန္ဓော. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ? တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ဝါစတော၊ သိယာ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န ကာယတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ. စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏန္တိ? အာပတ္တာဓိကရဏံ. သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတီတိ? တီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သိယာ သမ္မုခါဝိနယေန စ ပဋိညာတကရဏေန စ၊ သိယာ သမ္မုခါဝိနယေန စ တိဏဝတ္ထာရကေန စ။ပေ။.
ဒွေ အနိယတာ နိဋ္ဌိတာ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
အလင်္ကမ္မနိယဉ္စေဝ၊ တထေဝ စ န ဟေဝ ခေါ၊
အနိယတာ သုပညတ္တာ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌေန တာဒိနာတိ.
၄. နိဿဂ္ဂိယကဏ္ဍံ
၁. ကထိနဝဂ္ဂေါ
၂၄. ယံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အတိရေကစီဝရံ ဒသာဟံ အတိက္ကာမေန္တဿ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ဝေသာလိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အတိရေကစီဝရံ ဓာရေသုံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဒွီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န စိတ္တတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၂၅. ဧကရတ္တံ တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝသန္တဿ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဘိက္ခူနံ ဟတ္ထေ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ သန္တရုတ္တရေန ဇနပဒစာရိကံ ပက္ကမိံသု၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဒွီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န စိတ္တတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၂၆. အကာလစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ မာသံ အတိက္ကာမေန္တဿ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အကာလစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ မာသံ အတိက္ကာမေသုံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဒွီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ – သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ သမုဋ္ဌာတိ၊ န စိတ္တတော၊ သိယာ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၂၇. အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ပုရာဏစီဝရံ ဓောဝါပေန္တဿ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဥဒါယီ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ပုရာဏစီဝရံ ဓောဝါပေသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၂၈. အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဟတ္ထတော စီဝရံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? ရာဇဂဟေ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဥဒါယီ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဟတ္ထတော စီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၂၉. အညာတကံ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတာနိံ ဝါ စီဝရံ ဝိညာပေန္တဿ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? အာယသ္မန္တံ ဥပနန္ဒံ သကျပုတ္တံ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော အညာတကံ သေဋ္ဌိပုတ္တံ စီဝရံ ဝိညာပေသိ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ ဧကာ အနုပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.
၃၀. အညာတကံ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတာနိံ ဝါ တတုတ္တရိ စီဝရံ ဝိညာပေန္တဿ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ? သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တံ. ကံ အာရဗ္ဘာတိ? ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ? ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟုံ စီဝရံ ဝိညာပေသုံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ. ဧကာ ပညတ္တိ. ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတိ။ပေ။.