၂. ဒုတိယဘာဏဝါရော

၄၅၃. အဿောသုံ ခေါ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ – ‘‘ယသော ကိရ ကာကဏ္ဍကပုတ္တော ဣဒံ အဓိကရဏံ အာဒိယိတုကာမော ပက္ခံ ပရိယေသတိ၊ လဘတိ စ ကိရ ပက္ခ’’န္တိ. အထ ခေါ ဝေသာလိကာနံ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣဒံ ခေါ အဓိကရဏံ ကက္ခဠဉ္စ ဝါဠဉ္စ. ကံ နု ခေါ မယံ ပက္ခံ လဘေယျာမ၊ ယေန မယံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ ဗလဝန္တတရာ အဿာမာ’’တိ.

အထ ခေါ ဝေသာလိကာနံ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော ဗဟုဿုတော အာဂတာဂမော ဓမ္မဓရော ဝိနယဓရော မာတိကာဓရော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ လဇ္ဇီ ကုက္ကုစ္စကော သိက္ခာကာမော. သစေ မယံ အာယသ္မန္တံ ရေဝတံ ပက္ခံ လဘေယျာမ၊ ဧဝံ မယံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ ဗလဝန္တတရာ အဿာမာ’’တိ.

အထ ခေါ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ ပဟူတံ သာမဏကံ ပရိက္ခာရံ ပဋိယာဒေသုံ – ပတ္တမ္ပိ၊ စီဝရမ္ပိ၊ နိသီဒနမ္ပိ၊ သူစိဃရမ္ပိ၊ ကာယဗန္ဓနမ္ပိ၊ ပရိဿာဝနမ္ပိ၊ ဓမ္မကရဏမ္ပိ. အထ ခေါ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ တံ သာမဏကံ ပရိက္ခာရံ အာဒါယ နာဝါယ သဟဇာတိံ ဥဇ္ဇဝိံသု၊ နာဝါယ ပစ္စောရောဟိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဘတ္တဝိဿဂ္ဂံ ကရောန္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သာဠှဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ကေ နု ခေါ ဓမ္မဝါဒိနော – ပါစီနကာ ဝါ ဘိက္ခူ၊ ပါဝေယျကာ ဝါ’’တိ? အထ ခေါ အာယသ္မတော သာဠှဿ၊ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ စေတသာ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ၊ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဓမ္မဝါဒိနော ပါစီနကာ ဘိက္ခူ၊ ဓမ္မဝါဒိနော ပါဝေယျကာ [ပါဌေယျကာ (သျာ.)] ဘိက္ခူ’’တိ.

အထ ခေါ အညတရာ သုဒ္ဓါဝါသကာယိကာ ဒေဝတာ အာယသ္မတော သာဠှဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ၊ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမ္မိဉ္ဇေယျ၊ ဧဝမေဝ သုဒ္ဓါဝါသေသု ဒေဝေသု အန္တရဟိတာ – အာယသ္မတော သာဠှဿ သမ္မုခေ ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ သာ ဒေဝတာ အာယသ္မန္တံ သာဠှံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ သာဠှ၊ အဓမ္မဝါဒီ ပါစီနကာ ဘိက္ခူ၊ ဓမ္မဝါဒီ ပါဝေယျကာ ဘိက္ခူ. တေန ဟိ၊ ဘန္တေ သာဠှ၊ ယထာဓမ္မော တထာ တိဋ္ဌာဟီ’’တိ. ‘‘ပုဗ္ဗေပိ စာဟံ၊ ဒေဝတေ၊ ဧတရဟိ စ ယထာဓမ္မော တထာ ဌိတော၊ အပိ စာဟံ န တာဝ ဒိဋ္ဌိံ အာဝိ ကရောမိ၊ အပ္ပေဝ နာမ မံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ သမ္မန္နေယျာ’’တိ.

၄၅၄. အထ ခေါ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ တံ သာမဏကံ ပရိက္ခာရံ အာဒါယ ယေနာယသ္မာ ရေဝတော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ရေဝတံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတု၊ ဘန္တေ၊ ထေရော သာမဏကံ ပရိက္ခာရံ – ပတ္တမ္ပိ၊ စီဝရမ္ပိ၊ နိသီဒနမ္ပိ၊ သူစိဃရမ္ပိ၊ ကာယဗန္ဓနမ္ပိ၊ ပရိဿာဝနမ္ပိ၊ ဓမ္မကရဏမ္ပီ’’တိ. ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ ပရိပုဏ္ဏံ မေ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ န ဣစ္ဆိ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဥတ္တရော နာမ ဘိက္ခု ဝီသတိဝဿော အာယသ္မတော ရေဝတဿ ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ. အထ ခေါ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ ယေနာယသ္မာ ဥတ္တရော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥတ္တရံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယသ္မာ ဥတ္တရော သာမဏကံ ပရိက္ခာရံ – ပတ္တမ္ပိ၊ စီဝရမ္ပိ၊ နိသီဒနမ္ပိ၊ သူစိဃရမ္ပိ၊ ကာယဗန္ဓနမ္ပိ၊ ပရိဿာဝနမ္ပိ၊ ဓမ္မကရဏမ္ပီ’’တိ. ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ ပရိပုဏ္ဏံ မေ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ န ဣစ္ဆိ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ. ‘‘မနုဿာ ခေါ၊ အာဝုသော ဥတ္တရ၊ ဘဂဝတော သာမဏကံ ပရိက္ခာရံ ဥပနာမေန္တိ. သစေ ဘဂဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ တေနေဝ တေ အတ္တမနာ ဟောန္တိ. နော စေ ဘဂဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာယသ္မတော [အာယသ္မတော စ (သျာ.)] အာနန္ဒဿ ဥပနာမေန္တိ – ပဋိဂ္ဂဏှာတု၊ ဘန္တေ၊ ထေရော သာမဏကံ ပရိက္ခာရံ. ယထာ ဘဂဝတာ ပဋိဂ္ဂဟိတော၊ ဧဝမေဝ သော ဘဝိဿတီတိ. ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယသ္မာ ဥတ္တရော သာမဏကံ ပရိက္ခာရံ. ယထာ ထေရေန ပဋိဂ္ဂဟိတော၊ ဧဝမေဝ သော ဘဝိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥတ္တရော ဝေသာလိကေဟိ ဝဇ္ဇိပုတ္တေဟိ ဘိက္ခူဟိ နိပ္ပီဠိယမာနော ဧကံ စီဝရံ အဂ္ဂဟေသိ. ‘‘ဝဒေယျာထ၊ အာဝုသော၊ ယေန အတ္ထော’’တိ. ‘‘ဧတ္တကံ အာယသ္မာ ဥတ္တရော ထေရံ ဝဒေတု၊ ဧတ္တကဉ္စ၊ ဘန္တေ၊ ထေရော သံဃမဇ္ဈေ ဝဒေတု – ‘ပုရတ္ထိမေသု ဇနပဒေသု ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဓမ္မဝါဒီ ပါစီနကာ ဘိက္ခူ၊ အဓမ္မဝါဒီ ပါဝေယျကာ ဘိက္ခူ’’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဥတ္တရော ဝေသာလိကာနံ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ရေဝတော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ရေဝတံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတ္တကံ၊ ဘန္တေ၊ ထေရော သံဃမဇ္ဈေ ဝဒေတု – ‘ပုရတ္ထိမေသု ဇနပဒေသု ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဓမ္မဝါဒီ ပါစီနကာ ဘိက္ခူ၊ အဓမ္မဝါဒီ ပါဝေယျကာ ဘိက္ခူ’’’တိ. ‘‘အဓမ္မေ မံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ နိယောဇေသီ’’တိ ထေရော အာယသ္မန္တံ ဥတ္တရံ ပဏာမေသိ.

အထ ခေါ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ ဥတ္တရံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိံ၊ အာဝုသော ဥတ္တရ၊ ထေရော အာဟာ’’တိ? ‘‘ပါပိကံ နော၊ အာဝုသော၊ ကတံ. ‘အဓမ္မေ မံ တွံ၊ ဘိက္ခု၊ နိယောဇေသီ’’’တိ ထေရော မံ ပဏာမေသီတိ. ‘‘နနု တွံ၊ အာဝုသော [အာဝုသော ဥတ္တရ (သျာ. ကံ.)]၊ ဝုဍ္ဎော ဝီသတိဝဿောသီ’’တိ? ‘‘အာမာဝုသော၊ အပိ စ မယံ ဂရုနိဿယံ ဂဏှာမာ’’တိ.

၄၅၅. အထ ခေါ သံဃော တံ အဓိကရဏံ ဝိနိစ္ဆိနိတုကာမော သန္နိပတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော သံဃံ ဉာပေသိ –

‘‘သုဏာတု မေ၊ အာဝုသော၊ သံဃော. သစေ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ ဣဓ ဝူပသမေဿာမ၊ သိယာပိ မူလာဒါယကာ [မူလဒါယကာ (သီ.)] ဘိက္ခူ ပုနကမ္မာယ ဥက္ကောဋေယျုံ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ ယတ္ထေဝိမံ အဓိကရဏံ သမုပ္ပန္နံ၊ သံဃော တတ္ထေဝိမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျာ’’တိ.

အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝေသာလိံ အဂမံသု – တံ အဓိကရဏံ ဝိနိစ္ဆိနိတုကာမာ.

တေန ခေါ ပန သမယေန သဗ္ဗကာမီ နာမ ပထဗျာ သင်္ဃတ္ထေရော ဝီသဝဿသတိကော ဥပသမ္ပဒါယ၊ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော၊ ဝေသာလိယံ ပဋိဝသတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော အာယသ္မန္တံ သမ္ဘူတံ သာဏဝါသိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ၊ အာဝုသော၊ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ သဗ္ဗကာမီ ထေရော ဝိဟရတိ၊ တံ ဝိဟာရံ ဥပဂစ္ဆာမိ. သော တွံ ကာလဿေဝ အာယသ္မန္တံ သဗ္ဗကာမိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဣမာနိ ဒသ ဝတ္ထူနိ ပုစ္ဆေယျာသီ’’တိ.

‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သမ္ဘူတော သာဏဝါသီ အာယသ္မတော ရေဝတဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော၊ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ သဗ္ဗကာမီ ထေရော ဝိဟရတိ၊ တံ ဝိဟာရံ ဥပဂစ္ဆိ. ဂဗ္ဘေ အာယသ္မတော သဗ္ဗကာမိဿ သေနာသနံ ပညတ္တံ ဟောတိ၊ ဂဗ္ဘပ္ပမုခေ အာယသ္မတော ရေဝတဿ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော – အယံ ထေရော မဟလ္လကော န နိပဇ္ဇတီတိ – န သေယျံ ကပ္ပေသိ. အာယသ္မာ သဗ္ဗကာမီ – အယံ ဘိက္ခု အာဂန္တုကော ကိလန္တော န နိပဇ္ဇတီတိ – န သေယျံ ကပ္ပေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သဗ္ဗကာမီ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ အာယသ္မန္တံ ရေဝတံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမေန တွံ ဘူမိ ဝိဟာရေန ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရသီ’’တိ? ‘‘မေတ္တာဝိဟာရေန ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရာမီ’’တိ. ‘‘ကုလ္လကဝိဟာရေန ကိရ တွံ ဘူမိ ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရသိ. ကုလ္လကဝိဟာရော ဧသော [ဟေသော (သျာ.)] ဘူမိ ယဒိဒံ မေတ္တာ’’တိ. ‘‘ပုဗ္ဗေပိ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဂိဟိဘူတဿ အာစိဏ္ဏာ မေတ္တာ. တေနာဟံ ဧတရဟိပိ မေတ္တာဝိဟာရေန ဗဟုလံ ဝိဟရာမိ၊ အပိ စ ခေါ မယာ စိရပ္ပတ္တံ အရဟတ္တ’’န္တိ. ‘‘ထေရော ပန၊ ဘန္တေ၊ ကတမေန ဝိဟာရေန ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘သုညတာဝိဟာရေန ခေါ အဟံ ဘူမိ ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရာမီ’’တိ. ‘‘မဟာပုရိသဝိဟာရေန ကိရ၊ ဘန္တေ၊ ထေရော ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရတိ. မဟာပုရိသဝိဟာရော ဧသော၊ ဘန္တေ၊ ယဒိဒံ သုညတာ’’တိ. ‘‘ပုဗ္ဗေပိ မေ ဘူမိ ဂိဟိဘူတဿ အာစိဏ္ဏာ သုညတာ. တေနာဟံ ဧတရဟိပိ သုညတာဝိဟာရေန ဗဟုလံ ဝိဟရာမိ၊ အပိ စ မယာ စိရပ္ပတ္တံ အရဟတ္တ’’န္တိ. အယဉ္စရဟိ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ၊ အထာယသ္မာ သမ္ဘူတော သာဏဝါသီ တသ္မိံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သမ္ဘူတော သာဏဝါသီ ယေနာယသ္မာ သဗ္ဗကာမီ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သဗ္ဗကာမိံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သမ္ဘူတော သာဏဝါသီ အာယသ္မန္တံ သဗ္ဗကာမိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမေ၊ ဘန္တေ၊ ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဘိက္ခူ ဝေသာလိယံ ဒသ ဝတ္ထူနိ ဒီပေန္တိ – ကပ္ပတိ သိင်္ဂိလောဏကပ္ပေါ၊ ကပ္ပတိ ဒွင်္ဂုလကပ္ပေါ၊ ကပ္ပတိ ဂါမန္တရကပ္ပေါ၊ ကပ္ပတိ အာဝါသကပ္ပေါ၊ ကပ္ပတိ အနုမတိကပ္ပေါ၊ ကပ္ပတိ အာစိဏ္ဏကပ္ပေါ၊ ကပ္ပတိ အမထိတကပ္ပေါ၊ ကပ္ပတိ ဇဠောဂိံ၊ ပါတုံ ကပ္ပတိ အဒသကံ နိသီဒနံ၊ ကပ္ပတိ ဇာတရူပရဇတန္တိ. ထေရေန၊ ဘန္တေ၊ ဥပဇ္ဈာယဿ မူလေ ဗဟုဓမ္မော စ ဝိနယော စ ပရိယတ္တော. ထေရဿ ဘန္တေ၊ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ ကထံ ဟောတိ? ကေ နု ခေါ ဓမ္မဝါဒိနော – ပါစီနကာ ဝါ ဘိက္ခူ၊ ပါဝေယျကာ ဝါ’’တိ? ‘‘တယာပိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဥပဇ္ဈာယဿ မူလေ ဗဟု ဓမ္မော စ ဝိနယော စ ပရိယတ္တော. တုယှံ ပန၊ အာဝုသော၊ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ ကထံ ဟောတိ? ကေ နု ခေါ ဓမ္မဝါဒိနော – ပါစီနကာ ဝါ ဘိက္ခူ၊ ပါဝေယျကာ ဝါ’’တိ? ‘‘မယှံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ ဧဝံ ဟောတိ – အဓမ္မဝါဒီ ပါစီနကာ ဘိက္ခူ၊ ဓမ္မဝါဒီ ပါဝေယျကာ ဘိက္ခူတိ၊ အပိ စာဟံ န တာဝ ဒိဋ္ဌိံ အာဝိ ကရောမိ၊ အပ္ပေဝ နာမ မံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ သမ္မန္နေယျာ’’တိ. ‘‘မယှမ္ပိ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဓမ္မဉ္စ ဝိနယဉ္စ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ ဧဝံ ဟောတိ – အဓမ္မဝါဒီ ပါစီနကာ ဘိက္ခူ၊ ဓမ္မဝါဒီ ပါဝေယျကာ ဘိက္ခူတိ၊ အပိ စာဟံ န တာဝ ဒိဋ္ဌိံ အာဝိ ကရောမိ၊ အပ္ပေဝ နာမ မံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ သမ္မန္နေယျာ’’တိ.

