၉. ရတနဝဂ္ဂေါ

၁. အန္တေပုရသိက္ခာပဒံ

၄၉၄. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥယျာနပါလံ အာဏာပေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ ဥယျာနံ သောဓေဟိ. ဥယျာနံ ဂမိဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဒေဝါ’’တိ ခေါ သော ဥယျာနပါလော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ဥယျာနံ သောဓေန္တော အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ. ဒိသွာန ယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုဒ္ဓံ၊ ဒေဝ၊ ဥယျာနံ. အပိစ၊ ဘဂဝါ တတ္ထ နိသိန္နော’’တိ. ‘‘ဟောတု၊ ဘဏေ! မယံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသိဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥယျာနံ ဂန္တွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဥပါသကော ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသန္တော နိသိန္နော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တံ ဥပါသကံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသန္တံ နိသိန္နံ. ဒိသွာန ဘီတော အဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နာရဟတာယံ ပုရိသော ပါပေါ ဟောတုံ၊ ယထာ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသတီ’’တိ. ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အထ ခေါ သော ဥပါသကော ဘဂဝတော ဂါရဝေန ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ နေဝ အဘိဝါဒေသိ န ပစ္စုဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အနတ္တမနော အဟောသိ – ‘‘ကထဉှိ နာမာယံ ပုရိသော မယိ အာဂတေ နေဝ အဘိဝါဒေဿတိ န ပစ္စုဋ္ဌေဿတီ’’တိ! အထ ခေါ ဘဂဝါ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ အနတ္တမနံ ဝိဒိတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧသော ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ ဥပါသကော ဗဟုဿုတော အာဂတာဂမော ကာမေသု ဝီတရာဂေါ’’တိ. အထ ခေါ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နာရဟတာယံ ဥပါသကော ဩရကော ဟောတုံ၊ ဘဂဝါပိ ဣမဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတီ’’တိ. တံ ဥပါသကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝဒေယျာသိ၊ ဥပါသက၊ ယေန အတ္ထော’’တိ. ‘‘သုဋ္ဌု၊ ဒေဝါ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

၄၉၅. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥပရိပါသာဒဝရဂတော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တံ ဥပါသကံ ရထိကာယ [ရထိယာယ (ဣတိပိ)] ဆတ္တပါဏိံ ဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ပက္ကောသာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တွံ ကိရ၊ ဥပါသက၊ ဗဟုဿုတော အာဂတာဂမော. သာဓု၊ ဥပါသက၊ အမှာကံ ဣတ္ထာဂါရံ ဓမ္မံ ဝါစေဟီ’’တိ. ‘‘ယမဟံ [ယမ္ပာဟံ (သီ.)]၊ ဒေဝ၊ ဇာနာမိ အယျာနံ ဝါဟသာ၊ အယျာဝ ဒေဝဿ ဣတ္ထာဂါရံ ဓမ္မံ ဝါစေဿန္တီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော – ‘‘သစ္စံ ခေါ ဥပါသကော အာဟာ’’တိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ဧကံ ဘိက္ခုံ အာဏာပေတု ယော အမှာကံ ဣတ္ထာဂါရံ ဓမ္မံ ဝါစေဿတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ။ပေ။ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေနဟာနန္ဒ၊ ရညော ဣတ္ထာဂါရံ ဓမ္မံ ဝါစေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ကာလေန ကာလံ ပဝိသိတွာ ရညော ဣတ္ထာဂါရံ ဓမ္မံ ဝါစေတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ.

၄၉၆. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော မလ္လိကာယ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ သယနဂတော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ မလ္လိကာ ဒေဝီ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သဟသာ ဝုဋ္ဌာသိ၊ ပီတကမဋ္ဌံ ဒုဿံ ပဘဿိတ္ထ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တတောဝ ပဋိနိဝတ္တိတွာ အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတော ရညော အန္တေပုရံ ပဝိသိဿတီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ အာနန္ဒ၊ ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတော ရညော အန္တေပုရံ ပဝိသသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ အာနန္ဒ၊ ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတော ရညော အန္တေပုရံ ပဝိသိဿသိ! နေတံ၊ အာနန္ဒ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဝိဂရဟိတွာ။ပေ။ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

၄၉၇. [အ. နိ. ၁၀.၄၅] ‘‘ဒသယိမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဒီနဝါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ. ကတမေ ဒသ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇာ မဟေသိယာ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ၊ တတ္ထ ဘိက္ခု ပဝိသတိ. မဟေသီ ဝါ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ သိတံ ပါတုကရောတိ. ဘိက္ခု ဝါ မဟေသိံ ဒိသွာ သိတံ ပါတုကရောတိ. တတ္ထ ရညော ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘အဒ္ဓါ ဣမေသံ ကတံ ဝါ ကရိဿန္တိ ဝါ’’တိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဌမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇာ ဗဟုကိစ္စော ဗဟုကရဏီယော. အညတရံ ဣတ္ထိံ ဂန္တွာ နဿရတိ. သာ တေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှိ. တတ္ထ ရညော ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘န ခေါ ဣဓ အညော ကောစိ ပဝိသတိ အညတြ ပဗ္ဗဇိတေန. သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’’န္တိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုတိယော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရညော အန္တေပုရေ အညတရံ ရတနံ နဿတိ. တတ္ထ ရညော ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘န ခေါ ဣဓ အညော ကောစိ ပဝိသတိ အညတြ ပဗ္ဗဇိတေန. သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’’န္တိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတိယော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရညော အန္တေပုရေ အဗ္ဘန္တရာ ဂုယှမန္တာ ဗဟိဒ္ဓါ သမ္ဘေဒံ ဂစ္ဆန္တိ. တတ္ထ ရညော ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘န ခေါ ဣဓ အညော ကောစိ ပဝိသတိ အညတြ ပဗ္ဗဇိတေန. သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’’န္တိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုတ္ထော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရညော အန္တေပုရေ ပုတ္တော ဝါ ပိတရံ ပတ္ထေတိ ပိတာ ဝါ ပုတ္တံ ပတ္ထေတိ. တေသံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘န ခေါ ဣဓ အညော ကောစိ ပဝိသတိ အညတြ ပဗ္ဗဇိတေန. သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’’န္တိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇာ နီစဋ္ဌာနိယံ ဥစ္စေ ဌာနေ ဌပေတိ. ယေသံ တံ အမနာပံ တေသံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ရာဇာ ခေါ ပဗ္ဗဇိတေန သံသဋ္ဌော. သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’’န္တိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဆဋ္ဌော အာဒီနဝေါ၊ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇာ ဥစ္စဋ္ဌာနိယံ နီစေ ဌာနေ ဌပေတိ. ယေသံ တံ အမနာပံ တေသံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ရာဇာ ခေါ ပဗ္ဗဇိတေန သံသဋ္ဌော. သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’’န္တိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတ္တမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇာ အကာလေ သေနံ ဥယျောဇေတိ. ယေသံ တံ အမနာပံ တေသံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ရာဇာ ခေါ ပဗ္ဗဇိတေန သံသဋ္ဌော. သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’’န္တိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဇာ ကာလေ သေနံ ဥယျောဇေတွာ အန္တရာမဂ္ဂတော နိဝတ္တာပေတိ. ယေသံ တံ အမနာပံ တေသံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘‘ရာဇာ ခေါ ပဗ္ဗဇိတေန သံသဋ္ဌော. သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’’န္တိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နဝမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရညော ရာဇန္တေပုရံ ဟတ္ထိသမ္မဒ္ဒံ အဿသမ္မဒ္ဒံ ရထသမ္မဒ္ဒံ ရဇ္ဇနီယာနိ [ရဇ္ဇနီယာနိ (က.)] ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗာနိ၊ ယာနိ န ပဗ္ဗဇိတဿ သာရုပ္ပါနိ. အယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသ အာဒီနဝါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အနေကပရိယာယေန ဝိဂရဟိတွာ ဒုဗ္ဘရတာယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၄၉၈. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ [မုဒ္ဓါဘိသိတ္တဿ (သျာ.)] အနိက္ခန္တရာဇကေ အနိဂ္ဂတရတနကေ ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတော ဣန္ဒခီလံ အတိက္ကာမေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၄၉၉. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

ခတ္တိယော နာမ ဥဘတော သုဇာတော ဟောတိ၊ မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော၊ ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန.

မုဒ္ဓါဝသိတ္တော နာမ ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိတ္တော ဟောတိ.

အနိက္ခန္တရာဇကေတိ ရာဇာ သယနိဃရာ အနိက္ခန္တော ဟောတိ.

အနိဂ္ဂတရတနကေတိ မဟေသီ သယနိဃရာ အနိက္ခန္တာ ဟောတိ၊ ဥဘော ဝါ အနိက္ခန္တာ ဟောန္တိ.

ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတောတိ ပုဗ္ဗေ အနာမန္တေတွာ.

ဣန္ဒခီလော နာမ သယနိဃရဿ ဥမ္မာရော ဝုစ္စတိ.

သယနိဃရံ နာမ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ရညော သယနံ ပညတ္တံ ဟောတိ၊ အန္တမသော သာဏိပါကာရပရိက္ခိတ္တမ္ပိ.

ဣန္ဒခီလံ အတိက္ကာမေယျာတိ ပဌမံ ပါဒံ ဥမ္မာရံ အတိက္ကာမေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဒုတိယံ ပါဒံ အတိက္ကာမေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၅၀၀. အပ္ပဋိသံဝိဒိတေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတသညီ ဣန္ဒခီလံ အတိက္ကာမေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အပ္ပဋိသံဝိဒိတေ ဝေမတိကော ဣန္ဒခီလံ အတိက္ကာမေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အပ္ပဋိသံဝိဒိတေ ပဋိသံဝိဒိတသညီ ဣန္ဒခီလံ အတိက္ကာမေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ပဋိသံဝိဒိတေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ပဋိသံဝိဒိတေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ပဋိသံဝိဒိတေ ပဋိသံဝိဒိတသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၅၀၁. အနာပတ္တိ ပဋိသံဝိဒိတေ၊ န ခတ္တိယော ဟောတိ၊ န ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိတ္တော ဟောတိ၊ ရာဇာ သယနိဃရာ နိက္ခန္တော ဟောတိ၊ မဟေသီ သယနိဃရာ နိက္ခန္တာ ဟောတိ၊ ဥဘော ဝါ နိက္ခန္တာ ဟောန္တိ၊ န သယနိဃရေ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

အန္တေပုရသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

၂. ရတနသိက္ခာပဒံ

၅၀၂. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု အစိရဝတိယာ နဒိယာ နဟာယတိ. အညတရောပိ ဗြာဟ္မဏော ပဉ္စသတာနံ ထဝိကံ ထလေ နိက္ခိပိတွာ အစိရဝတိယာ နဒိယာ နဟာယန္တော ဝိဿရိတွာ အဂမာသိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု – ‘‘တဿာယံ ဗြာဟ္မဏဿ ထဝိကာ၊ မာ ဣဓ နဿီ’’တိ အဂ္ဂဟေသိ. အထ ခေါ သော ဗြာဟ္မဏော သရိတွာ တုရိတော အာဓာဝိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အပိ မေ၊ ဘော၊ ထဝိကံ ပဿေယျာသီ’’တိ? ‘‘ဟန္ဒ၊ ဗြာဟ္မဏာ’’တိ အဒါသိ. အထ ခေါ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကေန နု ခေါ အဟံ ဥပါယေန ဣမဿ ဘိက္ခုနော ပုဏ္ဏပတ္တံ န ဒဒေယျ’’န္တိ! ‘‘န မေ၊ ဘော၊ ပဉ္စသတာနိ၊ သဟဿံ မေ’’တိ ပလိဗုန္ဓေတွာ မုဉ္စိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခု ရတနံ ဥဂ္ဂဟေဿတီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ရတနံ ဥဂ္ဂဟေသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ ရတနံ ဥဂ္ဂဟေဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ရတနံ ဝါ ရတနသမ္မတံ ဝါ ဥဂ္ဂဏှေယျ ဝါ ဥဂ္ဂဏှာပေယျ ဝါ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၅၀၃. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယာ ဥဿဝေါ ဟောတိ. မနုဿာ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တာ ဥယျာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဝိသာခါပိ မိဂါရမာတာ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တာ ‘‘ဥယျာနံ ဂမိဿာမီ’’တိ ဂါမတော နိက္ခမိတွာ – ‘‘ကျာဟံ ကရိဿာမိ ဥယျာနံ ဂန္တွာ၊ ယံနူနာဟံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသေယျ’’န္တိ အာဘရဏံ ဩမုဉ္စိတွာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန ဘဏ္ဍိကံ ဗန္ဓိတွာ ဒါသိယာ အဒါသိ – ‘‘ဟန္ဒ၊ ဇေ၊ ဣမံ ဘဏ္ဍိကံ ဂဏှာဟီ’’တိ. အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဝိသာခံ မိဂါရမာတရံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ သာ ဒါသီ တံ ဘဏ္ဍိကံ ဝိဿရိတွာ အဂမာသိ. ဘိက္ခူ ပဿိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥဂ္ဂဟေတွာ နိက္ခိပထာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရတနံ ဝါ ရတနသမ္မတံ ဝါ အဇ္ဈာရာမေ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဝါ ဥဂ္ဂဟာပေတွာ ဝါ နိက္ခိပိတုံ – ‘‘ယဿ ဘဝိဿတိ သော ဟရိဿတီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ရတနံ ဝါ ရတနသမ္မတံ ဝါ၊ အညတြ အဇ္ဈာရာမာ၊ ဥဂ္ဂဏှေယျ ဝါ ဥဂ္ဂဏှာပေယျ ဝါ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၅၀၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ကာသီသု ဇနပဒေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ ကမ္မန္တဂါမော ဟောတိ. တေန စ ဂဟပတိနာ အန္တေဝါသီ အာဏတ္တော ဟောတိ – ‘‘သစေ ဘဒန္တာ အာဂစ္ဆန္တိ ဘတ္တံ ကရေယျာသီ’’တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ကာသီသု ဇနပဒေ စာရိကံ စရမာနာ ယေန အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ ကမ္မန္တဂါမော တေနုပသင်္ကမိံသု. အဒ္ဒသာ ခေါ သော ပုရိသော တေ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ. ဒိသွာန ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေန္တု၊ ဘန္တေ၊ အယျာ သွာတနာယ ဂဟပတိနော ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသုံ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ သော ပုရိသော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ကာလံ အာရောစာပေတွာ အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကံ ဩမုဉ္စိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဘတ္တေန ပရိဝိသိတွာ – ‘‘အယျာ ဘုဉ္ဇိတွာ ဂစ္ဆန္တု၊ အဟမ္ပိ ကမ္မန္တံ ဂမိဿာမီ’’တိ အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကံ ဝိဿရိတွာ အဂမာသိ. ဘိက္ခူ ပဿိတွာ – ‘‘သစေ မယံ ဂမိဿာမ နဿိဿတာယံ အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကာ’’တိ တတ္ထေဝ အစ္ဆိံသု. အထ ခေါ သော ပုရိသော ကမ္မန္တာ အာဂစ္ဆန္တော တေ ဘိက္ခူ ပဿိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဿ၊ ဘန္တေ၊ အယျာ ဣဓေဝ အစ္ဆန္တီ’’တိ? အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တဿ ပုရိသဿ ဧတမတ္ထံ အာရောစေတွာ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရတနံ ဝါ ရတနသမ္မတံ ဝါ အဇ္ဈာရာမေ ဝါ အဇ္ဈာဝသထေ ဝါ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဝါ ဥဂ္ဂဟာပေတွာ ဝါ နိက္ခိပိတုံ – ယဿ ဘဝိဿတိ သော ဟရိဿတီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၅၀၅. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ရတနံ ဝါ ရတနသမ္မတံ ဝါ၊ အညတြ အဇ္ဈာရာမာ ဝါ အဇ္ဈာဝသထာ ဝါ၊ ဥဂ္ဂဏှေယျ ဝါ ဥဂ္ဂဏှာပေယျ ဝါ၊ ပါစိတ္တိယံ. ရတနံ ဝါ ပန ဘိက္ခုနာ ရတနသမ္မတံ ဝါ အဇ္ဈာရာမေ ဝါ အဇ္ဈာဝသထေ ဝါ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဝါ ဥဂ္ဂဟာပေတွာ ဝါ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ – ‘ယဿ ဘဝိဿတိ သော ဟရိဿတီ’တိ. အယံ တတ္ထ သာမီစီ’’တိ.

၅၀၆. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

ရတနံ နာမ မုတ္တာ မဏိ ဝေဠုရိယော သင်္ခေါ သိလာ ပဝါလံ ရဇတံ ဇာတရူပံ လောဟိတင်္ကော [လောဟိတကော (?)] မသာရဂလ္လံ.

ရတနသမ္မတံ နာမ ယံ မနုဿာနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂံ၊ ဧတံ ရတနသမ္မတံ နာမ.

အညတြ အဇ္ဈာရာမာ ဝါ အဇ္ဈာဝသထာ ဝါတိ ဌပေတွာ အဇ္ဈာရာမံ အဇ္ဈာဝသထံ.

အဇ္ဈာရာမော နာမ ပရိက္ခိတ္တဿ အာရာမဿ အန္တော အာရာမော၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ဥပစာရော.

အဇ္ဈာဝသထော နာမ ပရိက္ခိတ္တဿ အာဝသထဿ အန္တော အာဝသထော၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ဥပစာရော.

ဥဂ္ဂဏှေယျာတိ သယံ ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ဥဂ္ဂဏှာပေယျာတိ အညံ ဂါဟာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ရတနံ ဝါ ပန ဘိက္ခုနာ ရတနသမ္မတံ ဝါ အဇ္ဈာရာမေ ဝါ အဇ္ဈာဝသထေ ဝါ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဝါ ဥဂ္ဂဟာပေတွာ ဝါ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ရူပေန ဝါ နိမိတ္တေန ဝါ သညာဏံ ကတွာ နိက္ခိပိတွာ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘‘ယဿ ဘဏ္ဍံ နဋ္ဌံ သော အာဂစ္ဆတူ’’တိ. သစေ တတ္ထ အာဂစ္ဆတိ သော ဝတ္တဗ္ဗော – ‘‘အာဝုသော၊ ကီဒိသံ တေ ဘဏ္ဍ’’န္တိ? သစေ ရူပေန ဝါ နိမိတ္တေန ဝါ သမ္ပာဒေတိ ဒါတဗ္ဗံ၊ နော စေ သမ္ပာဒေတိ ‘‘ဝိစိနာဟိ အာဝုသော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော. တမှာ အာဝါသာ ပက္ကမန္တေန ယေ တတ္ထ ဟောန္တိ ဘိက္ခူ ပတိရူပါ၊ တေသံ ဟတ္ထေ နိက္ခိပိတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ. နော စေ ဟောန္တိ ဘိက္ခူ ပတိရူပါ၊ ယေ တတ္ထ ဟောန္တိ ဂဟပတိကာ ပတိရူပါ၊ တေသံ ဟတ္ထေ နိက္ခိပိတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ.

အယံ တတ္ထ သာမီစီတိ အယံ တတ္ထ အနုဓမ္မတာ.

၅၀၇. အနာပတ္တိ ရတနံ ဝါ ရတနသမ္မတံ ဝါ အဇ္ဈာရာမေ ဝါ အဇ္ဈာဝသထေ ဝါ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဝါ ဥဂ္ဂဟာပေတွာ ဝါ နိက္ခိပတိ – ‘‘ယဿ ဘဝိဿတိ သော ဟရိဿတီ’’တိ၊ ရတနသမ္မတံ ဝိဿာသံ ဂဏှာတိ၊ တာဝကာလိကံ ဂဏှာတိ၊ ပံသုကူလသညိဿ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ရတနသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

၃. ဝိကာလဂါမပ္ပဝိသနသိက္ခာပဒံ

၅၀၈. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတွာ သဘာယံ နိသီဒိတွာ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိ၊ သေယျထိဒံ – [ဣမာ တိရစ္ဆာနကထာယော ဒီ. ၁.၁၇၊ မ. နိ. ၂.၂၂၃၊ သံ. နိ.၊ အ. နိ. ၁၀.၆၉] ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ [ဣတ္ထိကထံ ပုရိသကထံ (က.) မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသဋ္ဌကထာ ၁၅၆ ပိဋ္ဌေ ဩလောကေတဗ္ဗာ] သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတွာ သဘာယံ နိသီဒိတွာ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေဿန္တိ၊ သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ။ပေ။ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ၊ သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနော’’တိ!

အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတွာ သဘာယံ နိသီဒိတွာ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေဿန္တိ၊ သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ။ပေ။ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတွာ သဘာယံ နိသီဒိတွာ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေထ၊ သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ။ပေ။ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတွာ သဘာယံ နိသီဒိတွာ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေဿထ၊ သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ။ပေ။ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၅၀၉. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ကောသလေသု ဇနပဒေ သာဝတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တာ သာယံ အညတရံ ဂါမံ ဥပဂစ္ဆိံသု. မနုဿာ တေ ဘိက္ခူ ပဿိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ပဝိသထ၊ ဘန္တေ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ – ‘‘ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တံ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတု’’န္တိ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န ပဝိသိံသု. စောရာ တေ ဘိက္ခူ အစ္ဆိန္ဒိံသု. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာပုစ္ဆာ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု အနာပုစ္ဆာ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၅၁၀. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ကောသလေသု ဇနပဒေ သာဝတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တော သာယံ အညတရံ ဂါမံ ဥပဂစ္ဆိ. မနုဿာ တံ ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ပဝိသထ၊ ဘန္တေ’’တိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု – ‘‘ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တံ အနာပုစ္ဆာ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတု’’န္တိ ကုက္ကုစ္စာယန္တော န ပါဝိသိ. စောရာ တံ ဘိက္ခုံ အစ္ဆိန္ဒိံသု. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သန္တံ ဘိက္ခုံ အာပုစ္ဆာ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၅၁၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု အဟိနာ ဒဋ္ဌော ဟောတိ. အညတရော ဘိက္ခု ‘‘အဂ္ဂိံ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဂါမံ ဂစ္ဆတိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု – ‘‘ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တံ သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတု’’န္တိ ကုက္ကုစ္စာယန္တော န ပါဝိသိ။ပေ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာရူပေ အစ္စာယိကေ ကရဏီယေ သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၅၁၂. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသေယျ၊ အညတြ တထာရူပါ အစ္စာယိကာ ကရဏီယာ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၅၁၃. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

သန္တော နာမ ဘိက္ခု သက္ကာ ဟောတိ အာပုစ္ဆာ ပဝိသိတုံ.

အသန္တော နာမ ဘိက္ခု န သက္ကာ ဟောတိ အာပုစ္ဆာ ပဝိသိတုံ.

ဝိကာလော နာမ မဇ္ဈနှိကေ ဝီတိဝတ္တေ ယာဝ အရုဏုဂ္ဂမနာ.

ဂါမံ ပဝိသေယျာတိ ပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကမန္တဿ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဥပစာရံ ဩက္ကမန္တဿ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

အညတြ တထာရူပါ အစ္စာယိကာ ကရဏီယာတိ ဌပေတွာ တထာရူပံ အစ္စာယိကံ ကရဏီယံ.

၅၁၄. ဝိကာလေ ဝိကာလသညီ သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ဂါမံ ပဝိသတိ၊ အညတြ တထာရူပါ အစ္စာယိကာ ကရဏီယာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဝိကာလေ ဝေမတိကော သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ဂါမံ ပဝိသတိ၊ အညတြ တထာရူပါ အစ္စာယိကာ ကရဏီယာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဝိကာလေ ကာလသညီ သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ဂါမံ ပဝိသတိ၊ အညတြ တထာရူပါ အစ္စာယိကာ ကရဏီယာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ကာလေ ဝိကာလသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ကာလေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ကာလေ ကာလသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၅၁၅. အနာပတ္တိ တထာရူပေ အစ္စာယိကေ ကရဏီယေ၊ သန္တံ ဘိက္ခုံ အာပုစ္ဆာ ပဝိသတိ၊ အသန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ပဝိသတိ၊ အန္တရာရာမံ ဂစ္ဆတိ၊ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂစ္ဆတိ၊ တိတ္ထိယသေယျံ ဂစ္ဆတိ၊ ပဋိက္ကမနံ ဂစ္ဆတိ၊ ဂါမေန မဂ္ဂေါ ဟောတိ၊ အာပဒါသု၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ဝိကာလဂါမပ္ပဝိသနသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

၄. သူစိဃရသိက္ခာပဒံ

၅၁၆. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရေန ဒန္တကာရေန ဘိက္ခူ ပဝါရိတာ ဟောန္တိ – ‘‘ယေသံ အယျာနံ သူစိဃရေန အတ္ထော အဟံ သူစိဃရေနာ’’တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဗဟူ သူစိဃရေ ဝိညာပေန္တိ. ယေသံ ခုဒ္ဒကာ သူစိဃရာ တေ မဟန္တေ သူစိဃရေ ဝိညာပေန္တိ. ယေသံ မဟန္တာ သူစိဃရာ တေ ခုဒ္ဒကေ သူစိဃရေ ဝိညာပေန္တိ. အထ ခေါ သော ဒန္တကာရော ဘိက္ခူနံ ဗဟူ သူစိဃရေ ကရောန္တော န သက္ကောတိ အညံ ဝိက္ကာယိကံ ဘဏ္ဍံ ကာတုံ၊ အတ္တနာပိ န ယာပေတိ၊ ပုတ္တဒါရောပိဿ ကိလမတိ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟူ သူစိဃရေ ဝိညာပေဿန္တိ! အယံ ဣမေသံ ဗဟူ သူစိဃရေ ကရောန္တော န သက္ကောတိ အညံ ဝိက္ကာယိကံ ဘဏ္ဍံ ကာတုံ၊ အတ္တနာပိ န ယာပေတိ၊ ပုတ္တဒါရောပိဿ ကိလမတီ’’တိ. အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခူ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟူ သူစိဃရေ ဝိညာပေဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟူ သူစိဃရေ ဝိညာပေန္တီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသာ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ဗဟူ သူစိဃရေ ဝိညာပေဿန္တိ! နေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၅၁၇. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု အဋ္ဌိမယံ ဝါ ဒန္တမယံ ဝါ ဝိသာဏမယံ ဝါ သူစိဃရံ ကာရာပေယျ ဘေဒနကံ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၅၁၈. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

အဋ္ဌိ နာမ ယံ ကိဉ္စိ အဋ္ဌိ.

ဒန္တော နာမ ဟတ္ထိဒန္တော ဝုစ္စတိ.

ဝိသာဏံ နာမ ယံ ကိဉ္စိ ဝိသာဏံ.

ကာရာပေယျာတိ ကရောတိ ဝါ ကာရာပေတိ ဝါ၊ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. ပဋိလာဘေန ဘိန္ဒိတွာ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗံ.

၅၁၉. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ [ပရိယောသာဝါပေတိ (က.)]၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ [ပရိယောသာဝါပေတိ (က.)]၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

အညဿတ္ထာယ ကရောတိ ဝါ ကာရာပေတိ ဝါ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အညေန ကတံ ပဋိလဘိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ.

၅၂၀. အနာပတ္တိ ဂဏ္ဌိကာယ [ဂဏ္ဍိကာယ (သျာ.)]၊ အရဏိကေ၊ ဝိဓေ [ဝီဌေ (သီ.)၊ ဝီထေ (သျာ.)]၊ အဉ္ဇနိယာ၊ အဉ္ဇနိသလာကာယ၊ ဝါသိဇဋေ၊ ဥဒကပုဉ္ဆနိယာ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

သူစိဃရသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

၅. မဉ္စပီဌသိက္ခာပဒံ

၅၂၁. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ဥစ္စေ မဉ္စေ သယတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သေနာသနစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တော ယေနာယသ္မတော ဥပနန္ဒဿ သကျပုတ္တဿ ဝိဟာရော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂစ္ဆတု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ သယနံ ပဿတူ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တတောဝ ပဋိနိဝတ္တိတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာသယတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဥပနန္ဒံ သကျပုတ္တံ အနေကပရိယာယေန ဝိဂရဟိတွာ ဒုဗ္ဘရတာယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၅၂၂. ‘‘နဝံ ပန ဘိက္ခုနာ မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ ကာရယမာနေန အဋ္ဌင်္ဂုလပါဒကံ ကာရေတဗ္ဗံ သုဂတင်္ဂုလေန၊ အညတြ ဟေဋ္ဌိမာယ အဋနိယာ၊ တံ အတိက္ကာမယတော ဆေဒနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၅၂၃. နဝံ နာမ ကရဏံ ဥပါဒါယ ဝုစ္စတိ.

မဉ္စော နာမ စတ္တာရော မဉ္စာ – မသာရကော၊ ဗုန္ဒိကာဗဒ္ဓေါ၊ ကုဠီရပါဒကော၊ အာဟစ္စပါဒကော.

ပီဌံ နာမ စတ္တာရိ ပီဌာနိ – မသာရကံ၊ ဗုန္ဒိကာဗဒ္ဓံ၊ ကုဠီရပါဒကံ၊ အာဟစ္စပါဒကံ.

ကာရယမာနေနာတိ ကရောန္တော ဝါ ကာရာပေန္တော ဝါ.

အဋ္ဌင်္ဂုလပါဒကံ ကာရေတဗ္ဗံ သုဂတင်္ဂုလေန၊ အညတြ ဟေဋ္ဌိမာယ အဋနိယာတိ ဌပေတွာ ဟေဋ္ဌိမံ အဋနိံ၊ တံ အတိက္ကာမေတွာ ကရောတိ ဝါ ကာရာပေတိ ဝါ၊ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ၊ ပဋိလာဘေန ဆိန္ဒိတွာ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗံ.

၅၂၄. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၅၂၅. အနာပတ္တိ ပမာဏိကံ ကရောတိ၊ ဦနကံ ကရောတိ၊ အညေန ကတံ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ပဋိလဘိတွာ ဆိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

မဉ္စပီဌသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

၆. တူလောနဒ္ဓသိက္ခာပဒံ

၅၂၆. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မဉ္စမ္ပိ ပီဌမ္ပိ တူလောနဒ္ဓံ ကာရာပေန္တိ. မနုဿာ ဝိဟာရစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ပဿိတွာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ မဉ္စမ္ပိ ပီဌမ္ပိ တူလောနဒ္ဓံ ကာရာပေဿန္တိ၊ သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနော’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မဉ္စမ္ပိ ပီဌမ္ပိ တူလောနဒ္ဓံ ကာရာပေဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဉ္စမ္ပိ ပီဌမ္ပိ တူလောနဒ္ဓံ ကာရာပေထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ မဉ္စမ္ပိ ပီဌမ္ပိ တူလောနဒ္ဓံ ကာရာပေဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၅၂၇. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ တူလောနဒ္ဓံ ကာရာပေယျ၊ ဥဒ္ဒါလနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၅၂၈. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

တူလံ နာမ တီဏိ တူလာနိ – ရုက္ခတူလံ၊ လတာတူလံ၊ ပေါဋကိတူလံ.

ကာရာပေယျာတိ ကရောတိ ဝါ ကာရာပေတိ ဝါ၊ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. ပဋိလာဘေန ဥဒ္ဒါလေတွာ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗံ.

၅၂၉. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၅၃၀. အနာပတ္တိ အာယောဂေ၊ ကာယဗန္ဓနေ၊ အံသဗဒ္ဓကေ၊ ပတ္တထဝိကာယ၊ ပရိဿာဝနေ၊ ဗိဗ္ဗောဟနံ ကရောတိ၊ အညေန ကတံ ပဋိလဘိတွာ ဥဒ္ဒါလေတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

တူလောနဒ္ဓသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

၇. နိသီဒနသိက္ခာပဒံ

၅၃၁. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ နိသီဒနံ အနုညာတံ ဟောတိ. ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ – ‘‘ဘဂဝတာ နိသီဒနံ အနုညာတ’’န္တိ အပ္ပမာဏိကာနိ နိသီဒနာနိ ဓာရေန္တိ. မဉ္စဿပိ ပီဌဿပိ ပုရတောပိ ပစ္ဆတောပိ ဩလမ္ဗေန္တိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အပ္ပမာဏိကာနိ နိသီဒနာနိ ဓာရေဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပမာဏိကာနိ နိသီဒနာနိ ဓာရေထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပမာဏိကာနိ နိသီဒနာနိ ဓာရေဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘နိသီဒနံ ပန ဘိက္ခုနာ ကာရယမာနေန ပမာဏိကံ ကာရေတဗ္ဗံ. တတြိဒံ ပမာဏံ – ဒီဃသော ဒွေ ဝိဒတ္ထိယော၊ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ တိရိယံ ဒိယဍ္ဎံ. တံ အတိက္ကာမယတော ဆေဒနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၅၃၂. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥဒါယီ မဟာကာယော ဟောတိ. သော ဘဂဝတော ပုရတော နိသီဒနံ ပညပေတွာ သမန္တတော သမဉ္ဆမာနော နိသီဒတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဿ တွံ၊ ဥဒါယိ၊ နိသီဒနံ သမန္တတော သမဉ္ဆသိ၊ သေယျထာပိ ပုရာဏာသိကောဋ္ဌော’’တိ? ‘‘တထာ ဟိ ပန၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ အတိခုဒ္ဒကံ နိသီဒနံ အနုညာတ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိသီဒနဿ ဒသံ ဝိဒတ္ထိံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၅၃၃. ‘‘နိသီဒနံ ပန ဘိက္ခုနာ ကာရယမာနေန ပမာဏိကံ ကာရေတဗ္ဗံ. တတြိဒံ ပမာဏံ – ဒီဃသော ဒွေ ဝိဒတ္ထိယော၊ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ တိရိယံ ဒိယဍ္ဎံ. ဒသာ ဝိဒတ္ထိ. တံ အတိက္ကာမယတော ဆေဒနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၅၃၄. နိသီဒနံ နာမ သဒသံ ဝုစ္စတိ.

ကာရယမာနေနာတိ ကရောန္တော ဝါ ကာရာပေန္တော ဝါ ပမာဏိကံ ကာရေတဗ္ဗံ. တတြိဒံ ပမာဏံ – ဒီဃသော ဒွေ ဝိဒတ္ထိယော၊ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ တိရိယံ ဒိယဍ္ဎံ. ဒသာ ဝိဒတ္ထိ. တံ အတိက္ကာမေတွာ ကရောတိ ဝါ ကာရာပေတိ ဝါ၊ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. ပဋိလာဘေန ဆိန္ဒိတွာ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗံ.

၅၃၅. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၅၃၆. အနာပတ္တိ ပမာဏိကံ ကရောတိ၊ ဦနကံ ကရောတိ၊ အညေန ကတံ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ပဋိလဘိတွာ ဆိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဝိတာနံ ဝါ ဘူမတ္ထရဏံ ဝါ သာဏိပါကာရံ ဝါ ဘိသိံ ဝါ ဗိဗ္ဗောဟနံ ဝါ ကရောတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

နိသီဒနသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

၈. ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိသိက္ခာပဒံ

၅၃၇. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိ အနုညာတာ ဟောတိ. ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ – ‘‘ဘဂဝတာ ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိ အနုညာတာ’’တိ အပ္ပမာဏိကာယော ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိယော ဓာရေန္တိ၊ ပုရတောပိ ပစ္ဆတောပိ အာကဍ္ဎန္တာ အာဟိဏ္ဍန္တိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အပ္ပမာဏိကာယော ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိယော ဓာရေဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပမာဏိကာယော ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိယော ဓာရေထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပမာဏိကာယော ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိယော ဓာရေဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၅၃၈. ‘‘ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိံ ပန ဘိက္ခုနာ ကာရယမာနေန ပမာဏိကာ ကာရေတဗ္ဗာ. တတြိဒံ ပမာဏံ – ဒီဃသော စတဿော ဝိဒတ္ထိယော၊ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ တိရိယံ ဒွေ ဝိဒတ္ထိယော. တံ အတိက္ကာမယတော ဆေဒနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၅၃၉. ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိ နာမ ယဿ အဓောနာဘိ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလံ ကဏ္ဍု ဝါ ပီဠကာ ဝါ အဿာဝေါ ဝါ ထုလ္လကစ္ဆု ဝါ အာဗာဓော၊ တဿ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထာယ.

ကာရယမာနေနာတိ ကရောန္တော ဝါ ကာရာပေန္တော ဝါ. ပမာဏိကာ ကာရေတဗ္ဗာ. တတြိဒံ ပမာဏံ – ဒီဃသော စတဿော ဝိဒတ္ထိယော၊ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ တိရိယံ ဒွေ ဝိဒတ္ထိယော. တံ အတိက္ကာမေတွာ ကရောတိ ဝါ ကာရာပေတိ ဝါ၊ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. ပဋိလာဘေန ဆိန္ဒိတွာ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗံ.

၅၄၀. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၅၄၁. အနာပတ္တိ ပမာဏိကံ ကရောတိ၊ ဦနကံ ကရောတိ၊ အညေန ကတံ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ပဋိလဘိတွာ ဆိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဝိတာနံ ဝါ ဘူမတ္ထရဏံ ဝါ သာဏိပါကာရံ ဝါ ဘိသိံ ဝါ ဗိဗ္ဗောဟနံ ဝါ ကရောတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

၉. ဝဿိကသာဋိကာသိက္ခာပဒံ

၅၄၂. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ ဝဿိကသာဋိကာ အနုညာတာ ဟောတိ. ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ – ‘‘ဘဂဝတာ ဝဿိကသာဋိကာ အနုညာတာ’’တိ အပ္ပမာဏိကာယော ဝဿိကသာဋိကာယော ဓာရေန္တိ. ပုရတောပိ ပစ္ဆတောပိ အာကဍ္ဎန္တာ အာဟိဏ္ဍန္တိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အပ္ပမာဏိကာယော ဝဿိကသာဋိကာယော ဓာရေဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပမာဏိကာယော ဝဿိကသာဋိကာယော ဓာရေထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပမာဏိကာယော ဝဿိကသာဋိကာယော ဓာရေဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၅၄၃. ‘‘ဝဿိကသာဋိကံ ပန ဘိက္ခုနာ ကာရယမာနေန ပမာဏိကာ ကာရေတဗ္ဗာ. တတြိဒံ ပမာဏံ – ဒီဃသော ဆ ဝိဒတ္ထိယော၊ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ တိရိယံ အဍ္ဎတေယျာ. တံ အတိက္ကာမယတော ဆေဒနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၅၄၄. ဝဿိကသာဋိကာ နာမ ဝဿာနဿ စတုမာသတ္ထာယ.

ကာရယမာနေနာတိ ကရောန္တော ဝါ ကာရာပေန္တော ဝါ. ပမာဏိကာ ကာရေတဗ္ဗာ. တတြိဒံ ပမာဏံ – ဒီဃသော ဆ ဝိဒတ္ထိယော၊ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ တိရိယံ အဍ္ဎတေယျာ. တံ အတိက္ကာမေတွာ ကရောတိ ဝါ ကာရာပေတိ ဝါ၊ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. ပဋိလာဘေန ဆိန္ဒိတွာ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗံ.

၅၄၅. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၅၄၆. အနာပတ္တိ ပမာဏိကံ ကရောတိ၊ ဦနကံ ကရောတိ၊ အညေန ကတံ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ပဋိလဘိတွာ ဆိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဝိတာနံ ဝါ ဘူမတ္ထရဏံ ဝါ သာဏိပါကာရံ ဝါ ဘိသိံ ဝါ ဗိဗ္ဗောဟနံ ဝါ ကရောတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ဝဿိကသာဋိကာသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

၁၀. နန္ဒသိက္ခာပဒံ

၅၄၇. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ နန္ဒော ဘဂဝတော မာတုစ္ဆာပုတ္တော အဘိရူပေါ ဟောတိ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော စတုရင်္ဂုလောမကော ဘဂဝတာ [ဘဂဝတော (က.)]. သော သုဂတစီဝရပ္ပမာဏံ စီဝရံ ဓာရေတိ. အဒ္ဒသံသု ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ နန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန – ‘‘ဘဂဝါ အာဂစ္ဆတီ’’တိ အာသနာ ဝုဋ္ဌဟန္တိ. တေ ဥပဂတေ ဇာနိတွာ [ဥပဂတံ သဉ္ဇာနိတွာ (သျာ.)၊ ဥပဂတေ သဉ္ဇာနိတွာ (သီ.)] ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ နန္ဒော သုဂတစီဝရပ္ပမာဏံ စီဝရံ ဓာရေဿတီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ နန္ဒ၊ သုဂတစီဝရပ္ပမာဏံ စီဝရံ ဓာရေသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ နန္ဒ၊ သုဂတစီဝရပ္ပမာဏံ စီဝရံ ဓာရေဿသိ! နေတံ၊ နန္ဒ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၅၄၈. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု သုဂတစီဝရပ္ပမာဏံ စီဝရံ ကာရာပေယျ အတိရေကံ ဝါ၊ ဆေဒနကံ ပါစိတ္တိယံ. တတြိဒံ သုဂတဿ သုဂတစီဝရပ္ပမာဏံ – ဒီဃသော နဝ ဝိဒတ္ထိယော၊ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ တိရိယံ ဆ ဝိဒတ္ထိယော. ဣဒံ သုဂတဿ သုဂတစီဝရပ္ပမာဏ’’န္တိ.

၅၄၉. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

သုဂတစီဝရပ္ပမာဏံ [သုဂတစီဝရံ (က.)] နာမ ဒီဃသော နဝ ဝိဒတ္ထိယော၊ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ၊ တိရိယံ ဆ ဝိဒတ္ထိယော.

ကာရာပေယျာတိ ကရောတိ ဝါ ကာရာပေတိ ဝါ၊ ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ. ပဋိလာဘေန ဆိန္ဒိတွာ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗံ.

၅၅၀. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတ္တနာ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ အတ္တနာ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရေဟိ ဝိပ္ပကတံ ပရေဟိ ပရိယောသာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၅၅၁. အနာပတ္တိ ဦနကံ ကရောတိ၊ အညေန ကတံ ပဋိလဘိတွာ ဆိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဝိတာနံ ဝါ ဘူမတ္ထရဏံ ဝါ သာဏိပါကာရံ ဝါ ဘိသိံ ဝါ ဗိဗ္ဗောဟနံ ဝါ ကရောတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

နန္ဒသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

ရတနဝဂ္ဂေါ [ရာဇဝဂ္ဂေါ (သီ.)] နဝမော.