၄. ဘောဇနဝဂ္ဂေါ

၁. အာဝသထပိဏ္ဍသိက္ခာပဒံ

၂၀၃. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယာ အဝိဒူရေ အညတရဿ ပူဂဿ အာဝသထပိဏ္ဍော ပညတ္တော ဟောတိ. ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ ပိဏ္ဍံ အလဘမာနာ အာဝသထံ အဂမံသု. မနုဿာ – ‘‘စိရဿမ္ပိ ဘဒန္တာ အာဂတာ’’တိ တေ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသိံသု. အထ ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဒုတိယမ္ပိ ဒိဝသံ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ဒိဝသံ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ ပိဏ္ဍံ အလဘမာနာ အာဝသထံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိံသု. အထ ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိံ မယံ ကရိဿာမ အာရာမံ ဂန္တွာ! ဟိယျောပိ ဣဓေဝ အာဂန္တဗ္ဗံ ဘဝိဿတီ’’တိ၊ တတ္ထေဝ အနုဝသိတွာ အနုဝသိတွာ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇန္တိ. တိတ္ထိယာ အပသက္ကန္တိ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ အနုဝသိတွာ အနုဝသိတွာ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ! နယိမေသညေဝ အာဝသထပိဏ္ဍော ပညတ္တော၊ သဗ္ဗေသညေဝ အာဝသထပိဏ္ဍော ပညတ္တော’’တိ.

အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အနုဝသိတွာ အနုဝသိတွာ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိဿန္တီတိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုဝသိတွာ အနုဝသိတွာ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ အနုဝသိတွာ အနုဝသိတွာ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ဧကော အာဝသထပိဏ္ဍော ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော. တတော စေ ဥတ္တရိံ ဘုဉ္ဇေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၀၄. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ကောသလေသု ဇနပဒေ သာဝတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တော ယေန အညတရော အာဝသထော တေနုပသင်္ကမိ. မနုဿာ – ‘‘စိရဿမ္ပိ ထေရော အာဂတော’’တိ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘုတ္တာဝိဿ ခရော အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ နာသက္ခိ တမှာ အာဝသထာ ပက္ကမိတုံ. အထ ခေါ တေ မနုဿာ ဒုတိယမ္ပိ ဒိဝသံ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဘုဉ္ဇထ၊ ဘန္တေ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော – ‘‘ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တံ အနုဝသိတွာ အနုဝသိတွာ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ ကုက္ကုစ္စာယန္တော န ပဋိဂ္ဂဟေသိ၊ ဆိန္နဘတ္တော အဟောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ အနုဝသိတွာ အနုဝသိတွာ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၀၅. ‘‘အဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ ဧကော အာဝသထပိဏ္ဍော ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော. တတော စေ ဥတ္တရိ ဘုဉ္ဇေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၂၀၆. အဂိလာနော နာမ သက္ကောတိ တမှာ အာဝသထာ ပက္ကမိတုံ.

ဂိလာနော နာမ န သက္ကောတိ တမှာ အာဝသထာ ပက္ကမိတုံ.

အာဝသထပိဏ္ဍော နာမ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရံ ဘောဇနံ – သာလာယ ဝါ မဏ္ဍပေ ဝါ ရုက္ခမူလေ ဝါ အဇ္ဈောကာသေ ဝါ အနောဒိဿ ယာဝဒတ္ထော ပညတ္တော ဟောတိ. အဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ သကိံ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော. တတော စေ ဥတ္တရိ ‘ဘုဉ္ဇိဿာမီ’တိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၀၇. အဂိလာနော အဂိလာနသညီ တတုတ္တရိ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အဂိလာနော ဝေမတိကော တတုတ္တရိ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အဂိလာနော ဂိလာနသညီ တတုတ္တရိံ အာဝသထပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ဂိလာနော အဂိလာနသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဂိလာနော ဝေမတိကော အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဂိလာနော ဂိလာနသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၀၈. အနာပတ္တိ ဂိလာနဿ၊ အဂိလာနော သကိံ ဘုဉ္ဇတိ၊ ဂစ္ဆန္တော၊ ဝါ အာဂစ္ဆန္တော ဝါ ဘုဉ္ဇတိ၊ သာမိကာ နိမန္တေတွာ ဘောဇေန္တိ၊ ဩဒိဿ ပညတ္တော ဟောတိ၊ န ယာဝဒတ္ထော ပညတ္တော ဟောတိ၊ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထ အနာပတ္တိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

အာဝသထပိဏ္ဍသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

၂. ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၀၉. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဒေဝဒတ္တော ပရိဟီနလာဘသက္ကာရော သပရိသော ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇတိ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ! ကဿ သမ္ပန္နံ န မနာပံ၊ ကဿ သာဒုံ န ရုစ္စတီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဒေဝဒတ္တော သပရိသော ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇိဿတီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဒေဝဒတ္တ၊ သပရိသော ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ သပရိသော ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇိဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ဂဏဘောဇနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၁၀. တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ ဂိလာနေ ဘိက္ခူ ဘတ္တေန နိမန္တေန္တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ – ‘‘ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ဂဏဘောဇန’’န္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ ဂဏဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ဂဏဘောဇနေ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၁၁. တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ စီဝရဒါနသမယေ သစီဝရဘတ္တံ ပဋိယာဒေတွာ ဘိက္ခူ နိမန္တေန္တိ – ‘‘ဘောဇေတွာ စီဝရေန အစ္ဆာဒေဿာမာ’’တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ – ‘‘ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ဂဏဘောဇန’’န္တိ. စီဝရံ ပရိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စီဝရဒါနသမယေ ဂဏဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ဂဏဘောဇနေ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော၊ စီဝရဒါနသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၁၂. တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ စီဝရကာရကေ ဘိက္ခူ ဘတ္တေန နိမန္တေန္တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ – ‘‘ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ဂဏဘောဇန’’န္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စီဝရကာရသမယေ ဂဏဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ဂဏဘောဇနေ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော၊ စီဝရဒါနသမယော၊ စီဝရကာရသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၁၃. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မနုဿေဟိ သဒ္ဓိံ အဒ္ဓါနံ ဂစ္ဆန္တိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တေ မနုဿေ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မုဟုတ္တံ၊ အာဝုသော၊ အာဂမေထ၊ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’’တိ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဣဓေဝ၊ ဘန္တေ၊ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ – ‘‘ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ဂဏဘောဇန’’န္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဒ္ဓါနဂမနသမယေ ဂဏဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ဂဏဘောဇနေ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော၊ စီဝရဒါနသမယော၊ စီဝရကာရသမယော၊ အဒ္ဓါနဂမနသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၁၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မနုဿေဟိ သဒ္ဓိံ နာဝါယ ဂစ္ဆန္တိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တေ မနုဿေ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မုဟုတ္တံ၊ အာဝုသော၊ တီရံ ဥပနေထ၊ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’’တိ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဣဓေဝ၊ ဘန္တေ၊ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ – ‘‘ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ဂဏဘောဇန’’န္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နာဝါဘိရုဟနသမယေ ဂဏဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ဂဏဘောဇနေ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော၊ စီဝရဒါနသမယော၊ စီဝရကာရသမယော၊ အဒ္ဓါနဂမနသမယော၊ နာဝါဘိရုဟနသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၁၅. တေန ၀ ခေါ ပန သမယေန ဒိသာသု ဝဿံဝုဋ္ဌာ ဘိက္ခူ ရာဇဂဟံ အာဂစ္ဆန္တိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. မနုဿာ နာနာဝေရဇ္ဇကေ ဘိက္ခူ ပဿိတွာ ဘတ္တေန နိမန္တေန္တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ – ‘‘ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ဂဏဘောဇန’’န္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာသမယေ ဂဏဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ဂဏဘောဇနေ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော၊ စီဝရဒါနသမယော၊ စီဝရကာရသမယော၊ အဒ္ဓါနဂမနသမယော၊ နာဝါဘိရုဟနသမယော၊ မဟာသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၁၆. တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ ဉာတိသာလောဟိတော အာဇီဝကေသု ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ. အထ ခေါ သော အာဇီဝကော ယေန ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ မာဂဓံ သေနိယံ ဗိမ္ဗိသာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗပါသဏ္ဍိကဘတ္တံ ကာတု’’န္တိ. ‘‘သစေ တွံ၊ ဘန္တေ၊ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဌမံ ဘောဇေယျာသိ’’. ‘‘ဧဝံ ကရေယျာမီ’’တိ. အထ ခေါ သော အာဇီဝကော ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ – ‘‘အဓိဝါသေန္တု မေ ဘိက္ခူ သွာတနာယ ဘတ္တ’’န္တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ – ‘‘ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ဂဏဘောဇန’’န္တိ. အထ ခေါ သော အာဇီဝကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ၊ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သော အာဇီဝကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဝမ္ပိ ဂေါတမော ပဗ္ဗဇိတော၊ အဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇိတော၊ အရဟတိ ပဗ္ဗဇိတော ပဗ္ဗဇိတဿ ပိဏ္ဍံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ. အဓိဝါသေတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ သော အာဇီဝကော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏဘတ္တသမယေ ဂဏဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၁၇. ဂဏဘောဇနေ ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော၊ စီဝရဒါနသမယော၊ စီဝရကာရသမယော၊ အဒ္ဓါနဂမနသမယော၊ နာဝါဘိရုဟနသမယော၊ မဟာသမယော၊ သမဏဘတ္တသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

၂၁၈. ဂဏဘောဇနံ နာမ ယတ္ထ စတ္တာရော ဘိက္ခူ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရေန ဘောဇနေန နိမန္တိတာ ဘုဉ္ဇန္တိ. ဧတံ ဂဏဘောဇနံ နာမ.

အညတြ သမယာတိ ဌပေတွာ သမယံ.

ဂိလာနသမယော နာမ အန္တမသော ပါဒါပိ ဖလိတာ [ဖာလိတာ (သျာ. က.)] ဟောန္တိ. ‘‘ဂိလာနသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

စီဝရဒါနသမယော နာမ အနတ္ထတေ ကထိနေ ဝဿာနဿ ပစ္ဆိမော မာသော၊ အတ္ထတေ ကထိနေ ပဉ္စမာသာ. ‘‘စီဝရဒါနသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

စီဝရကာရသမယော နာမ စီဝရေ ကယိရမာနေ. ‘‘စီဝရကာရသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

အဒ္ဓါနဂမနသမယော နာမ ‘‘အဒ္ဓယောဇနံ ဂစ္ဆိဿာမီ’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဂစ္ဆန္တေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဂတေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

နာဝါဘိရုဟနသမယော နာမ ‘‘နာဝံ အဘိရုဟိဿာမီ’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ အာရုဠှေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဩရုဠှေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

မဟာသမယော နာမ ယတ္ထ ဒွေ တယော ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ယာပေန္တိ၊ စတုတ္ထေ အာဂတေ န ယာပေန္တိ. ‘‘မဟာသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

သမဏဘတ္တသမယော နာမ ယော ကောစိ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နော ဘတ္တံ ကရောတိ. ‘‘သမဏဘတ္တသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

‘‘အညတြ သမယာ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၁၉. ဂဏဘောဇနေ ဂဏဘောဇနသညီ၊ အညတြ သမယာ၊ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဂဏဘောဇနေ ဝေမတိကော၊ အညတြ သမယာ၊ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဂဏဘောဇနေ နဂဏဘောဇနသညီ၊ အညတြ သမယာ၊ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

နဂဏဘောဇနေ ဂဏဘောဇနသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. နဂဏဘောဇနေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. နဂဏဘောဇနေ နဂဏဘောဇနသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၂၀. အနာပတ္တိ သမယေ၊ ဒွေ တယော ဧကတော ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဧကတော သန္နိပတိတွာ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ နိစ္စဘတ္တံ၊ သလာကဘတ္တံ၊ ပက္ခိကံ၊ ဥပေါသထိကံ၊ ပါဋိပဒိကံ၊ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထ အနာပတ္တိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

၃. ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၂၁. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလိယံ ပဏီတာနံ ဘတ္တာနံ ဘတ္တပဋိပါဋိ အဓိဋ္ဌိတာ ဟောတိ. အထ ခေါ အညတရဿ ဒလိဒ္ဒဿ ကမ္မကာရဿ [ကမ္မကရဿ (သီ.)] ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ ဣဒံ ဩရကံ ဘဝိဿတိ ယထယိမေ မနုဿာ သက္ကစ္စံ ဘတ္တံ ကရောန္တိ၊ ယံနူနာဟမ္ပိ ဘတ္တံ ကရေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ ကမ္မကာရော ယေန ကိရပတိကော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ကိရပတိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ အယျပုတ္တ၊ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ ဘတ္တံ ကာတုံ. ဒေဟိ မေ ဝေတန’’န္တိ. သောပိ ခေါ ကိရပတိကော သဒ္ဓေါ ဟောတိ ပသန္နော. အထ ခေါ သော ကိရပတိကော တဿ ဒလိဒ္ဒဿ ကမ္မကာရဿ အဗ္ဘာတိရေကံ [အတိရေကံ (သျာ.)] ဝေတနံ အဒါသိ. အထ ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ ကမ္မကာရော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ ကမ္မကာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. ‘‘မဟာ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဘိက္ခုသံဃော. ဇာနာဟီ’’တိ. ‘‘ဟောတု [ဟောတု မေ (က.)] ဘန္တေ၊ မဟာ ဘိက္ခုသံဃော. ဗဟူ မေ ဗဒရာ ပဋိယတ္တာ ဗဒရမိဿေန ပေယျာ ပရိပူရိဿန္တီ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

အထ ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ ကမ္မကာရော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ – ‘‘ဒလိဒ္ဒေန ကိရ ကမ္မကာရေန သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော နိမန္တိတော၊ ဗဒရမိဿေန ပေယျာ ပရိပူရိဿန္တီ’’တိ. တေ ကာလဿေဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဘုဉ္ဇိံသု. အဿောသုံ ခေါ မနုဿာ – ‘‘ဒလိဒ္ဒေန ကိရ ကမ္မကာရေန ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော နိမန္တိတော’’တိ. တေ ဒလိဒ္ဒဿ ကမ္မကာရဿ ပဟူတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ အဘိဟရိံသု. အထ ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ ကမ္မကာရော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော၊ ဘန္တေ၊ နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန တဿ ဒလိဒ္ဒဿ ကမ္မကာရဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ ကမ္မကာရော ဘတ္တဂ္ဂေ ဘိက္ခူ ပရိဝိသတိ. ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ထောကံ၊ အာဝုသော၊ ဒေဟိ. ထောကံ၊ အာဝုသော၊ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘မာ ခေါ တုမှေ၊ ဘန္တေ၊ ‘အယံ ဒလိဒ္ဒေါ ကမ္မကာရော’တိ ထောကံ ထောကံ ပဋိဂ္ဂဏှိတ္ထ. ပဟူတံ မေ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယတ္တံ.

ပဋိဂ္ဂဏှထ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝဒတ္ထ’’န္တိ. ‘‘န ခေါ မယံ၊ အာဝုသော၊ ဧတံကာရဏာ ထောကံ ထောကံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. အပိစ၊ မယံ ကာလဿေဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဘုဉ္ဇိမှာ၊ တေန မယံ ထောကံ ထောကံ ပဋိဂ္ဂဏှာမာ’’တိ.

အထ ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ ကမ္မကာရော ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘဒန္တာ မယာ နိမန္တိတာ အညတြ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ! န စာဟံ ပဋိဗလော ယာဝဒတ္ထံ ဒါတု’’န္တိ? အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တဿ ဒလိဒ္ဒဿ ကမ္မကာရဿ ဥဇ္ဈာယန္တဿ ခိယျန္တဿ ဝိပါစေန္တဿ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခူ အညတြ နိမန္တိတာ အညတြ ဘုဉ္ဇိဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ အညတြ နိမန္တိတာ အညတြ ဘုဉ္ဇန္တီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသာ အညတြ နိမန္တိတာ အညတြ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ! နေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ပရမ္ပရဘောဇနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၂၂. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဂိလာနော ဟောတိ. အညတရော ဘိက္ခု ပိဏ္ဍပါတံ အာဒါယ ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘုဉ္ဇာဟိ၊ အာဝုသော’’တိ. ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ အတ္ထိ မေ ဘတ္တပစ္စာသာ’’တိ. တဿ ဘိက္ခုနော ပိဏ္ဍပါတော ဥဿူရေ [ဥဿူရေန (က.)] အာဟရီယိတ္ထ. သော ဘိက္ခု န စိတ္တရူပံ ဘုဉ္ဇိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ ပရမ္ပရဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ပရမ္ပရဘောဇနေ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၂၃. တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ စီဝရဒါနသမယေ သစီဝရဘတ္တံ ပဋိယာဒေတွာ [ပဋိယာဒါပေတွာ (ဣတိပိ)] ဘိက္ခူ နိမန္တေန္တိ – ‘‘ဘောဇေတွာ စီဝရေန အစ္ဆာဒေဿာမာ’’တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ – ‘‘ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ပရမ္ပရဘောဇန’’န္တိ. စီဝရံ ပရိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စီဝရဒါနသမယေ ပရမ္ပရဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ပရမ္ပရဘောဇနေ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော၊ စီဝရဒါနသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၂၄. တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ စီဝရကာရကေ ဘိက္ခူ ဘတ္တေန နိမန္တေန္တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ – ‘‘ပဋိက္ခိတ္တံ ဘဂဝတာ ပရမ္ပရဘောဇန’’န္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စီဝရကာရသမယေ ပရမ္ပရဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၂၅. ‘‘ပရမ္ပရဘောဇနေ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. ဂိလာနသမယော၊ စီဝရဒါနသမယော၊ စီဝရကာရသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၂၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ပစ္ဆာသမဏေန ယေန အညတရံ ကုလံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ တေ မနုဿာ ဘဂဝတော စ အာယသ္မတော စ အာနန္ဒဿ ဘောဇနံ အဒံသု. အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကုက္ကုစ္စာယန္တော န ပဋိဂ္ဂဏှာတိ. ‘‘ဂဏှာဟိ [ပတိဂဏှာဟိ (သီ.)]၊ အာနန္ဒာ’’တိ. ‘‘အလံ၊ ဘဂဝါ၊ အတ္ထိ မေ ဘတ္တပစ္စာသာ’’တိ. ‘‘တေနဟာနန္ဒ၊ ဝိကပ္ပေတွာ ဂဏှာဟီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိကပ္ပေတွာ [ဘတ္တပစ္စာသံ ဝိကပ္ပေတွာ (သျာ.)] ပရမ္ပရဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိကပ္ပေတဗ္ဗံ – ‘မယှံ ဘတ္တပစ္စာသံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဒမ္မီ’’’တိ.

၂၂၇. ပရမ္ပရဘောဇနံ နာမ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရေန ဘောဇနေန နိမန္တိတော၊ တံ ဌပေတွာ အညံ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ၊ ဧတံ ပရမ္ပရဘောဇနံ နာမ.

အညတြ သမယာတိ ဌပေတွာ သမယံ.

ဂိလာနသမယော နာမ န သက္ကောတိ ဧကာသနေ နိသိန္နော ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ‘‘ဂိလာနသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

စီဝရဒါနသမယော နာမ အနတ္ထတေ ကထိနေ ဝဿာနဿ ပစ္ဆိမော မာသော၊ အတ္ထတေ ကထိနေ ပဉ္စ မာသာ. ‘‘စီဝရဒါနသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

စီဝရကာရသမယော နာမ စီဝရေ ကယိရမာနေ. ‘‘စီဝရကာရသမယော’’တိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ.

‘‘အညတြ သမယာ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၂၈. ပရမ္ပရဘောဇနေ ပရမ္ပရဘောဇနသညီ၊ အညတြ သမယာ၊ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရမ္ပရဘောဇနေ ဝေမတိကော၊ အညတြ သမယာ၊ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပရမ္ပရဘောဇနေ နပရမ္ပရဘောဇနသညီ၊ အညတြ သမယာ၊ ဘုဉ္ဇတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

နပရမ္ပရဘောဇနေ ပရမ္ပရဘောဇနသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. နပရမ္ပရဘောဇနေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. နပရမ္ပရဘောဇနေ နပရမ္ပရဘောဇနသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၂၉. အနာပတ္တိ သမယေ၊ ဝိကပ္ပေတွာ ဘုဉ္ဇတိ၊ ဒွေ တယော နိမန္တနေ ဧကတော ဘုဉ္ဇတိ၊ နိမန္တနပဋိပါဋိယာ ဘုဉ္ဇတိ၊ သကလေန ဂါမေန နိမန္တိတော တသ္မိံ ဂါမေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇတိ၊ သကလေန ပူဂေန နိမန္တိတော တသ္မိံ ပူဂေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဘုဉ္ဇတိ၊ နိမန္တိယမာနော ဘိက္ခံ ဂဟေဿာမီတိ ဘဏတိ၊ နိစ္စဘတ္တေ၊ သလာကဘတ္တေ၊ ပက္ခိကေ၊ ဥပေါသထိကေ၊ ပါဋိပဒိကေ၊ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ ဌပေတွာ သဗ္ဗတ္ထ အနာပတ္တိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

၄. ကာဏမာတုသိက္ခာပဒံ

၂၃၀. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကာဏမာတာ ဥပါသိကာ သဒ္ဓါ ဟောတိ ပသန္နာ. ကာဏာ ဂါမကေ အညတရဿ ပုရိသဿ ဒိန္နာ ဟောတိ. အထ ခေါ ကာဏာ မာတုဃရံ အဂမာသိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ ကာဏာယ သာမိကော ကာဏာယ သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ – ‘‘အာဂစ္ဆတု ကာဏာ၊ ဣစ္ဆာမိ ကာဏာယ အာဂတ’’န္တိ. အထ ခေါ ကာဏမာတာ ဥပါသိကာ ‘‘ကိသ္မိံ ဝိယ ရိတ္တဟတ္ထံ ဂန္တု’’န္တိ ပူဝံ [ပူပံ (ဏွာဒိ)] ပစိ. ပက္ကေ ပူဝေ အညတရော ပိဏ္ဍစာရိကော ဘိက္ခု ကာဏမာတာယ ဥပါသိကာယ နိဝေသနံ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ကာဏမာတာ ဥပါသိကာ တဿ ဘိက္ခုနော ပူဝံ ဒါပေသိ. သော နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ. တဿပိ ပူဝံ ဒါပေသိ. သောပိ နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ. တဿပိ ပူဝံ ဒါပေသိ. ယထာပဋိယတ္တံ ပူဝံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ကာဏာယ သာမိကော ကာဏာယ သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ – ‘‘အာဂစ္ဆတု ကာဏာ၊ ဣစ္ဆာမိ ကာဏာယ အာဂတ’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ကာဏမာတာ ဥပါသိကာ ‘‘ကိသ္မိံ ဝိယ ရိတ္တဟတ္တံ ဂန္တု’’န္တိ ပူဝံ ပစိ. ပက္ကေ ပူဝေ အညတရော ပိဏ္ဍစာရိကော ဘိက္ခု ကာဏမာတာယ ဥပါသိကာယ နိဝေသနံ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ကာဏမာတာ ဥပါသိကာ တဿ ဘိက္ခုနော ပူဝံ ဒါပေသိ. သော နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ. တဿပိ ပူဝံ ဒါပေသိ. သောပိ နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ. တဿပိ ပူဝံ ဒါပေသိ. ယထာပဋိယတ္တံ ပူဝံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ကာဏာယ သာမိကော ကာဏာယ သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ – ‘‘အာဂစ္ဆတု ကာဏာ၊ ဣစ္ဆာမိ ကာဏာယ အာဂတံ. သစေ ကာဏာ နာဂစ္ဆိဿတိ၊ အဟံ အညံ ပဇာပတိံ အာနေဿာမီ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ကာဏမာတာ ဥပါသိကာ ကိသ္မိံ ဝိယ ရိတ္တဟတ္ထံ ဂန္တုန္တိ ပူဝံ ပစိ. ပက္ကေ ပူဝေ အညတရော ပိဏ္ဍစာရိကော ဘိက္ခု ကာဏမာတာယ ဥပါသိကာယ နိဝေသနံ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ကာဏမာတာ ဥပါသိကာ တဿ ဘိက္ခုနော ပူဝံ ဒါပေသိ. သော နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ. တဿပိ ပူဝံ ဒါပေသိ. သောပိ နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ. တဿပိ ပူဝံ ဒါပေသိ. ယထာပဋိယတ္တံ ပူဝံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ. အထ ခေါ ကာဏာယ သာမိကော အညံ ပဇာပတိံ အာနေသိ.

အဿောသိ ခေါ ကာဏာ – ‘‘တေန ကိရ ပုရိသေန အညာ ပဇာပတိ အာနီတာ’’တိ. သာ ရောဒန္တီ အဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ကာဏမာတာယ ဥပါသိကာယ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ ကာဏမာတာ ဥပါသိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ကာဏမာတရံ ဥပါသိကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဿာယံ ကာဏာ ရောဒတီ’’တိ? အထ ခေါ ကာဏမာတာ ဥပါသိကာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာဏမာတရံ ဥပါသိကံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

၂၃၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော သတ္ထော ရာဇဂဟာ ပဋိယာလောကံ ဂန္တုကာမော ဟောတိ. အညတရော ပိဏ္ဍစာရိကော ဘိက္ခု တံ သတ္ထံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အညတရော ဥပါသကော တဿ ဘိက္ခုနော သတ္တုံ ဒါပေသိ. သော နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ. တဿပိ သတ္တုံ ဒါပေသိ. သော နိက္ခမိတွာ အညဿ အာစိက္ခိ. တဿပိ သတ္တုံ ဒါပေသိ. ယထာပဋိယတ္တံ ပါထေယျံ ပရိက္ခယံ အဂမာသိ. အထ ခေါ သော ဥပါသကော တေ မနုဿေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဇ္ဇဏှော၊ အယျာ၊ အာဂမေထ၊ ယထာပဋိယတ္တံ ပါထေယျံ အယျာနံ ဒိန္နံ. ပါထေယျံ ပဋိယာဒေဿာမီ’’တိ. ‘‘နာယျော [နာယျ (သျာ.)] သက္ကာ အာဂမေတုံ၊ ပယာတော သတ္ထော’’တိ အဂမံသု. အထ ခေါ တဿ ဥပါသကဿ ပါထေယျံ ပဋိယာဒေတွာ ပစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တဿ စောရာ အစ္ဆိန္ဒိံသု. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ပဋိဂ္ဂဟေဿန္တိ! အယံ ဣမေသံ ဒတွာ ပစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တော စောရေဟိ အစ္ဆိန္နော’’တိ. အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညပေဿာမိ ဒသ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ – သံဃသုဋ္ဌုတာယ၊ သံဃဖာသုတာယ။ပေ။ ဝိနယာနုဂ္ဂဟာယ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၃၂. ‘‘ဘိက္ခုံ ပနေဝ ကုလံ ဥပဂတံ ပူဝေဟိ ဝါ မန္ထေဟိ ဝါ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေယျ၊ အာကင်္ခမာနေန ဘိက္ခုနာ ဒွတ္တိပတ္တပူရာ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ တတော စေ ဥတ္တရိ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ ပါစိတ္တိယံ. ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ တတော နီဟရိတွာ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သံဝိဘဇိတဗ္ဗံ. အယံ တတ္ထ သာမီစီ’’တိ.

၂၃၃. ဘိက္ခုံ ပနေဝ ကုလံ ဥပဂတန္တိ ကုလံ နာမ စတ္တာရိ ကုလာနိ – ခတ္တိယကုလံ၊ ဗြာဟ္မဏကုလံ၊ ဝေဿကုလံ၊ သုဒ္ဒကုလံ.

ဥပဂတန္တိ တတ္ထ ဂတံ.

ပူဝံ နာမ ယံကိဉ္စိ ပဟေဏကတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ.

မန္ထံ နာမ ယံကိဉ္စိ ပါထေယျတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ.

အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေယျာတိ ယာဝတကံ ဣစ္ဆသိ တာဝတကံ ဂဏှာဟီတိ.

အာကင်္ခမာနေနာတိ ဣစ္ဆမာနေန.

ဒွတ္တိပတ္တပူရာ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာတိ ဒွေတယော ပတ္တပူရာ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗာ.

တတော စေ ဥတ္တရိ ပဋိဂဏှေယျာတိ တတုတ္တရိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ တတော နိက္ခမန္တေန ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘‘အမုတြ မယာ ဒွတ္တိပတ္တပူရာ ပဋိဂ္ဂဟိတာ၊ မာ ခေါ တတ္ထ ပဋိဂ္ဂဏှီ’’တိ. သစေ ပဿိတွာ န အာစိက္ခတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. သစေ အာစိက္ခိတေ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ.

တတော နီဟရိတွာ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သံဝိဘဇိတဗ္ဗန္တိ ပဋိက္ကမနံ နီဟရိတွာ သံဝိဘဇိတဗ္ဗံ.

အယံ တတ္ထ သာမီစီတိ အယံ တတ္ထ အနုဓမ္မတာ.

၂၃၄. အတိရေကဒွတ္တိပတ္တပူရေ အတိရေကသညီ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတိရေကဒွတ္တိပတ္တပူရေ ဝေမတိကော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတိရေကဒွတ္တိပတ္တပူရေ ဦနကသညီ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ဦနကဒွတ္တိပတ္တပူရေ အတိရေကသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဦနကဒွတ္တိပတ္တပူရေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဦနကဒွတ္တိပတ္တပူရေ ဦနကသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၃၅. အနာပတ္တိ ဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ ဦနကဒွတ္တိပတ္တပူရေ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ န ပဟေဏကတ္ထာယ န ပါထေယျတ္ထာယ ပဋိယတ္တံ ဒေန္တိ၊ ပဟေဏကတ္ထာယ ဝါ ပါထေယျတ္ထာယ ဝါ ပဋိယတ္တသေသကံ ဒေန္တိ၊ ဂမနေ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေ ဒေန္တိ၊ ဉာတကာနံ ပဝါရိတာနံ၊ အညဿတ္ထာယ၊ အတ္တနော ဓနေန၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ကာဏမာတုသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

၅. ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒံ

၂၃၆. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဗြာဟ္မဏော ဘိက္ခူ နိမန္တေတွာ ဘောဇေသိ. ဘိက္ခူ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတာ ဉာတိကုလာနိ ဂန္တွာ ဧကစ္စေ ဘုဉ္ဇိံသု ဧကစ္စေ ပိဏ္ဍပါတံ အာဒါယ အဂမံသု. အထ ခေါ သော ဗြာဟ္မဏော ပဋိဝိဿကေ [ပဋိဝိသကေ (ယောဇနာ)] ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘိက္ခူ မယာ အယျာ သန္တပ္ပိတာ. ဧထ၊ တုမှေပိ သန္တပ္ပေဿာမီ’’တိ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကိံ တွံ၊ အယျော [အယျ (သျာ.)]၊ အမှေ သန္တပ္ပေဿသိ? ယေပိ တယာ နိမန္တိတာ တေပိ အမှာကံ ဃရာနိ အာဂန္တွာ ဧကစ္စေ ဘုဉ္ဇိံသု ဧကစ္စေ ပိဏ္ဍပါတံ အာဒါယ အဂမံသူ’’တိ!

အထ ခေါ သော ဗြာဟ္မဏော ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘဒန္တာ အမှာကံ ဃရေ ဘုဉ္ဇိတွာ အညတြ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ! န စာဟံ ပဋိဗလော ယာဝဒတ္ထံ ဒါတု’’န္တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဥဇ္ဈာယန္တဿ ခိယျန္တဿ ဝိပါစေန္တဿ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခူ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတာ အညတြ ဘုဉ္ဇိဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတာ အညတြ ဘုဉ္ဇန္တီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသာ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတာ အညတြ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ! နေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒေယျ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျ ဝါ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၃၇. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဂိလာနာနံ ဘိက္ခူနံ ပဏီတေ ပိဏ္ဍပါတေ နီဟရန္တိ. ဂိလာနာ န စိတ္တရူပံ ဘုဉ္ဇန္တိ. တာနိ ဘိက္ခူ ဆဋ္ဋေန္တိ. အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ ဥစ္စာသဒ္ဒံ မဟာသဒ္ဒံ ကာကောရဝသဒ္ဒံ. သုတွာန အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ သော၊ အာနန္ဒ၊ ဥစ္စာသဒ္ဒေါ မဟာသဒ္ဒေါ ကာကောရဝသဒ္ဒေါ’’တိ? အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ‘‘ဘုဉ္ဇေယျုံ ပနာနန္ဒ၊ ဘိက္ခူ ဂိလာနာတိရိတ္တ’’န္တိ. ‘‘န ဘုဉ္ဇေယျုံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိလာနဿ စ အဂိလာနဿ စ အတိရိတ္တံ ဘုဉ္ဇိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတိရိတ္တံ ကာတဗ္ဗံ – ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၃၈. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော အနတိရိတ္တံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒေယျ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျ ဝါ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၂၃၉. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

ဘုတ္တာဝီ နာမ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရံ ဘောဇနံ အန္တမသော ကုသဂ္ဂေနပိ ဘုတ္တံ ဟောတိ.

ပဝါရိတော နာမ အသနံ ပညာယတိ၊ ဘောဇနံ ပညာယတိ၊ ဟတ္ထပါသေ ဌိတော အဘိဟရတိ၊ ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတိ.

အနတိရိတ္တံ နာမ အကပ္ပိယကတံ ဟောတိ၊ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကတံ ဟောတိ၊ အနုစ္စာရိတကတံ ဟောတိ၊ အဟတ္ထပါသေ ကတံ ဟောတိ၊ အဘုတ္တာဝိနာ ကတံ ဟောတိ၊ ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အာသနာ ဝုဋ္ဌိတေန ကတံ ဟောတိ၊ ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗန္တိ အဝုတ္တံ ဟောတိ၊ န ဂိလာနာတိရိတ္တံ ဟောတိ’’ – ဧတံ အနတိရိတ္တံ နာမ.

အတိရိတ္တံ နာမ ကပ္ပိယကတံ ဟောတိ၊ ပဋိဂ္ဂဟိတကတံ ဟောတိ၊ ဥစ္စာရိတကတံ ဟောတိ၊ ဟတ္ထပါသေ ကတံ ဟောတိ၊ ဘုတ္တာဝိနာ ကတံ ဟောတိ၊ ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အာသနာ အဝုဋ္ဌိတေန ကတံ ဟောတိ၊ ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဂိလာနာတိရိတ္တံ ဟောတိ – ဧတံ အတိရိတ္တံ နာမ.

ခါဒနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ – ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ ဌပေတွာ အဝသေသံ ခါဒနီယံ နာမ.

ဘောဇနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ – ဩဒနော၊ ကုမ္မာသော၊ သတ္တု၊ မစ္ဆော၊ မံသံ.

‘‘ခါဒိဿာမိ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၄၀. အနတိရိတ္တေ အနတိရိတ္တသညီ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒတိ ဝါ ဘုဉ္ဇတိ ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အနတိရိတ္တေ ဝေမတိကော ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒတိ ဝါ ဘုဉ္ဇတိ ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အနတိရိတ္တေ အတိရိတ္တသညီ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒတိ ဝါ ဘုဉ္ဇတိ ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ အာဟာရတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အတိရိတ္တေ အနတိရိတ္တသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အတိရိတ္တေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အတိရိတ္တေ အတိရိတ္တသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၄၁. အနာပတ္တိ အတိရိတ္တံ ကာရာပေတွာ ဘုဉ္ဇတိ၊ ‘‘အတိရိတ္တံ ကာရာပေတွာ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အညဿတ္ထာယ ဟရန္တော ဂစ္ဆတိ၊ ဂိလာနဿ သေသကံ ဘုဉ္ဇတိ၊ ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

၆. ဒုတိယပဝါရဏာသိက္ခာပဒံ

၂၄၂. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဒွေ ဘိက္ခူ ကောသလေသု ဇနပဒေ သာဝတ္ထိံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နာ ဟောန္တိ. ဧကော ဘိက္ခု အနာစာရံ အာစရတိ. ဒုတိယော ဘိက္ခု တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာဝုသော၊ ဧဝရူပမကာသိ၊ နေတံ ကပ္ပတီ’’တိ. သော တသ္မိံ ဥပနန္ဓိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ သာဝတ္ထိံ အဂမံသု. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယံ အညတရဿ ပူဂဿ သံဃဘတ္တံ ဟောတိ. ဒုတိယော ဘိက္ခု ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော ဟောတိ. ဥပနဒ္ဓေါ [ဥပနန္ဓော (က.)] ဘိက္ခု ဉာတိကုလံ ဂန္တွာ ပိဏ္ဍပါတံ အာဒါယ ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘုဉ္ဇာဟိ၊ အာဝုသော’’တိ. ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ ပရိပုဏ္ဏောမှီ’’တိ. ‘‘သုန္ဒရော၊ အာဝုသော၊ ပိဏ္ဍပါတော၊ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု တေန ဘိက္ခုနာ နိပ္ပီဠိယမာနော တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဘုဉ္ဇိ. ဥပနဒ္ဓေါ ဘိက္ခု တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တွမ္ပိ [တွံ ဟိ (သျာ.)] နာမ၊ အာဝုသော၊ မံ ဝတ္တဗ္ဗံ မညသိ ယံ တွံ ဘုတ္တာဝီ ပဝါရိတော အနတိရိတ္တံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ. ‘‘နနု၊ အာဝုသော၊ အာစိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘နနု၊ အာဝုသော၊ ပုစ္ဆိတဗ္ဗ’’န္တိ.

အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ ဘုတ္တာဝိံ ပဝါရိတံ အနတိရိတ္တေန ဘောဇနေန အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေဿတီ’’ တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခုံ ဘုတ္တာဝိံ ပဝါရိတံ အနတိရိတ္တေန ဘောဇနေန အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ ဘိက္ခုံ ဘုတ္တာဝိံ ပဝါရိတံ အနတိရိတ္တေန ဘောဇနေန အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၄၃. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ ဘုတ္တာဝိံ ပဝါရိတံ အနတိရိတ္တေန ခါဒနီယေန ဝါ ဘောဇနီယေန ဝါ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေယျ – ‘ဟန္ဒ၊ ဘိက္ခု၊ ခါဒ ဝါ ဘုဉ္ဇ ဝါ’တိ၊ ဇာနံ အာသာဒနာပေက္ခော၊ ဘုတ္တသ္မိံ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၂၄၄. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

ဘိက္ခုန္တိ အညံ ဘိက္ခုံ.

ဘုတ္တာဝီ နာမ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရံ ဘောဇနံ၊ အန္တမသော ကုသဂ္ဂေနပိ ဘုတ္တံ ဟောတိ.

ပဝါရိတော နာမ အသနံ ပညာယတိ၊ ဘောဇနံ ပညာယတိ၊ ဟတ္ထပါသေ ဌိတော အဘိဟရတိ၊ ပဋိက္ခေပေါ ပညာယတိ.

အနတိရိတ္တံ နာမ အကပ္ပိယကတံ ဟောတိ၊ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတကတံ ဟောတိ၊ အနုစ္စာရိတကတံ ဟောတိ၊ အဟတ္ထပါသေ ကတံ ဟောတိ၊ အဘုတ္တာဝိနာ ကတံ ဟောတိ၊ ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အာသနာ ဝုဋ္ဌိတေန ကတံ ဟောတိ၊ ‘‘အလမေတံ သဗ္ဗ’’န္တိ အဝုတ္တံ ဟောတိ၊ န ဂိလာနာတိရိတ္တံ ဟောတိ – ဧတံ အနတိရိတ္တံ နာမ.

ခါဒနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ – ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ ဌပေတွာ အဝသေသံ ခါဒနီယံ နာမ.

ဘောဇနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ – ဩဒနော၊ ကုမ္မာသော၊ သတ္တု၊ မစ္ဆော၊ မံသံ.

အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေယျာတိ ယာဝတကံ ဣစ္ဆသိ တာဝတကံ ဂဏှာဟီတိ.

ဇာနာတိ နာမ သာမံ ဝါ ဇာနာတိ၊ အညေ ဝါ တဿ အာရောစေန္တိ၊ သော ဝါ အာရောစေတိ.

အာသာဒနာပေက္ခောတိ ‘‘ဣမိနာ ဣမံ စောဒေဿာမိ သာရေဿာမိ ပဋိစောဒေဿာမိ ပဋိသာရေဿာမိ မင်္ကု ကရိဿာမီ’’တိ အဘိဟရတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. တဿ ဝစနေန ‘‘ခါဒိဿာမိ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဘောဇနပရိယောသာနေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၄၅. ပဝါရိတေ ပဝါရိတသညီ အနတိရိတ္တေန ခါဒနီယေန ဝါ ဘောဇနီယေန ဝါ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ပဝါရိတေ ဝေမတိကော အနတိရိတ္တေန ခါဒနီယေန ဝါ ဘောဇနီယေန ဝါ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ပဝါရိတေ အပ္ပဝါရိတသညီ အနတိရိတ္တေန ခါဒနီယေန ဝါ ဘောဇနီယေန ဝါ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေတိ၊ အနာပတ္တိ. ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ အာဟာရတ္ထာယ အဘိဟရတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. တဿ ဝစနေန ‘‘ခါဒိဿာမိ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အပ္ပဝါရိတေ ပဝါရိတသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အပ္ပဝါရိတေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အပ္ပဝါရိတေ အပ္ပဝါရိတသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၄၆. အနာပတ္တိ အတိရိတ္တံ ကာရာပေတွာ ဒေတိ၊ ‘‘အတိရိတ္တံ ကာရာပေတွာ ဘုဉ္ဇာဟီ’’တိ ဒေတိ၊ အညဿတ္ထာယ ဟရန္တော ဂစ္ဆာဟီတိ ဒေတိ၊ ဂိလာနဿ သေသကံ ဒေတိ၊ ‘‘ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ ဒေတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ဒုတိယပဝါရဏာသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

၇. ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၄၇. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇော ဟောတိ. သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇံ ဒဿနာယ အဂမံသု. မနုဿာ သတ္တရသဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ပဿိတွာ နဟာပေတွာ ဝိလိမ္ပေတွာ ဘောဇေတွာ ခါဒနီယံ အဒံသု. သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ခါဒနီယံ အာဒါယ အာရာမံ ဂန္တွာ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဂဏှာထာဝုသော၊ ခါဒနီယံ ခါဒထာ’’တိ. ‘‘ကုတော တုမှေဟိ၊ အာဝုသော၊ ခါဒနီယံ လဒ္ဓ’’န္တိ? သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘ကိံ ပန တုမှေ၊ အာဝုသော၊ ဝိကာလေ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇထာ’’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ. ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝိကာလေ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိဿန္တီ’’တိ! အထ ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝိကာလေ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိကာလေ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ ဝိကာလေ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၄၈. ယော ပန ဘိက္ခု ဝိကာလေ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒေယျ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျ ဝါ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၂၄၉. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

ဝိကာလော နာမ မဇ္ဈနှိကေ ဝီတိဝတ္တေ ယာဝ အရုဏုဂ္ဂမနာ.

ခါဒနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ – ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ ဌပေတွာ အဝသေသံ ခါဒနီယံ နာမ.

ဘောဇနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ – ဩဒနော၊ ကုမ္မာသော၊ သတ္တု၊ မစ္ဆော၊ မံသံ.

‘‘ခါဒိဿာမိ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၅၀. ဝိကာလေ ဝိကာလသညီ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒတိ ဝါ ဘုဉ္ဇတိ ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဝိကာလေ ဝေမတိကော ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒတိ ဝါ ဘုဉ္ဇတိ ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဝိကာလေ ကာလသညီ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒတိ ဝါ ဘုဉ္ဇတိ ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ အာဟာရတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အဇ္ဈောဟာရေ အဇ္ဈောဟာရေ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ကာလေ ဝိကာလသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ကာလေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ကာလေ ကာလသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၅၁. အနာပတ္တိ ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

၈. သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒံ