၉. အဓိကရဏဝူပသမနသမထော

သမ္မုခါဝိနယော

၂၂၈. [ပရိ. ၂၉၂-၂၉၃၊ ၃၀၇ အာဒယော] ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ ယေဘုယျသိကာယ စ. သိယာ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဧကံ သမထံ အနာဂမ္မ ယေဘုယျသိကံ၊ ဧကေန သမထေန သမေယျ – သမ္မုခါဝိနယေနာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ. ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဝိဝဒန္တိ – ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ၊ ဝိနယောတိ ဝါ အဝိနယောတိ ဝါ၊ ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေနာတိ ဝါ၊ အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဝါ၊ ပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဝါ၊ အာပတ္တီတိ ဝါ အနာပတ္တီတိ ဝါ၊ လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဝါ ဂရုကာ အာပတ္တီတိ ဝါ၊ သာဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဝါ အနဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဝါ၊ ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ.

‘‘တေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ၊ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ? ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ တေ အာဂတာ ဟောန္တိ၊ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ၊ သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တိ – အယံ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ? ယေန ဓမ္မေန ယေန ဝိနယေန ယေန သတ္ထုသာသနေန တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမ္မတိ – အယံ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဝိဝဒတိ၊ ယေန စ ဝိဝဒတိ၊ ဥဘော အတ္ထပစ္စတ္ထိကာ သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ၊ ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ.

၂၂၉. ‘‘တေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ န သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ တသ္မိံ အာဝါသေ ဝူပသမေတုံ၊ တေဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူဟိ၊ ယသ္မိံ အာဝါသေ သမ္ဗဟုလာ [ဗဟုတရာ (သီ. သျာ.)] ဘိက္ခူ၊ သော အာဝါသော ဂန္တဗ္ဗော. တေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ တံ အာဝါသံ ဂစ္ဆန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ၊ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ? ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ တေ အာဂတာ ဟောန္တိ၊ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ၊ သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တိ – အယံ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ? ယေန ဓမ္မေန ယေန ဝိနယေန ယေန သတ္ထုသာသနေန တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမ္မတိ – အယံ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဝိဝဒတိ၊ ယေန စ ဝိဝဒတိ၊ ဥဘော အတ္ထပစ္စတ္ထိကာ သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ၊ ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ.

၂၃၀. ‘‘တေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ တံ အာဝါသံ အာဂစ္ဆန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ န သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ၊ တေဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူဟိ၊ တံ အာဝါသံ ဂန္တွာ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ဣဒံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ အဓိကရဏံ ဧဝံ ဇာတံ၊ ဧဝံ သမုပ္ပန္နံ၊ သာဓာယသ္မန္တာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေန္တု ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန၊ ယထယိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာ’တိ.

‘‘သစေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဝုဍ္ဎတရာ ဟောန္တိ၊ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နဝကတရာ၊ တေဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ဣင်္ဃ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ မုဟုတ္တံ ဧကမန္တံ ဟောထ၊ ယာဝ မယံ မန္တေမာ’တိ. သစေ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ နဝကတရာ ဟောန္တိ၊ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ ဝုဍ္ဎတရာ၊ တေဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘တေန ဟိ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ မုဟုတ္တံ ဣဓေဝ တာဝ ဟောထ၊ ယာဝ မယံ မန္တေမာ’တိ.

‘‘သစေ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝါသိကာနံ ဘိက္ခူနံ မန္တယမာနာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘န မယံ သက္ကောမ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေနာ’တိ၊ န တံ အဓိကရဏံ အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. သစေ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝါသိကာနံ ဘိက္ခူနံ မန္တယမာနာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သက္ကောမ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေနာ’တိ၊ တေဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘သစေ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ အမှာကံ ဣမံ အဓိကရဏံ ယထာဇာတံ ယထာသမုပ္ပန္နံ အာရောစေဿထ၊ ယထာ စ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေဿာမ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန တထာ သုဝူပသန္တံ ဘဝိဿတိ. ဧဝံ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ သမ္ပဋိစ္ဆိဿာမ. နော စေ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ အမှာကံ ဣမံ အဓိကရဏံ ယထာဇာတံ ယထာသမုပ္ပန္နံ အာရောစေဿထ၊ ယထာ စ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေဿာမ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန တထာ န သုဝူပသန္တံ ဘဝိဿတိ၊ န မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ သမ္ပဋိစ္ဆိဿာမာ’တိ. ဧဝံ သုပရိဂ္ဂဟိတံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကတွာ အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ တံ အဓိကရဏံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ.

‘‘တေဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ယထာဇာတံ ယထာသမုပ္ပန္နံ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ အာယသ္မန္တာနံ အာရောစေဿာမ. သစေ အာယသ္မန္တာ သက္ကောန္တိ ဧတ္တကေန ဝါ ဧတ္တကေန ဝါ အန္တရေန ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန တထာ သုဝူပသန္တံ ဘဝိဿတိ. ဧဝံ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ အာယသ္မန္တာနံ နိယျာဒေဿာမ. နော စေ အာယသ္မန္တာ သက္ကောန္တိ ဧတ္တကေန ဝါ ဧတ္တကေန ဝါ အန္တရေန ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန တထာ န သုဝူပသန္တံ ဘဝိဿတိ၊ န မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ အာယသ္မန္တာနံ နိယျာဒေဿာမ. မယမေဝ ဣမဿ အဓိကရဏဿ သာမိနော ဘဝိဿာမာ’တိ. ဧဝံ သုပရိဂ္ဂဟိတံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကတွာ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ တံ အဓိကရဏံ အာဝါသိကာနံ ဘိက္ခူနံ နိယျာဒေတဗ္ဗံ.

‘‘တေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ၊ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ပေ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ၊ ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ.

ဥဗ္ဗာဟိကာယဝူပသမနံ

၂၃၁. ‘‘တေဟိ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူဟိ တသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနန္တာနိ [အနဂ္ဂါနိ (သီ.)] စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ၊ န စေကဿ [န စေတဿ (က.)] ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ၊ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝရူပံ အဓိကရဏံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမေတုံ. ‘‘ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဥဗ္ဗာဟိကာယ သမ္မန္နိတဗ္ဗော – သီလဝါ ဟောတိ၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ၊ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု၊ ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော၊ ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ၊ တထာရူပဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ၊ ဓာတာ [ဓတာ (သီ. သျာ.)] ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ ဥဘယာနိ ခေါ ပနဿ ပါတိမောက္ခာနိ ဝိတ္ထာရေန သွာဂတာနိ ဟောန္တိ သုဝိဘတ္တာနိ သုပ္ပဝတ္တီနိ သုဝိနိစ္ဆိတာနိ သုတ္တသော အနုဗျဉ္ဇနသော၊ ဝိနယေ ခေါ ပန ဌိတော [ဆေကော (က.)] ဟောတိ အသံဟီရော၊ ပဋိဗလော ဟောတိ ဥဘော အတ္ထပစ္စတ္ထိကေ အဿာသေတုံ သညာပေတုံ နိဇ္ဈာပေတုံ ပေက္ခေတုံ ပသာဒေတုံ၊ အဓိကရဏသမုပ္ပါဒဝူပသမနကုသလော ဟောတိ၊ အဓိကရဏံ ဇာနာတိ၊ အဓိကရဏသမုဒယံ ဇာနာတိ၊ အဓိကရဏနိရောဓံ ဇာနာတိ၊ အဓိကရဏနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒံ ဇာနာတိ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမေဟိ ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ သမ္မန္နိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မန္နိတဗ္ဗော. ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော၊ ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

၂၃၂. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အမှာကံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနန္တာနိ စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ၊ န စေကဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဉ္စ ဣတ္ထန္နာမဉ္စ ဘိက္ခုံ သမ္မန္နေယျ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အမှာကံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနန္တာနိ စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ၊ န စေကဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမဉ္စ ဣတ္ထန္နာမဉ္စ ဘိက္ခုံ သမ္မန္နတိ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ စ ဣတ္ထန္နာမဿ စ ဘိက္ခုနော သမ္မုတိ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော စ ဣတ္ထန္နာမော စ ဘိက္ခု ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

‘‘တေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမေတုံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ပေ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ.

၂၃၃. ‘‘တေဟိ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူဟိ တသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ တတြာဿ ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော၊ တဿ နေဝ သုတ္တံ အာဂတံ ဟောတိ၊ နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ၊ သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေန္တော ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ၊ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန တေ ဘိက္ခူ ဉာပေတဗ္ဗာ –

‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော. ဣမဿ နေဝ သုတ္တံ အာဂတံ ဟောတိ၊ နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ. သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေန္တော ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ. ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ အဝသေသာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျာမာတိ.

‘‘တေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ တံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ပေ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ.

‘‘တေဟိ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူဟိ တသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ တတြာဿ ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော၊ တဿ သုတ္တဉှိ ခေါ အာဂတံ ဟောတိ၊ နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ၊ သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေန္တော ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ၊ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန တေ ဘိက္ခူ ဉာပေတဗ္ဗာ –

‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော. ဣမဿ သုတ္တဉှိ ခေါ အာဂတံ ဟောတိ၊ နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ. သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေန္တော ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ. ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ အဝသေသာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျာမာတိ.

ယေဘုယျသိကာဝိနယော

၂၃၄. ‘‘တေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ န သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမေတုံ၊ တေဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူဟိ တံ အဓိကရဏံ သံဃဿ နိယျာဒေတဗ္ဗံ – ‘န မယံ [န စ မယံ (က.)]၊ ဘန္တေ၊ သက္ကောမ ဣမံ အဓိကရဏံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမေတုံ၊ သံဃောဝ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတူ’တိ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝရူပံ အဓိကရဏံ ယေဘုယျသိကာယ ဝူပသမေတုံ. ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု သလာကဂ္ဂါဟာပကော သမ္မန္နိတဗ္ဗော – ယော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ၊ န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ၊ န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ၊ န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ၊ ဂဟိတာဂဟိတဉ္စ ဇာနေယျ။ပေ။ ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မန္နိတဗ္ဗော. ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော၊ ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သလာကဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နေယျ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သလာကဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သလာကဂ္ဂါဟာပကဿ သမ္မုတိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သလာကဂ္ဂါဟာပကော. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

‘‘တေန သလာကဂ္ဂါဟာပကေန ဘိက္ခုနာ သလာကာ ဂါဟေတဗ္ဗာ. ယထာ ဗဟုတရာ ဘိက္ခူ ဓမ္မဝါဒိနော ဝဒန္တိ တထာ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ ယေဘုယျသိကာယ စ. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ၊ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ? ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ တေ အာဂတာ ဟောန္တိ၊ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ၊ သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တိ – အယံ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ? ယေန ဓမ္မေန ယေန ဝိနယေန ယေန သတ္ထုသာသနေန တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမ္မတိ – အယံ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဝိဝဒတိ၊ ယေန စ ဝိဝဒတိ၊ ဥဘော အတ္ထပစ္စတ္ထိကာ သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ကာ စ တတ္ထ ယေဘုယျသိကာယ? ယာ ယေဘုယျသိကာကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – အယံ တတ္ထ ယေဘုယျသိကာယ. ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ၊ ခီယနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

တိဝိဓသလာကဂ္ဂါဟော

၂၃၅. တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယာ ဧဝံ ဇာတံ ဧဝံ သမုပ္ပန္နံ အဓိကရဏံ ဟောတိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ – အသန္တုဋ္ဌာ သာဝတ္ထိယာ သံဃဿ အဓိကရဏဝူပသမနေန – အဿောသုံ ခေါ အမုကသ္မိံ ကိရ အာဝါသေ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဝိဟရန္တိ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ ပဏ္ဍိတာ ဝိယတ္တာ မေဓာဝိနော လဇ္ဇိနော ကုက္ကုစ္စကာ သိက္ခာကာမာ. တေ စေ ထေရာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန၊ ဧဝမိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာတိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တံ အာဝါသံ ဂန္တွာ တေ ထေရေ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ အဓိကရဏံ ဧဝံ ဇာတံ၊ ဧဝံ သမုပ္ပန္နံ. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ထေရာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေန္တု ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန၊ ယထယိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ထေရာ – ယထာ သာဝတ္ထိယာ သံဃေန အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ တထာ သုဝူပသန္တန္တိ [ယထာ သုဝူပသန္တံ (သီ. သျာ.)] – တထာ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေသုံ.

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ – အသန္တုဋ္ဌာ သာဝတ္ထိယာ သံဃဿ အဓိကရဏဝူပသမနေန၊ အသန္တုဋ္ဌာ သမ္ဗဟုလာနံ ထေရာနံ အဓိကရဏဝူပသမနေန – အဿောသုံ ခေါ အမုကသ္မိံ ကိရ အာဝါသေ တယော ထေရာ ဝိဟရန္တိ။ပေ။ ဒွေ ထေရာ ဝိဟရန္တိ။ပေ။ ဧကော ထေရော ဝိဟရတိ ဗဟုဿုတော အာဂတာဂမော ဓမ္မဓရော ဝိနယဓရော မာတိကာဓရော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ လဇ္ဇီ ကုက္ကုစ္စကော သိက္ခာကာမော. သော စေ ထေရော ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန၊ ဧဝမိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာတိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တံ အာဝါသံ ဂန္တွာ တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ အဓိကရဏံ ဧဝံ ဇာတံ၊ ဧဝံ သမုပ္ပန္နံ. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ထေရော ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတု ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန၊ ယထယိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာ’’တိ. အထ ခေါ သော ထေရော – ယထာ သာဝတ္ထိယာ သံဃေန အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ၊ ယထာ သမ္ဗဟုလေဟိ ထေရေဟိ အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ၊ ယထာ တီဟိ ထေရေဟိ အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ၊ ယထာ ဒွီဟိ ထေရေဟိ အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ၊ တထာ သုဝူပသန္တန္တိ – တထာ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေသိ.

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အသန္တုဋ္ဌာ သာဝတ္ထိယာ သံဃဿ အဓိကရဏဝူပသမနေန၊ အသန္တုဋ္ဌာ သမ္ဗဟုလာနံ ထေရာနံ အဓိကရဏဝူပသမနေန၊ အသန္တုဋ္ဌာ တိဏ္ဏံ ထေရာနံ အဓိကရဏဝူပသမနေန၊ အသန္တုဋ္ဌာ ဒွိန္နံ ထေရာနံ အဓိကရဏဝူပသမနေန၊ အသန္တုဋ္ဌာ ဧကဿ ထေရဿ အဓိကရဏဝူပသမနေန၊ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ ‘‘နိဟတမေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ သန္တံ ဝူပသန္တံ သုဝူပသန္တံ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသံ ဘိက္ခူနံ သညတ္တိယာ တယော သလာကဂ္ဂါဟေ – ဂူဠှကံ၊ သကဏ္ဏဇပ္ပကံ၊ ဝိဝဋကံ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂူဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ? တေန သလာကဂ္ဂါဟာပကေန ဘိက္ခုနာ သလာကာယော ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏာယော ကတွာ ဧကမေကော ဘိက္ခု ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ၊ အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ. ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဂဏှာဟီ’တိ. ဂဟိတေ ဝတ္တဗ္ဗော – ‘မာ စ ကဿစိ ဒဿေဟီ’တိ. သစေ ဇာနာတိ – အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ၊ ဒုဂ္ဂဟောတိ၊ ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗံ. သစေ ဇာနာတိ – ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ၊ သုဂ္ဂဟောတိ၊ သာဝေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂူဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သကဏ္ဏဇပ္ပကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ? တေန သလာကဂ္ဂါဟာပကေန ဘိက္ခုနာ ဧကမေကဿ ဘိက္ခုနော ဥပကဏ္ဏကေ အာရောစေတဗ္ဗံ – ‘အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ၊ အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ. ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဂဏှာဟီ’တိ. ဂဟိတေ ဝတ္တဗ္ဗော – ‘မာ စ ကဿစိ အာရောစေဟီ’တိ. သစေ ဇာနာတိ – အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ၊ ဒုဂ္ဂဟောတိ၊ ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗံ. သစေ ဇာနာတိ – ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ၊ သုဂ္ဂဟောတိ၊ သာဝေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သကဏ္ဏဇပ္ပကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဝဋကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ? သစေ ဇာနာတိ – ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ၊ ဝိဿဋ္ဌေနေဝ ဝိဝဋေန ဂါဟေတဗ္ဗော. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဝဋကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တယော သလာကဂ္ဂါဟာ’’တိ.

သတိဝိနယော

၂၃၆. [ပရိ. ၂၉၂-၂၉၃၊ ၃၀၇ အာဒယော] ‘‘အနုဝါဒါဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? အနုဝါဒါဓိကရဏံ စတူဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ သတိဝိနယေန စ၊ အမူဠှဝိနယေန စ၊ တဿပါပိယသိကာယ စ. သိယာ အနုဝါဒါဓိကရဏံ ဒွေ သမထေ အနာဂမ္မ – အမူဠှဝိနယဉ္စ၊ တဿပါပိယသိကဉ္စ၊ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ သတိဝိနယေန စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ. ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေန္တိ. တဿ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ [တဿ ခေါ တံ ဘိက္ခဝေ (သျာ. က.)]၊ ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယော ဒါတဗ္ဗော. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒါတဗ္ဗော –

‘‘တေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂ ကရိတွာ။ပေ။ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘မံ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေန္တိ. သောဟံ၊ ဘန္တေ၊ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တော သံဃံ သတိဝိနယံ ယာစာမီ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော. တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော. ဗျတ္တေနံ ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဘိက္ခူ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေန္တိ. သော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တော သံဃံ သတိဝိနယံ ယာစတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယံ ဒဒေယျ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဘိက္ခူ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေန္တိ. သော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တော သံဃံ သတိဝိနယံ ယာစတိ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယံ ဒေတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယဿ ဒါနံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။.

‘‘ဒိန္နော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယော. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ သတိဝိနယေန စ. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ၊ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ပေ။ ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ အနုဝဒတိ၊ ယဉ္စ အနုဝဒတိ၊ ဥဘော သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ကိဉ္စ တတ္ထ သတိဝိနယသ္မိံ? ယာ သတိဝိနယဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ သတိဝိနယသ္မိံ. ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ၊ ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ.

အမူဠှဝိနယော

၂၃၇. ‘‘သိယာ အနုဝါဒါဓိကရဏံ ဒွေ သမထေ အနာဂမ္မ – သတိဝိနယဉ္စ၊ တဿပါပိယသိကဉ္စ၊ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ အမူဠှဝိနယေန စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ. ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော ဟောတိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော. တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. တံ ဘိက္ခူ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော. တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. နာဟံ တံ သရာမိ. မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ. ဧဝမ္ပိ နံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. ‘‘တဿ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယော ဒါတဗ္ဗော. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒါတဗ္ဗော –

‘‘တေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ။ပေ။ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော. တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. မံ ဘိက္ခူ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အဟံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော. တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. နာဟံ တံ သရာမိ. မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ. ဧဝမ္ပိ မံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. ‘သောဟံ၊ ဘန္တေ၊ အမူဠှော သံဃံ အမူဠှဝိနယံ ယာစာမီ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော. တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော. ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော အဟောသိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော. တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. တံ ဘိက္ခူ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော. တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. နာဟံ တံ သရာမိ. မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ. ဧဝမ္ပိ နံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. သော အမူဠှော သံဃံ အမူဠှဝိနယံ ယာစတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယံ ဒဒေယျ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော အဟောသိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော. တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. တံ ဘိက္ခူ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော. တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. နာဟံ တံ သရာမိ. မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ. ဧဝမ္ပိ နံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. သော အမူဠှော သံဃံ အမူဠှဝိနယံ ယာစတိ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။.

‘‘ဒိန္နော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယော. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ အမူဠှဝိနယေန စ. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ၊ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ပေ။ ကိဉ္စ တတ္ထ အမူဠှဝိနယသ္မိံ? ယာ အမူဠှဝိနယဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ အမူဠှဝိနယသ္မိံ. ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ၊ ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ.

တဿပါပိယသိကာဝိနယော

၂၃၈. ‘‘သိယာ အနုဝါဒါဓိကရဏံ ဒွေ သမထေ အနာဂမ္မ – သတိဝိနယဉ္စ၊ အမူဠှဝိနယဉ္စ၊ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ တဿပါပိယသိကာယ စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ. ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ သံဃမဇ္ဈေ ဂရုကာယ အာပတ္တိယာ စောဒေတိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. တမေနံ သော နိဗ္ဗေဌေန္တံ အတိဝေဌေတိ – ‘ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ၊ ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ. သရာမိ စ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဧဝရူပိံ အပ္ပမတ္တိကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. တမေနံ သော နိဗ္ဗေဌေန္တံ အတိဝေဌေတိ – ‘ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ၊ ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘ဣမဉှိ နာမာဟံ၊ အာဝုသော၊ အပ္ပမတ္တိကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ အပုဋ္ဌော ပဋိဇာနိဿာမိ. ကိံ ပနာဟံ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ၊ ပုဋ္ဌော န ပဋိဇာနိဿာမီ’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘ဣမဉှိ နာမ တွံ၊ အာဝုသော၊ အပ္ပမတ္တိကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ အပုဋ္ဌော န ပဋိဇာနိဿသိ. ကိံ ပန တွံ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ၊ အပုဋ္ဌော ပဋိဇာနိဿသိ? ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ၊ ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘သရာမိ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ. ဒဝါ မေ ဧတံ ဝုတ္တံ၊ ရဝါ မေ ဧတံ ဝုတ္တံ – နာဟံ တံ သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ၊ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. တဿ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ [တဿ ခေါ တံ ဘိက္ခဝေ (က.) တဿ ခွတံ ဘိက္ခဝေ (သျာ.)]၊ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာတဗ္ဗံ. ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဂရုကာယ အာပတ္တိယာ အနုယုဉ္ဇိယမာနော အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနာတိ၊ ပဋိဇာနိတွာ အဝဇာနာတိ၊ အညေနာညံ ပဋိစရတိ၊ သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဂရုကာယ အာပတ္တိယာ အနုယုဉ္ဇိယမာနော အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနာတိ၊ ပဋိဇာနိတွာ အဝဇာနာတိ၊ အညေနာညံ ပဋိစရတိ၊ သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရောတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မဿ ကရဏံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။.

‘‘ကတံ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ တဿပါပိယသိကာယ စ. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ၊ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ။ပေ။ ကာ စ တတ္ထ တဿပါပိယသိကာယ? ယာ တဿပါပိယသိကာကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – အယံ တတ္ထ တဿပါပိယသိကာယ. ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ၊ ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ.

ပဋိညာတကရဏံ

၂၃၉. [ပရိ. ၂၉၅၊ ၃၀၆၊ ၃၀၈ အာဒယော] ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? အာပတ္တာဓိကရဏံ တီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ ပဋိညာတကရဏေန စ၊ တိဏဝတ္ထာရကေန စ. သိယာ အာပတ္တာဓိကရဏံ ဧကံ သမထံ အနာဂမ္မ – တိဏဝတ္ထာရကံ၊ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ ပဋိညာတကရဏေန စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ. ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု လဟုကံ အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ. တေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော၊ တံ ပဋိဒေသေမီ’တိ. တေန ဝတ္တဗ္ဗော – ‘ပဿသီ’တိ? ‘အာမ ပဿာမီ’တိ. ‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ ပဋိညာတကရဏေန စ. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ပေ။ ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဒေသေတိ၊ ယဿ စ ဒေသေတိ၊ ဥဘော သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ကိဉ္စ တတ္ထ ပဋိညာတကရဏသ္မိံ? ယာ ပဋိညာတကရဏဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ ပဋိညာတကရဏသ္မိံ. ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ပဋိဂ္ဂါဟကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ. ဧဝဉ္စေတံ လဘေထ၊ ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ လဘေထ၊ တေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော၊ တံ ပဋိဒေသေမီ’တိ. ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန တေ ဘိက္ခူ ဉာပေတဗ္ဗာ –

‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု အာပတ္တိံ သရတိ၊ ဝိဝရတိ၊ ဥတ္တာနိံ ကရောတိ ဒေသေတိ. ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျန္တိ. တေန ဝတ္တဗ္ဗော – ‘ပဿသီ’တိ? ‘အာမ ပဿာမီ’တိ. ‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ ပဋိညာတကရဏေန စ. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ပေ။ ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဒေသေတိ၊ ယဿ စ ဒေသေတိ၊ ဥဘော သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ကိဉ္စ တတ္ထ ပဋိညာတကရဏသ္မိံ? ယာ ပဋိညာတကရဏဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ ပဋိညာတကရဏသ္မိံ. ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ပဋိဂ္ဂါဟကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ. ဧဝဉ္စေတံ လဘေထ၊ ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ လဘေထ၊ တေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော၊ တံ ပဋိဒေသေမီ’တိ. ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု အာပတ္တိံ သရတိ၊ ဝိဝရတိ၊ ဥတ္တာနိံ ကရောတိ၊ ဒေသေတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျန္တိ. တေန ဝတ္တဗ္ဗော – ‘ပဿသီ’တိ? ‘အာမ ပဿာမီ’တိ. ‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ ပဋိညာတကရဏေန စ. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ၊ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ပေ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ပဋိဂ္ဂါဟကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ၊ ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ.

တိဏဝတ္ထာရကံ

၂၄၀. ‘‘သိယာ အာပတ္တာဓိကရဏံ ဧကံ သမထံ အနာဂမ္မ – ပဋိညာတကရဏံ၊ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ တိဏဝတ္ထာရကေန စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ. ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူနံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. တတြ စေ ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အမှာကံ ခေါ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ၊ သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျာ’တိ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝရူပံ အဓိကရဏံ တိဏဝတ္ထာရကေန ဝူပသမေတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝူပသမေတဗ္ဗံ. သဗ္ဗေဟေဝ ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတိတဗ္ဗံ၊ သန္နိပတိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ၊ သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣမံ အဓိကရဏံ တိဏဝတ္ထာရကေန ဝူပသမေယျ၊ ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ၊ ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တန္တိ. ‘‘ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သကော ပက္ခော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ. အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ၊ သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ. ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ယာ စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ၊ ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ၊ အာယသ္မန္တာနဉ္စေဝ အတ္ထာယ၊ အတ္တနော စ အတ္ထာယ၊ သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ၊ ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ၊ ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တန္တိ.

၂၄၁. ‘‘အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သကော ပက္ခော ဉာပေတဗ္ဗော –

၂၄၂. ‘‘အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ၊ သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ၊ ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ၊ ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ၊ အတ္တနော စ အတ္ထာယ၊ သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ၊ ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ၊ ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ၊ သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ. အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ၊ ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ၊ ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ၊ အတ္တနော စ အတ္ထာယ၊ သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေမိ၊ ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ၊ ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ အမှာကံ ဣမာသံ အာပတ္တီနံ သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသနာ၊ ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ၊ ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘ဒေသိတာ အမှာကံ ဣမာ အာပတ္တိယော သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန၊ ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ၊ ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

‘‘အထာပရေသံ။ပေ။ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ. ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ၊ တိဏဝတ္ထာရကေန စ. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ၊ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ.

‘‘ကာ စ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ? ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ၊ တေ အာဂတာ ဟောန္တိ၊ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ၊ သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တိ – အယံ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ.

‘‘ကာ စ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ? ယေန ဓမ္မေန ယေန ဝိနယေန ယေန သတ္ထုသာသနေန တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမ္မတိ – အယံ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ဝိနယသမ္မုခတာ.

‘‘ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဒေသေတိ၊ ယဿ စ ဒေသေတိ၊ ဥဘော သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ.

‘‘ကိဉ္စ တတ္ထ တိဏဝတ္ထာရကသ္မိံ? ယာ တိဏဝတ္ထာရကဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ တိဏဝတ္ထာရကသ္မိံ. ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဓိကရဏံ ပဋိဂ္ဂါဟကော ဥက္ကောဋေတိ၊ ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ၊ ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ.

[ပရိ. ၂၉၅၊ ၃၀၇၊ ၃၀၈] ‘‘ကိစ္စာဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? ကိစ္စာဓိကရဏံ ဧကေန သမထေန သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေနာ’’တိ.

သမထက္ခန္ဓကံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.