၄၅၆. အထ ခေါ သံဃော တံ အဓိကရဏံ ဝိနိစ္ဆိနိတုကာမော သန္နိပတိ. တသ္မိံ ခေါ ပန အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနဂ္ဂါနိ စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ၊ န စေကဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော သံဃံ ဉာပေသိ –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အမှာကံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနဂ္ဂါနိ စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ၊ န စေကဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣမံ အဓိကရဏံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမေယျာ’’တိ. သံဃော စတ္တာရော ပါစီနကေ ဘိက္ခူ၊ စတ္တာရော ပါဝေယျကေ ဘိက္ခူ ဥစ္စိနိ. ပါစီနကာနံ ဘိက္ခူနံ – အာယသ္မန္တဉ္စ သဗ္ဗကာမိံ၊ အာယသ္မန္တဉ္စ သာဠှံ၊ အာယသ္မန္တဉ္စ ခုဇ္ဇသောဘိတံ၊ အာယသ္မန္တဉ္စ ဝါသဘဂါမိကံ၊ ပါဝေယျကာနံ ဘိက္ခူနံ – အာယသ္မန္တဉ္စ ရေဝတံ၊ အာယသ္မန္တဉ္စ သမ္ဘူတံ သာဏဝါသိံ၊ အာယသ္မန္တဉ္စ ယသံ ကာကဏ္ဍကပုတ္တံ၊ အာယသ္မန္တဉ္စ သုမနန္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော သံဃံ ဉာပေသိ –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အမှာကံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနဂ္ဂါနိ စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ၊ န စေကဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော စတ္တာရော ပါစီနကေ ဘိက္ခူ၊ စတ္တာရော ပါဝေယျကေ ဘိက္ခူ သမ္မန္နေယျ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အမှာကံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနဂ္ဂါနိ စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ၊ န စေကဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ. သံဃော စတ္တာရော ပါစီနကေ ဘိက္ခူ၊ စတ္တာရော ပါဝေယျကေ ဘိက္ခူ သမ္မန္နတိ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ စတုန္နံ ပါစီနကာနံ ဘိက္ခူနံ၊ စတုန္နံ ပါဝေယျကာနံ ဘိက္ခူနံ သမ္မုတိ၊ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘သမ္မတာ သံဃေန စတ္တာရော ပါစီနကာ ဘိက္ခူ၊ စတ္တာရော ပါဝေယျကာ ဘိက္ခူ၊ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အဇိတော နာမ ဘိက္ခု ဒသဝဿော သံဃဿ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကော ဟောတိ. အထ ခေါ သံဃော အာယသ္မန္တမ္ပိ အဇိတံ သမ္မန္နတိ – ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ အာသနပညာပကံ. အထ ခေါ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျာမာ’’တိ? အထ ခေါ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ ဝါလိကာရာမော ရမဏီယော အပ္ပသဒ္ဒေါ အပ္ပနိဂ္ဃေါသော. ယံနူန မယံ ဝါလိကာရာမေ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျာမာ’’တိ.

၄၅၇. အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝါလိကာရာမံ အဂမံသု – တံ အဓိကရဏံ ဝိနိစ္ဆိနိတုကာမာ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော သံဃံ ဉာပေသိ –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ အာယသ္မန္တံ သဗ္ဗကာမိံ ဝိနယံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ.

အာယသ္မာ သဗ္ဗကာမီ သံဃံ ဉာပေသိ –

‘‘သုဏာတု မေ၊ အာဝုသော၊ သံဃော. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ရေဝတေန ဝိနယံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေယျ’’န္တိ.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော အာယသ္မန္တံ သဗ္ဗကာမိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ သိင်္ဂိလောဏကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကော သော၊ အာဝုသော၊ သိင်္ဂိလောဏကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ သိင်္ဂိနာ လောဏံ ပရိဟရိတုံ – ယတ္ထ အလောဏကံ ဘဝိဿတိ တတ္ထ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမာ’’တိ? ‘‘နာဝုသော၊ ကပ္ပတီ’’တိ. [ပါစိ. ၂၅၄ အာဒယော] ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ? ‘‘သာဝတ္ထိယံ၊ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ. ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘သန္နိဓိကာရကဘောဇနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ ပဌမံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ ပဌမံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ’’.

‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ ဒွင်္ဂုလကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကော သော၊ အာဝုသော၊ ဒွင်္ဂုလကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ ဒွင်္ဂုလာယ ဆာယာယ ဝီတိဝတ္တာယ ဝိကာလေ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ? ‘‘နာဝုသော၊ ကပ္ပတီ’’တိ [ပါစိ. ၂၄၅]. ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ? ‘‘ရာဇဂဟေ၊ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ. ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ? ဝိကာလဘောဇနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ ဒုတိယံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ ဒုတိယံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ’’.

‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ ဂါမန္တရကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကော သော၊ အာဝုသော၊ ဂါမန္တရကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ – ဣဒါနိ ဂါမန္တရံ ဂမိဿာမီတိ – ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အနတိရိတ္တံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ? ‘‘နာဝုသော၊ ကပ္ပတီ’’တိ [ပါစိ. ၂၃၄]. ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ? ‘‘သာဝတ္ထိယံ၊ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ. ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အနတိရိတ္တဘောဇနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ တတိယံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ တတိယံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ’’.

‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ အာဝါသကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကော သော၊ အာဝုသော၊ အာဝါသကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကပ္ပတိ ဘန္တေ၊ သမ္ဗဟုလာ အာဝါသာ သမာနသီမာ နာနုပေါသထံ ကာတု’’န္တိ. ‘‘နာဝုသော၊ ကပ္ပတီ’’တိ [မဟာဝ. ၁၄၁ အာဒယော]. ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ? ‘‘ရာဇဂဟေ၊ ဥပေါသထသံယုတ္တေ’’တိ. ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဝိနယာတိသာရေ ဒုက္ကဋ’’န္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ စတုတ္ထံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ စတုတ္ထံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ’’.

‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ အနုမတိကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကော သော၊ အာဝုသော၊ အနုမတိကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ ဝဂ္ဂေန သံဃေန ကမ္မံ ကာတုံ – အာဂတေ ဘိက္ခူ အနုမာနေဿာမာ’’တိ? ‘‘နာဝုသော၊ ကပ္ပတီ’’တိ [မဟာဝ. ၃၈၃ အာဒယော]. ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ? ‘‘စမ္ပေယျကေ၊ ဝိနယဝတ္ထုသ္မိ’’န္တိ. ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဝိနယာတိသာရေ ဒုက္ကဋ’’န္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ ပဉ္စမံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ ပဉ္စမံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ’’.

‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ အာစိဏ္ဏကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကော သော၊ အာဝုသော၊ အာစိဏ္ဏကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ – ဣဒံ မေ ဥပဇ္ဈာယေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ၊ ဣဒံ မေ အာစရိယေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ – တံ အဇ္ဈာစရိတု’’န္တိ? ‘‘အာစိဏ္ဏကပ္ပေါ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဧကစ္စော ကပ္ပတိ၊ ဧကစ္စော န ကပ္ပတီ’’တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ ဆဋ္ဌံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ ဆဋ္ဌံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ’’.

‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ အမထိတကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကော သော၊ အာဝုသော၊ အမထိတကပ္ပေါ’’တိ? ‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ ယံ တံ ခီရံ ခီရဘာဝံ ဝိဇဟိတံ၊ အသမ္ပတ္တံ ဒဓိဘာဝံ၊ တံ ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အနတိရိတ္တံ ပါတု’’န္တိ? ‘‘နာဝုသော၊ ကပ္ပတီ’’တိ [ပါစိ. ၂၃၄]. ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ? ‘‘သာဝတ္ထိယံ၊ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ. ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အနတိရိတ္တဘောဇနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ သတ္တမံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ သတ္တမံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ’’.

‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ ဇဠောဂိံ ပါတု’’န္တိ? ‘‘ကာ သာ၊ အာဝုသော၊ ဇဠောဂီ’’တိ? ‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ ယာ သာ သုရာ အာသုတာ အသမ္ပတ္တာ မဇ္ဇဘာဝံ၊ သာ ပါတု’’န္တိ? ‘‘နာဝုသော၊ ကပ္ပတီ’’တိ [ပါစိ. ၃၂၆]. ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ? ‘‘ကောသမ္ဗိယံ၊ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ. ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ. ‘‘သုရာမေရယပါနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ အဋ္ဌမံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ’’.

‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ အဒသကံ နိသီဒန’’န္တိ? ‘‘နာဝုသော၊ ကပ္ပတီ’’တိ [ပါစိ. ၅၃၁ အာဒယော]. ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ? ‘‘သာဝတ္ထိယံ၊ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ. ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဆေဒနကေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ နဝမံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ နဝမံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ’’.

‘‘ကပ္ပတိ၊ ဘန္တေ၊ ဇာတရူပရဇတ’’န္တိ? ‘‘နာဝုသော၊ ကပ္ပတီ’’တိ [ပါရာ. ၅၈၀ အာဒယော]. ‘‘ကတ္ထ ပဋိက္ခိတ္တ’’န္တိ. ‘‘ရာဇဂဟေ၊ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ. ‘‘ကိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣဒံ ဒသမံ ဝတ္ထု သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ဣတိပိဒံ ဝတ္ထု ဥဒ္ဓမ္မံ၊ ဥဗ္ဗိနယံ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနံ. ဣဒံ ဒသမံ သလာကံ နိက္ခိပါမိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမာနိ ဒသ ဝတ္ထူနိ သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတာနိ. ဣတိပိမာနိ ဒသဝတ္ထူနိ ဥဒ္ဓမ္မာနိ၊ ဥဗ္ဗိနယာနိ၊ အပဂတသတ္ထုသာသနာနီ’’တိ.

၄၅၈. ‘‘နိဟတမေတံ၊ အာဝုသော၊ အဓိကရဏံ၊ သန္တံ ဝူပသန္တံ သုဝူပသန္တံ. အပိ စ မံ တွံ၊ အာဝုသော၊ သံဃမဇ္ဈေပိ ဣမာနိ ဒသ ဝတ္ထူနိ ပုစ္ဆေယျာသိ – တေသံ ဘိက္ခူနံ သညတ္တိယာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရေဝတော အာယသ္မန္တံ သဗ္ဗကာမိံ သံဃမဇ္ဈေပိ ဣမာနိ ဒသ ဝတ္ထူနိ ပုစ္ဆိ. ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော အာယသ္မာ သဗ္ဗကာမီ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ဣမာယ ခေါ ပန ဝိနယသင်္ဂီတိယာ သတ္တ ဘိက္ခုသတာနိ အနူနာနိ အနဓိကာနိ အဟေသုံ၊ တသ္မာယံ ဝိနယသင်္ဂီတိ ‘‘သတ္တသတိကာ’’တိ ဝုစ္စတီတိ.

ဒုတိယဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

သတ္တသတိကက္ခန္ဓကော ဒွါဒသမော.

ဣမမှိ ခန္ဓကေ ဝတ္ထူ ပဉ္စဝီသတိ.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ဒသ ဝတ္ထူနိ ပူရေတွာ၊ ကမ္မံ ဒူတေန ပါဝိသိ၊

စတ္တာရော ပုန ရူပဉ္စ၊ ကောသမ္ဗိ စ ပါဝေယျကော.

မဂ္ဂေါ သောရေယျံ သင်္ကဿံ၊ ကဏ္ဏကုဇ္ဇံ ဥဒုမ္ဗရံ၊

သဟဇာတိ စ မဇ္ဈေသိ၊ အဿောသိ ကံ နု ခေါ မယံ.

ပတ္တနာဝါယ ဥဇ္ဇဝိ၊ ရဟောသိ ဥပနာမယံ [ဒူရတောပိ ဥဒပါဒိ (က.)]၊

ဂရု [ဒါရုဏံ (သျာ.)] သံဃော စ ဝေသာလိံ၊ မေတ္တာ သံဃော ဥဗ္ဗာဟိကာတိ.

သတ္တသတိကက္ခန္ဓကော နိဋ္ဌိတော.