၅. အစေလကဝဂ္ဂေါ

၁. အစေလကသိက္ခာပဒံ

၂၆၉. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ ခါဒနီယံ ဥဿန္နံ ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ‘‘တေနဟာနန္ဒ၊ ဝိဃာသာဒါနံ ပူဝံ ဒေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုဏိတွာ ဝိဃာသာဒေ ပဋိပါဋိယာ နိသီဒါပေတွာ ဧကေကံ ပူဝံ ဒေန္တော အညတရိဿာ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ဧကံ မညမာနော ဒွေ ပူဝေ အဒါသိ. သာမန္တာ ပရိဗ္ဗာဇိကာယော တံ ပရိဗ္ဗာဇိကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဇာရော တေ ဧသော သမဏော’’တိ. ‘‘န မေ သော သမဏော ဇာရော၊ ဧကံ မညမာနော ဒွေ ပူဝေ အဒါသီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧကေကံ ပူဝံ ဒေန္တော တဿာယေဝ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ဧကံ မညမာနော ဒွေ ပူဝေ အဒါသိ. သာမန္တာ ပရိဗ္ဗာဇိကာယော တံ ပရိဗ္ဗာဇိကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဇာရော တေ ဧသော သမဏော’’တိ. ‘‘န မေ သော သမဏော ဇာရော၊ ဧကံ မညမာနော ဒွေ ပူဝေ အဒါသီ’’တိ. ‘‘ဇာရော န ဇာရော’’တိ ဘဏ္ဍိံသု. အညတရောပိ အာဇီဝကော ပရိဝေသနံ အဂမာသိ. အညတရော ဘိက္ခု ပဟူတေန သပ္ပိနာ ဩဒနံ မဒ္ဒိတွာ တဿ အာဇီဝကဿ မဟန္တံ ပိဏ္ဍံ အဒါသိ. အထ ခေါ သော အာဇီဝကော တံ ပိဏ္ဍံ အာဒါယ အဂမာသိ. အညတရော အာဇီဝကော တံ အာဇီဝကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကုတော တယာ၊ အာဝုသော၊ ပိဏ္ဍော လဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘တဿာဝုသော၊ သမဏဿ ဂေါတမဿ မုဏ္ဍဂဟပတိကဿ ပရိဝေသနာယ လဒ္ဓေါ’’တိ.

အဿောသုံ ခေါ ဥပါသကာ တေသံ အာဇီဝကာနံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ. အထ ခေါ တေ ဥပါသကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဥပါသကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣမေ၊ ဘန္တေ၊ တိတ္ထိယာ အဝဏ္ဏကာမာ ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏကာမာ ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏကာမာ သံဃဿ. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ အယျာ တိတ္ထိယာနံ သဟတ္ထာ န ဒဒေယျု’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ ဥပါသကေ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ တေ ဥပါသကာ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညပေဿာမိ ဒသ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ – သံဃသုဋ္ဌုတာယ၊ သံဃဖာသုတာယ ။ပေ။ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ၊ ဝိနယာနုဂ္ဂဟာယ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၇၀. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု အစေလကဿ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ဝါ သဟတ္ထာ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒဒေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၂၇၁. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

အစေလကော နာမ ယော ကောစိ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နော နဂ္ဂေါ.

ပရိဗ္ဗာဇကော နာမ ဘိက္ခုဉ္စ သာမဏေရဉ္စ ဌပေတွာ ယော ကောစိ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နော.

ပရိဗ္ဗာဇိကာ နာမ ဘိက္ခုနိဉ္စ သိက္ခမာနဉ္စ သာမဏေရိဉ္စ ဌပေတွာ ယာ ကာစိ ပရိဗ္ဗာဇိကသမာပန္နာ.

ခါဒနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ – ဥဒကဒန္တပေါနံ ဌပေတွာ အဝသေသံ ခါဒနီယံ နာမ.

ဘောဇနီယံ နာမ ပဉ္စ ဘောဇနာနိ – ဩဒနော၊ ကုမ္မာသော၊ သတ္တု၊ မစ္ဆော၊ မံသံ.

ဒဒေယျာတိ ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ နိဿဂ္ဂိယေန ဝါ ဒေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၇၂. တိတ္ထိယေ တိတ္ထိယသညီ သဟတ္ထာ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. တိတ္ထိယေ ဝေမတိကော သဟတ္ထာ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. တိတ္ထိယေ အတိတ္ထိယသညီ သဟတ္ထာ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ဥဒကဒန္တပေါနံ ဒေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အတိတ္ထိယေ တိတ္ထိယသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အတိတ္ထိယေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အတိတ္ထိယေ အတိတ္ထိယသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၇၃. အနာပတ္တိ ဒါပေတိ န ဒေတိ၊ ဥပနိက္ခိပိတွာ ဒေတိ၊ ဗာဟိရာလေပံ ဒေတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

အစေလကသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

၂. ဥယျောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၇၄. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ဘာတုနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟာဝုသော၊ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိဿာမာ’’တိ. တဿ အဒါပေတွာ ဥယျောဇေသိ – ‘‘ဂစ္ဆာဝုသော၊ န မေ တယာ သဒ္ဓိံ ကထာ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါ ဖာသု ဟောတိ၊ ဧကကဿ မေ ကထာ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါ ဖာသု ဟောတီ’’တိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဥပကဋ္ဌေ ကာလေ နာသက္ခိ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ၊ ပဋိက္ကမနေပိ ဘတ္တဝိဿဂ္ဂံ န သမ္ဘာဝေသိ၊ ဆိန္နဘတ္တော အဟောသိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ဘိက္ခုံ – ‘ဧဟာဝုသော၊ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိဿာမာ’တိ တဿ အဒါပေတွာ ဥယျောဇေဿတီ’’တိ ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဥပနန္ဒ၊ ဘိက္ခုံ – ‘‘ဧဟာဝုသော၊ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိဿာမာ’’တိ တဿ အဒါပေတွာ ဥယျောဇေသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ ဘိက္ခုံ – ‘‘ဧဟာဝုသော၊ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိဿာမာ’’တိ တဿ အဒါပေတွာ ဥယျောဇေဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၇၅. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ – ‘‘ဧဟာဝုသော၊ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိဿာမာ’တိ တဿ ဒါပေတွာ ဝါ အဒါပေတွာ ဝါ ဥယျောဇေယျ – ‘ဂစ္ဆာဝုသော၊ န မေ တယာ သဒ္ဓိံ ကထာ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါ ဖာသု ဟောတိ၊ ဧကကဿ မေ ကထာ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါ ဖာသု ဟောတီ’တိ၊ ဧတဒေဝ ပစ္စယံ ကရိတွာ အနညံ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၂၇၆. ယော ပနာတိ ယော၊ ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

ဘိက္ခုန္တိ အညံ ဘိက္ခုံ.

ဧဟာဝုသော၊ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါတိ ဂါမောပိ နိဂမောပိ နဂရမ္ပိ၊ ဂါမော စေဝ နိဂမော စ.

တဿ ဒါပေတွာတိ ယာဂုံ ဝါ ဘတ္တံ ဝါ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒါပေတွာ.

အဒါပေတွာတိ န ကိဉ္စိ ဒါပေတွာ.

ဥယျောဇေယျာတိ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဟသိတုကာမော ကီဠိတုကာမော ရဟော နိသီဒိတုကာမော အနာစာရံ အာစရိတုကာမော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘‘ဂစ္ဆာဝုသော၊ န မေ တယာ သဒ္ဓိံ ကထာ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါ ဖာသု ဟောတိ၊ ဧကကဿ မေ ကထာ ဝါ နိသဇ္ဇာ ဝါ ဖာသု ဟောတီ’’တိ ဥယျောဇေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဒဿနူပစာရံ ဝါ သဝနူပစာရံ ဝါ ဝိဇဟန္တဿ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဝိဇဟိတေ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ဧတဒေဝ ပစ္စယံ ကရိတွာ အနညန္တိ န အညော ကောစိ ပစ္စယော ဟောတိ ဥယျောဇေတုံ.

၂၇၇. ဥပသမ္ပန္နေ ဥပသမ္ပန္နသညီ ဥယျောဇေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဥပသမ္ပန္နေ ဝေမတိကော ဥယျောဇေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဥပသမ္ပန္နေ အနုပသမ္ပန္နသညီ ဥယျောဇေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ကလိသာသနံ အာရောပေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုပသမ္ပန္နံ ဥယျောဇေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ကလိသာသနံ အာရောပေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုပသမ္ပန္နေ ဥပသမ္ပန္နသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုပသမ္ပန္နေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုပသမ္ပန္နေ အနုပသမ္ပန္နသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ.

၂၇၈. အနာပတ္တိ ‘‘ဥဘော ဧကတော န ယာပေဿာမာ’’တိ ဥယျောဇေတိ၊ ‘‘မဟဂ္ဃံ ဘဏ္ဍံ ပဿိတွာ လောဘဓမ္မံ ဥပ္ပါဒေဿတီ’’တိ ဥယျောဇေတိ၊ ‘‘မာတုဂါမံ ပဿိတွာ အနဘိရတိံ ဥပ္ပါဒေဿတီ’’တိ ဥယျောဇေတိ၊ ‘‘ဂိလာနဿ ဝါ ဩဟိယျကဿ ဝါ ဝိဟာရပါလဿ ဝါ ယာဂုံ ဝါ ဘတ္တံ ဝါ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ နီဟရာ’’တိ ဥယျောဇေတိ၊ န အနာစာရံ အာစရိတုကာမော၊ သတိ ကရဏီယေ ဥယျောဇေတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ဥယျောဇနသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

၃. သဘောဇနသိက္ခာပဒံ

၂၇၉. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော သဟာယကဿ ဃရံ ဂန္တွာ တဿ ပဇာပတိယာ သဒ္ဓိံ သယနိဃရေ [သယနီဃရေ (သျာ.)] နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော ယေနာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥပနန္ဒံ သကျပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော ပဇာပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒဒေဟာယျဿ ဘိက္ခ’’န္တိ. အထ ခေါ သာ ဣတ္ထီ အာယသ္မတော ဥပနန္ဒဿ သကျပုတ္တဿ ဘိက္ခံ အဒါသိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော အာယသ္မန္တံ ဥပနန္ဒံ သကျပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဂစ္ဆထ၊ ဘန္တေ၊ ယတော အယျဿ ဘိက္ခာ ဒိန္နာ’’တိ. အထ ခေါ သာ ဣတ္ထီ သလ္လက္ခေတွာ – ‘‘ပရိယုဋ္ဌိတော အယံ ပုရိသော’’တိ၊ အာယသ္မန္တံ ဥပနန္ဒံ သကျပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိသီဒထ၊ ဘန္တေ၊ မာ အဂမိတ္ထာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော ပုရိသော။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ သော ပုရိသော အာယသ္မန္တံ ဥပနန္ဒံ သကျပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဂစ္ဆထ၊ ဘန္တေ၊ ယတော အယျဿ ဘိက္ခာ ဒိန္နာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သာ ဣတ္ထီ အာယသ္မန္တံ ဥပနန္ဒံ သကျပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိသီဒထ၊ ဘန္တေ၊ မာ အဂမိတ္ထာ’’တိ.

အထ ခေါ သော ပုရိသော နိက္ခမိတွာ ဘိက္ခူ ဥဇ္ဈာပေသိ – ‘‘အယံ၊ ဘန္တေ၊ အယျော ဥပနန္ဒော မယှံ ပဇာပတိယာ သဒ္ဓိံ သယနိဃရေ နိသိန္နော. သော မယာ ဥယျောဇီယမာနော န ဣစ္ဆတိ ဂန္တုံ. ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော သဘောဇနေ ကုလေ အနုပခဇ္ဇ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေဿတီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဥပနန္ဒ၊ သဘောဇနေ ကုလေ အနုပခဇ္ဇ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ သဘောဇနေ ကုလေ အနုပခဇ္ဇ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၈၀. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု သဘောဇနေ ကုလေ အနုပခဇ္ဇ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၂၈၁. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

သဘောဇနံ နာမ ကုလံ ဣတ္ထီ စေဝ ဟောတိ ပုရိသော စ၊ ဣတ္ထီ စ ပုရိသော စ ဥဘော အနိက္ခန္တာ ဟောန္တိ၊ ဥဘော အဝီတရာဂါ.

အနုပခဇ္ဇာတိ အနုပဝိသိတွာ.

နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျာတိ မဟလ္လကေ ဃရေ ပိဋ္ဌသင်္ဃာဋဿ [ပိဋ္ဌိသင်္ဃာဋဿ (သျာ.)] ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ နိသီဒတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ခုဒ္ဒကေ ဃရေ ပိဋ္ဌိဝံသံ အတိက္ကမိတွာ နိသီဒတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၈၂. သယနိဃရေ သယနိဃရသညီ သဘောဇနေ ကုလေ အနုပခဇ္ဇ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. သယနိဃရေ ဝေမတိကော သဘောဇနေ ကုလေ အနုပခဇ္ဇ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. သယနိဃရေ နသယနိဃရသညီ သဘောဇနေ ကုလေ အနုပခဇ္ဇ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

နသယနိဃရေ သယနိဃရသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. နသယနိဃရေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. နသယနိဃရေ နသယနိဃရသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၈၃. အနာပတ္တိ မဟလ္လကေ ဃရေ ပိဋ္ဌသင်္ဃာဋဿ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ နိသီဒတိ၊ ခုဒ္ဒကေ ဃရေ ပိဋ္ဌိဝံသံ အနတိက္ကမိတွာ နိသီဒတိ၊ ဘိက္ခု ဒုတိယော ဟောတိ၊ ဥဘော နိက္ခန္တာ ဟောန္တိ၊ ဥဘော ဝီတရာဂါ၊ နသယနိဃရေ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

သဘောဇနသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

၄. ရဟောပဋိစ္ဆန္နသိက္ခာပဒံ

၂၈၄. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော သဟာယကဿ ဃရံ ဂန္တွာ တဿ ပဇာပတိယာ သဒ္ဓိံ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အယျော ဥပနန္ဒော မယှံ ပဇာပတိယာ သဒ္ဓိံ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေဿတီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တဿ ပုရိသဿ ဥဇ္ဈာယန္တဿ ခိယျန္တဿ ဝိပါစေန္တဿ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေဿတီတိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဥပနန္ဒ၊ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၈၅. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၂၈၆. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

မာတုဂါမော နာမ မနုဿိတ္ထီ၊ န ယက္ခီ န ပေတီ န တိရစ္ဆာနဂတာ၊ အန္တမသော တဒဟုဇာတာပိ ဒါရိကာ၊ ပဂေဝ မဟတ္တရီ.

သဒ္ဓိန္တိ ဧကတော.

[ပါစိ. ၂၀၀၊၂၉၁၊ ပါရာ. ၄၄၅၊၄၅၄] ရဟော နာမ စက္ခုဿ ရဟော သောတဿ ရဟော. စက္ခုဿ ရဟော နာမ န သက္ကာ ဟောတိ အက္ခိံ ဝါ နိခဏီယမာနေ ဘမုကံ ဝါ ဥက္ခိပီယမာနေ သီသံ ဝါ ဥက္ခိပီယမာနေ ပဿိတုံ. သောတဿ ရဟော နာမ န သက္ကာ ဟောတိ ပကတိကထာ သောတုံ.

[ပါရာ. ၄၄၅] ပဋိစ္ဆန္နံ နာမ အာသနံ ကုဋ္ဋေန [ကုဍ္ဍေန (သီ. သျာ.)] ဝါ ကဝါဋေန ဝါ ကိလဉ္ဇေန ဝါ သာဏိပါကာရေန ဝါ ရုက္ခေန ဝါ ထမ္ဘေန ဝါ ကောတ္ထဠိယာ [ကောဋ္ဌဠိယာ (သီ. သျာ.) ကောတ္ထဠိကာယ (က.)] ဝါ၊ ယေန ကေနစိ ပဋိစ္ဆန္နံ ဟောတိ.

နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျာတိ မာတုဂါမေ နိသိန္နေ ဘိက္ခု ဥပနိသိန္နော ဝါ ဟောတိ ဥပနိပန္နော ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဘိက္ခု နိသိန္နေ မာတုဂါမော ဥပနိသိန္နော ဝါ ဟောတိ ဥပနိပန္နော ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဥဘော ဝါ နိသိန္နာ ဟောန္တိ ဥဘော ဝါ နိပန္နာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၈၇. မာတုဂါမေ မာတုဂါမသညီ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. မာတုဂါမေ ဝေမတိကော ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. မာတုဂါမေ အမာတုဂါမသညီ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ယက္ခိယာ ဝါ ပေတိယာ ဝါ ပဏ္ဍကေန ဝါ တိရစ္ဆာနဂတာယ ဝါ မနုဿဝိဂ္ဂဟိတ္ထိယာ ဝါ သဒ္ဓိံ ရဟော ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အမာတုဂါမေ မာတုဂါမသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အမာတုဂါမေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အမာတုဂါမေ အမာတုဂါမသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၈၈. အနာပတ္တိ ယော ကောစိ ဝိညူ ပုရိသော ဒုတိယော ဟောတိ၊ တိဋ္ဌတိ န နိသီဒတိ၊ အရဟောပေက္ခော၊ အညဝိဟိတော နိသီဒတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ရဟောပဋိစ္ဆန္နသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

၅. ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒံ

၂၈၉. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော သဟာယကဿ ဃရံ ဂန္တွာ တဿ ပဇာပတိယာ သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အယျော ဥပနန္ဒော မယှံ ပဇာပတိယာ သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေဿတီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တဿ ပုရိသဿ ဥဇ္ဈာယန္တဿ ခိယျန္တဿ ဝိပါစေန္တဿ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေဿတီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဥပနန္ဒ၊ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပါသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၉၀. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၂၉၁. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

မာတုဂါမော နာမ မနုဿိတ္ထီ၊ န ယက္ခီ န ပေတီ န တိရစ္ဆာနဂတာ၊ ဝိညူ ပဋိဗလာ သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လံ အာဇာနိတုံ.

သဒ္ဓိန္တိ ဧကတော.

ဧကော ဧကာယာတိ ဘိက္ခု စေဝ ဟောတိ မာတုဂါမော စ.

[ပါစိ. ၂၀၀၊၂၈၆၊ ပါရာ. ၄၄၅၊၄၅၄] ရဟော နာမ စက္ခုဿ ရဟော၊ သောတဿ ရဟော. စက္ခုဿ ရဟော နာမ န သက္ကာ ဟောတိ အက္ခိံ ဝါ နိခဏီယမာနေ ဘမုကံ ဝါ ဥက္ခိပီယမာနေ သီသံ ဝါ ဥက္ခိပီယမာနေ ပဿိတုံ. သောတဿ ရဟော နာမ န သက္ကာ ဟောတိ ပကတိကထာ သောတုံ.

နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေယျာတိ မာတုဂါမေ နိသိန္နေ ဘိက္ခု ဥပနိသိန္နော ဝါ ဟောတိ ဥပနိပန္နော ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဘိက္ခု နိသိန္နေ မာတုဂါမော ဥပနိသိန္နော ဝါ ဟောတိ ဥပနိပန္နော ဝါ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဥဘော ဝါ နိသိန္နာ ဟောန္တိ ဥဘော ဝါ နိပန္နာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၂၉၂. မာတုဂါမေ မာတုဂါမသညီ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. မာတုဂါမေ ဝေမတိကော ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. မာတုဂါမေ အမာတုဂါမသညီ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ယက္ခိယာ ဝါ ပေတိယာ ဝါ ပဏ္ဍကေန ဝါ တိရစ္ဆာနဂတမနုဿဝိဂ္ဂဟိတ္ထိယာ ဝါ [တိရစ္ဆာနဂတာယ ဝါ မနုဿဝိဂ္ဂဟိတ္ထိယာ ဝါ (က.)] သဒ္ဓိံ ဧကော ဧကာယ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အမာတုဂါမေ မာတုဂါမသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အမာတုဂါမေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အမာတုဂါမေ အမာတုဂါမသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၂၉၃. အနာပတ္တိ ယော ကောစိ ဝိညူ ပုရိသော ဒုတိယော ဟောတိ၊ တိဋ္ဌတိ န နိသီဒတိ၊ အရဟောပေက္ခော အညဝိဟိတော နိသီဒတိ၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

၆. စာရိတ္တသိက္ခာပဒံ

၂၉၄. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော ဥပနန္ဒဿ သကျပုတ္တဿ ဥပဋ္ဌာကကုလံ အာယသ္မန္တံ ဥပနန္ဒံ သကျပုတ္တံ ဘတ္တေန နိမန္တေသိ. အညေပိ ဘိက္ခူ ဘတ္တေန နိမန္တေသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ပုရေဘတ္တံ၊ ကုလာနိ ပယိရုပါသတိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တေ မနုဿေ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဒေထာဝုသော ဘတ္တ’’န္တိ. ‘‘အာဂမေထ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝါယျော ဥပနန္ဒော အာဂစ္ဆတီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တေ မနုဿေ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဒေထာဝုသော၊ ဘတ္တံ၊ ပုရေ ကာလော အတိက္ကမတီ’’တိ. ‘‘ယမ္ပိ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ဘတ္တံ ကရိမှာ အယျဿ ဥပနန္ဒဿ ကာရဏာ. အာဂမေထ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝါယျော ဥပနန္ဒော အာဂစ္ဆတီ’’တိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ပုရေဘတ္တံ ကုလာနိ ပယိရုပါသိတွာ ဒိဝါ အာဂစ္ဆတိ. ဘိက္ခူ န စိတ္တရူပံ ဘုဉ္ဇိံသု. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော ပုရေဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိဿတီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဥပနန္ဒ၊ နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော ပုရေဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော ပုရေဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော ပုရေဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၉၅. [မဟာဝ. ၂၇၇] တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော ဥပနန္ဒဿ သကျပုတ္တဿ ဥပဋ္ဌာကကုလံ သံဃဿတ္ထာယ ခါဒနီယံ ပါဟေသိ – ‘‘အယျဿ ဥပနန္ဒဿ ဒဿေတွာ သံဃဿ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော ဟောတိ. အထ ခေါ တေ မနုဿာ အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိံသု – ‘‘ကဟံ၊ ဘန္တေ၊ အယျော ဥပနန္ဒော’’တိ? ‘‘ဧသာဝုသော၊ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော’’တိ. ‘‘ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ ခါဒနီယံ အယျဿ ဥပနန္ဒဿ ဒဿေတွာ သံဃဿ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ နိက္ခိပထ ယာဝ ဥပနန္ဒော အာဂစ္ဆတီ’’တိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော – ‘‘ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တံ ပုရေဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတု’’န္တိ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလာနိ ပယိရုပါသိတွာ ဒိဝါ ပဋိက္ကမိ၊ ခါဒနီယံ ဥဿာရိယိတ္ထ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိဿတီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တွံ၊ ဥပနန္ဒ၊ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇသီတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တွံ၊ မောဃပုရိသ၊ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိဿသိ! နေတံ၊ မောဃပုရိသ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော ပုရေဘတ္တံ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၉၆. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ စီဝရဒါနသမယေ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ ကုလာနိ န ပယိရုပါသန္တိ. စီဝရံ ပရိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စီဝရဒါနသမယေ ကုလာနိ ပယိရုပါသိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော ပုရေဘတ္တံ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. စီဝရဒါနသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၉၇. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ စီဝရကမ္မံ ကရောန္တိ၊ အတ္ထော စ ဟောတိ သူစိယာပိ သုတ္တေနပိ သတ္ထကေနပိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ ကုလာနိ န ပယိရုပါသန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စီဝရကာရသမယေ ကုလာနိ ပယိရုပါသိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော ပုရေဘတ္တံ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. စီဝရဒါနသမယော၊ စီဝရကာရသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၂၉၈. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဂိလာနာ ဟောန္တိ၊ အတ္ထော စ ဟောတိ ဘေသဇ္ဇေဟိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ ကုလာနိ န ပယိရုပါသန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သန္တံ ဘိက္ခုံ အာပုစ္ဆာ ကုလာနိ ပယိရုပါသိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၂၉၉. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ပုရေဘတ္တံ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျ၊ အညတြ သမယာ၊ ပါစိတ္တိယံ. တတ္ထာယံ သမယော. စီဝရဒါနသမယော၊ စီဝရကာရသမယော – အယံ တတ္ထ သမယော’’တိ.

၃၀၀. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

နိမန္တိတော နာမ ပဉ္စန္နံ ဘောဇနာနံ အညတရေန ဘောဇနေန နိမန္တိတော.

သဘတ္တော နာမ ယေန နိမန္တိတော တေန သဘတ္တော.

သန္တံ နာမ ဘိက္ခုံ သက္ကာ ဟောတိ အာပုစ္ဆာ ပဝိသိတုံ.

အသန္တံ နာမ ဘိက္ခုံ န သက္ကာ ဟောတိ အာပုစ္ဆာ ပဝိသိတုံ.

ပုရေဘတ္တံ နာမ ယေန နိမန္တိတော တံ အဘုတ္တာဝီ.

ပစ္ဆာဘတ္တံ နာမ ယေန နိမန္တိတော တံ အန္တမသော ကုသဂ္ဂေနပိ [အရုဏုဂ္ဂမနေပိ (သီ.)] ဘုတ္တံ ဟောတိ.

ကုလံ နာမ စတ္တာရိ ကုလာနိ – ခတ္တိယကုလံ၊ ဗြာဟ္မဏကုလံ၊ ဝေဿကုလံ၊ သုဒ္ဒကုလံ.

ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျာတိ အညဿ ဃရူပစာရံ ဩက္ကမန္တဿ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ပဌမံ ပါဒံ ဥမ္မာရံ အတိက္ကာမေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဒုတိယံ ပါဒံ အတိက္ကာမေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

အညတြ သမယာတိ ဌပေတွာ သမယံ.

စီဝရဒါနသမယော နာမ အနတ္ထတေ ကထိနေ ဝဿာနဿ ပစ္ဆိမော မာသော၊ အတ္ထတေ ကထိနေ ပဉ္စ မာသာ.

စီဝရကာရသမယော နာမ စီဝရေ ကယိရမာနေ.

၃၀၁. နိမန္တိတေ နိမန္တိတသညီ သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ပုရေဘတ္တံ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇတိ၊ အညတြ သမယာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. နိမန္တိတေ ဝေမတိကော သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ပုရေဘတ္တံ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇတိ၊ အညတြ သမယာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. နိမန္တိတေ အနိမန္တိတသညီ သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ပုရေဘတ္တံ ဝါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဝါ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇတိ၊ အညတြ သမယာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

အနိမန္တိတေ နိမန္တိတသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနိမန္တိတေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနိမန္တိတေ အနိမန္တိတသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၃၀၂. အနာပတ္တိ သမယေ၊ သန္တံ ဘိက္ခုံ အာပုစ္ဆာ ပဝိသတိ၊ အသန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ ပဝိသတိ၊ အညဿ ဃရေန မဂ္ဂေါ ဟောတိ၊ ဃရူပစာရေန မဂ္ဂေါ ဟောတိ၊ အန္တရာရာမံ ဂစ္ဆတိ၊ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂစ္ဆတိ၊ တိတ္ထိယသေယျံ ဂစ္ဆတိ၊ ပဋိက္ကမနံ ဂစ္ဆတိ၊ ဘတ္တိယဃရံ ဂစ္ဆတိ၊ အာပဒါသု၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

စာရိတ္တသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

၇. မဟာနာမသိက္ခာပဒံ

၃၀၃. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန မဟာနာမဿ သက္ကဿ ဘေသဇ္ဇံ ဥဿန္နံ ဟောတိ. အထ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ စတုမာသံ [စတုမ္မာသံ (သီ.) စာတုမာသံ (သျာ.)] ဘေသဇ္ဇေန ပဝါရေတု’’န္တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ မဟာနာမ! တေန ဟိ တွံ၊ မဟာနာမ၊ သံဃံ စတုမာသံ ဘေသဇ္ဇေန ပဝါရေဟီ’’တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတုမာသံ ဘေသဇ္ဇပ္ပစ္စယပဝါရဏံ သာဒိတုန္တိ.

၃၀၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မဟာနာမံ သက္ကံ ပရိတ္တံ ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေန္တိ. တထေဝ မဟာနာမဿ သက္ကဿ ဘေသဇ္ဇံ ဥဿန္နံ ဟောတိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ အပရမ္ပိ စတုမာသံ ဘေသဇ္ဇေန ပဝါရေတု’’န္တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ မဟာနာမ! တေန ဟိ တွံ၊ မဟာနာမ၊ သံဃံ အပရမ္ပိ စတုမာသံ ဘေသဇ္ဇေန ပဝါရေဟီ’’တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုန ပဝါရဏမ္ပိ သာဒိတုန္တိ.

၃၀၅. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မဟာနာမံ သက္ကံ ပရိတ္တံယေဝ ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေန္တိ. တထေဝ မဟာနာမဿ သက္ကဿ ဘေသဇ္ဇံ ဥဿန္နံ ဟောတိ. တတိယမ္ပိ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ ယာဝဇီဝံ ဘေသဇ္ဇေန ပဝါရေတု’’န္တိ. ‘‘သာဓု သာဓု၊ မဟာနာမ! တေန ဟိ တွံ၊ မဟာနာမ၊ သံဃံ ယာဝဇီဝံ ဘေသဇ္ဇေန ပဝါရေဟီ’’တိ. ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဓိဝါသေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိစ္စပဝါရဏမ္ပိ သာဒိတုန္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဒုန္နိဝတ္ထာ ဟောန္တိ ဒုပ္ပါရုတာ အနာကပ္ပသမ္ပန္နာ. မဟာနာမော သက္ကော ဝတ္တာ ဟောတိ – ‘‘ကိဿ တုမှေ၊ ဘန္တေ၊ ဒုန္နိဝတ္ထာ ဒုပ္ပါရုတာ အနာကပ္ပသမ္ပန္နာ? နနု နာမ ပဗ္ဗဇိတေန သုနိဝတ္ထေန ဘဝိတဗ္ဗံ သုပါရုတေန အာကပ္ပသမ္ပန္နေနာ’’တိ? ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မဟာနာမေ သက္ကေ ဥပနန္ဓိံသု. အထ ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကေန နု ခေါ မယံ ဥပါယေန မဟာနာမံ သက္ကံ မင်္ကု ကရေယျာမာ’’တိ? အထ ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မဟာနာမေန ခေါ၊ အာဝုသော၊ သက္ကေန သံဃော ဘေသဇ္ဇေန ပဝါရိတော. ဟန္ဒ မယံ၊ အာဝုသော၊ မဟာနာမံ သက္ကံ သပ္ပိံ ဝိညာပေမာ’’တိ. အထ ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ယေန မဟာနာမော သက္ကော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မဟာနာမံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဒေါဏေန၊ အာဝုသော၊ သပ္ပိနာ အတ္ထော’’တိ. ‘‘အဇ္ဇဏှော၊ ဘန္တေ၊ အာဂမေထ. မနုဿာ ဝဇံ ဂတာ သပ္ပိံ အာဟရိတုံ. ကာလံ အာဟရိဿထာ’’တိ [ကာလေ ဟရိဿထာတိ (သျာ.)].

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မဟာနာမံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဒေါဏေန၊ အာဝုသော၊ သပ္ပိနာ အတ္ထော’’တိ. ‘‘အဇ္ဇဏှော၊ ဘန္တေ၊ အာဂမေထ. မနုဿာ ဝဇံ ဂတာ သပ္ပိံ အာဟရိတုံ. ကာလံ အာဟရိဿထာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တယာ၊ အာဝုသော၊ အဒါတုကာမေန ပဝါရိတေန၊ ယံ တွံ ပဝါရေတွာ န ဒေသီ’’တိ! အထ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘဒန္တာ – ‘အဇ္ဇဏှော၊ ဘန္တေ၊ အာဂမေထာ’တိ ဝုစ္စမာနာ နာဂမေဿန္တီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ မဟာနာမဿ သက္ကဿ ဥဇ္ဈာယန္တဿ ခိယျန္တဿ ဝိပါစေန္တဿ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မဟာနာမေန သက္ကေန – ‘အဇ္ဇဏှော၊ ဘန္တေ၊ အာဂမေထာ’တိ ဝုစ္စမာနာ နာဂမေဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟာနာမေန သက္ကေန – ‘‘အဇ္ဇဏှော၊ ဘန္တေ၊ အာဂမေထာ’’တိ ဝုစ္စမာနာ နာဂမေထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ မဟာနာမေန သက္ကေန – ‘‘အဇ္ဇဏှော၊ ဘန္တေ အာဂမေထာ’’တိ ဝုစ္စမာနာ နာဂမေဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၃၀၆. ‘‘အဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ စတုမာသပ္ပစ္စယပဝါရဏာ သာဒိတဗ္ဗာ၊ အညတြ ပုနပဝါရဏာယ၊ အညတြ နိစ္စပဝါရဏာယ၊ တတော စေ ဥတ္တရိ သာဒိယေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၃၀၇. အဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ စတုမာသပ္ပစ္စယပဝါရဏာ သာဒိတဗ္ဗာတိ ဂိလာနပ္ပစ္စယပဝါရဏာ သာဒိတဗ္ဗာ.

ပုနပဝါရဏာပိ သာဒိတဗ္ဗာတိ ယဒါ ဂိလာနော ဘဝိဿာမိ တဒါ ဝိညာပေဿာမီတိ.

နိစ္စပဝါရဏာပိ သာဒိတဗ္ဗာတိ ယဒါ ဂိလာနော ဘဝိဿာမိ တဒါ ဝိညာပေဿာမီတိ.

တတော စေ ဥတ္တရိ သာဒိယေယျာတိ အတ္ထိ ပဝါရဏာ ဘေသဇ္ဇပရိယန္တာ န ရတ္တိပရိယန္တာ၊ အတ္ထိ ပဝါရဏာ ရတ္တိပရိယန္တာ န ဘေသဇ္ဇပရိယန္တာ၊ အတ္ထိ ပဝါရဏာ ဘေသဇ္ဇပရိယန္တာ စ ရတ္တိပရိယန္တာ စ၊ အတ္ထိ ပဝါရဏာ နေဝ ဘေသဇ္ဇပရိယန္တာ န ရတ္တိပရိယန္တာ.

ဘေသဇ္ဇပရိယန္တာ နာမ ဘေသဇ္ဇာနိ ပရိဂ္ဂဟိတာနိ ဟောန္တိ – ‘‘ဧတ္တကေဟိ ဘေသဇ္ဇေဟိ ပဝါရေမီ’’တိ. ရတ္တိပရိယန္တာ နာမ ရတ္တိယော ပရိဂ္ဂဟိတာယော ဟောန္တိ – ‘‘ဧတ္တကာသု ရတ္တီသု ပဝါရေမီ’’တိ. ဘေသဇ္ဇပရိယန္တာ စ ရတ္တိပရိယန္တာ စ နာမ ဘေသဇ္ဇာနိ စ ပရိဂ္ဂဟိတာနိ ဟောန္တိ ရတ္တိယော စ ပရိဂ္ဂဟိတာယော ဟောန္တိ – ‘‘ဧတ္တကေဟိ ဘေသဇ္ဇေဟိ ဧတ္တကာသု ရတ္တီသု ပဝါရေမီ’’တိ. နေဝ ဘေသဇ္ဇပရိယန္တာ န ရတ္တိပရိယန္တာ နာမ ဘေသဇ္ဇာနိ စ အပရိဂ္ဂဟိတာနိ ဟောန္တိ ရတ္တိယော စ အပရိဂ္ဂဟိတာယော ဟောန္တိ.

၃၀၈. ဘေသဇ္ဇပရိယန္တေ – ယေဟိ ဘေသဇ္ဇေဟိ ပဝါရိတော ဟောတိ တာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဌပေတွာ အညာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဝိညာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ရတ္တိပရိယန္တေ – ယာသု ရတ္တီသု ပဝါရိတော ဟောတိ၊ တာ ရတ္တိယော ဌပေတွာ အညာသု ရတ္တီသု ဝိညာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဘေသဇ္ဇပရိယန္တေ စ ရတ္တိပရိယန္တေ စ – ယေဟိ ဘေသဇ္ဇေဟိ ပဝါရိတော ဟောတိ၊ တာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဌပေတွာ ယာသု ရတ္တီသု ပဝါရိတော ဟောတိ၊ တာ ရတ္တိယော ဌပေတွာ အညာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အညာသု ရတ္တီသု ဝိညာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. နေဝ ဘေသဇ္ဇပရိယန္တေ န ရတ္တိပရိယန္တေ၊ အနာပတ္တိ.

၃၀၉. န ဘေသဇ္ဇေန ကရဏီယေန [ကရဏီယေ (သီ. သျာ.)] ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အညေန ဘေသဇ္ဇေန ကရဏီယေန အညံ ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. တတုတ္တရိ တတုတ္တရိသညီ ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. တတုတ္တရိ ဝေမတိကော ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. တတုတ္တရိ နတတုတ္တရိသညီ ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

နတတုတ္တရိ တတုတ္တရိသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. နတတုတ္တရိ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. နတတုတ္တရိ နတတုတ္တရိသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၃၁၀. အနာပတ္တိ ယေဟိ ဘေသဇ္ဇေဟိ ပဝါရိတော ဟောတိ တာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဝိညာပေတိ၊ ယာသု ရတ္တီသု ပဝါရိတော ဟောတိ တာသု ရတ္တီသု ဝိညာပေတိ၊ ‘‘ဣမေဟိ တယာ ဘေသဇ္ဇေဟိ ပဝါရိတာမှ၊ အမှာကဉ္စ ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ ဘေသဇ္ဇေန အတ္ထော’’တိ အာစိက္ခိတွာ ဝိညာပေတိ၊ ‘‘ယာသု တယာ ရတ္တီသု ပဝါရိတာမှ တာယော စ ရတ္တိယော ဝီတိဝတ္တာ အမှာကဉ္စ ဘေသဇ္ဇေန အတ္ထော’’တိ အာစိက္ခိတွာ ဝိညာပေတိ၊ ဉာတကာနံ ပဝါရိတာနံ၊ အညဿတ္ထာယ၊ အတ္တနော ဓနေန၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

မဟာနာမသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

၈. ဥယျုတ္တသေနာသိက္ခာပဒံ

၃၁၁. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သေနာယ အဗ္ဘုယျာတော ဟောတိ. ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ အဂမံသု. အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ. ဒိသွာန ပက္ကောသာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဿ တုမှေ၊ ဘန္တေ၊ အာဂတတ္ထာ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇာနံ မယံ ဒဋ္ဌုကာမာ’’ [မဟာရာဇ မဟာရာဇာနံ မယံ ဒဋ္ဌုကာမာ (က.)] တိ. ‘‘ကိံ၊ ဘန္တေ၊ မံ ဒိဋ္ဌေန ယုဒ္ဓါဘိနန္ဒိနံ [ယုဒ္ဓါဘိနန္ဒိနာ (က.)]၊ နနု ဘဂဝါ ပဿိတဗ္ဗော’’တိ? မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ အာဂစ္ဆိဿန္တိ! အမှာကမ္ပိ အလာဘာ၊ အမှာကမ္ပိ ဒုလ္လဒ္ဓံ၊ ယေ မယံ အာဇီဝဿ ဟေတု ပုတ္တဒါရဿ ကာရဏာ သေနာယ အာဂစ္ဆာမာ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆိဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆိဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စိဒံ ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ ဟောတိ.

၃၁၂. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော မာတုလော သေနာယ ဂိလာနော ဟောတိ. သော တဿ ဘိက္ခုနော သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ – ‘‘အဟဉှိ သေနာယ ဂိလာနော. အာဂစ္ဆတု ဘဒန္တော. ဣစ္ဆာမိ ဘဒန္တဿ အာဂတ’’န္တိ. အထ ခေါ တဿ ဘိက္ခုနော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ – ‘န ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ ဂန္တဗ္ဗ’န္တိ. အယဉ္စ မေ မာတုလော သေနာယ ဂိလာနော. ကထံ နု ခေါ မယာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာရူပပ္ပစ္စယာ သေနာယ ဂန္တုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၃၁၃. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျ၊ အညတြ တထာရူပပ္ပစ္စယာ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၃၁၄. ယော ပနာတိ ယော ယာဒိသော။ပေ။ ဘိက္ခူတိ။ပေ။ အယံ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတော ဘိက္ခူတိ.

ဥယျုတ္တာ နာမ သေနာ ဂါမတော နိက္ခမိတွာ နိဝိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ ပယာတာ ဝါ.

သေနာ နာမ ဟတ္ထီ အဿာ ရထာ ပတ္တီ. ဒွါဒသပုရိသော ဟတ္ထီ၊ တိပုရိသော အဿော၊ စတုပုရိသော ရထော၊ စတ္တာရော ပုရိသာ သရဟတ္ထာ ပတ္တိ. ဒဿနာယ ဂစ္ဆတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ယတ္ထ ဌိတော ပဿတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဒဿနူပစာရံ ဝိဇဟိတွာ ပုနပ္ပုနံ ပဿတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

အညတြ တထာရူပပ္ပစ္စယာတိ ဌပေတွာ တထာရူပပ္ပစ္စယံ.

၃၁၅. ဥယျုတ္တေ ဥယျုတ္တသညီ ဒဿနာယ ဂစ္ဆတိ၊ အညတြ တထာရူပပ္ပစ္စယာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဥယျုတ္တေ ဝေမတိကော ဒဿနာယ ဂစ္ဆတိ၊ အညတြ တထာရူပပ္ပစ္စယာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဥယျုတ္တေ အနုယျုတ္တသညီ ဒဿနာယ ဂစ္ဆတိ၊ အညတြ တထာရူပပ္ပစ္စယာ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ဧကမေကံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ယတ္ထ ဌိတော ပဿတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဒဿနူပစာရံ ဝိဇဟိတွာ ပုနပ္ပုနံ ပဿတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုယျုတ္တေ ဥယျုတ္တသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုယျုတ္တေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုယျုတ္တေ အနုယျုတ္တသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၃၁၆. အနာပတ္တိ အာရာမေ ဌိတော ပဿတိ၊ ဘိက္ခုဿ ဌိတောကာသံ ဝါ နိသိန္နောကာသံ ဝါ နိပန္နောကာသံ ဝါ အာဂစ္ဆတိ၊ ပဋိပထံ ဂစ္ဆန္တော ပဿတိ၊ တထာရူပပ္ပစ္စယာ၊ အာပဒါသု၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

ဥယျုတ္တသေနာသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

၉. သေနာဝါသသိက္ခာပဒံ

၃၁၇. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ သတိ ကရဏီယေ သေနံ ဂန္တွာ အတိရေကတိရတ္တံ သေနာယ ဝသန္တိ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ သေနာယ ဝသိဿန္တိ! အမှာကမ္ပိ အလာဘာ၊ အမှာကမ္ပိ ဒုလ္လဒ္ဓံ၊ ယေ မယံ အာဇီဝဿ ဟေတု ပုတ္တဒါရဿ ကာရဏာ သေနာယ ပဋိဝသာမာ’’တိ. အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အတိရေကတိရတ္တံ သေနာယ ဝသိဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတိရေကတိရတ္တံ သေနာယ ဝသထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ အတိရေကတိရတ္တံ သေနာယ ဝသိဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၃၁၈. ‘‘သိယာ စ တဿ ဘိက္ခုနော ကောစိဒေဝ ပစ္စယော သေနံ ဂမနာယ၊ ဒိရတ္တတိရတ္တံ တေန ဘိက္ခုနာ သေနာယ ဝသိတဗ္ဗံ. တတော စေ ဥတ္တရိံ ဝသေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၃၁၉. သိယာ စ တဿ ဘိက္ခုနော ကောစိဒေဝ ပစ္စယော သေနံ ဂမနာယာတိ သိယာ ပစ္စယော သိယာ ကရဏီယံ.

ဒိရတ္တတိရတ္တံ တေန ဘိက္ခုနာ သေနာယ ဝသိတဗ္ဗန္တိ ဒွေတိဿော ရတ္တိယော ဝသိတဗ္ဗံ.

တတော စေ ဥတ္တရိ ဝသေယျာတိ စတုတ္ထေ ဒိဝသေ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ သေနာယ ဝသတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

၃၂၀. အတိရေကတိရတ္တေ အတိရေကသညီ သေနာယ ဝသတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတိရေကတိရတ္တေ ဝေမတိကော သေနာယ ဝသတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အတိရေကတိရတ္တေ ဦနကသညီ သေနာယ ဝသတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.

ဦနကတိရတ္တေ အတိရေကသညီ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဦနကတိရတ္တေ ဝေမတိကော၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဦနကတိရတ္တေ ဦနကသညီ၊ အနာပတ္တိ.

၃၂၁. အနာပတ္တိ ဒွေတိဿော ရတ္တိယော ဝသတိ၊ ဦနကဒွေတိဿော ရတ္တိယော ဝသတိ၊ ဒွေ ရတ္တိယော ဝသိတွာ တတိယာယ ရတ္တိယာ ပုရာရုဏာ နိက္ခမိတွာ ပုန ဝသတိ၊ ဂိလာနော ဝသတိ၊ ဂိလာနဿ ကရဏီယေန ဝသတိ၊ သေနာ ဝါ ပဋိသေနာယ ရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ ကေနစိ ပလိဗုဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ အာပဒါသု၊ ဥမ္မတ္တကဿ၊ အာဒိကမ္မိကဿာတိ.

သေနာဝါသသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

၁၀. ဥယျောဓိကသိက္ခာပဒံ

၃၂၂. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဒိရတ္တတိရတ္တံ သေနာယ ဝသမာနာ ဥယျောဓိကမ္ပိ ဗလဂ္ဂမ္ပိ သေနာဗျူဟမ္ပိ အနီကဒဿနမ္ပိ ဂစ္ဆန္တိ. အညတရောပိ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယော ဘိက္ခု ဥယျောဓိကံ ဂန္တွာ ကဏ္ဍေန ပဋိဝိဒ္ဓေါ ဟောတိ. မနုဿာ တံ ဘိက္ခုံ ဥပ္ပဏ္ဍေသုံ – ‘‘ကစ္စိ၊ ဘန္တေ၊ သုယုဒ္ဓံ အဟောသိ၊ ကတိ တေ လက္ခာနိ လဒ္ဓါနီ’’တိ? သော ဘိက္ခု တေဟိ မနုဿေဟိ ဥပ္ပဏ္ဍီယမာနော မင်္ကု အဟောသိ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဥယျောဓိကံ ဒဿနာယ အာဂစ္ဆိဿန္တိ! အမှာကမ္ပိ အလာဘာ၊ အမှာကမ္ပိ ဒုလ္လဒ္ဓံ၊ ယေ မယံ အာဇီဝဿ ဟေတု ပုတ္တဒါရဿ ကာရဏာ ဥယျောဓိကံ အာဂစ္ဆာမာ’’တိ. အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥယျောဓိကံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆိဿန္တီ’’တိ။ပေ။ သစ္စံ ကိရ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥယျောဓိကံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆထာတိ? ‘‘သစ္စံ၊ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တုမှေ၊ မောဃပုရိသာ၊ ဥယျောဓိကံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆိဿထ! နေတံ၊ မောဃပုရိသာ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာထ –

၃၂၃. ‘‘ဒိရတ္တတိရတ္တံ စေ ဘိက္ခု သေနာယ ဝသမာနော ဥယျောဓိကံ ဝါ ဗလဂ္ဂံ ဝါ သေနာဗျူဟံ ဝါ အနီကဒဿနံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ၊ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

၃၂၄. ဒိရတ္တတိရတ္တံ စေ ဘိက္ခု သေနာယ ဝသမာနောတိ ဒွေတိဿော ရတ္တိယော ဝသမာနော.

ဥယျောဓိကံ နာမ ယတ္ထ သမ္ပဟာရော ဒိဿတိ.

ဗလဂ္ဂံ နာမ ဧတ္တကာ ဟတ္ထီ၊ ဧတ္တကာ အဿာ၊ ဧတ္တကာ ရထာ၊ ဧတ္တကာ ပတ္တီ.

သေနာဗျူဟံ နာမ ဣတော ဟတ္ထီ ဟောန္တု၊ ဣတော အဿာ ဟောန္တု၊ ဣတော ရထာ ဟောန္တု၊ ဣတော ပတ္တိကာ ဟောန္တု.

အနီကံ နာမ ဟတ္ထာနီကံ၊ အဿာနီကံ၊ ရထာနီကံ၊ ပတ္တာနီကံ. တယော ဟတ္ထီ ပစ္ဆိမံ ဟတ္ထာနီကံ၊ တယော အဿာ ပစ္ဆိမံ အဿာနီကံ၊ တယော ရထာ ပစ္ဆိမံ ရထာနီကံ၊ စတ္တာရော ပုရိသာ သရဟတ္ထာ ပတ္တီ ပစ္ဆိမံ ပတ္တာနီကံ. ဒဿနာယ ဂစ္ဆတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ယတ္ထ ဌိတော ပဿတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. ဒဿနူပစာရံ ဝိဇဟိတွာ ပုနပ္ပုနံ ပဿတိ၊ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ.