၁. ပဌမသိက္ခာပဒံ
ဣမေ ခေါ ပနာယျာယော ဆသဋ္ဌိသတာ ပါစိတ္တိယာ
ဓမ္မာ ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆန္တိ.
၇၉၃. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရေန ဥပါသကေန ဘိက္ခုနိသံဃော လသုဏေန ပဝါရိတော ဟောတိ – ‘‘ယာသံ အယျာနံ လသုဏေန အတ္ထော၊ အဟံ လသုဏေနာ’’တိ. ခေတ္တပါလော စ အာဏတ္တော ဟောတိ – ‘‘သစေ ဘိက္ခုနိယော အာဂစ္ဆန္တိ၊ ဧကမေကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဒွေတယော ဘဏ္ဍိကေ ဒေဟီ’’တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယံ ဥဿဝေါ ဟောတိ. ယထာဘတံ လသုဏံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ. ဘိက္ခုနိယော တံ ဥပါသကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘လသုဏေန၊ အာဝုသော၊ အတ္ထော’’တိ. ‘‘နတ္ထာယျေ. ယထာဘတံ လသုဏံ ပရိက္ခီဏံ. ခေတ္တံ ဂစ္ဆထာ’’တိ. ထုလ္လနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ ခေတ္တံ ဂန္တွာ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟုံ လသုဏံ ဟရာပေသိ. ခေတ္တပါလော ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခုနိယော န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟုံ လသုဏံ ဟရာပေဿန္တီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခုနိယော တဿ ခေတ္တပါလဿ ဥဇ္ဈာယန္တဿ ခိယျန္တဿ ဝိပါစေန္တဿ. ယာ တာ ဘိက္ခုနိယော အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အယျာ ထုလ္လနန္ဒာ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟုံ လသုဏံ ဟရာပေဿတီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထုလ္လနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟုံ လသုဏံ ဟရာပေတီတိ [ဟရာပေသီတိ (က.)]? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထုလ္လနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟုံ လသုဏံ ဟရာပေဿတိ! နေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထုလ္လနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဇာပတိ အဟောသိ. တိဿော စ ဓီတရော – နန္ဒာ၊ နန္ဒဝတီ၊ သုန္ဒရီနန္ဒာ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သော ဗြာဟ္မဏော ကာလင်္ကတွာ အညတရံ ဟံသယောနိံ ဥပပဇ္ဇိ. တဿ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏမယာ ပတ္တာ အဟေသုံ. သော တာသံ ဧကေကံ ပတ္တံ ဒေတိ. အထ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထုလ္လနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ ‘‘အယံ ဟံသော အမှာကံ ဧကေကံ ပတ္တံ ဒေတီ’’တိ တံ ဟံသရာဇံ ဂဟေတွာ နိပ္ပတ္တံ အကာသိ. တဿ ပုန ဇာယမာနာ ပတ္တာ သေတာ သမ္ပဇ္ဇိံသု. တဒါပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထုလ္လနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ အတိလောဘေန သုဝဏ္ဏာ ပရိဟီနာ. ဣဒါနိ လသုဏာ ပရိဟာယိဿတီ’’တိ.
[ဇာ. ၁.၁.၁၃၆ သုဝဏ္ဏဟံသဇာတကေပိ] ‘‘ယံ လဒ္ဓံ တေန တုဋ္ဌဗ္ဗံ၊ အတိလောဘော ဟိ ပါပကော၊
ဟံသရာဇံ ဂဟေတွာန၊ သုဝဏ္ဏာ ပရိဟာယထာ’’တိ.
အထ ခေါ ဘဂဝါ ထုလ္လနန္ဒံ ဘိက္ခုနိံ အနေကပရိယာယေန ဝိဂရဟိတွာ ဒုဗ္ဘရတာယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယော ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသန္တု –
၇၉၄. ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ လသုဏံ ခါဒေယျ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.
၇၉၅. ယာ ပနာတိ ယာ ယာဒိသာ။ပေ။ ဘိက္ခုနီတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတာ ဘိက္ခုနီတိ.
လသုဏံ နာမ မာဂဓကံ ဝုစ္စတိ.
‘‘ခါဒိဿာမီတိ ပဋိဂ္ဂဏှာ’’တိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.
၇၉၆. လသုဏေ လသုဏသညာ ခါဒတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. လသုဏေ ဝေမတိကာ ခါဒတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. လသုဏေ အလသုဏသညာ ခါဒတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.
အလသုဏေ လသုဏသညာ ခါဒတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အလသုဏေ ဝေမတိကာ ခါဒတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အလသုဏေ အလသုဏသညာ ခါဒတိ၊ အနာပတ္တိ.
၇၉၇. အနာပတ္တိ ပလဏ္ဍုကေ၊ ဘဉ္ဇနကေ၊ ဟရီတကေ၊ စာပလသုဏေ၊ သူပသမ္ပာကေ၊ မံသသမ္ပာကေ၊ တေလသမ္ပာကေ၊ သာဠဝေ၊ ဥတ္တရိဘင်္ဂေ၊ ဥမ္မတ္တိကာယ၊ အာဒိကမ္မိကာယာတိ.
ပဌမသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ.