၁. ပဌမပါရာဇိကံ

သုဒိန္နဘာဏဝါရော

၂၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလိယာ အဝိဒူရေ ကလန္ဒဂါမော နာမ အတ္ထိ [ကလန္ဒဂါမော နာမ ဟောတိ (သီ.)၊ ကလန္ဒဂါမော ဟောတိ (သျာ.)]. တတ္ထ သုဒိန္နော နာမ ကလန္ဒပုတ္တော သေဋ္ဌိပုတ္တော ဟောတိ. အထ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော သမ္ဗဟုလေဟိ [သမ္ပဟူလေဟိ (သီ.)] သဟာယကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝေသာလိံ အဂမာသိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ. အဒ္ဒသ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ဘဂဝန္တံ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ နိသိန္နံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟမ္ပိ ဓမ္မံ သုဏေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ယေန သာ ပရိသာ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နဿ ခေါ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယထာ ယထာ ခေါ အဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ၊ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ၊ ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ သာ ပရိသာ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

၂၅. အထ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော အစိရဝုဋ္ဌိတာယ ပရိသာယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယထာ ယထာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ၊ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ၊ ဣစ္ဆာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. ပဗ္ဗာဇေတု မံ ဘဂဝါ’’တိ. ‘‘အနုညာတောသိ ပန တွံ၊ သုဒ္ဒိန္န၊ မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ အနုညာတော မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ‘‘န ခေါ၊ သုဒိန္န၊ တထာဂတာ အနနုညာတံ မာတာပိတူဟိ ပုတ္တံ ပဗ္ဗာဇေန္တီ’’တိ. ‘‘သောဟံ၊ ဘန္တေ၊ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မံ မာတာပိတရော အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ.

၂၆. အထ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ဝေသာလိယံ တံ ကရဏီယံ တီရေတွာ ယေန ကလန္ဒဂါမော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမ္မတာတာ၊ ယထာ ယထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ၊ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ၊ ဣစ္ဆာမဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. အနုဇာနာထ မံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ မာတာပိတရော သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဟတော. န တွံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ကိဉ္စိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ မယံ တေ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ၊ ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမ္မတာတာ၊ ယထာ ယထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ၊ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ၊ ဣစ္ဆာမဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. အနုဇာနာထ မံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ မာတာပိတရော သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဟတော. န တွံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ကိဉ္စိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ မယံ တေ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ၊ ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ! တတိယမ္ပိ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမ္မတာတာ၊ ယထာ ယထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ၊ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ၊ ဣစ္ဆာမဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. အနုဇာနာထ မံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ မာတာပိတရော သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဟတော. န တွံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ကိဉ္စိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ မယံ တေ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ၊ ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ!

၂၇. အထ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော – ‘‘န မံ မာတာပိတရော အနုဇာနန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ၊ တတ္ထေဝ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ နိပဇ္ဇိ – ဣဓေဝ မေ မရဏံ ဘဝိဿတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါတိ. အထ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ဧကမ္ပိ ဘတ္တံ န ဘုဉ္ဇိ၊ ဒွေပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ၊ တီဏိပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ၊ စတ္တာရိပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ၊ ပဉ္စပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ၊ ဆပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ၊ သတ္တပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ.

၂၈. အထ ခေါ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ မာတာပိတရော သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဟတော. န တွံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ကိဉ္စိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ မယံ တေ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ၊ ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ? ဥဋ္ဌေဟိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ၊ ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မယံ အနုဇာနာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ မာတာပိတရော သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဟတော. န တွံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ကိဉ္စိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ မယံ တေ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ၊ ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ! ဥဋ္ဌေဟိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ၊ ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မယံ အနုဇာနာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

အထ ခေါ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ၊ သမ္မ သုဒိန္န၊ မာတာပိတူနံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဟတော. န တွံ၊ သမ္မ သုဒိန္န၊ ကိဉ္စိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မာတာပိတရော အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿန္တိ၊ ကိံ ပန တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇာယ! ဥဋ္ဌေဟိ၊ သမ္မ သုဒိန္န၊ ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ၊ ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော အဘိရမဿု၊ န တံ မာတာပိတရော အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ သဟာယကာ သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ၊ သမ္မ သုဒိန္န။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

၂၉. အထ ခေါ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အမ္မတာတာ၊ ဧသော သုဒိန္နော အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ နိပန္နော – ‘ဣဓေဝ မေ မရဏံ ဘဝိဿတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါ’တိ. သစေ တုမှေ သုဒိန္နံ နာနုဇာနိဿထ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ၊ တတ္ထေဝ မရဏံ အာဂမိဿတိ. သစေ ပန တုမှေ သုဒိန္နံ အနုဇာနိဿထ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ၊ ပဗ္ဗဇိတမ္ပိ နံ ဒက္ခိဿထ. သစေ သုဒိန္နော နာဘိရမိဿတိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ၊ ကာ တဿ အညာ ဂတိ ဘဝိဿတိ၊ ဣဓေဝ ပစ္စာဂမိဿတိ. အနုဇာနာထ သုဒိန္နံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ‘‘အနုဇာနာမ၊ တာတာ၊ သုဒိန္နံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. အထ ခေါ သုဒိန္နဿ ကလန္ဒပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ သုဒိန္နံ ကလန္ဒပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ၊ သမ္မ သုဒိန္န၊ အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ.

၃၀. အထ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော – ‘‘အနုညာတောမှိ ကိရ မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ၊ ဟဋ္ဌော ဥဒဂ္ဂေါ ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ ပရိပုဉ္ဆန္တော ဝုဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ကတိပါဟံ ဗလံ ဂါဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသန္နော ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အနုညာတော [အနုညာတောမှိ (သီ. သျာ.)] အဟံ၊ ဘန္တေ၊ မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ပဗ္ဗာဇေတု မံ ဘဂဝါ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ သုဒိန္နော ကလန္ဒပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော စ ပနာယသ္မာ သုဒိန္နော ဧဝရူပေ ဓုတဂုဏေ သမာဒါယ ဝတ္တတိ၊ အာရညိကော ဟောတိ ပိဏ္ဍပါတိကော ပံသုကူလိကော သပဒါနစာရိကော၊ အညတရံ ဝဇ္ဇိဂါမံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဝဇ္ဇီ ဒုဗ္ဘိက္ခာ ဟောတိ ဒွီဟိတိကာ သေတဋ္ဌိကာ သလာကာဝုတ္တာ၊ န သုကရာ ဥဉ္ဆေန ပဂ္ဂဟေန ယာပေတုံ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဧတရဟိ ခေါ ဝဇ္ဇီ ဒုဗ္ဘိက္ခာ ဒွီဟိတိကာ သေတဋ္ဌိကာ သလာကာဝုတ္တာ၊ န သုကရာ ဥဉ္ဆေန ပဂ္ဂဟေန ယာပေတုံ. ဗဟူ ခေါ ပန မေ ဝေသာလိယံ ဉာတီ အဍ္ဎာ မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ ပဟူတဇာတရူပရဇတာ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏာ ပဟူတဓနဓညာ. ယံနူနာဟံ ဉာတီ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျံ! ဉာတီ မံ [ဉာတကာပိ မံ (သျာ.)] နိဿာယ ဒါနာနိ ဒဿန္တိ ပုညာနိ ကရိဿန္တိ၊ ဘိက္ခူ စ လာဘံ လစ္ဆန္တိ၊ အဟဉ္စ ပိဏ္ဍကေန န ကိလမိဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သုဒိန္နော သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဝေသာလီ တေန ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန ယေန ဝေသာလီ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ သုဒိန္နော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အဿောသုံ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ဉာတကာ – ‘‘သုဒိန္နော ကိရ ကလန္ဒပုတ္တော ဝေသာလိံ အနုပ္ပတ္တော’’တိ. တေ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ သဋ္ဌိမတ္တေ ထာလိပါကေ ဘတ္တာဘိဟာရံ အဘိဟရိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ သုဒိန္နော တေ သဋ္ဌိမတ္တေ ထာလိပါကေ ဘိက္ခူနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကလန္ဒဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကလန္ဒဂါမေ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော ယေန သကပိတု နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ.

၃၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ဉာတိဒါသီ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ဆဍ္ဍေတုကာမာ [ဆဋ္ဋေတုကာမာ (က.)] ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သုဒိန္နော တံ ဉာတိဒါသိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ တံ၊ ဘဂိနိ၊ ဆဍ္ဍနီယဓမ္မံ၊ ဣဓ မေ ပတ္တေ အာကိရာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ဉာတိဒါသီ တံ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပတ္တေ အာကိရန္တီ ဟတ္ထာနဉ္စ ပါဒါနဉ္စ သရဿ စ နိမိတ္တံ အဂ္ဂဟေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ဉာတိဒါသီ ယေနာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတာ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဂ္ဃေယျေ၊ ဇာနေယျာသိ၊ အယျပုတ္တော သုဒိန္နော အနုပ္ပတ္တော’’တိ. ‘‘သစေ၊ ဇေ၊ တွံ သစ္စံ ဘဏသိ၊ အဒါသိံ တံ ကရောမီ’’တိ.

၃၂. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သုဒိန္နော တံ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ အညတရံ ကုဋ္ဋမူလံ [ကုဍ္ဍမူလံ (သီ. သျာ.)] နိဿာယ ပရိဘုဉ္ဇတိ. ပိတာပိ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ကမ္မန္တာ အာဂစ္ဆန္တော အဒ္ဒသ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ တံ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ အညတရံ ကုဋ္ဋမူလံ နိဿာယ ပရိဘုဉ္ဇန္တံ. ဒိသွာန ယေနာယသ္မာ သုဒိန္နော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နာမ၊ တာတ သုဒိန္န၊ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိဿသိ! နနု နာမ၊ တာတ သုဒိန္န၊ သကံ ဂေဟံ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘အဂမိမှ [အဂမမှာ (က.)] ခေါ တေ ဂဟပတိ၊ ဂေဟံ. တတောယံ အာဘိဒေါသိကော ကုမ္မာသော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပိတာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဃရံ ဂမိဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သုဒိန္နော ယေန သကပိတု နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပိတာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘုဉ္ဇ၊ တာတ သုဒိန္နာ’’တိ. ‘‘အလံ၊ ဂဟပတိ၊ ကတံ မေ အဇ္ဇ ဘတ္တကိစ္စ’’န္တိ. ‘‘အဓိဝါသေဟိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ သွာတနာယ ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ သုဒိန္နော တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ အာယသ္မာ သုဒိန္နော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

၃၃. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတာ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ဟရိတေန ဂေါမယေန ပထဝိံ ဩပုဉ္ဇာပေတွာ [ဩပုစ္ဆာပေတွာ (သီ. သျာ.)] ဒွေ ပုဉ္ဇေ ကာရာပေသိ – ဧကံ ဟိရညဿ၊ ဧကံ သုဝဏ္ဏဿ. တာဝ မဟန္တာ ပုဉ္ဇာ အဟေသုံ၊ ဩရတော ဌိတော ပုရိသော ပါရတော ဌိတံ ပုရိသံ န ပဿတိ၊ ပါရတော ဌိတော ပုရိသော ဩရတော ဌိတံ ပုရိသံ န ပဿတိ. တေ ပုဉ္ဇေ ကိလဉ္ဇေဟိ ပဋိစ္ဆာဒါပေတွာ မဇ္ဈေ အာသနံ ပညာပေတွာ တိရောကရဏီယံ ပရိက္ခိပိတွာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဝဓု၊ ယေန အလင်္ကာရေန အလင်္ကတာ ပုတ္တဿ မေ သုဒိန္နဿ ပိယာ အဟောသိ မနာပါ တေန အလင်္ကာရေန အလင်္ကရာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ အယျေ’’တိ၊ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတုယာ ပစ္စဿောသိ.

၃၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ သုဒိန္နော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သကပိတု နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပိတာ ယေနာယသ္မာ သုဒိန္နော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ပုဉ္ဇေ ဝိဝရာပေတွာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ တေ၊ တာတ သုဒိန္န၊ မာတု မတ္တိကံ ဣတ္ထိကာယ ဣတ္ထိဓနံ၊ အညံ ပေတ္တိကံ အညံ ပိတာမဟံ. လဗ္ဘာ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂါ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတုံ. ဧဟိ တွံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇဿု ပုညာနိ စ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘တာတ၊ န ဥဿဟာမိ န ဝိသဟာမိ၊ အဘိရတော အဟံ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပိတာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ တေ၊ တာတ သုဒိန္န၊ မာတု မတ္တိကံ၊ ဣတ္ထိကာယ ဣတ္ထိဓနံ၊ အညံ ပေတ္တိကံ၊ အညံ ပိတာမဟံ. လဗ္ဘာ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂါ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတုံ. ဧဟိ တွံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇဿု ပုညာနိ စ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘ဝဒေယျာမ ခေါ တံ၊ ဂဟပတိ၊ သစေ တွံ နာတိကဍ္ဎေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဝဒေဟိ၊ တာတ သုဒိန္နာ’’တိ. တေန ဟိ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ မဟန္တေ မဟန္တေ သာဏိပသိဗ္ဗကေ ကာရာပေတွာ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ပူရာပေတွာ သကဋေဟိ နိဗ္ဗာဟာပေတွာ မဇ္ဈေ ဂင်္ဂါယ သောတေ ဩပါတေဟိ [ဩသာဒေဟိ (သီ. သျာ.)]. တံ ကိဿ ဟေတု? ယဉှိ တေ၊ ဂဟပတိ၊ ဘဝိဿတိ တတောနိဒါနံ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ အာရက္ခော ဝါ သော တေ န ဘဝိဿတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပိတာ အနတ္တမနော အဟောသိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ပုတ္တော သုဒိန္နော ဧဝံ ဝက္ခတီ’’တိ!

၃၅. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပိတာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဝဓု၊ တွံ ပိယာ စ မနာပါ စ [တွမ္ပိ ယာစ (သီ.)]. အပ္ပေဝ နာမ ပုတ္တော သုဒိန္နော တုယှမ္ပိ ဝစနံ ကရေယျာ’’တိ! အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပါဒေသု ဂဟေတွာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကီဒိသာ နာမ တာ၊ အယျပုတ္တ၊ အစ္ဆရာယော ယာသံ တွံ ဟေတု ဗြဟ္မစရိယံ စရသီ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ၊ ဘဂိနိ၊ အစ္ဆရာနံ ဟေတု ဗြဟ္မစရိယံ စရာမီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ – ‘‘အဇ္ဇတဂ္ဂေ မံ အယျပုတ္တော သုဒိန္နော ဘဂိနိဝါဒေန သမုဒါစရတီ’’တိ၊ တတ္ထေဝ မုစ္ဆိတာ ပပတာ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ သုဒိန္နော ပိတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ၊ ဂဟပတိ၊ ဘောဇနံ ဒါတဗ္ဗံ ဒေထ၊ မာ နော ဝိဟေဌယိတ္ထာ’’တိ. ‘‘ဘုဉ္ဇ၊ တာတ သုဒိန္နာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတာ စ ပိတာ စ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသုံ သမ္ပဝါရေသုံ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ကုလံ အဍ္ဎံ မဟဒ္ဓနံ မဟာဘောဂံ ပဟူတဇာတရူပရဇတံ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏံ ပဟူတဓနဓညံ. လဗ္ဘာ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂါ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတုံ. ဧဟိ တွံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇဿု ပုညာနိ စ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ န ဥဿဟာမိ န ဝိသဟာမိ၊ အဘိရတော အဟံ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ကုလံ အဍ္ဎံ မဟဒ္ဓနံ မဟာဘောဂံ ပဟူတဇာတရူပရဇတံ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏံ ပဟူတဓနဓညံ [ပဟူတဓနဓညံ (ပ. စရာမီတိ) ဣတိပါဌော သဗ္ဗတ္ထ နတ္ထိ၊ ဦနော မညေ]. တေန ဟိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဗီဇကမ္ပိ ဒေဟိ – မာ နော အပုတ္တကံ သာပတေယျံ လိစ္ဆဝယော အတိဟရာပေသု’’န္တိ. ‘‘ဧတံ ခေါ မေ၊ အမ္မ၊ သက္ကာ ကာတု’’န္တိ. ‘‘ကဟံ ပန၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဧတရဟိ ဝိဟရသီ’’တိ? ‘‘မဟာဝနေ၊ အမ္မာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သုဒိန္နော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

၃၆. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဝဓု၊ ယဒါ ဥတုနီ ဟောသိ၊ ပုပ္ဖံ တေ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ၊ အထ မေ အာရောစေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ အယျေ’’တိ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတုယာ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ နစိရဿေဝ ဥတုနီ အဟောသိ၊ ပုပ္ဖံသာ ဥပ္ပဇ္ဇိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥတုနီမှိ၊ အယျေ၊ ပုပ္ဖံ မေ ဥပ္ပန္န’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဝဓု၊ ယေန အလင်္ကာရေန အလင်္ကတာ ပုတ္တဿ သုဒိန္နဿ ပိယာ အဟောသိ မနာပါ တေန အလင်္ကာရေန အလင်္ကရာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ အယျေ’’တိ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတုယာ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတာ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကံ အာဒါယ ယေန မဟာဝနံ ယေနာယသ္မာ သုဒိန္နော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ကုလံ အဍ္ဎံ မဟဒ္ဓနံ မဟာဘောဂံ ပဟူတဇာတရူပရဇတံ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏံ ပဟူတဓနဓညံ. လဗ္ဘာ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂါ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတုံ. ဧဟိ တွံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇဿု ပုညာနိ စ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ န ဥဿဟာမိ န ဝိသဟာမိ၊ အဘိရတော အဟံ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ မာတာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ကုလံ အဍ္ဎံ မဟဒ္ဓနံ မဟာဘောဂံ ပဟူတဇာတရူပရဇတံ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏံ ပဟူတဓနဓညံ. တေန ဟိ၊ တာတ သုဒိန္န၊ ဗီဇကမ္ပိ ဒေဟိ – မာ နော အပုတ္တကံ သာပတေယျံ လိစ္ဆဝယော အတိဟရာပေသု’’န္တိ. ‘‘ဧတံ ခေါ မေ၊ အမ္မ၊ သက္ကာ ကာတု’’န္တိ၊ ပုရာဏဒုတိယိကာယ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အပညတ္တေ သိက္ခာပဒေ အနာဒီနဝဒဿော ပုရာဏဒုတိယိကာယ တိက္ခတ္တုံ မေထုနံ ဓမ္မံ အဘိဝိညာပေသိ. သာ တေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှိ. ဘုမ္မာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ – ‘‘နိရဗ္ဗုဒေါ ဝတ၊ ဘော၊ ဘိက္ခုသံဃော နိရာဒီနဝေါ၊ သုဒိန္နေန ကလန္ဒပုတ္တေန အဗ္ဗုဒံ ဥပ္ပါဒိတံ၊ အာဒီနဝေါ ဥပ္ပါဒိတော’’တိ. ဘုမ္မာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ စာတုမဟာရာဇိကာ [စာတုမ္မဟာရာဇိကာ (သီ. သျာ.)] ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ။ပေ။ တာဝတိံသာ ဒေဝါ။ ယာမာ ဒေဝါ ။ တုသိတာ ဒေဝါ။ နိမ္မာနရတီ ဒေဝါ။ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ။ ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ – ‘‘နိရဗ္ဗုဒေါ ဝတ၊ ဘော၊ ဘိက္ခုသံဃော နိရာဒီနဝေါ၊ သုဒိန္နေန ကလန္ဒပုတ္တေန အဗ္ဗုဒံ ဥပ္ပါဒိတံ၊ အာဒီနဝေါ ဥပ္ပါဒိတော’’တိ. ဣတိဟ တေန ခဏေန တေန မုဟုတ္တေန ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိ.

အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ တဿ ဂဗ္ဘဿ ပရိပါကမနွာယ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ သဟာယကာ တဿ ဒါရကဿ ‘ဗီဇကော’တိ နာမံ အကံသု. အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ပုရာဏဒုတိယိကာယ ဗီဇကမာတာတိ နာမံ အကံသု. အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ ဗီဇကပိတာတိ နာမံ အကံသု. တေ အပရေန သမယေန ဥဘော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကံသု.

၃၇. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ အဟုဒေဝ ကုက္ကုစ္စံ၊ အဟု ဝိပ္ပဋိသာရော – ‘‘အလာဘာ ဝတ မေ၊ န ဝတ မေ လာဘာ! ဒုလ္လဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ န ဝတ မေ သုလဒ္ဓံ! ယောဟံ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ နာသက္ခိံ ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’’န္တိ. သော တေနေဝ ကုက္ကုစ္စေန တေန ဝိပ္ပဋိသာရေန ကိသော အဟောသိ လူခေါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနိသန္ထတဂတ္တော အန္တောမနော လီနမနော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ဝိပ္ပဋိသာရီ ပဇ္ဈာယိ.

၃၈. အထ ခေါ အာယသ္မတော သုဒိန္နဿ သဟာယကာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ တွံ၊ အာဝုသော သုဒိန္န၊ ဝဏ္ဏဝါ အဟောသိ ပီဏိန္ဒြိယော ပသန္နမုခဝဏ္ဏော ဝိပ္ပသန္နဆဝိဝဏ္ဏော၊ သော ဒါနိ တွံ ဧတရဟိ ကိသော လူခေါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနိသန္ထတဂတ္တော အန္တောမနော လီနမနော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ဝိပ္ပဋိသာရီ ပဇ္ဈာယသိ. ကစ္စိ နော တွံ၊ အာဝုသော သုဒိန္န၊ အနဘိရတော ဗြဟ္မစရိယံ စရသီ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ အနဘိရတော ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ. အတ္ထိ မေ ပါပကမ္မံ ကတံ၊ ပုရာဏဒုတိယိကာယ မေထုနော ဓမ္မော ပဋိသေဝိတော၊ တဿ မယှံ၊ အာဝုသော၊ အဟုဒေဝ ကုက္ကုစ္စံ အဟု ဝိပ္ပဋိသာရော – ‘အလာဘာ ဝတ မေ၊ န ဝတ မေ လာဘာ၊ ဒုလ္လဒ္ဓံ ဝတ မေ၊ န ဝတ မေ သုလဒ္ဓံ၊ ယောဟံ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ နာသက္ခိံ ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’’န္တိ. ‘‘အလဉှိ တေ၊ အာဝုသော သုဒိန္န၊ ကုက္ကုစ္စာယ အလံ ဝိပ္ပဋိသာရာယ ယံ တွံ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ န သက္ခိဿသိ ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. နနု၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဝိရာဂါယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ နော သရာဂါယ၊ ဝိသံယောဂါယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ နော သံယောဂါယ၊ အနုပါဒါနာယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ နော သဥပါဒါနာယ. တတ္ထ နာမ တွံ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ ဝိရာဂါယ ဓမ္မေ ဒေသိတေ သရာဂါယ စေတေဿသိ၊ ဝိသံယောဂါယ ဓမ္မေ ဒေသိတေ သံယောဂါယ စေတေဿသိ၊ အနုပါဒါနာယ ဓမ္မေ ဒေသိတေ သဥပါဒါနာယ စေတေဿသိ! နနု၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ရာဂဝိရာဂါယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ မဒနိမ္မဒနာယ ပိပါသဝိနယာယ အာလယသမုဂ္ဃါတာယ ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒါယ တဏှာက္ခယာယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ ဓမ္မော ဒေသိတော! နနု၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ကာမာနံ ပဟာနံ အက္ခာတံ၊ ကာမသညာနံ ပရိညာ အက္ခာတာ၊ ကာမပိပါသာနံ ပဋိဝိနယော အက္ခာတော၊ ကာမဝိတက္ကာနံ သမုဂ္ဃါတော အက္ခာတော၊ ကာမပရိဠာဟာနံ ဝူပသမော အက္ခာတော! နေတံ၊ အာဝုသော၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ၊ ပသန္နာနံ ဝါ ဘိယျောဘာဝါယ. အထ ခွေတံ၊ အာဝုသော၊ အပ္ပသန္နာနဉ္စေဝ အပ္ပသာဒါယ ပသန္နာနဉ္စ ဧကစ္စာနံ အညထတ္တာယာ’’တိ.

၃၉. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ အနေကပရိယာယေန ဝိဂရဟိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ သုဒိန္န၊ ပုရာဏဒုတိယိကာယ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ – ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ [အနနုစ္ဆဝိယံ (သီ.)]၊ မောဃပုရိသ၊ အနနုလောမိကံ အပ္ပဋိရူပံ အဿာမဏကံ အကပ္ပိယံ အကရဏီယံ. ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ န သက္ခိဿသိ ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ! နနု မယာ၊ မောဃပုရိသ၊ အနေကပရိယာယေန ဝိရာဂါယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ နော သရာဂါယ၊ ဝိသံယောဂါယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ နော သံယောဂါယ၊ အနုပါဒါနာယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ နော သဥပါဒါနာယ! တတ္ထ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ မယာ ဝိရာဂါယ ဓမ္မေ ဒေသိတေ သရာဂါယ စေတေဿသိ၊ ဝိသံယောဂါယ ဓမ္မေ ဒေသိတေ သံယောဂါယ စေတေဿသိ၊ အနုပါဒါနာယ ဓမ္မေ ဒေသိတေ သဥပါဒါနာယ စေတေဿသိ! နနု မယာ၊ မောဃပုရိသ၊ အနေကပရိယာယေန ရာဂဝိရာဂါယ ဓမ္မော ဒေသိတော! မဒနိမ္မဒနာယ ပိပါသဝိနယာယ အာလယသမုဂ္ဃါတာယ ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒါယ တဏှာက္ခယာယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ ဓမ္မော ဒေသိတော! နနု မယာ၊ မောဃပုရိသ၊ အနေကပရိယာယေန ကာမာနံ ပဟာနံ အက္ခာတံ၊ ကာမသညာနံ ပရိညာ အက္ခာတာ၊ ကာမပိပါသာနံ ပဋိဝိနယော အက္ခာတော၊ ကာမဝိတက္ကာနံ သမုဂ္ဃါတော အက္ခာတော၊ ကာမပရိဠာဟာနံ ဝူပသမော အက္ခာတော! ဝရံ တေ၊ မောဃပုရိသ၊ အာသိဝိသဿ [အာသီဝိသဿ (သီ. သျာ.)] ဃောရဝိသဿ မုခေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ၊ န တွေဝ မာတုဂါမဿ အင်္ဂဇာတေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ. ဝရံ တေ၊ မောဃပုရိသ၊ ကဏှသပ္ပဿ မုခေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ၊ န တွေဝ မာတုဂါမဿ အင်္ဂဇာတေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ. ဝရံ တေ၊ မောဃပုရိသ၊ အင်္ဂါရကာသုယာ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ၊ န တွေဝ မာတုဂါမဿ အင်္ဂဇာတေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ. တံ ကိဿ ဟေတု? တတောနိဒါနဉှိ၊ မောဃပုရိသ၊ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ၊ န တွေဝ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣတောနိဒါနဉ္စ ခေါ၊ မောဃပုရိသ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. တတ္ထ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ ယံ တွံ အသဒ္ဓမ္မံ ဂါမဓမ္မံ ဝသလဓမ္မံ ဒုဋ္ဌုလ္လံ ဩဒကန္တိကံ ရဟဿံ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိဿသိ၊ ဗဟူနံ ခေါ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒိကတ္တာ ပုဗ္ဗင်္ဂမော. နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ၊ ပသန္နာနံ ဝါ ဘိယျောဘာဝါယ၊ အထ ခွေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနဉ္စေဝ အပ္ပသာဒါယ၊ ပသန္နာနဉ္စ ဧကစ္စာနံ အညထတ္တာယာ’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သုဒိန္နံ အနေကပရိယာယေန ဝိဂရဟိတွာ ဒုဗ္ဘရတာယ ဒုပ္ပေါသတာယ မဟိစ္ဆတာယ အသန္တုဋ္ဌိတာယ [အသန္တုဋ္ဌတာယ (သျာ.)] သင်္ဂဏိကာယ ကောသဇ္ဇဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတွာ အနေကပရိယာယေန သုဘရတာယ သုပေါသတာယ အပ္ပိစ္ဆဿ သန္တုဋ္ဌဿ သလ္လေခဿ ဓုတဿ ပါသာဒိကဿ အပစယဿ ဝီရိယာရမ္ဘဿ [ဝီရိယာရဗ္ဘဿ (က.)] ဝဏ္ဏံ ဘာသိတွာ ဘိက္ခူနံ တဒနုစ္ဆဝိကံ တဒနုလောမိကံ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညပေဿာမိ [ပညာပေဿာမိ (သီ. သျာ.)] ဒသ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ – သံဃသုဋ္ဌုတာယ၊ သံဃဖာသုတာယ၊ ဒုမ္မင်္ကူနံ ပုဂ္ဂလာနံ နိဂ္ဂဟာယ၊ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ ဖာသုဝိဟာရာယ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ အာသဝါနံ သံဝရာယ၊ သမ္ပရာယိကာနံ အာသဝါနံ ပဋိဃာတာယ၊ အပ္ပသန္နာနံ ပသာဒါယ၊ ပသန္နာနံ ဘိယျောဘာဝါယ၊ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ၊ ဝိနယာနုဂ္ဂဟာယ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျ၊ ပါရာဇိကော ဟောတိ အသံဝါသော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

သုဒိန္နဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

မက္ကဋီဝတ္ထု

၄၀. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဝေသာလိယံ မဟာဝနေ မက္ကဋိံ အာမိသေန ဥပလာပေတွာ တဿာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ သေနာသနစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ယေန တဿ ဘိက္ခုနော ဝိဟာရော တေနုပသင်္ကမိံသု. အဒ္ဒသ ခေါ သာ မက္ကဋီ တေ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ. ဒိသွာန ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ပုရတော ကဋိမ္ပိ စာလေသိ ဆေပ္ပမ္ပိ စာလေသိ၊ ကဋိမ္ပိ ဩဍ္ဍိ၊ နိမိတ္တမ္ပိ အကာသိ. အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နိဿံသယံ ခေါ သော ဘိက္ခု ဣမိဿာ မက္ကဋိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတီ’’တိ. ဧကမန္တံ နိလီယိံသု. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပိဏ္ဍပါတံ အာဒါယ ပဋိက္ကမိ.

၄၁. အထ ခေါ သာ မက္ကဋီ ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဧကဒေသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဧကဒေသံ တဿာ မက္ကဋိယာ အဒါသိ. အထ ခေါ သာ မက္ကဋီ တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇိတွာ တဿ ဘိက္ခုနော ကဋိံ ဩဍ္ဍိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု တဿာ မက္ကဋိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘နနု၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ၊ ကိဿ တွံ၊ အာဝုသော၊ မက္ကဋိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝသီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ၊ တဉ္စ ခေါ မနုဿိတ္ထိယာ၊ နော တိရစ္ဆာနဂတာယာ’’တိ. ‘‘နနု၊ အာဝုသော၊ တထေဝ တံ ဟောတိ. အနနုစ္ဆဝိကံ၊ အာဝုသော၊ အနနုလောမိကံ အပ္ပဋိရူပံ အဿာမဏကံ အကပ္ပိယံ အကရဏီယံ. ကထဉှိ နာမ တွံ၊ အာဝုသော၊ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ န သက္ခိဿသိ ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ! နနု၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဝိရာဂါယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ နော သရာဂါယ။ပေ။ ကာမပရိဠာဟာနံ ဝူပသမော အက္ခာတော! နေတံ၊ အာဝုသော၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ ပသန္နာနံ ဝါ ဘိယျောဘာဝါယ. အထ ခွေတံ၊ အာဝုသော၊ အပ္ပသန္နာနဉ္စေဝ အပ္ပသာဒါယ၊ ပသန္နာနဉ္စ ဧကစ္စာနံ အညထတ္တာယာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တံ ဘိက္ခုံ အနေကပရိယာယေန ဝိဂရဟိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အရောစေသုံ.

၄၂. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ တံ ဘိက္ခုံ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ မက္ကဋိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ – ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ၊ မောဃပုရိသ၊ အနနုလောမိကံ အပ္ပတိရူပံ အဿာမဏကံ အကပ္ပိယံ အကရဏီယံ. ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ န သက္ခိဿသိ ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ! နနု မယာ၊ မောဃပုရိသ၊ အနေကပရိယာယေန ဝိရာဂါယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ နော သရာဂါယ ။ပေ။ ကာမပရိဠာဟာနံ ဝူပသမော အက္ခာတော! ဝရံ တေ၊ မောဃပုရိသ၊ အာသီဝိသဿ ဃောရဝိသဿ မုခေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ၊ န တွေဝ မက္ကဋိယာ အင်္ဂဇာတေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ. ဝရံ တေ၊ မောဃပုရိသ၊ ကဏှသပ္ပဿ မုခေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ၊ န တွေဝ မက္ကဋိယာ အင်္ဂဇာတေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ. ဝရံ တေ၊ မောဃပုရိသ၊ အင်္ဂါရကာသုယာ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ၊ န တွေဝ မက္ကဋိယာ အင်္ဂဇာတေ အင်္ဂဇာတံ ပက္ခိတ္တံ. တံ ကိဿ ဟေတု? တတောနိဒါနဉှိ၊ မောဃပုရိသ၊ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ၊ န တွေဝ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဣတောနိဒါနဉ္စ ခေါ၊ မောဃပုရိသ၊ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. တတ္ထ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ ယံ တွံ အသဒ္ဓမ္မံ ဂါမဓမ္မံ ဝသလဓမ္မံ ဒုဋ္ဌုလ္လံ ဩဒကန္တိကံ ရဟဿံ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျ အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတာယပိ၊ ပါရာဇိကော ဟောတိ အသံဝါသော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

မက္ကဋီဝတ္ထု နိဋ္ဌိတံ.

သန္ထတဘာဏဝါရော

၄၃. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိံသု၊ ယာဝဒတ္ထံ သုပိံသု၊ ယာဝဒတ္ထံ နှာယိံသု. ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိတွာ ယာဝဒတ္ထံ သုပိတွာ ယာဝဒတ္ထံ နှာယိတွာ အယောနိသော မနသိ ကရိတွာ သိက္ခံ အပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အနာဝိကတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိံသု. တေ အပရေန သမယေန ဉာတိဗျသနေနပိ ဖုဋ္ဌာ ဘောဂဗျသနေနပိ ဖုဋ္ဌာ ရောဂဗျသနေနပိ ဖုဋ္ဌာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘န မယံ၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ ဗုဒ္ဓဂရဟိနော န ဓမ္မဂရဟိနော န သံဃဂရဟိနော၊ အတ္တဂရဟိနော မယံ၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ အနညဂရဟိနော. မယမေဝမှာ အလက္ခိကာ မယံ အပ္ပပုညာ၊ ယေ မယံ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ နာသက္ခိမှာ ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ဣဒါနိ စေပိ [ဣဒါနိပိ စေ (သျာ.)] မယံ၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ လဘေယျာမ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ လဘေယျာမ ဥပသမ္ပဒံ၊ ဣဒါနိပိ မယံ ဝိပဿကာ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တံ ဗောဓိပက္ခိကာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရေယျာမ. သာဓု၊ ဘန္တေ အာနန္ဒ၊ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝေသာလိကာနံ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာနံ ပဋိဿုဏိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ.

‘‘အဋ္ဌာနမေတံ၊ အာနန္ဒ၊ အနဝကာသော ယံ တထာဂတော ဝဇ္ဇီနံ ဝါ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာနံ ဝါ ကာရဏာ သာဝကာနံ ပါရာဇိကံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ သမူဟနေယျာ’’တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယော၊ ဘိက္ခဝေ [ယော ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု (သီ.) ယော ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု (သျာ.)]၊ သိက္ခံ အပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အနာဝိကတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတိ သော အာဂတော န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော၊ ယော စ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ [ယော စ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု (သီ. သျာ.)]၊ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အာဝိကတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတိ သော အာဂတော ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၄၄. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော သိက္ခံ အပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အနာဝိကတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျ အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတာယပိ၊ ပါရာဇိကော ဟောတိ အသံဝါသော’’တိ.

၄၅. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော ယထာယုတ္တော ယထာဇစ္စော ယထာနာမော ယထာဂေါတ္တော ယထာသီလော ယထာဝိဟာရီ ယထာဂေါစရော ထေရော ဝါ နဝေါ ဝါ မဇ္ဈိမော ဝါ. ဧသော ဝုစ္စတိ ‘ယော ပနာ’တိ.

[ဝိဘ. ၅၁၀၊ ဈာနဝိဘင်္ဂေပိ] ဘိက္ခူတိ ဘိက္ခကောတိ ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခာစရိယံ အဇ္ဈုပဂတောတိ ဘိက္ခု၊ ဘိန္နပဋဓရောတိ ဘိက္ခု၊ သမညာယ ဘိက္ခု၊ ပဋိညာယ ဘိက္ခု၊ ဧဟိ ဘိက္ခူတိ ဘိက္ခု၊ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ ဥပသမ္ပန္နောတိ ဘိက္ခု၊ ဘဒြော ဘိက္ခု၊ သာရော ဘိက္ခု၊ သေခေါ ဘိက္ခု၊ အသေခေါ ဘိက္ခု၊ သမဂ္ဂေန သံဃေန ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန အကုပ္ပေန ဌာနာရဟေန ဥပသမ္ပန္နောတိ ဘိက္ခု. တတြ ယွာယံ ဘိက္ခု သမဂ္ဂေန သံဃေန ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန အကုပ္ပေန ဌာနာရဟေန ဥပသမ္ပန္နော၊ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

[ဒီ. နိ. ၃.၃၀၅] သိက္ခာတိ တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ၊ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ အဓိပညာသိက္ခာ. တတြ ယာယံ အဓိသီလသိက္ခာ၊ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတာ သိက္ခာတိ.

သာဇီဝံ နာမ ယံ ဘဂဝတာ ပညတ္တံ သိက္ခာပဒံ၊ ဧတံ သာဇီဝံ နာမ. တသ္မိံ သိက္ခတိ၊ တေန ဝုစ္စတိ သာဇီဝသမာပန္နောတိ.

သိက္ခံ အပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အနာဝိကတွာတိ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ အပစ္စက္ခာတာ၊ အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ ပစ္စက္ခာတာ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ အပစ္စက္ခာတာ. ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော ဥပါသကဘာဝံ ပတ္ထယမာနော အာရာမိကဘာဝံ ပတ္ထယမာနော သာမဏေရဘာဝံ ပတ္ထယမာနော တိတ္ထိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော တိတ္ထိယသာဝကဘာဝံ ပတ္ထယမာနော အဿမဏဘာဝံ ပတ္ထယမာနော အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော – ‘ယံနူနာဟံ ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခေယျ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ အပစ္စက္ခာတာ.

‘‘အထ ဝါ ပန ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော။ပေ။ အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော – ‘ယံနူနာဟံ ဓမ္မံ ပစ္စက္ခေယျ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ယံနူနာဟံ သံဃံ။ ယံနူနာဟံ သိက္ခံ။ ယံနူနာဟံ ဝိနယံ။ ယံနူနာဟံ ပါတိမောက္ခံ။ ယံနူနာဟံ ဥဒ္ဒေသံ။ ယံနူနာဟံ ဥပဇ္ဈာယံ။ ယံနူနာဟံ အာစရိယံ။ ယံနူနာဟံ သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ။ ယံနူနာဟံ အန္တေဝါသိကံ။ ယံနူနာဟံ သမာနုပဇ္ဈာယကံ။ ယံနူနာဟံ သမာနာစရိယကံ ယံနူနာဟံ သဗြဟ္မစာရိံ ပစ္စက္ခေယျ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ‘ယံနူနာဟံ ဂိဟီ အဿ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ‘ယံနူနာဟံ ဥပါသကော အဿ’န္တိ။ ‘ယံနူနာဟံ အာရာမိကော အဿ’န္တိ။ ‘ယံနူနာဟံ သာမဏေရော အဿ’န္တိ။ ‘ယံနူနာဟံ တိတ္ထိယော အဿ’န္တိ။ ‘ယံနူနာဟံ တိတ္ထိယသာဝကော အဿ’န္တိ။ ‘ယံနူနာဟံ အဿမဏော အဿ’န္တိ။ ‘ယံနူနာဟံ အသကျပုတ္တိယော အဿ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ အပစ္စက္ခာတာ.

၄၆. ‘‘အထ ဝါ ပန ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော။ပေ။ အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော – ‘ယဒိ ပနာဟံ ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခေယျ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘ယဒိ ပနာဟံ အသကျပုတ္တိယော အဿ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘အပါဟံ ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခေယျ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘အပါဟံ အသကျပုတ္တိယော အဿ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘ဟန္ဒာဟံ ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခေယျ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘ဟန္ဒာဟံ အသကျပုတ္တိယော အဿ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘ဟောတိ မေ ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခေယျ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘ဟောတိ မေ အသကျပုတ္တိယော အဿ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ အပစ္စက္ခာတာ.

၄၇. ‘‘အထ ဝါ ပန ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော။ပေ။ အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော ‘မာတရံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပိတရံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဘာတရံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဘဂိနိံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပုတ္တံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဓီတရံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပဇာပတိံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဉာတကေ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘မိတ္တေ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဂါမံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘နိဂမံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ခေတ္တံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဝတ္ထုံ သရာမိ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဟိရညံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သုဝဏ္ဏံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သိပ္ပံ သရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပုဗ္ဗေ ဟသိတံ လပိတံ ကီဠိတံ သမနုဿရာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ အပစ္စက္ခာတာ.

၄၈. ‘‘အထ ဝါ ပန ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော။ပေ။ အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော – ‘မာတာ မေ အတ္ထိ၊ သာ မယာ ပေါသေတဗ္ဗာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပိတာ မေ အတ္ထိ၊ သော မယာ ပေါသေတဗ္ဗော’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဘာတာ မေ အတ္ထိ၊ သော မယာ ပေါသေတဗ္ဗော’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဘဂိနီ မေ အတ္ထိ၊ သာ မယာ ပေါသေတဗ္ဗာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပုတ္တော မေ အတ္ထိ၊ သော မယာ ပေါသေတဗ္ဗော’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဓီတာ မေ အတ္ထိ၊ သာ မယာ ပေါသေတဗ္ဗာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပဇာပတိ မေ အတ္ထိ၊ သာ မယာ ပေါသေတဗ္ဗာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ ။ ‘ဉာတကာ မေ အတ္ထိ၊ တေ မယာ ပေါသေတဗ္ဗာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘မိတ္တာ မေ အတ္ထိ၊ တေ မယာ ပေါသေတဗ္ဗာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ အပစ္စက္ခာတာ.

၄၉. ‘‘အထ ဝါ ပန ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော။ပေ။ အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော – ‘မာတာ မေ အတ္ထိ၊ သာ မံ ပေါသေဿတီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပိတာ မေ အတ္ထိ၊ သော မံ ပေါသေဿတီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဘာတာ မေ အတ္ထိ၊ သော မံ ပေါသေဿတီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဘဂိနီ မေ အတ္ထိ၊ သာ မံ ပေါသေဿတီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပုတ္တော မေ အတ္ထိ၊ သော မံ ပေါသေဿတီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဓီတာ မေ အတ္ထိ၊ သာ မံ ပေါသေဿတီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပဇာပတိ မေ အတ္ထိ၊ သာ မံ ပေါသေဿတီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဉာတကာ မေ အတ္ထိ၊ တေ မံ ပေါသေဿန္တီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘မိတ္တာ မေ အတ္ထိ၊ တေ မံ ပေါသေဿန္တီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဂါမော မေ အတ္ထိ၊ တေနာဟံ ဇီဝိဿာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘နိဂမော မေ အတ္ထိ၊ တေနာဟံ ဇီဝိဿာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ခေတ္တံ မေ အတ္ထိ၊ တေနာဟံ ဇီဝိဿာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဝတ္ထု မေ အတ္ထိ၊ တေနာဟံ ဇီဝိဿာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဟိရညံ မေ အတ္ထိ၊ တေနာဟံ ဇီဝိဿာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သုဝဏ္ဏံ မေ အတ္ထိ၊ တေနာဟံ ဇီဝိဿာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သိပ္ပံ မေ အတ္ထိ၊ တေနာဟံ ဇီဝိဿာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ အပစ္စက္ခာတာ.

၅၀. ‘‘အထ ဝါ ပန ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော။ပေ။ အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော ‘ဒုက္ကရ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘န သုကရ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဒုစ္စရ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘န သုစရ’န္တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘န ဥဿဟာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘န ဝိသဟာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘န ရမာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘နာဘိရမာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ အပစ္စက္ခာတာ.

၅၁. ‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ ပစ္စက္ခာတာ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော။ပေ။ အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော – ‘ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ ပစ္စက္ခာတာ.

‘‘အထ ဝါ ပန ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော။ပေ။ အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော – ‘ဓမ္မံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သံဃံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သိက္ခံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဝိနယံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ပါတိမောက္ခံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဥဒ္ဒေသံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဥပဇ္ဈာယံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘အာစရိယံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘အန္တေဝါသိကံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သမာနုပဇ္ဈာယကံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သမာနာစရိယကံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သဗြဟ္မစာရိံ ပစ္စက္ခာမီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဂိဟီတိ မံ ဓာရေဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘ဥပါသကောတိ မံ ဓာရေဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘အာရာမိကောတိ မံ ဓာရေဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သာမဏေရောတိ မံ ဓာရေဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘တိတ္ထိယောတိ မံ ဓာရေဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘တိတ္ထိယသာဝကောတိ မံ ဓာရေဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘အဿမဏောတိ မံ ဓာရေဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘အသကျပုတ္တိယောတိ မံ ဓာရေဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ ပစ္စက္ခာတာ.

၅၂. ‘‘အထ ဝါ ပန ဥက္ကဏ္ဌိတော အနဘိရတော သာမညာ စဝိတုကာမော ဘိက္ခုဘာဝံ အဋ္ဋီယမာနော ဟရာယမာနော ဇိဂုစ္ဆမာနော ဂိဟိဘာဝံ ပတ္ထယမာနော။ပေ။ အသကျပုတ္တိယဘာဝံ ပတ္ထယမာနော – ‘အလံ မေ ဗုဒ္ဓေနာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘အလံ မေ သဗြဟ္မစာရီဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ။ပေ။ အထ ဝါ ပန။ပေ။ ‘ကိံ နု မေ ဗုဒ္ဓေနာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘ကိံ နု မေ သဗြဟ္မစာရီဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘န မမတ္ထော ဗုဒ္ဓေနာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘န မမတ္ထော သဗြဟ္မစာရီဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ ‘သုမုတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓေနာ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ။ပေ။ ‘သုမုတ္တာဟံ သဗြဟ္မစာရီဟီ’တိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ ပစ္စက္ခာတာ.

၅၃. ‘‘ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ ဗုဒ္ဓဝေဝစနာနိ ဝါ ဓမ္မဝေဝစနာနိ ဝါ သံဃဝေဝစနာနိ ဝါ သိက္ခာဝေဝစနာနိ ဝါ ဝိနယဝေဝစနာနိ ဝါ ပါတိမောက္ခဝေဝစနာနိ ဝါ ဥဒ္ဒေသဝေဝစနာနိ ဝါ ဥပဇ္ဈာယဝေဝစနာနိ ဝါ အာစရိယဝေဝစနာနိ ဝါ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝေဝစနာနိ ဝါ အန္တေဝါသိကဝေဝစနာနိ ဝါ သမာနုပဇ္ဈာယကဝေဝစနာနိ ဝါ သမာနာစရိယကဝေဝစနာနိ ဝါ သဗြဟ္မစာရိဝေဝစနာနိ ဝါ ဂိဟိဝေဝစနာနိ ဝါ ဥပါသကဝေဝစနာနိ ဝါ အာရာမိကဝေဝစနာနိ ဝါ သာမဏေရဝေဝစနာနိ ဝါ တိတ္ထိယဝေဝစနာနိ ဝါ တိတ္ထိယသာဝကဝေဝစနာနိ ဝါ အဿမဏဝေဝစနာနိ ဝါ အသကျပုတ္တိယဝေဝစနာနိ ဝါ၊ တေဟိ အာကာရေဟိ တေဟိ လိင်္ဂေဟိ တေဟိ နိမိတ္တေဟိ ဝဒတိ ဝိညာပေတိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုဗ္ဗလျာဝိကမ္မဉ္စေဝ ဟောတိ သိက္ခာ စ ပစ္စက္ခာတာ.

၅၄. ‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေဟိ အာကာရေဟိ ယေဟိ လိင်္ဂေဟိ ယေဟိ နိမိတ္တေဟိ သိက္ခာ ပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ တေဟိ အာကာရေဟိ တေဟိ လိင်္ဂေဟိ တေဟိ နိမိတ္တေဟိ ဥမ္မတ္တကော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ဥမ္မတ္တကဿ သန္တိကေ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ခိတ္တစိတ္တော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ခိတ္တစိတ္တဿ သန္တိကေ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ဝေဒနာဋ္ဋော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ဝေဒနာဋ္ဋဿ သန္တိကေ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ဒေဝတာယ သန္တိကေ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. တိရစ္ဆာနဂတဿ သန္တိကေ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. အရိယကေန မိလက္ခဿ [မိလက္ခကဿ (သီ. သျာ.) မိလက္ခုဿ (က.)] သန္တိကေ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ သော စ န ပဋိဝိဇာနာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. မိလက္ခကေန အရိယကဿ သန္တိကေ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ သော စ န ပဋိဝိဇာနာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. အရိယကေန အရိယဿ သန္တိကေ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ သော စ န ပဋိဝိဇာနာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. မိလက္ခကေန မိလက္ခဿ သန္တိကေ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ သော စ န ပဋိဝိဇာနာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ဒဝါယ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ရဝါယ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. အသာဝေတုကာမော သာဝေတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. သာဝေတုကာမော န သာဝေတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. အဝိညုဿ သာဝေတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ဝိညုဿ န သာဝေတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. သဗ္ဗသော ဝါ ပန န သာဝေတိ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပစ္စက္ခာတာ ဟောတိ သိက္ခာ’’.

၅၅. [မဟာနိ. ၄၉၊ ၅၀၊ ၅၁] မေထုနဓမ္မော နာမ ယော သော အသဒ္ဓမ္မော ဂါမဓမ္မော ဝသလဓမ္မော ဒုဋ္ဌုလ္လံ ဩဒကန္တိကံ ရဟဿံ ဒွယံဒွယသမာပတ္တိ၊ ဧသော မေထုနဓမ္မော နာမ.

ပဋိသေဝတိ နာမ ယော နိမိတ္တေန နိမိတ္တံ အင်္ဂဇာတေန အင်္ဂဇာတံ အန္တမသော တိလဖလမတ္တမ္ပိ ပဝေသေတိ၊ ဧသော ပဋိသေဝတိ နာမ.

အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတာယပီတိ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာပိ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတွာ အဿမဏော ဟောတိ အသကျပုတ္တိယော၊ ပဂေဝ မနုဿိတ္ထိယာ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတာယပီ’တိ.

ပါရာဇိကော ဟောတီတိ သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော သီသစ္ဆိန္နော အဘဗ္ဗော တေန သရီရဗန္ဓနေန ဇီဝိတုံ၊ ဧဝမေဝ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတွာ အဿမဏော ဟောတိ အသကျပုတ္တိယော. တေန ဝုစ္စတိ – ‘ပါရာဇိကော ဟောတီ’တိ.

အသံဝါသောတိ သံဝါသော နာမ ဧကကမ္မံ ဧကုဒ္ဒေသော သမသိက္ခတာ – ဧသော သံဝါသော နာမ. သော တေန သဒ္ဓိံ နတ္ထိ. တေန ဝုစ္စတိ – ‘အသံဝါသော’တိ.

၅၆. တိဿော ဣတ္ထိယော – မနုဿိတ္ထီ၊ အမနုဿိတ္ထီ၊ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထီ. တယော ဥဘတောဗျဉ္ဇနကာ – မနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကော၊ အမနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကော၊ တိရစ္ဆာနဂတုဘတောဗျဉ္ဇနကော. တယော ပဏ္ဍကာ – မနုဿပဏ္ဍကော၊ အမနုဿပဏ္ဍကော၊ တိရစ္ဆာနဂတပဏ္ဍကော. တယော ပုရိသာ – မနုဿပုရိသော၊ အမနုဿပုရိသော၊ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသော.

မနုဿိတ္ထိယာ တယော မဂ္ဂေ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ – ဝစ္စမဂ္ဂေ၊ ပဿာဝမဂ္ဂေ၊ မုခေ. အမနုဿိတ္ထိယာ။ပေ။ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာ တယော မဂ္ဂေ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ – ဝစ္စမဂ္ဂေ၊ ပဿာဝမဂ္ဂေ၊ မုခေ. မနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ အမနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ တိရစ္ဆာနဂတုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ တယော မဂ္ဂေ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ – ဝစ္စမဂ္ဂေ၊ ပဿာဝမဂ္ဂေ၊ မုခေ. မနုဿပဏ္ဍကဿ ဒွေ မဂ္ဂေ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ – ဝစ္စမဂ္ဂေ၊ မုခေ. အမနုဿပဏ္ဍကဿ။ တိရစ္ဆာနဂတပဏ္ဍကဿ။ မနုဿပုရိသဿ။ အမနုဿပုရိသဿ။ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသဿ ဒွေ မဂ္ဂေ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ – ဝစ္စမဂ္ဂေ၊ မုခေ.

၅၇. ဘိက္ခုဿ သေဝနစိတ္တံ ဥပဋ္ဌိတေ မနုဿိတ္ထိယာ ဝစ္စမဂ္ဂံ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. ဘိက္ခုဿ သေဝနစိတ္တံ ဥပဋ္ဌိတေ မနုဿိတ္ထိယာ ပဿာဝမဂ္ဂံ။ မုခံ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. ဘိက္ခုဿ သေဝနစိတ္တံ ဥပဋ္ဌိတေ အမနုဿိတ္ထိယာ။ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာ။ မနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ အမနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ တိရစ္ဆာနဂတုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ ဝစ္စမဂ္ဂံ ပဿာဝမဂ္ဂံ မုခံ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. ဘိက္ခုဿ သေဝနစိတ္တံ ဥပဋ္ဌိတေ မနုဿပဏ္ဍကဿ ဝစ္စမဂ္ဂံ မုခံ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. ဘိက္ခုဿ သေဝနစိတ္တံ ဥပဋ္ဌိတေ အမနုဿပဏ္ဍကဿ။ တိရစ္ဆာနဂတပဏ္ဍကဿ။ မနုဿပုရိသဿ။ အမနုဿပုရိသဿ။ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသဿ ဝစ္စမဂ္ဂံ မုခံ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ.

၅၈. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿိတ္ထိံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ [ပဝိသနံ သာဒယတိ (က.)]၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿိတ္ထိံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ န သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿိတ္ထိံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ န သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ န သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿိတ္ထိံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ န သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ န သာဒိယတိ၊ ဌိတံ န သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿိတ္ထိံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ န သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ န သာဒိယတိ၊ ဌိတံ န သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿိတ္ထိံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ပဿာဝမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

၅၉. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿိတ္ထိံ ဇာဂရန္တိံ။ သုတ္တံ။ မတ္တံ။ ဥမ္မတ္တံ။ ပမတ္တံ။ မတံ အက္ခာယိတံ။ မတံ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတံ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတံ ယေဘုယျေန ခါယိတံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ ပဿာဝမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ အမနုဿိတ္ထိံ။ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိံ။ မနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကံ။ အမနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကံ။ တိရစ္ဆာနဂတုဘတောဗျဉ္ဇနကံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ ပဿာဝမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ တိရစ္ဆာနဂတုဘတောဗျဉ္ဇနကံ ဇာဂရန္တံ။ သုတ္တံ။ မတ္တံ။ ဥမ္မတ္တံ။ ပမတ္တံ။ မတံ အက္ခာယိတံ။ မတံ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတံ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတံ ယေဘုယျေန ခါယိတံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ ပဿာဝမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿပဏ္ဍကံ။ အမနုဿပဏ္ဍကံ။ တိရစ္ဆာနဂတပဏ္ဍကံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ တိရစ္ဆာနဂတပဏ္ဍကံ ဇာဂရန္တံ။ သုတ္တံ။ မတ္တံ။ ဥမ္မတ္တံ။ ပမတ္တံ။ မတံ အက္ခာယိတံ ။ မတံ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတံ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတံ ယေဘုယျေန ခါယိတံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

၆၀. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿပုရိသံ။ အမနုဿပုရိသံ။ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသံ ဇာဂရန္တံ။ သုတ္တံ။ မတ္တံ။ ဥမ္မတ္တံ။ ပမတ္တံ။ မတံ အက္ခာယိတံ။ မတံ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတံ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတံ ယေဘုယျေန ခါယိတံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

၆၁. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿိတ္ထိံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ ပဿာဝမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ သန္ထတာယ အသန္ထတဿ၊ အသန္ထတာယ သန္ထတဿ၊ သန္ထတာယ သန္ထတဿ၊ အသန္ထတာယ အသန္ထတဿ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿိတ္ထိံ ဇာဂရန္တိံ။ သုတ္တံ။ မတ္တံ။ ဥမ္မတ္တံ။ ပမတ္တံ။ မတံ အက္ခာယိတံ။ မတံ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတံ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတံ ယေဘုယျေန ခါယိတံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ ပဿာဝမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ၊ သန္ထတာယ အသန္ထတဿ၊ အသန္ထတာယ သန္ထတဿ၊ သန္ထတာယ သန္ထတဿ၊ အသန္ထတာယ အသန္ထတဿ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ အမနုဿိတ္ထိံ။ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိံ။ မနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကံ။ အမနဿုဘတောဗျဉ္ဇနကံ ။ တိရစ္ဆာနဂတုဘတောဗျဉ္ဇနကံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ ပဿာဝမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ သန္ထတဿ အသန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ သန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ အသန္ထတဿ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ တိရစ္ဆာနဂတုဘတောဗျဉ္ဇနကံ ဇာဂရန္တံ။ သုတ္တံ။ မတ္တံ။ ဥမ္မတ္တံ။ ပမတ္တံ။ မတံ အက္ခာယိတံ။ မတံ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတံ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတံ ယေဘုယျေန ခါယိတံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ ပဿာဝမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ၊ သန္ထတဿ အသန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ သန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ အသန္ထတဿ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

၆၂. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ မနုဿပဏ္ဍကံ။ အမနုဿပဏ္ဍကံ။ တိရစ္ဆာနဂတပဏ္ဍကံ။ မနုဿပုရိသံ။ အမနုဿပုရိသံ။ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ သန္ထတဿ အသန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ သန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ အသန္ထတဿ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသံ ဇာဂရန္တံ။ သုတ္တံ။ မတ္တံ။ ဥမ္မတ္တံ။ ပမတ္တံ။ မတံ အက္ခာယိတံ။ မတံ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတံ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတံ ယေဘုယျေန ခါယိတံ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ အာနေတွာ ဝစ္စမဂ္ဂေန။ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဘိနိသီဒေန္တိ၊ သန္ထတဿ အသန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ သန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ အသန္ထတဿ. သော စ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

၆၃. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ ဘိက္ခုံ မနုဿိတ္ထိယာ သန္တိကေ အာနေတွာ အင်္ဂဇာတေန ဝစ္စမဂ္ဂံ။ ပဿာဝမဂ္ဂံ။ မုခံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ ဘိက္ခုံ မနုဿိတ္ထိယာ ဇာဂရန္တိယာ။ သုတ္တာယ။ မတ္တာယ။ ဥမ္မတ္တာယ။ ပမတ္တာယ ။ မတာယ အက္ခာယိတာယ။ မတာယ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတာယ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတာယ ယေဘုယျေန ခါယိတာယ သန္တိကေ အာနေတွာ အင်္ဂဇာတေန ဝစ္စမဂ္ဂံ။ ပဿာဝမဂ္ဂံ။ မုခံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ ဘိက္ခုံ အမနုဿိတ္ထိယာ။ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာ။ မနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ အမနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ တိရစ္ဆာနဂတုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ မနုဿပဏ္ဍကဿ။ အမနုဿပဏ္ဍကဿ။ တိရစ္ဆာနဂတပဏ္ဍကဿ။ မနုဿပုရိသဿ။ အမနုဿပုရိသဿ။ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသဿ သန္တိကေ အာနေတွာ အင်္ဂဇာတေန ဝစ္စမဂ္ဂံ။ မုခံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ ဘိက္ခုံ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသဿ ဇာဂရန္တဿ။ သုတ္တဿ။ မတ္တဿ။ ဥမ္မတ္တဿ။ ပမတ္တဿ။ မတဿ အက္ခာယိတဿ။ မတဿ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတဿ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတဿ ယေဘုယျေန ခါယိတဿ သန္တိကေ အာနေတွာ အင်္ဂဇာတေန ဝစ္စမဂ္ဂံ။ မုခံ အဘိနိသီဒေန္တိ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

၆၄. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ ဘိက္ခုံ မနုဿိတ္ထိယာ သန္တိကေ အာနေတွာ အင်္ဂဇာတေန ဝစ္စမဂ္ဂံ။ ပဿာဝမဂ္ဂံ။ မုခံ အဘိနိသီဒေန္တိ သန္ထတဿ အသန္ထတာယ၊ အသန္ထတဿ သန္ထတာယ၊ သန္ထတဿ သန္ထတာယ၊ အသန္ထတဿ အသန္ထတာယ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ ဘိက္ခုံ မနုဿိတ္ထိယာ ဇာဂရန္တိယာ။ သုတ္တာယ။ မတ္တာယ။ ဥမ္မတ္တာယ။ ပမတ္တာယ။ မတာယ အက္ခာယိတာယ။ မတာယ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတာယ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတာယ ယေဘုယျေန ခါယိတာယ သန္တိကေ အာနေတွာ အင်္ဂဇာတေန ဝစ္စမဂ္ဂံ။ ပဿာဝမဂ္ဂံ။ မုခံ အဘိနိသီဒေန္တိ သန္ထတဿ အသန္ထတာယ၊ အသန္ထတဿ သန္ထတာယ၊ သန္ထတဿ သန္ထတာယ၊ အသန္ထတဿ အသန္ထတာယ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ ဘိက္ခုံ အမနုဿိတ္ထိယာ။ တိရစ္ဆာနဂတိတ္ထိယာ။ မနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ အမနုဿုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ တိရစ္ဆာနဂတုဘတောဗျဉ္ဇနကဿ။ မနုဿပဏ္ဍကဿ။ အမနုဿပဏ္ဍကဿ။ တိရစ္ဆာနဂတပဏ္ဍကဿ။ မနုဿပုရိသဿ။ အမနုဿပုရိသဿ။ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသဿ သန္တိကေ အာနေတွာ အင်္ဂဇာတေန ဝစ္စမဂ္ဂံ။ မုခံ အဘိနိသီဒေန္တိ သန္ထတဿ အသန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ သန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ အသန္ထတဿ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

၆၅. ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ ဘိက္ခုံ တိရစ္ဆာနဂတပုရိသဿ ဇာဂရန္တဿ။ သုတ္တဿ။ မတ္တဿ။ ဥမ္မတ္တဿ။ ပမတ္တဿ။ မတဿ အက္ခာယိတဿ။ မတဿ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတဿ။ပေ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မတဿ ယေဘုယျေန ခါယိတဿ သန္တိကေ အာနေတွာ အင်္ဂဇာတေန ဝစ္စမဂ္ဂံ။ မုခံ အဘိနိသီဒေန္တိ သန္ထတဿ အသန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ သန္ထတဿ သန္ထတဿ၊ အသန္ထတဿ အသန္ထတဿ. သော စေ ပဝေသနံ သာဒိယတိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယတိ၊ ဌိတံ သာဒိယတိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ပေ။ န သာဒိယတိ၊ အနာပတ္တိ.

ယထာ ဘိက္ခုပစ္စတ္ထိကာ ဝိတ္ထာရိတာ၊ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ.

ရာဇပစ္စတ္ထိကာ။ စောရပစ္စတ္ထိကာ။ ဓုတ္တပစ္စတ္ထိကာ။ ဥပ္ပဠဂန္ဓပစ္စတ္ထိကာ. သံခိတ္တံ.

၆၆. မဂ္ဂေန မဂ္ဂံ ပဝေသေတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. မဂ္ဂေန အမဂ္ဂံ ပဝေသေတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. အမဂ္ဂေန မဂ္ဂံ ပဝေသေတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. အမဂ္ဂေန အမဂ္ဂံ ပဝေသေတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ.

ဘိက္ခု သုတ္တဘိက္ခုမှိ ဝိပ္ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ပဋိဗုဒ္ဓေါ သာဒိယတိ၊ ဥဘော နာသေတဗ္ဗာ. ပဋိဗုဒ္ဓေါ န သာဒိယတိ၊ ဒူသကော နာသေတဗ္ဗော. ဘိက္ခု သုတ္တသာမဏေရမှိ ဝိပ္ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ပဋိဗုဒ္ဓေါ သာဒိယတိ၊ ဥဘော နာသေတဗ္ဗာ. ပဋိဗုဒ္ဓေါ န သာဒိယတိ၊ ဒူသကော နာသေတဗ္ဗော. သာမဏေရော သုတ္တဘိက္ခုမှိ ဝိပ္ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ပဋိဗုဒ္ဓေါ သာဒိယတိ၊ ဥဘော နာသေတဗ္ဗာ. ပဋိဗုဒ္ဓေါ န သာဒိယတိ၊ ဒူသကော နာသေတဗ္ဗော. သာမဏေရော သုတ္တသာမဏေရမှိ ဝိပ္ပဋိပဇ္ဇတိ၊ ပဋိဗုဒ္ဓေါ သာဒိယတိ၊ ဥဘော နာသေတဗ္ဗာ. ပဋိဗုဒ္ဓေါ န သာဒိယတိ၊ ဒူသကော နာသေတဗ္ဗော.

အနာပတ္တိ အဇာနန္တဿ၊ အသာဒိယန္တဿ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ ခိတ္တစိတ္တဿ၊ ဝေဒနာဋ္ဋဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

သန္ထတဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

ဝိနီတဝတ္ထုဥဒ္ဒါနဂါထာ

မက္ကဋီ ဝဇ္ဇိပုတ္တာ စ၊ ဂိဟီ နဂ္ဂေါ စ တိတ္ထိယာ၊

ဒါရိကုပ္ပလဝဏ္ဏာ စ၊ ဗျဉ္ဇနေဟိပရေ ဒုဝေ.

မာတာ ဓီတာ ဘဂိနီ စ၊ ဇာယာ စ မုဒု လမ္ဗိနာ၊

ဒွေ ဝဏာ လေပစိတ္တဉ္စ၊ ဒါရုဓီတလိကာယ စ.

သုန္ဒရေန သဟ ပဉ္စ၊ ပဉ္စ သိဝထိကဋ္ဌိကာ၊

နာဂီ ယက္ခီ စ ပေတီ စ၊ ပဏ္ဍကောပဟတော ဆုပေ.

ဘဒ္ဒိယေ အရဟံ သုတ္တော၊ သာဝတ္ထိယာ စတုရော ပရေ၊

ဝေသာလိယာ တယော မာလာ၊ သုပိနေ ဘာရုကစ္ဆကော.

သုပဗ္ဗာ သဒ္ဓါ ဘိက္ခုနီ၊ သိက္ခမာနာ သာမဏေရီ စ၊

ဝေသိယာ ပဏ္ဍကော ဂိဟီ၊ အညမညံ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတော မိဂေါတိ.

ဝိနီတဝတ္ထု

၆၇. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု မက္ကဋိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ – ‘‘ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ၊ ကစ္စိ နု ခေါ အဟံ ပါရာဇိကံ အာပတ္တိံ အာပန္နော’’တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ သိက္ခံ အပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အနာဝိကတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိံသု. တေသံ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ – ‘‘ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ၊ ကစ္စိ နု ခေါ မယံ ပါရာဇိကံ အာပတ္တိံ အာပန္နာ’’တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အာပတ္တိံ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာပန္နာ ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု – ‘ဧဝံ မေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’တိ၊ ဂိဟိလိင်္ဂေန မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ ‘‘ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ၊ ကစ္စိ နု ခေါ အဟံ ပါရာဇိကံ အာပတ္တိံ အာပန္နော’’တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု – ‘ဧဝံ မေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’တိ၊ နဂ္ဂေါ ဟုတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု – ‘ဧဝံ မေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’တိ၊ ကုသစီရံ နိဝါသေတွာ။ ဝါကစီရံ နိဝါသေတွာ။ ဖလကစီရံ နိဝါသေတွာ။ ကေသကမ္ဗလံ နိဝါသေတွာ။ ဝါလကမ္ဗလံ နိဝါသေတွာ။ ဥလူကပက္ခိကံ နိဝါသေတွာ။ အဇိနက္ခိပံ နိဝါသေတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ပိဏ္ဍစာရိကော ဘိက္ခု ပီဌကေ နိပန္နံ ဒါရိကံ ပဿိတွာ သာရတ္တော အင်္ဂုဋ္ဌံ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေသိ. သာ ကာလမကာသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ ပါရာဇိကဿ. အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာ’’တိ.

၆၈. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော မာဏဝကော ဥပ္ပလဝဏ္ဏာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟောတိ. အထ ခေါ သော မာဏဝကော ဥပ္ပလဝဏ္ဏာယ ဘိက္ခုနိယာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌာယ ကုဋိကံ ပဝိသိတွာ နိလီနော အစ္ဆိ. ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ ဘိက္ခုနီ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ ကုဋိကံ ပဝိသိတွာ မဉ္စကေ နိသီဒိ. အထ ခေါ သော မာဏဝကော ဥပ္ပလဝဏ္ဏံ ဘိက္ခုနိံ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဒူသေသိ. ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနီနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ဘိက္ခုနိယော ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသာဒိယန္တိယာ’’တိ.

၆၉. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော ဣတ္ထိလိင်္ဂံ ပါတုဘူတံ ဟောတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တံယေဝ ဥပဇ္ဈံ တမေဝ ဥပသမ္ပဒံ တာနိယေဝ [တာနိ (သီ. သျာ.)] ဝဿာနိ ဘိက္ခုနီဟိ သင်္ဂမိတုံ [သင်္ကမိတုံ (သီ. သျာ.)]. ယာ အာပတ္တိယော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီဟိ သာဓာရဏာ တာ အာပတ္တိယော ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ဝုဋ္ဌာတုံ. ယာ အာပတ္တိယော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာ တာဟိ အာပတ္တီဟိ အနာပတ္တီ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရိဿာ ဘိက္ခုနိယာ ပုရိသလိင်္ဂံ ပါတုဘူတံ ဟောတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တံယေဝ ဥပဇ္ဈံ တမေဝ ဥပသမ္ပဒံ တာနိယေဝ [တာနိ (သီ. သျာ.)] ဝဿာနိ ဘိက္ခူဟိ သင်္ဂမိတုံ [သင်္ကမိတုံ (သီ. သျာ.)]. ယာ အာပတ္တိယော ဘိက္ခုနီနံ ဘိက္ခူဟိ သာဓာရဏာ တာ အာပတ္တိယော ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဝုဋ္ဌာတုံ. ယာ အာပတ္တိယော ဘိက္ခုနီနံ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာ တာဟိ အာပတ္တီဟိ အနာပတ္တီ’’တိ.

၇၀. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု – ‘ဧဝံ မေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’တိ၊ မာတုယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ။ ဓီတုယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ။ ဘဂိနိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ။ တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ပုရာဏဒုတိယိကာယ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

၇၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု မုဒုပိဋ္ဌိကော ဟောတိ. သော အနဘိရတိယာ ပီဠိတော အတ္တနော အင်္ဂဇာတံ မုခေန အဂ္ဂဟေသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု လမ္ဗီ ဟောတိ. သော အနဘိရတိယာ ပီဠိတော အတ္တနော အင်္ဂဇာတံ အတ္တနော ဝစ္စမဂ္ဂံ ပဝေသေသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု မတသရီရံ ပဿိ. တသ္မိဉ္စ သရီရေ အင်္ဂဇာတသာမန္တာ ဝဏော ဟောတိ. သော – ‘ဧဝံ မေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’တိ၊ အင်္ဂဇာတေ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေတွာ ဝဏေန နီဟရိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု မတသရီရံ ပဿိ. တသ္မိဉ္စ သရီရေ အင်္ဂဇာတသာမန္တာ ဝဏော ဟောတိ. သော – ‘ဧဝံ မေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’တိ၊ ဝဏေ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေတွာ အင်္ဂဇာတေန နီဟရိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သာရတ္တော လေပစိတ္တဿ နိမိတ္တံ အင်္ဂဇာတေန ဆုပိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ ပါရာဇိကဿ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သာရတ္တော ဒါရုဓီတလိကာယ နိမိတ္တံ အင်္ဂဇာတေန ဆုပိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ ပါရာဇိကဿ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

၇၂. တေန ခေါ ပန သမယေန သုန္ဒရော နာမ ဘိက္ခု ရာဇဂဟာ ပဗ္ဗဇိတော ရထိကာယ [ရထိယာယ (က.)] ဂစ္ဆတိ. အညတရာ ဣတ္ထီ – ‘မုဟုတ္တံ [ဣတ္ထီ တံ ပဿိတွာ ဧတဒဝေါစ မုဟုတ္တံ (သျာ.)]၊ ဘန္တေ၊ အာဂမေဟိ၊ ဝန္ဒိဿာမီ’တိ သာ ဝန္ဒန္တီ အန္တရဝါသကံ ဥက္ခိပိတွာ မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဂ္ဂဟေသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘သာဒိယိ တွံ၊ ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘နာဟံ၊ ဘဂဝါ၊ သာဒိယိ’’န္တိ. ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ အသာဒိယန္တဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဣတ္ထီ ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝါ’’တိ. ‘‘အလံ၊ ဘဂိနိ၊ နေတံ ကပ္ပတီ’’တိ. ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ အဟံ ဝါယမိဿာမိ၊ တွံ မာ ဝါယမိ၊ ဧဝံ တေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော ဘိက္ခု တထာ အကာသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဣတ္ထီ ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝါ’’တိ. ‘‘အလံ၊ ဘဂိနိ၊ နေတံ ကပ္ပတီ’’တိ. ‘‘ဧဟိ ဘန္တေ၊ တွံ ဝါယမ၊ အဟံ န ဝါယမိဿာမိ၊ ဧဝံ တေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော ဘိက္ခု တထာ အကာသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဣတ္ထီ ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝါ’’တိ. ‘‘အလံ၊ ဘဂိနိ၊ နေတံ ကပ္ပတီ’’တိ. ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ အဗ္ဘန္တရံ ဃဋ္ဋေတွာ ဗဟိ မောစေဟိ။ပေ။ ဗဟိ ဃဋ္ဋေတွာ အဗ္ဘန္တရံ မောစေဟိ၊ ဧဝံ တေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော ဘိက္ခု တထာ အကာသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

၇၃. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာ အက္ခာယိတံ သရီရံ ပဿိတွာ တသ္မိံ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာ ယေဘုယျေန အက္ခာယိတံ သရီရံ ပဿိတွာ တသ္မိံ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာ ယေဘုယျေန ခါယိတံ သရီရံ ပဿိတွာ တသ္မိံ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ ပါရာဇိကဿ. အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာ ဆိန္နသီသံ ပဿိတွာ ဝဋ္ဋကတေ မုခေ ဆုပန္တံ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာ ဆိန္နသီသံ ပဿိတွာ ဝဋ္ဋကတေ မုခေ အစ္ဆုပန္တံ အင်္ဂဇာတံ ပဝေသေသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ ပါရာဇိကဿ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု အညတရိဿာ ဣတ္ထိယာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟောတိ. သာ ကာလင်္ကတာ [ကာလကတာ (သီ. သျာ.)] သုသာနေ ဆဍ္ဍိတာ. အဋ္ဌိကာနိ ဝိပ္ပကိဏ္ဏာနိ ဟောန္တိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု သိဝထိကံ ဂန္တွာ အဋ္ဌိကာနိ သင်္ကဍ္ဎိတွာ နိမိတ္တေ အင်္ဂဇာတံ ပဋိပါဒေသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ ပါရာဇိကဿ. အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု နာဂိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ။ ယက္ခိနိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ။ ပေတိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ ။ ပဏ္ဍကဿ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဥပဟတိန္ဒြိယော ဟောတိ. သော – ‘နာဟံ ဝေဒိယာမိ [ဝေဒယာမိ (က.)] သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ၊ အနာပတ္တိ မေ ဘဝိဿတီ’တိ၊ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘ဝေဒယိ ဝါ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသော န ဝါ ဝေဒယိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု – ‘ဣတ္ထိယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိဿာမီ’တိ၊ ဆုပိတမတ္တေ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဟောသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ ပါရာဇိကဿ. အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာ’’တိ.

၇၄. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဘဒ္ဒိယေ ဇာတိယာဝနေ ဒိဝါဝိဟာရဂတော နိပန္နော ဟောတိ. တဿ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ဝါတူပတ္ထဒ္ဓါနိ ဟောန္တိ. အညတရာ ဣတ္ထီ ပဿိတွာ အင်္ဂဇာတေ အဘိနိသီဒိတွာ ယာဝဒတ္ထံ ကတွာ ပက္ကာမိ. ဘိက္ခူ ကိလိန္နံ ပဿိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘ပဉ္စဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာကာရေဟိ အင်္ဂဇာတံ ကမ္မနိယံ ဟောတိ – ရာဂေန၊ ဝစ္စေန၊ ပဿာဝေန၊ ဝါတေန၊ ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကဒဋ္ဌေန. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟာကာရေဟိ အင်္ဂဇာတံ ကမ္မနိယံ ဟောတိ. အဋ္ဌာနမေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနဝကာသော ယံ တဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေန အင်္ဂဇာတံ ကမ္မနိယံ အဿ. အရဟံ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု. အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တဿ ဘိက္ခုနော’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သာဝတ္ထိယာ အန္ဓဝနေ ဒိဝါဝိဟာရဂတော နိပန္နော ဟောတိ. အညတရာ ဂေါပါလိကာ ပဿိတွာ အင်္ဂဇာတေ အဘိနိသီဒိ. သော ဘိက္ခု ပဝေသနံ သာဒိယိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယိ၊ ဌိတံ သာဒိယိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သာဝတ္ထိယာ အန္ဓဝနေ ဒိဝါဝိဟာရဂတော နိပန္နော ဟောတိ. အညတရာ အဇပါလိကာ ပဿိတွာ။ အညတရာ ကဋ္ဌဟာရိကာ ပဿိတွာ။ အညတရာ ဂေါမယဟာရိကာ ပဿိတွာ အင်္ဂဇာတေ အဘိနိသီဒိ. သော ဘိက္ခု ပဝေသနံ သာဒိယိ၊ ပဝိဋ္ဌံ သာဒိယိ၊ ဌိတံ သာဒိယိ၊ ဥဒ္ဓရဏံ သာဒိယိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

၇၅. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဝေသာလိယံ မဟာဝနေ ဒိဝါဝိဟာရဂတော နိပန္နော ဟောတိ. အညတရာ ဣတ္ထီ ပဿိတွာ အင်္ဂဇာတေ အဘိနိသီဒိတွာ ယာဝဒတ္ထံ ကတွာ သာမန္တာ ဟသမာနာ ဌိတာ ဟောတိ. သော ဘိက္ခု ပဋိဗုဇ္ဈိတွာ တံ ဣတ္ထိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တုယှိဒံ ကမ္မ’’န္တိ? ‘‘အာမ၊ မယှံ ကမ္မ’’န္တိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘သာဒိယိ တွံ၊ ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘နာဟံ၊ ဘဂဝါ၊ ဇာနာမီ’’တိ. ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ အဇာနန္တဿာ’’တိ.

၇၆. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဝေသာလိယံ မဟာဝနေ ဒိဝါဝိဟာရဂတော ရုက္ခံ အပဿာယ နိပန္နော ဟောတိ. အညတရာ ဣတ္ထီ ပဿိတွာ အင်္ဂဇာတေ အဘိနိသီဒိ. သော ဘိက္ခု သဟသာ ဝုဋ္ဌာသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘သာဒိယိ တွံ၊ ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘နာဟံ၊ ဘဂဝါ၊ သာဒိယိ’’န္တိ. ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ အသာဒိယန္တဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဝေသာလိယံ မဟာဝနေ ဒိဝါဝိဟာရဂတော ရုက္ခံ အပဿာယ နိပန္နော ဟောတိ. အညတရာ ဣတ္ထီ ပဿိတွာ အင်္ဂဇာတေ အဘိနိသီဒိ. သော ဘိက္ခု အက္ကမိတွာ ပဝတ္တေသိ [ပဝဋ္ဋေသိ (သီ. သျာ.)]. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘သာဒိယိ တွံ၊ ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘နာဟံ၊ ဘဂဝါ၊ သာဒိယိ’’န္တိ. ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ အသာဒိယန္တဿာ’’တိ.

၇၇. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဝေသာလိယံ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ ဒိဝါဝိဟာရဂတော ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ နိပန္နော ဟောတိ. တဿ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ဝါတူပတ္ထဒ္ဓါနိ ဟောန္တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဣတ္ထိယော ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ အာဒါယ အာရာမံ အာဂမံသု ဝိဟာရပေက္ခိကာယော. အထ ခေါ တာ ဣတ္ထိယော တံ ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ အင်္ဂဇာတေ အဘိနိသီဒိတွာ ယာဝဒတ္ထံ ကတွာ၊ ပုရိသူသဘော ဝတာယန္တိ ဝတွာ ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ အာရောပေတွာ ပက္ကမိံသု. ဘိက္ခူ ကိလိန္နံ ပဿိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘ပဉ္စဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာကာရေဟိ အင်္ဂဇာတံ ကမ္မနိယံ ဟောတိ – ရာဂေန၊ ဝစ္စေန၊ ပဿာဝေန၊ ဝါတေန၊ ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကဒဋ္ဌေန. ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟာကာရေဟိ အင်္ဂဇာတံ ကမ္မနိယံ ဟောတိ. အဋ္ဌာနမေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနဝကာသော၊ ယံ တဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေန အင်္ဂဇာတံ ကမ္မနိယံ အဿ. အရဟံ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု. အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တဿ ဘိက္ခုနော. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒိဝါ ပဋိသလ္လီယန္တေန ဒွါရံ သံဝရိတွာ ပဋိသလ္လီယိတု’’န္တိ.

၇၈. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘာရုကစ္ဆကော ဘိက္ခု သုပိနန္တေ [သုပိနန္တေန (သီ. သျာ.)] ပုရာဏဒုတိယိကာယ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတွာ – ‘အဿမဏော အဟံ၊ ဝိဗ္ဘမိဿာမီ’တိ၊ ဘာရုကစ္ဆံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ အာယသ္မန္တံ ဥပါလိံ ပဿိတွာ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. အာယသ္မာ ဥပါလိ ဧဝမာဟ – ‘‘အနာပတ္တိ၊ အာဝုသော၊ သုပိနန္တေနာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ သုပဗ္ဗာ နာမ ဥပါသိကာ မုဓပ္ပသန္နာ [မုဒ္ဓပ္ပသန္နာ (သီ.)] ဟောတိ. သာ ဧဝံဒိဋ္ဌိကာ ဟောတိ – ‘‘ယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ဒေတိ သာ အဂ္ဂဒါနံ ဒေတီ’’တိ. သာ ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝါ’’တိ. ‘‘အလံ၊ ဘဂိနိ၊ နေတံ ကပ္ပတီ’’တိ. ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဦရုန္တရိကာယ [ဦရန္တရိကာယ (သီ.)] ဃဋ္ဋေဟိ၊ ဧဝံ တေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ။ပေ။ ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ နာဘိယံ ဃဋ္ဋေဟိ။ ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဥဒရဝဋ္ဋိယံ ဃဋ္ဋေဟိ။ ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဥပကစ္ဆကေ ဃဋ္ဋေဟိ။ ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဂီဝါယံ ဃဋ္ဋေဟိ။ ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒေ ဃဋ္ဋေဟိ။ ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ကေသဝဋ္ဋိယံ ဃဋ္ဋေဟိ။ ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ အင်္ဂုလန္တရိကာယ ဃဋ္ဋေဟိ။ ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဟတ္ထေန ဥပက္ကမိတွာ မောစေဿာမိ၊ ဧဝံ တေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော ဘိက္ခု တထာ အကာသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ ပါရာဇိကဿ. အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာ’’တိ.

၇၉. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယံ သဒ္ဓါ နာမ ဥပါသိကာ မုဓပ္ပသန္နာ ဟောတိ. သာ ဧဝံဒိဋ္ဌိကာ ဟောတိ – ‘‘ယာ မေထုနံ ဓမ္မံ ဒေတိ သာ အဂ္ဂဒါနံ ဒေတီ’’တိ. သာ ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝါ’’တိ. ‘‘အလံ၊ ဘဂိနိ၊ နေတံ ကပ္ပတီ’’တိ. ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဦရုန္တရိကာယ ဃဋ္ဋေဟိ။ပေ။ ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဟတ္ထေန ဥပက္ကမိတွာ မောစေဿာမိ၊ ဧဝံ တေ အနာပတ္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော ဘိက္ခု တထာ အကာသိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ ပါရာဇိကဿ. အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာ’’တိ.

၈၀. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိကုမာရကာ ဘိက္ခုံ ဂဟေတွာ ဘိက္ခုနိယာ ဝိပ္ပဋိပါဒေသုံ။ သိက္ခမာနာယ ဝိပ္ပဋိပါဒေသုံ။ သာမဏေရိယာ ဝိပ္ပဋိပါဒေသုံ. ဥဘော သာဒိယိံသု. ဥဘော နာသေတဗ္ဗာ. ဥဘော န သာဒိယိံသု. ဥဘိန္နံ အနာပတ္တိ.

၈၁. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိကုမာရကာ ဘိက္ခုံ ဂဟေတွာ ဝေသိယာ ဝိပ္ပဋိပါဒေသုံ။ ပဏ္ဍကေ ဝိပ္ပဋိပါဒေသုံ။ ဂိဟိနိယာ ဝိပ္ပဋိပါဒေသုံ. ဘိက္ခု သာဒိယိ. ဘိက္ခု နာသေတဗ္ဗော. ဘိက္ခု န သာဒိယိ. ဘိက္ခုဿ အနာပတ္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိကုမာရကာ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ အညမညံ ဝိပ္ပဋိပါဒေသုံ. ဥဘော သာဒိယိံသု. ဥဘော နာသေတဗ္ဗာ. ဥဘော န သာဒိယိံသု. ဥဘိန္နံ အနာပတ္တိ.

၈၂. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတော ဘိက္ခု ပုရာဏဒုတိယိကာယ ဒဿနံ အဂမာသိ. သာ – ‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဝိဗ္ဘမာ’တိ အဂ္ဂဟေသိ. သော ဘိက္ခု ပဋိက္ကမန္တော ဥတ္တာနော ပရိပတိ. သာ ဥဗ္ဘဇိတွာ [ဥဗ္ဘုဇိတွာ (သီ. သျာ.)] အင်္ဂဇာတေ [အင်္ဂဇာတေန (သီ.)] အဘိနိသီဒိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ ။ပေ။ ‘‘သာဒိယိ တွံ၊ ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘နာဟံ၊ ဘဂဝါ၊ သာဒိယိ’’န္တိ. ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခု၊ အသာဒိယန္တဿာ’’တိ.

၈၃. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု အရညေ ဝိဟရတိ. မိဂပေါတကော တဿ ပဿာဝဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ ပဿာဝံ ပိဝန္တော မုခေန အင်္ဂဇာတံ အဂ္ဂဟေသိ. သော ဘိက္ခု သာဒိယိ. တဿ ကုက္ကုစ္စံ အဟောသိ။ပေ။ ‘‘အာပတ္တိံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အာပန္နော ပါရာဇိက’’န္တိ.

ပဌမပါရာဇိကံ သမတ္တံ.