၂. ဝိစယဟာရသမ္ပာတဝိဘာဝနာ

၅၃. ယေန ဒေသနာဟာရသမ္ပာတေန အဿာဒါဒယော အာစရိယေန ဝိဘတ္တာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ သော ဒေသနာဟာရသမ္ပာတော ပရိပုဏ္ဏော၊ ‘‘ကတမော ဝိစယဟာရသမ္ပာတော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမော ဝိစယော ဟာရသမ္ပာတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တေသု ဒေသနာဟာရသမ္ပာတာဒီသု သောဠသသု ဟာရသမ္ပာတေသု ကတမော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော ဝိစယဟာရသမ္ပာတော နာမာတိ ပုစ္ဆတိ. ဣမေသု ဓမ္မေသု အယံ ဓမ္မော ယေန သံဝဏ္ဏနာဝိသေသေန ဝိစယိတဗ္ဗော၊ သော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော ဝိစယဟာရသမ္ပာတော နာမာတိ နိယမေတွာ ဝိဘဇိတုံ ‘‘တတ္ထ တဏှာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန –

‘‘ဧဝံ ဒေသနာဟာရသမ္ပာတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိစယဟာရသမ္ပာတံ ဒဿေန္တော ယသ္မာ ဒေသနာဟာရပဒတ္ထဝိစယော ဝိစယဟာရော၊ တသ္မာ ဒေသနာဟာရေ ဝိပလ္လာသဟေတုဘာဝေန နိဒ္ဓါရိတာယ တဏှာယ ကုသလာဒိဝိဘာဂပဝိစယမုခေန ဝိစယဟာရသမ္ပာတံ ဒဿေတုံ ‘တတ္ထ တဏှာ ဒုဝိဓာ’တိအာဒိ အာရဒ္ဓ’’န္တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၅၃) –

ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ‘‘အရက္ခိတေန စိတ္တေနာ’’တိအာဒိသုတ္တတ္ထေ ဒေသနာဟာရသမ္ပာတေန သံဝဏ္ဏိတေ အကုသလဓမ္မေ ‘‘တဏှာ’’တိ နိဒ္ဓါရိတာ သဗ္ဗတဏှာ. ကုသလာပီတိ စတုဘူမကေ ကုသလေ ဥဒ္ဒိဿ ပဝတ္တာ တဏှာပိ. အကုသလာပီတိ အကုသလဓမ္မေ ဥဒ္ဒိဿ ပဝတ္တာ တဏှာပီတိ ဒုဝိဓာ ဟောတီတိ ဝိစယိတဗ္ဗာ. တေန ဝုတ္တံ ဋီကာယံ – ‘‘ကုသလဓမ္မာရမ္မဏာတိ ကုသလဓမ္မေ ဥဒ္ဒိဿ ပဝတ္တမတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န တေသံ အာရမ္မဏပစ္စယတံ၊ ဣဓ ‘ကုသလာ ဓမ္မာ’တိ လောကုတ္တရဓမ္မာနမ္ပိ အဓိပ္ပေတတ္တာ’’တိ.

‘‘ကုသလာ တဏှာ ကိံဂါမိနီ၊ အကုသလာ တဏှာ ကိံ ဂါမိနီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘အကုသလာ သံသာရဂါမိနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ‘‘ကတမော ကုသလာကုသလတဏှာနံ ဝိသေသော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘အကုသလာ သံသာရဂါမိနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘တဏှာ နာမ သံသာရဂါမိနီ ဟောတု၊ ကထံ အပစယဂါမိနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ပဟာနတဏှာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ပဟာနဿ ဟေတုဘူတာ တဏှာ ပဟာနတဏှာတိ အတ္ထော၊ ပဟာတဗ္ဗတဏှံ အာဂမ္မ ယံ ပဟာနံ ပဝတ္တေတဗ္ဗံ၊ တေန ပဝတ္တေတဗ္ဗေန ပဟာနေန အပစယံ ဂစ္ဆတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

‘‘ကိံ ပန တဏှာယေဝ ကုသလာကုသလာတိ ဒုဗ္ဗိဓာ၊ ဥဒါဟု အညောပိ ကုသလာကုသလာတိ ဒုဗ္ဗိဓော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘မာနောပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ကတမော မာနော ကုသလော၊ ကတမော မာနော အကုသလော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယံ မာနံ နိဿာယ မာနံ ပဇဟတိ၊ အယံ မာနော ကုသလော. ယော ပန မာနော ဒုက္ခံ နိဗ္ဗတ္တယတိ၊ အယံ မာနော အကုသလော’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယံ မာနံ။ပေ။ ကုသလောတိ ယံ မာနံ နိဿာယ ဥပနိဿာယ ပဟာနံ ပဝတ္တိတံ၊ တေန ပဟာနေန သန္တာနေ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟံ မာနံ ပဇဟတိ၊ အယံ ဥပနိဿယပစ္စယဘူတော မာနော ဖလူပစာရေန ကုသလော. ယော ပန။ပေ။ အကုသလောတိ ယော ပန မာနော ပရဟိံသနာဒိဝသေန ပဝတ္တမာနော ဟုတွာ အတ္တနော စ ပရဿ စ ဒုက္ခံ နိဗ္ဗတ္တယတိ၊ အယံ မာနော အကုသလောတိ ဝိစယိတွာ ဝေဒိတဗ္ဗော.

‘‘သံသာရာပစယဂါမိနီသု တာသု တဏှာသု ကတမာ အပစယဂါမိနီ တဏှာ ကုသလာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ကုသလာ’’တိ ဝုတ္တာယ တဏှာယ သရူပံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ယံ နေက္ခမ္မသိတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တာသု သံသာရာပစယဂါမိနီသု တဏှာဘူတာသု ကုသလာကုသလာသု. အယံ တဏှာ ကုသလာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အရိယာ ပုဂ္ဂလာ သန္တံ အာယတနံ ယံ အရိယဖလဓမ္မံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ၊ တံ အာယတနံ အရိယဖလဓမ္မံ အဟံ ကုဒါဿု သစ္ဆိကတွာ ဝိဟရိဿ’’န္တိ ပတ္ထယန္တဿ တဿ ကုလပုတ္တဿ တသ္မိံ အရိယဖလေ ပိဟာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ပိဟာပစ္စယာ ယံ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣဒံ ဒေါမနဿံ ‘‘နေက္ခမ္မသိတ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. အယံ အရိယဖလေ ပိဟာသင်္ခါတာ တဏှာ ကုသလာ အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇအရိယဖလဓမ္မံ ဥဒ္ဒိဿ ပဝတ္တတ္တာတိ ဝိစယိတဗ္ဗံ.

‘‘ကထံ ပဝတ္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ရာဂဝိရာဂါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယာ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ ပတ္တဗ္ဗာ. တဒါရမ္မဏာ တံ စေတောဝိမုတ္တိံ အာဂမ္မ ပဝတ္တာ တဏှာ ကုသလာ အနဝဇ္ဇာ၊ ယာ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တိ ပတ္တဗ္ဗာ၊ တဒါရမ္မဏာ တံ ပညာဝိမုတ္တိံ အာဂမ္မ ပဝတ္တာ တဏှာ ကုသလာ အနဝဇ္ဇာတိ ဝိစယိတဗ္ဗာ. တာယ ပညာဝိမုတ္တိယာ ဝသေန ဘဂဝတာ –

‘‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပဂေါစရော၊

သမ္မာဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော၊ ဉတွာန ဥဒယဗ္ဗယံ၊

ထိနမိဒ္ဓါဘိဘူ ဘိက္ခု၊ သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ. (ဥဒါ. ၃၂၊ နေတ္တိ. ၃၁၊ ၆၅၊ ၇၈) –

ဂါထာယံ ‘‘သဗ္ဗာ ဒုဂ္ဂတိယော ဇဟေ’’တိ ပဒံ ဝုတ္တံ၊ ‘‘တဿာ ပညာဝိမုတ္တိယာ ယော ပဝိစယော ကာတဗ္ဗော၊ ကတမော သော ပဝိစယော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တဿာ ကော ပဝိစယော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿာ ပညာဝိမုတ္တိယာ ကော ပဝိစယောတိ စေ ပုစ္ဆေယျ ‘‘အဋ္ဌ မဂ္ဂင်္ဂါနိ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓီ’’တိ ပဝိစယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘သော ပဝိစယော ကတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော ကတ္ထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သော ပညာဝိမုတ္တိယာ ပဝိစယော ကတ္ထ ကသ္မိံ ဓမ္မေ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ ပုစ္ဆတိ. စတုတ္ထေ ဈာနေ ပါရမိတာယ ဥက္ကံသဂတာယ စတုတ္ထဇ္ဈာနဘာဝနာယ သော ပဝိစယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

‘‘စတုတ္ထေ ဈာနေ ပါရမိတာယာ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ‘‘စတုတ္ထေ ဟိ ဈာနေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယော သော စတုတ္ထဇ္ဈာနလာဘီ ပုဂ္ဂလော စတုတ္ထေ ဈာနေ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိယောဒါတံ အနင်္ဂဏံ ဝိဂတူပက္ကိလေသံ မုဒု ကမ္မနိယံ ဌိတံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ၊ ဣတိ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ စိတ္တံ ဘာဝယတိ၊ သော စတုတ္ထဇ္ဈာနလာဘီ ပုဂ္ဂလော တတ္ထ စတုတ္ထေ ဈာနေ အဋ္ဌဝိဓံ ဝိဇ္ဇာစရဏံ အဓိဂစ္ဆတိ. ကတမံ အဋ္ဌဝိဓံ? ဆ အဘိညာ၊ ဒွေ စ ဝိသေသေ ဝါ အဓိဂစ္ဆတီတိ ယောဇနာ. ဣဒ္ဓိဝိဓာဒယော ပဉ္စ၊ လောကိယာဘိညာ စေဝ အရဟတ္တမဂ္ဂပညာ စာတိ ဆ အဘိညာ. မနောမယိဒ္ဓိ စေဝ ဝိပဿနာဉာဏဉ္စာတိ ဒွေ စ ဝိသေသာ ဟောန္တိ.

‘‘တံ စတုတ္ထဇ္ဈာနစိတ္တံ ကုတော ပရိသုဒ္ဓံ။ပေ။ ကုတော အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တံ စိတ္တံ ယတော ပရိသုဒ္ဓ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ စိတ္တံ ယတော ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိဘာဝတော ပရိသုဒ္ဓံ၊ တတော ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိဘာဝတော ပရိယောဒါတံ ဟောတိ. သုခါဒီနံ ပစ္စယဃာတေန ယတော ဝီတရာဂါဒိအနင်္ဂဏဘာဝတော အနင်္ဂဏံ၊ တတော ဝီတရာဂါဒိအနင်္ဂဏဘာဝတော ဝိဂတူပက္ကိလေသံ. ယတော သုဘာဝိတဘာဝတော မုဒု၊ တတော သုဘာဝိတဘာဝတော ကမ္မနိယံ. ယတော ပရိသုဒ္ဓါဒီသု ဌိတဘာဝတော ဌိတံ၊ တတော ပရိသုဒ္ဓါဒီသု ဌိတဘာဝတော အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ ဟောတီတိပိ ယောဇနာ ယုတ္တာ အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၅၃) ယုဂဠတော အာဂတတ္တာ. သဒ္ဓါဝီရိယသတိသမာဓိပညာဩဘာသေဟိ ပရိဂ္ဂဟိတဘာဝတော အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ. သဒ္ဓါယ ဟိ ပရိဂ္ဂဟိတံ စိတ္တံ ပဋိပက္ခေ အဿဒ္ဓိယေ န ဣဉ္ဇတိ န စလတိ၊ ဝီရိယေန ပရိဂ္ဂဟိတံ စိတ္တံ ပဋိပက္ခေ ကောသဇ္ဇေ န ဣဉ္ဇတိ၊ သတိယာ ပရိဂ္ဂဟိတံ စိတ္တံ ပဋိပက္ခေ ပမာဒေ န ဣဉ္ဇတိ၊ သမာဓိနာ ပရိဂ္ဂဟိတံ စိတ္တံ ပဋိပက္ခေ ဥဒ္ဓစ္စေ န ဣဉ္ဇတိ၊ ပညာယ ပရိဂ္ဂဟိတံ စိတ္တံ ပဋိပက္ခာယ အဝိဇ္ဇာယ န ဣဉ္ဇတိ၊ ဩဘာသဂတံ စိတ္တံ ကိလေသန္ဓကာရေ န ဣဉ္ဇတိ. ဣတိ ဣမေဟိ ဆဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိဂ္ဂဟိတံ စတုတ္ထဇ္ဈာနစိတ္တံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတတ္တာ စတုတ္ထဇ္ဈာနစိတ္တံ ဆန္နံ အဘိညာဉာဏာနဉ္စ မနောမယိဒ္ဓိဝိပဿနာဉာဏာနဉ္စ အဓိဂမူပါယော ဟောတိ၊ တသ္မာ သော ပညာဝိမုတ္တိပရိစယော စတုတ္ထဇ္ဈာနေ ဒဋ္ဌဗ္ဗောယေဝါတိ သင်္ခေပတ္ထော. ဝိတ္ထာရတော ပန အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၅၃) ‘‘တတ္ထ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိဘာဝေနာ’’တိအာဒိနာ ဝါ ‘‘အပရော နယော’’တိအာဒိနာ ဝါ ဝုတ္တောယေဝါတိ အမှေဟိ န ဝုတ္တော.

‘‘ယေသံ ရာဂါဒိအင်္ဂဏာနံ အဘာဝေန အနင်္ဂဏံ၊ ယေသံ အဘိဇ္ဈာဒိဥပက္ကိလေသာနံ အဘာဝေန ဝိဂတူပက္ကိလေသံ၊ ယာယ စိတ္တဿ ဌိတိယာ အဘာဝေန ဌိတံ၊ ဣဉ္ဇနာယ အဘာဝေန အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ၊ တေ ရာဂါဒိအင်္ဂဏာဒယော ကတမာယ ပက္ခာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ အင်္ဂဏာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တေသု ရာဂါဒိအင်္ဂဏာဒီသု အင်္ဂဏာ စ ရာဂါဒိအင်္ဂဏာ စ ဥပက္ကိလေသာ အဘိဇ္ဈာဒိဥပက္ကိလေသာ စ သန္တိ၊ တဒုဘယံ ရာဂါဒိအင်္ဂဏအဘိဇ္ဈာဒိဥပက္ကိလေသဒွယံ တဏှာပက္ခော ရာဂါဒိအင်္ဂဏာနံ တဏှာသဘာဝတ္တာ၊ အဘိဇ္ဈာဒိဥပက္ကိလေသာနဉ္စ တဏှာယ အနုလောမတ္တာ. ယာ ဣဉ္ဇနာ ဖန္ဒနာ ယာ စ စိတ္တဿ အဋ္ဌိတိ အနဝဋ္ဌာနံ အတ္ထိ၊ အယံ ဣဉ္ဇနာ အဋ္ဌိတိ ဒိဋ္ဌိပက္ခော ဣဉ္ဇနာယ စ အဋ္ဌိတိယာ စ မိစ္ဆာဘိနိဝေသဟေတုဘာဝတောတိ ပဝိစယော ကာတဗ္ဗော.

‘‘ကိံ ပန စတုတ္ထဇ္ဈာနစိတ္တံ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတတ္တာယေဝ ဆန္နံ အဘိညာဉာဏာနဉ္စ မနောမယိဒ္ဓိဝိပဿနာဉာဏာနဉ္စ အဓိဂမူပါယော ဟောတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘စတ္တာရိ ဣန္ဒြိယာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘တဿ စတုတ္ထဇ္ဈာနလာဘိနော၊ ဒုက္ခိန္ဒြိယံ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ သုခိန္ဒြိယံ သောမနဿိန္ဒြိယံ ဣတိ စတ္တာရိန္ဒြိယာနိ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ တဿ စတုတ္ထဇ္ဈာနလာဘိနော ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ အဝသိဋ္ဌံ ဘဝတိ၊ တသ္မာပိ စတုတ္ထဇ္ဈာနစိတ္တံ ဝုတ္တပ္ပကာရာနံ အဋ္ဌန္နံ ဉာဏာနံ အဓိဂမူပါယော ဟောတိ၊ သော စ အဓိဂမူပါယဘာဝေါ စိဏ္ဏဝသီဘာဝဿေဝ ဘဝေယျ၊ ကထံ စတုတ္ထဇ္ဈာနမတ္တလာဘိနော စိဏ္ဏဝသီဘာဝေါ သိယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ သော စတုတ္ထဇ္ဈာနလာဘီ စတုတ္ထဇ္ဈာနေယေဝ အဋ္ဌတွာ အရူပသမာပတ္တိယောပိ ဧဝံ ကတွာ နိဗ္ဗတ္တေတိ ဘာဝေတိ၊ တသ္မာ စိဏ္ဏဝသီဘာဝေါ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘သော ဥပရိမံ သမာပတ္တိ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၅၃) ဝိတ္ထာရတော ဝုတ္တော၊ တသ္မာ ယောဇနမတ္တံ ကရိဿာမ.

သော ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနလာဘီ ယောဂါဝစရော ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိတော ဥပရိမံ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိံ သန္တတော သန္တတရတော မနသိ ကရောတိ. ယထာဝုတ္တံ ဥပရိမံ သမာပတ္တိံ သန္တတော မနသိ ကရောတော တဿ စတုတ္ထဇ္ဈာနလာဘိနော ယောဂါဝစရဿ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ သညာ သညာပဓာနာ သမာပတ္တိ ဩဠာရိကာ ဝိယ ဟုတွာ သဏ္ဌဟတိ၊ ပဋိဃသညာ စ ဥက္ကဏ္ဌာ အနဘိရတိ ဟုတွာ သဏ္ဌဟတိ၊ သော ယထာဝုတ္တေန ဝိဓိနာ မနသိ ကရောန္တော ယောဂါဝစရော သဗ္ဗသော နိရဝသေသတော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘‘အာကာသံ အနန္တ’’န္တိ မနသိ ကတွာ ပဝတ္တမာနံ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ရူပသညာ ရူပါဝစရသညာ ပဉ္စဝိဓအဘိညာဘိနီဟာရော ဟောတိ. နာနတ္တသညာ နာနာရမ္မဏေသု ဝေါကာရော အကုသလော ပဝတ္တတိ. ဧဝံ ရူပါဝစရဇ္ဈာနေ အာဒီနဝဒဿီ ဟုတွာ တာ ရူပသညာနာနတ္တသညာယော အာရမ္မဏေ သမတိက္ကမတိ၊ အဿ ယောဂါဝစရဿ ပဋိဃသညာ စ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ဣမိနာ ဝုတ္တနယေန သမတိက္ကမေန သမာဟိတဿ၊ သန္တဝုတ္တိနာ အရူပါဝစရသမာဓိနာ သမာဟိတဿ ယောဂါဝစရဿ ဩဘာသော ရူပါဝစရဇ္ဈာနောဘာသော အန္တရဓာယတိ. ရူပါနံ ကသိဏရူပါနံ ဈာနစက္ခုနာ ဒဿနဉ္စ အန္တရဓာယတီတိ ယောဇနာ.

‘‘ယေန သမာဓိနာ သမာဟိတဿ၊ သမာဟိတဿ ဩဘာသော စ ရူပါနံ ဒဿနဉ္စ အန္တရဓာယတိ၊ သော သမာဓိ ကိတ္တကေဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော၊ ကထံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော သမာဓီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သော သမာဓီတိ ယေန ရူပါရူပါဝစရသမာဓိနာ သမာဟိတော၊ သော ဒုဝိဓောပိ သမာဓိ အနဘိဇ္ဈာဗျာပါဒဝီရိယာရမ္ဘေဟိ တီဟိ ဥပကာရကင်္ဂေဟိ စ ပဿဒ္ဓိသတီဟိ ဒွီဟိ ပရိက္ခာရင်္ဂေဟိ စ အဝိက္ခိတ္တေန ဧကေန သဘာဝင်္ဂေန စ ဆဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတောတိ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗော ပုနပ္ပုနံ စိန္တေတဗ္ဗော သလ္လက္ခေတဗ္ဗော. ‘‘ကထံ ကတ္ထ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘အနဘိဇ္ဈာသဟဂတံ မေ မာနသံ သဗ္ဗလောကေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘တေသု ဆသု အင်္ဂေသု ကိတ္တကော သမထော၊ ကိတ္တကာ ဝိပဿနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ဧတ္တကော သမထော၊ ဧတ္တကာ ဝိပဿနာတိ ဝိဘဇိတုံ ‘‘တတ္ထ ယဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၅၄. ‘‘ပညာဝိမုတ္တီ’’တိ ဝုတ္တဿ အရဟတ္တဖလဿ သမာဓိဿ သမထဝိပဿနာသင်္ခါတာ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါ သမာဓိမုခေန အာစရိယေန ဝိဘတ္တာ၊ ‘‘တာယ ပဋိပဒါယ လဘိတဗ္ဗော အရဟတ္တဖလသမာဓိ ကိတ္တကေန ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော သမာဓိ ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ယော အရဟတ္တဖလသမာဓိ သမထဝိပဿနာပဋိပဒါယ လဘိတဗ္ဗော၊ သော အရဟတ္တဖလသမာဓိ ပဉ္စဝိဓေန ဉာဏဒဿနေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

‘‘ကထံ ပဉ္စဝိဓဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘အယံ သမာဓီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အယံ အရဟတ္တဖလသမာဓိ အပ္ပိတပ္ပိတက္ခဏေ ဖလသမာပတ္တိသုခတ္တာ ပစ္စုပ္ပန္နသုခေါ ဟောတိ၊ ဣတိ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ အဿ အရဟတော ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတိ. အယံ အရဟတ္တဖလသမာဓိ အာယတိံ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗဿ အရဟတ္တဖလသမာဓိဿ ဥပနိဿယပစ္စယတ္တာ အာယတိံ သုခဝိပါကော ဟောတိ၊ ဣတိ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ။ပေ။ ဘဝတိ. အယံ အရဟတ္တဖလသမာဓိ ကိလေသအရီဟိ အာရကတ္တာ အရိယော၊ ကာမာမိသဝဋ္ဋာမိသလောကာမိသာနံ အဘာဝတော နိရာမိသော စ ဟောတိ၊ ဣတိ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ။ပေ။ ဘဝတိ. အယံ အရဟတ္တဖလသမာဓိ အကာပုရိသေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသာဝကဗုဒ္ဓေဟိ သေဝိတဗ္ဗတ္တာ အကာပုရိသသေဝိတော ဟောတိ၊ ဣတိ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ။ပေ။ ဘဝတိ. အယံ အရဟတ္တဖလသမာဓိ အင်္ဂသန္တကိလေသဒရထသန္တတ္တာ သန္တော စေဝ ဒိဝသမ္ပိ သမာပဇ္ဇန္တဿ အတိတ္တိကရဏတော ပဏီတော စ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓကိလေသေန အရဟတာ ပုဂ္ဂလေန လဒ္ဓတ္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓေါ စ အရဟတ္တမဂ္ဂသမာဓိသင်္ခါတေန ဧကောဒိဘာဝေန အဓိဂတတ္တာ ဧကောဒိဘာဝါဓိဂတော စ သသင်္ခါရေန သပယောဂေန အဓိဂတတ္တာ၊ နီဝရဏာဒိပစ္စနီကဓမ္မေ နိဂ္ဂယှ အနဓိဂတတ္တာ၊ အညေ ကိလေသေ ဝါရေတွာ အနဓိဂတတ္တာ၊ အရဟတ္တမဂ္ဂဖလဘာဝေနေဝ ပဝတ္တတ္တာ နသသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော ဟောတိ၊ ဣတိ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ အဿ အရဟတော ပစ္စတ္တမေဝ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဘဝတီတိ ပဉ္စဝိဓေန ဉာဏဒဿနေန သော အရဟတ္တဖလသမာဓိ ဝိစယိတွာ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နသုခါဒီသု သမာဓီသု ကိတ္တကော သမထော၊ ကိတ္တကာ ဝိပဿနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယော စ သမာဓိ ပစ္စုပ္ပန္နသုခေါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမထော၊ ဝိပဿနာတိ စ အရဟတ္တဖလသမထဝိပဿနာဝ အဓိပ္ပေတာ၊ န ပုဗ္ဗဘာဂသမထဝိပဿနာတိ. အရဟတ္တဖလသမာဓိ ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာစရိယေန ဝုတ္တော၊ ‘‘တဿ အရဟတ္တဖလသမာဓိဿ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါယံ ဝုတ္တော သမာဓိ ကိတ္တကေန ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော သမာဓိ ပဉ္စဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ယော ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနသမာဓိ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါယံ ဝုတ္တော၊ သော ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနသမာဓိ ပဉ္စဝိဓေန ပကာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘ကတမေနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ပီတိဖရဏတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပဌမဒုတိယဇ္ဈာနေသု ပညာ ပီတိဖရဏတာ ဟောတိ. ပဌမဒုတိယတတိယဇ္ဈာနေသု ပညာ သုခဖရဏတာ ဟောတိ. စတုတ္ထဇ္ဈာနေ စေတောပရိယပညာ စေတောဖရဏတာ ဟောတိ. ဒိဗ္ဗစက္ခုပညာ အာလောကဖရဏတာ ဟောတိ. ဈာနံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပဝတ္တမာနပညာ ပစ္စဝေက္ခဏာနိမိတ္တံ ဟောတိ. ဣတိ ပဉ္စဝိဓေန ပညာပကာရေန ဝိစယိတွာ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ‘‘တေသု ပဉ္စဝိဓေသု ပကာရေသု ကိတ္တကော သမထော၊ ကိတ္တကာ ဝိပဿနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယော စ ပီတိဖရဏော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၅၅. သမ္ပယောဂဝသေန သမာဓိ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကထံ အာရမ္မဏဝသေန ဝိဘတ္တော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဒသ ကသိဏာယတနာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣမေဟိ ဒသဟိ အာရမ္မဏေဟိ ကသိဏေဟိပိ သမာဓိ ဝိစိနိတွာ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ. ‘‘တေသု ဒသသု ကိတ္တကော သမထော၊ ကိတ္တကာ ဝိပဿနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကသိဏန္တိ စ ကသိဏမဏ္ဍလမ္ပိ ပရိကမ္မမ္ပိ ပဋိဘာဂနိမိတ္တမ္ပိ တသ္မိံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တေ ဥပ္ပန္နဇ္ဈာနမ္ပိ ဝုစ္စတိ၊ ဣဓ ပန သသမ္ပယုတ္တဇ္ဈာနမေဝ အဓိပ္ပေတံ.

‘‘ကိံ ပန ဝုတ္တပ္ပကာရော သမာဓိယေဝ သမထဝိပဿနာယ ယောဇေတဗ္ဗော၊ ဥဒါဟု အညောပိ ယောဇေတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ သတိပဋ္ဌာနာဒိပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါဘေဒေန အနေကဘေဒဘိန္နော နိရဝသေသော အရိယမဂ္ဂေါပိ ဝိစယိတွာ ယောဇေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝံ သဗ္ဗော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဧဝန္တိ မယာ ဝုတ္တနယေန ဝုတ္တနယာနုသာရေန သဗ္ဗော နိရဝသေသော သတိပဋ္ဌာနာဒိပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါဘေဒေန အနေကဘေဒဘိန္နော အရိယော မဂ္ဂေါ ယောဇေတဗ္ဗော. ကထံ? ယေန ယေန အနဘိဇ္ဈာဒိအာကာရေန ပစ္စုပ္ပန္နသုခတာဒိအာကာရေန သမာဓိ မယာ ဝုတ္တော၊ တေန တေန အနဘိဇ္ဈာဒိအာကာရေန ပစ္စုပ္ပန္နသုခတာဒိအာကာရေန ယော ယော အရိယမဂ္ဂေါ သမထေန ယောဇေတုံ သမ္ဘဝတိ၊ သော သော အရိယမဂ္ဂေါ သမထေန ဝိစယိတွာ ယောဇယိတဗ္ဗော. ယော ယော အရိယမဂ္ဂေါ ဝိပဿနာယ ယောဇေတုံ သမ္ဘဝတိ၊ သော သော အရိယမဂ္ဂေါ ဝိပဿနာယ ယောဇယိတွာ ယောဇယိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

‘‘ယေဟိ သမထာဓိဋ္ဌာနေဟိ ဝိပဿနာဓမ္မေဟိ ယောဇယိတဗ္ဗော၊ တေ သမထာဓိဋ္ဌာနာ ဝိပဿနာဓမ္မာ ကတမေဟိ ဓမ္မေဟိ သင်္ဂဟိတာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သင်္ဂဟိတာ အနိစ္စတာယ ဒုက္ခတာယ အနတ္တတာယာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တေ သမထာဓိဋ္ဌာနာ ဝိပဿနာဓမ္မာ ‘‘အနိစ္စတာယ ပညာယ ဒုက္ခတာယ ပညာယ အနတ္တတာယ ပညာယာ’’တိ တီဟိ အနုပဿနာဓမ္မေဟိ သင်္ဂဟိတာ ဂဏှိတာတိ အတ္ထော. အနိစ္စတာဒိနာ သဟစရဏတော အနုပဿနာပညာပိ ‘‘အနိစ္စတာ ဒုက္ခတာ အနတ္တတာ’’တိ ဝုစ္စတိ.

‘‘ယော ယောဂီ ပုဂ္ဂလော သမထာဓိဋ္ဌာနံ ဝိပဿနံ ဘာဝယမာနော ဟောတိ၊ သော ယောဂီ ပုဂ္ဂလော ကိံ ဘာဝယတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော သမထဝိပဿနံ ဘာဝယမာနော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

သမထဝိပဿနာဒီနိ ဘာဝယမာနော ပုဂ္ဂလော ရာဂစရိတော ဒေါသစရိတော မောဟစရိတောတိ တိဝိဓော၊ ‘‘တတ္ထ ကတမော ပုဂ္ဂလော ကတမေန ကတမေန ဝိမောက္ခမုခေန နိယျာတိ၊ ကတမာယံ ကတမာယံ သိက္ခန္တော၊ ကတမံ ကတမံ ပဇဟန္တော၊ ကတမံ ကတမံ အနုပဂစ္ဆန္တော၊ ကတမံ ကတမံ ပရိဇာနန္တော၊ ကတမံ ကတမံ ပဝါဟေန္တော၊ ကတမံ ကတမံ နိဒ္ဓုနန္တော၊ ကတမံ ကတမံ ဝမေန္တော၊ ကတမံ ကတမံ နိဗ္ဗာပေန္တော၊ ကတမံ ကတမံ ဥပ္ပါဋေန္တော၊ ကတမံ ကတမံ ဝိဇဋေန္တော နိယျာတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ရာဂစရိတော ပုဂ္ဂလော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ဣဒါနိ ယေသံ ပုဂ္ဂလာနံ ယတ္ထ သိက္ခန္တာနံ ဝိသေသတော နိယျာနမုခါနိ၊ ယေသဉ္စ ကိလေသာနံ ပဋိပက္ခဘူတာနိ တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ၊ တေဟိ သဒ္ဓိံ တာနိ ဒဿေတုံ ‘ရာဂစရိတော’တိအာဒိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထောပိ အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၅၅) ဝုတ္တောယေဝ.

‘‘ကသ္မာ တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ဘာဝယန္တော တယော ခန္ဓေ ဘာဝယတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ သုညတဝိမောက္ခမုခ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တေသု တီသု ဝိမောက္ခမုခေသု. သုညတဝိမောက္ခမုခံ ပညာက္ခန္ဓော အနတ္တာနုပဿနာယ ပညာပဓာနတ္တာ. အနိမိတ္တဝိမောက္ခမုခံ သမာဓိက္ခန္ဓော အနိစ္စာနုပဿနာယ သမာဓိပဓာနတ္တာ. အပ္ပဏိဟိတဝိမောက္ခမုခံ သီလက္ခန္ဓော ဒုက္ခာနုပဿနာယ သီလပဓာနတ္တာ. ဣတိ တီဟိ ဝိမောက္ခမုခေဟိ တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ သင်္ဂဟိတတ္တာ တီဏိ ဝိမောက္ခမုခါနိ ဘာဝယန္တော သော ယောဂီ ပုဂ္ဂလော တယော ခန္ဓေ ဘာဝယတိယေဝါတိ ပညာပဓာနာဒိဘာဝေါ အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၅၅) ဝုတ္တော. တယော ခန္ဓေ ဘာဝယန္တော အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝယတိ. ‘‘ကသ္မာ ဘာဝယတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ အရိယအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂဘာဝေါ ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဇာနိတော၊ ‘‘ကထံ သမထဝိပဿနာဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ သမထဝိပဿနာဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ သီလက္ခန္ဓော စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ယော ယောဂီ ပုဂ္ဂလော သမထဝိပဿနံ ဘာဝေတိ၊ တဿ ယောဂိနော ပုဂ္ဂလဿ ဘဝင်္ဂါနိ ကတမံ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယော သမထဝိပဿနံ ဘာဝေတိ၊ တဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာယော စ စိတ္တဉ္စ ဒွေ ဘဝင်္ဂါနိ ဥပပတ္တိဘဝဿ အင်္ဂါနိ ဘာဝနံ ဝဍ္ဎနံ ဂစ္ဆန္တိ. သီလဉ္စ သမာဓိ စ ဒွေ ပဒါနိ ဒွေ ပါဒါ ဘဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ ဘာဝနံ ဝဍ္ဎနံ ဂစ္ဆန္တိ.

‘‘ကထံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော ဟောတိ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဘာဝိတကာယောတိ ဘာဝိတော ကာယော ကာယအာဘိသမာစာရိကော၊ ကာယသံဝရော ဝါ ယေန ဘိက္ခုနာတိ ဘာဝိတကာယော. သေသေသုပိ ဧသ နယော. ကာယေ ကာယအာဘိသမာစာရိကေ၊ ကာယသံဝရေ ဝါ ဘာဝိယမာနေ သတိ သမ္မာကမ္မန္တော၊ သမ္မာဝါယာမော စ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ ကာယသမာစာရသီလတ္တာ. သီလေ ဝါစာသံဝရအာဇီဝသံဝရဝသေန ပဝတ္တေ သီလေ ဘာဝိယမာနေ သတိ သမ္မာဝါစာ စ သမ္မာအာဇီဝေါ စ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ ဝါစာဒိသံဝရသီလတ္တာ. စိတ္တေ စိတ္တသံဝရဝသေန ပဝတ္တေ စိတ္တေ ဘာဝိယမာနေ သတိ သမ္မာသတိ စ သမ္မာသမာဓိ စ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ စိတ္တသံဝရသီလတ္တာ. ပညာယ ဘာဝိယမာနာယ သတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ စ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ စ ဒွေ ဓမ္မာ ဘာဝနံ ဂစ္ဆန္တိ သမာနတ္တာ၊ ဥပကာရကတ္တာ စ. သမ္မာသင်္ကပ္ပေန ဟိ ပုနပ္ပုနံ သင်္ကပ္ပန္တဿ ပညာ ဝဍ္ဎတီတိ.

‘‘သမ္မာကမ္မန္တော စ သမ္မာဝါယာမော စ ဒွေ ဓမ္မာ ကာယဝသေနေဝ ဝိဘတ္တာ ဝိစေတဗ္ဗာ ကိံ၊ ဥဒါဟု စိတ္တဝသေန ဝိဘတ္တာ ဝိစေတဗ္ဗာ ကိ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာယသုစရိတစေတနာဘူတော ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော၊ တံသဟိတော ယော စ သမ္မာဝါယာမော သိယာ ကာယိကော၊ ဝိရတိဘူတော ယော စ သမ္မာကမ္မန္တော၊ တံသဟိတော ယော စ သမ္မာဝါယာမော သိယာ စေတသိကော၊ တတ္ထ တေသု ကာယိကစေတသိကဘူတေသု သမ္မာကမ္မန္တသမ္မာဝါယာမေသု ယော သမ္မာကမ္မန္တသမ္မာဝါယာမော ကာယသင်္ဂဟော၊ သော သမ္မာကမ္မန္တသမ္မာဝါယာမော ကာယေ ကာယအာဘိသမာစာရိကေ၊ ကာယသံဝရေ ဝါ ဘာဝိတေ သတိ ဘာဝနံ ဂစ္ဆတိ. ယော သမ္မာကမ္မန္တသမ္မာဝါယာမော စိတ္တသင်္ဂဟော၊ သော သမ္မာကမ္မန္တသမ္မာဝါယာမော စိတ္တေ စိတ္တသံဝရေ ဘာဝိတေ သတိ ဘာဝနံ ဂစ္ဆတီတိ ယောဇနာ.

‘‘သမထဝိပဿနံ ဘာဝယန္တော သော ယောဂီ ပုဂ္ဂလော ကိတ္တကံ အဓိဂမံ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဝိစယိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော သမထဝိပဿနံ ဘာဝယန္တော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပဉ္စဝိဓံ အရိယမဂ္ဂါဓိဂမံ ဒဿေတုံ ‘‘ခိပ္ပါဓိဂမော စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၅၅) ဝိဘတ္တော. ‘‘ကေန ကတမော အဓိဂမော ဟောတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ သမထေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၅၆. ‘‘အရက္ခိတေန စိတ္တေနာ’’တိအာဒိသုတ္တတ္ထော ဝေနေယျာနံ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိမုခေန အာစရိယေန ဝိစယိတော ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ဒေသကဿ ဒသဗလသမန္နာဂတဿ ဒသ ဗလာနိ ကထံ ဝိစယိတဗ္ဗာနီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယော ဒေသယတိ၊ သော ဒသဗလသမန္နာဂတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန –

‘‘ဣတိ မဟာထေရော ‘တသ္မာ ရက္ခိတစိတ္တဿာ’တိ ဂါထာယ ဝသေန အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိမုခေန ဝိစယဟာရသမ္ပာတံ နိဒ္ဒိသန္တော၊ ဒေသနာကုသလတာယ အနေကေဟိ သုတ္တပ္ပဒေသေဟိ တဿာ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါယ ဘာဝနာဝိသေသာနံ ဘာဝနာနိသံသာနဉ္စ ဝိဘဇနဝသေန နာနပ္ပကာရတော ဝိစယဟာရံ ဒဿေတွာ၊ ဣဒါနိ ဒသန္နံ တထာဂတဗလာနမ္ပိ ဝသေန တံ ဒဿေတုံ ‘တတ္ထ ယော ဒေသယတီ’တိအာဒိမာဟာ’’တိ –

ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု သမထဝိပဿနံ ဘာဝယန္တေသု သာသိတဗ္ဗသာသကေသု. ဒသဗလသမန္နာဂတော ယော ဒေသကော သတ္ထာ ‘‘အရက္ခိတေန စိတ္တေနာ’’တိအာဒိဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဩဝါဒေန သာဝကေ န ဝိသံဝါဒယတိ၊ တဿ ဒေသကဿ သတ္ထုနော ဒသ ဗလာနိ ဝိစယိတဗ္ဗာနီတိ ယောဇနာ.

‘‘ကိန္တိ ဒေသေတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော တိဝိဓ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေသု ဒသသု တထာဂတဗလေသု ဌာနာဋ္ဌာနဉာဏံ ပဌမံ တထာဂတဗလံ နာမ၊ ‘‘တံ ဗလံ ကထံ ဝိစယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော တထာ ဩဝဒိတော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အတ္ထော အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၅၆) ဝုတ္တော၊ ပါဠိဝသေနပိ ပါကဋော. ‘‘ဧတံ ဌာနံ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ဇာနနံ အဋ္ဌာနဉာဏံ နာမ၊ ‘‘ဧတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ဇာနနံ ဌာနဉာဏံ နာမာတိ ဌာနာဋ္ဌာနာနံ ဇာနနဉာဏံ ပဌမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော. (၁)

၅၇. ဌာနာဋ္ဌာနဉာဏံ ပဌမံ တထာဂတဗလံ အာစရိယေန ဝိစယိတံ ဝိဘတ္တံ အမှေဟိ စ ဉာတံ၊ ‘‘ကထံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိပဋိပဒါဉာဏံ ဒုတိယတထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣတိ ဌာနာဋ္ဌာနတာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အယံ ပဋိပဒါ ဣမသ္မိံ ဘဝေ ဂါမိနီ၊ အယံ ပဋိပဒါ ဣမသ္မိံ ဘဝေ ဂါမိနီ’’တိ သဗ္ဗတ္ထ ဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဇာနနဉာဏံ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိပဋိပဒါဉာဏံ နာမာတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိပဋိပဒါဉာဏံ ဒုတိယံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော. (၂)

၅၉. သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိပဋိပဒါဉာဏံ ဒုတိယံ တထာဂတဗလံ အာစရိယေန ဝိစယိတံ၊ အမှေဟိ စ ဉာတံ၊ ‘‘ကထံ အနေကဓာတုနာနာဓာတုဉာဏံ တတိယံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣတိ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘အယံ ဓာတု စ အယံ ဓာတု စ အနေကဓာတု နာမ၊ အယံ ဓာတု စ အယံ ဓာတု စ နာနာဓာတု နာမာ’’တိ အနေကဓာတုနာနာဓာတူနံ ဇာနနဉာဏံ အနေကဓာတုနာနာဓာတုဉာဏံ နာမာတိ အနေကဓာတုနာနာဓာတုဉာဏံ တတိယံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ. (၃)

၆၀. အနေကဓာတုနာနာဓာတုဉာဏံ တတိယံ တထာဂတဗလံ အာစရိယေန ဝိစယိတံ ဝိဘတ္တံ၊ အမှေဟိ စ ဉာတံ၊ ‘‘ကထံ သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတာဉာဏံ စတုတ္ထံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣတိ အနေကဓာတုနာနာဓာတုကဿ လောကဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဣမေ သတ္တာ ဧဝံ အဓိမုတ္တာ၊ ဣမေ သတ္တာ ဧဝံ အဓိမုတ္တာ’’တိ သတ္တာနံ အဓိမုစ္စနာနံ ဇာနနဉာဏံ သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတာဉာဏံ နာမာတိ သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတာဉာဏံ စတုတ္ထံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ. (၄)

သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတာဉာဏံ စတုတ္ထံ တထာဂတဗလံ အာစရိယေန ဝိဘတ္တံ၊ အမှေဟိ စ ဉာတံ၊ ‘‘ကထံ ဝိပါကဝေမတ္တတာဉာဏံ ပဉ္စမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣတိ တေ ယထာဓိမုတ္တာ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဧဝံ အဓိမုတ္တာနံ သတ္တာနံ ဣဒံ ကမ္မံ ကဏှံ၊ ဣမဿ ကဏှကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော. ဣဒံ ကမ္မံ သုက္ကံ၊ ဣမဿ သုက္ကကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ ဧဝမာဒီဟိ ဝိပါကာနံ နာနတ္တဇာနနဉာဏံ ဝိပါကဝေမတ္တတာဉာဏံ နာမာတိ ဝိပါကဝေမတ္တတာဉာဏံ ပဉ္စမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ.

၆၂. ဝိပါကဝေမတ္တတာဉာဏံ ပဉ္စမံ တထာဂတဗလံ အာစရိယေန ဝိစယိတံ၊ အမှေဟိ စ ဉာတံ၊ ‘‘ကထံ ဈာနာနံ သံကိလေသဝေါဒါနဝုဋ္ဌာနဉာဏံ ဆဋ္ဌံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣတိ တထာ သမာဒိန္နာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဧဝံ သမာဒိန္နာနံ ကမ္မာနံ ဈာနာနံ ဝိမောက္ခာနံ သမာဓီနံ သမာပတ္တီနံ အယံ သံကိလေသော၊ ဣဒံ ဝေါဒါနံ၊ ဣဒံ ဝုဋ္ဌာနံ၊ ဧဝံ သံကိလိဿတိ၊ ဧဝံ ဝေါဒါယတိ၊ ဧဝံ ဝုဋ္ဌဟတီ’’တိ ဈာနာနံ သံကိလေသဝေါဒါနဝုဋ္ဌာနာနံ အနာဝရဏဉာဏံ ဈာနာနံ သံကိလေသဝေါဒါနဝုဋ္ဌာနဉာဏံ နာမာတိ ဈာနာနံ သံကိလေသဝေါဒါနဝုဋ္ဌာနဉာဏံ ဆဋ္ဌံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ. (၅)

၆၃. ဈာနာနံ သံကိလေသဉာဏံ ဆဋ္ဌံ တထာဂတဗလံ အာစရိယေန ဝိစယိတံ၊ ‘‘ကထံ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဝေမတ္တတာဉာဏံ သတ္တမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣတိ တဿေဝ သမာဓိဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဧဝံ အာဓိပတေယျဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယာနိ၊ ဧဝံ အကမ္ပိယဋ္ဌေန ဗလာနီ’’တိ ဇာနနေန သဟ ‘‘အယံ မုဒိန္ဒြိယော၊ အယံ မဇ္ဈိန္ဒြိယော၊ အယံ တိက္ခိန္ဒြိယော’’တိ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယဗလာနံ အမုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တတာဇာနနဉာဏံအမုဒုမဇ္ဈာဓိမတ္တတာဇာနနဉာဏံ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဝေမတ္တတာဉာဏံ နာမာတိ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဝေမတ္တတာဉာဏံ သတ္တမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ. (၆)

၆၄. ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏံ သတ္တမံ တထာဂတဗလံ အာစရိယေန ဝိစယိတံ၊ ‘‘ကထံ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ အဋ္ဌမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗံ၊ ကထံ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏံ နဝမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣတိ တတ္ထ ယံ အနေကဝိဟိတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဧကံ ဇာတိ’’န္တိအာဒိနာ ဇာတိဝသေန ဝါ ‘‘ဧဝံနာမော’’တိအာဒိနာ နာမဂေါတ္တဝဏ္ဏာဟာရသုခဒုက္ခပဋိသံဝေဒနာယ ပရိယန္တဝသေန ဝါ သာကာရဿ သဥဒ္ဒေသဿ အနေကဝိဟိတပုဗ္ဗေနိဝါသဿ တံတံဘဝဿ အသေသတော ဇာနနဉာဏံ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ နာမာတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ အဋ္ဌမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ. (၇)

စဝမာနဥပပဇ္ဇမာနဟီနပဏီတသုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏသုဂတဒုဂ္ဂတယထာကမ္မူပဂါနံ သတ္တာနံ အသေသတော စုတူပပါတာနံ ဇာနနဉာဏံ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏံ နာမာတိ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏံ နဝမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ. (၈-၉)

ပုဗ္ဗေနိဝါသာဒိအဋ္ဌမနဝမံ တထာဂတဗလံ အာစရိယေန ဝိစယိတံ ဝိဘတ္တံ၊ ‘‘ကထံ သဗ္ဗာသဝက္ခယဉာဏံ ဒသမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဣတိ တတ္ထ ယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဗောဓိမူလေ သံကိလေသမာရနိဟနံ ဉာဏံ ဥပ္ပန္နံ၊ ဣဒံ ကိလေသမာရနိဟနံ ဉာဏံ သဗ္ဗာသဝက္ခယဉာဏံ နာမာတိ သဗ္ဗာသဝက္ခယဉာဏံ ဒသမံ တထာဂတဗလံ ဝိစယိတဗ္ဗန္တိ အယံ သင်္ခေပတ္ထော. ဝိတ္ထာရတော ပန ပါဠိတော စ အဋ္ဌကထာတော စ ယတိပေါတာနမ္ပိ ပါကဋော ဘဝေယျာတိ မညိတွာ န ဒဿိတော.(၁၀)

‘‘ဧတ္တကောဝ ဝိစယဟာရသမ္ပာတော ပရိပုဏ္ဏော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘နိယုတ္တော ဝိစယော ဟာရသမ္ပာတော’’တိ ဝုတ္တံ. ယေ ယေ သုတ္တပ္ပဒေသတ္ထာ ဝုတ္တာ၊ တေ တေ သုတ္တပ္ပဒေသတ္ထာ ယေန ယေန သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတေန ဝိစယဟာရသမ္ပာတေန ဝိစယိတဗ္ဗာ၊ သော သော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတော ဝိစယဟာရသမ္ပာတော နိယုတ္တော ယထာရဟံ နီဟရိတွာ ယုဇ္ဇိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ.

ဣတိ ဝိစယဟာရသမ္ပာတေ သတ္တိဗလာနုရူပါ ရစိတာ

ဝိဘာဝနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဏ္ဍိတေဟိ ပန။ပေ။ ဂဟေတဗ္ဗောတိ.