၁၆. သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂဝိဘာဝနာ

၅၀. ယေန ယေန သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတေန ပရိက္ခာရဟာရဝိဘင်္ဂေန သုတ္တတ္ထာနံ ဟေတုပစ္စယော ဝိဘတ္တော၊ သော။ပေ။ ဝိဘင်္ဂေါ ပရိပုဏ္ဏော၊ ‘‘ကတမော သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂေါ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမော သမာရောပနော ဟာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု သောဠသသု ဒေသနာဟာရာဒီသု ကတမော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော သမာရောပနော ဟာရော သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂေါ နာမာတိ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ယေ ဓမ္မာ ယံမူလာ’’တိအာဒိနိဒ္ဒေသဿ ဣဒါနိ မယာ ဝုစ္စမာနော ‘‘ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ ယတ္တကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဩတရန္တီ’’တိအာဒိကော ဝိတ္ထာရသံဝဏ္ဏနာဝိသေသော သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂေါ နာမ.

‘‘ကိတ္တကေ ပဒဋ္ဌာနေ သုတ္တေ ဝုတ္တေ ကိတ္တကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ သမာရောပယိတဗ္ဗာနီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ သုတ္တေ ဝုတ္တေ သတိ အဝုတ္တာနိ ယတ္တကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဩတရန္တိ သမောသရန္တိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ အဝုတ္တာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ သုတ္တေ ဝုတ္တာနိ ဝိယ နိဒ္ဓါရဏဝသေန အာနေတွာ ဒေသနာယ အာရောပယိတဗ္ဗာနိ. ‘‘ကာနိ ဝိယ သမာရောပယိတဗ္ဗာနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယထာ အာဝဋ္ဋေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အာဝဋ္ဋေ ဟာရေ ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ သုတ္တေ ဝုတ္တေ သတိ သုတ္တေ အဝုတ္တာနိ ဗဟုကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဩတရန္တိ၊ တာနိ ဗဟုကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ပရိယေသိတဗ္ဗာနိ ယထာ၊ ဧဝံ သမာရောပနေ ဟာရေပိ ဗဟုကာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ ဒေသနာယ သမာရောပယိတဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော.

‘‘ကေဝလံ ပန ပဒဋ္ဌာနဝသေနေဝ သမာရောပနာ ကာတဗ္ဗာ ကိံ၊ ဥဒါဟု အညဝသေနာပိ သမာရောပနာ ကာတဗ္ဗာ ကိ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ အညဝသေနာပိ သမာရောပနာ ကာတဗ္ဗာ၊ တသ္မာ သမာရောပနာ စတုဗ္ဗိဓာ ကာတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ‘‘တတ္ထ သမာရောပနာ စတုဗ္ဗိဓာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တာသု သမာရောပယိတဗ္ဗသမာရောပနာသု ပဒဋ္ဌာနံ ပဒဋ္ဌာနသမာရောပနာ၊ ဝေဝစနံ ဝေဝစနသမာရောပနာ၊ ဘာဝနာ ဘာဝနာသမာရောပနာ၊ ပဟာနံ ပဟာနသမာရောပနာ၊ ဣတိ ဣမိနာ ပဘေဒေန သမာရောပနာ စတုဗ္ဗိဓာ ကာတဗ္ဗာ.

‘‘တာသု စတုဗ္ဗိဓာသု သမာရောပနာသု ကတမာ ပဒဋ္ဌာနသမာရောပနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တထာ ပုစ္ဆိတွာ ပဒဋ္ဌာနသမာရောပနံ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထ ကတမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သုတ္တေ ဝုတ္တေန ပဒဋ္ဌာနေန သုတ္တေ အဝုတ္တာနံ ပဒဋ္ဌာနာနံ သမာရောပနာ ကတမာတိ ပုစ္ဆတိ.

သဗ္ဗပါပဿ အကုသလဿ ယံ အကရဏံ အကရဏဟေတု သာသနံ အတ္ထိ၊ ဧတံ သာသနံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ ဩဝါဒေါ ဟောတိ၊ အထ ဝါ အကရဏံ အကရဏတ္ထာယ ယံ သာသနံ အတ္ထိ၊ ဧတံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ ဩဝါဒေါ ဟောတိ၊ န ယဿ ကဿစိ သာသနန္တိ အတ္ထော. အကရဏန္တိ ဟိ သမ္ပဒါနတ္ထေ ပဝတ္တံ ပစ္စတ္တဝစနံ ယထာ ‘‘ကိဿ အတ္ထာယ ကိမတ္ထ’’န္တိ. ကုသလဿ သမ္ပဒါ သမ္ပဒါယ ယံ သာသနံ အတ္ထိ၊ ဧတံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ. သစိတ္တပရိယောဒါပနံ သစိတ္တပရိယောဒါပနတ္ထံ ယံ သာသနံ အတ္ထိ၊ ဧတံ ဗုဒ္ဓါနံ သာသနံ ဟောတိ.

ဣတိ ဧဝံပကာရေန ဝုတ္တဿ တဿ သာသနဿ ကိံ ပဒဋ္ဌာနန္တိ ဝိသေသဿ ဝိသေသပဒဋ္ဌာနံ ပုန ပုစ္ဆတိ. ဣဒံ သုစရိတတ္တယံ သာသနဿ ဩဝါဒဿ ပဒဋ္ဌာနံ သုစရိတတ္တယေန ဟေတုနာ သာသနတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ယထာ ‘‘အန္နေန ဝသတီ’’တိအာဒိ. ‘‘သုစရိတတ္တယေ ပဒဋ္ဌာနေ ဝုတ္တေ ကတမံ ပဒဋ္ဌာနံ သမာရောပယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ယံ ကာယိကဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ခန္ဓတ္တယံ သာသနဿ ပဒဋ္ဌာနံ သမာရောပယိတဗ္ဗံ၊ ‘‘ခန္ဓတ္တယေ ပဒဋ္ဌာနေ သမာရောပယိတေ ကတမံ သမာရောပယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ သီလက္ခန္ဓော စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဒံ သမထဝိပဿနာဒွယံ သာသနဿ ပဒဋ္ဌာနံ သမာရောပယိတဗ္ဗံ. ‘‘သမထဝိပဿနာဒွယေ ပဒဋ္ဌာနေ သမာရောပယိတေ ကတမံ ပဒဋ္ဌာနံ သမာရောပယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ သမထဿ ဖလ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ဖလဒွယံ သာသနဿ ပဒဋ္ဌာနံ သမာရောပယိတဗ္ဗံ.

သာသနဿ ပဒဋ္ဌာနာနိ သမာရောပယိတဗ္ဗာနီတိ အာစရိယေန နိဒ္ဓါရေတွာ ဝိဘတ္တာနိ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာနိ၊ ‘‘ဣဒါနိ ကတမဿ ကတမံ ပဒဋ္ဌာနံ သမာရောပယိတဗ္ဗ’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဝနံ ဝနထဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ကာမဂုဏပဉ္စကံ ဝနံ တဏှာဘူတဿ ဝနထဿ ပဒဋ္ဌာနံ တဏှာဝတ္ထုဘာဝတော၊ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ ဝါ ‘‘ပုရိသော’’တိ ဝါ နိမိတ္တဂ္ဂါဟသင်္ခါတံ ဣဒံ ဝနံ ‘‘အဟော စက္ခု၊ အဟော သောတံ၊ အဟော ဃာနံ၊ အဟော ဇိဝှါ၊ အဟော ကာယော’’တိ တေသံ တေသံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟသင်္ခါတဿ ဝနထဿ ပဒဋ္ဌာနံ သမာရောပယိတဗ္ဗံ. အပရိညာတံ ဒွါဒသာယတနသင်္ခါတံ ဣဒံ ဝနံ သံယောဇနသင်္ခါတဿ ဝနထဿ ပဒဋ္ဌာနံ သမာရောပယိတဗ္ဗံ၊ အာယတနံ ပဋိစ္စ သံယောဇနုပ္ပဇ္ဇနတော အနုသယသင်္ခါတံ ဣဒံ ဝနံ ပရိယုဋ္ဌာနသင်္ခါတဿ ဝနထဿ ပဒဋ္ဌာနံ သမာရောပယိတဗ္ဗံ. ‘‘ပဉ္စကာမဂုဏာဒီနံ ဝနဘာဝေါ စ တဏှာဒီနံ ဝနထဘာဝေါ စ ကေန အမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟ ဘဂဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေန ပဉ္စကာမဂုဏာဒီနံ ဝနဘာဝေန စ တဏှာဒီနံ ဝနထဘာဝေန စ ဘဂဝါ ‘‘ဆေတွာ ဝနဉ္စ ဝနထဉ္စာ’’တိ ယံ ဝစနံ အာဟ၊ တေန ဘဂဝတော ဝစနေန ဝစနာနုသာရေန သဒ္ဒဟိတဗ္ဗောတိ. အယန္တိ အယံ ‘‘ဧကသ္မိံ ပဒဋ္ဌာနေ’’တိအာဒိသံဝဏ္ဏနာ. ပဒဋ္ဌာနေနာတိ ဧကေကေန ပဒဋ္ဌာနေန. သမာရောပနာတိ တဒညပဒဋ္ဌာနာနံ သမာရောပနာ. သမာရောပေန္တိ သမာရောပယိတဗ္ဗာနိ ဧတာယ သံဝဏ္ဏနာယာတိ သမာရောပနာတိ ဝိဂ္ဂဟောတိ. (၁)

၅၁. ပဒဋ္ဌာနေန သမာရောပနာ အာစရိယေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ ‘‘ကတမာ ဝေဝစနေန သမာရောပနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမာ ဝေဝစနေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တာသု စတူသု ပဒဋ္ဌာနသမာရောပနာဒီသု သမာရောပနာသု ဝေဝစနေန ဧကေကေန ရောတဒညဝေဝစနာနံ သမာရောပနာ ကတမာတိ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ရာဂဝိရာဂါ’’တိ စ ‘‘စေတောဝိမုတ္တီ’’တိ စ ‘‘သေက္ခဖလ’’န္တိ စ ဣဒံ ဝစနတ္တယံ အနာဂါမိဖလတ္ထတ္တာ အနာဂါမိဖလဿ ဝေဝစနံ. ‘‘အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ’’တိ စ ‘‘ပညာဝိမုတ္တီ’’တိ စ ‘‘အသေက္ခဖလ’’န္တိ စ ဣဒံ ဝစနတ္တယံ အရဟတ္တဖလတ္ထတ္တာ အရဟတ္တဖလဿ ဝေဝစနံ. ဣမိနာ နယေန သေသေသု ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. (၂)

ဝေဝစနေန သမာရောပနာ အာစရိယေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ ‘‘ကတမာ ဘာဝနာယ သမာရောပနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမာ ဘာဝနာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တာသု စတူသု ပဒဋ္ဌာနသမာရောပနာဒီသု ကတမာယ ဒေသိတာယ ဘာဝနာယ ကတမေသာနံ အဒေသိတာနံ ဘာဝနာရောပနာ ကတမာတိ ပုစ္ဆတိ. ယထာ ယေန ပကာရေန ယံ ဘာဝနံ ဘဂဝါ ‘‘တသ္မာတိဟ၊ တွံ ဘိက္ခု၊ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ (သံ. နိ. ၅.၃၆၉၊ ၃၇၁၊ ၃၉၅၊ ၄၁၅) အာဟ၊ တထာ တေန ပကာရေန တာယ ဘာဝနာယ တဒညဘာဝနာပိ သမာရောပယိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော.

‘‘တသ္မာတိဟာ’’တိအာဒိပါဌေ ‘‘ကိံ ဘာဝနံ ဘဂဝါ အာဟာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘အာတာပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘အာတာပီ’’တိ ဝစနေန ဝီရိယိန္ဒြိယံ ဘဂဝါ အာဟ. ‘‘သမ္ပဇာနော’’တိ ဝစနေန ပညိန္ဒြိယံ ဘဂဝါ အာဟ. ‘‘သတိမာ’’တိ ဝစနေန သတိန္ဒြိယံ အာဟ. ‘‘ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ ဝစနေန သမာဓိန္ဒြိယံ အာဟ. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ ကတမာ ဘာဝနာ သမာရောပယိတဗ္ဗာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ဧဝံ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရတော စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ ဝုတ္တာယ ဝီရိယိန္ဒြိယာဒိဘာဝနာယ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ သမာရောပယိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ကေန ကာရဏေန ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တီတိ ပုစ္ဆတိ. စတုန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ဣန္ဒြိယဘာဝေန၊ ဘာဝေတဗ္ဗဘာဝေန ဝါ ဧကလက္ခဏတ္တာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဝိဿဇ္ဇေတိ. ‘‘တေသု သမာရောပိတေသု ကတမေ သမာရောပယိတဗ္ဗာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘စတူသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု ဘာဝိယမာနေသု သမာရောပယိတဗ္ဗေသု စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တီတိ သမာရောပယိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. သေသေသုပိ ဧဝမေဝ သမာရောပယိတဗ္ဗာ.

ဘာဝနာယ သမာရောပနာ အာစရိယေန ဝိဘတ္တာ၊ အမှေဟိ စ ဉာတာ၊ ‘‘ကတမာ ပဟာနေန သမာရောပနာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ တာသု စတူသု ပဒဋ္ဌာနသမာရောပနာဒီသု ကတမေန ဒေသိတေန ပဟာနေန ကတမေသံ အဒေသိတာနံ ပဟာနာနံ ကတမာ သမာရောပနာတိ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော အသုဘေ ‘သုဘ’န္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတီ’’တိ ဒေသိတေန ‘‘သုဘ’’န္တိ ဝိပလ္လာသပ္ပဟာနေန ကဗဠီကာရာဟာရပရိညာယ ပရိဗန္ဓကိလေသကာမုပါဒါနပ္ပဟာနာဒယောပိ သမာရောပယိတဗ္ဗာ.

‘‘ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ဒုက္ခေ ‘သုခ’န္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတီ’’တိ ဒေသိတေန ‘‘သုခ’’န္တိ ဝိပလ္လာသပ္ပဟာနေန ဖဿာဟာရပရိညာယ ပရိဗန္ဓကိလေသဘဝုပါဒါနပ္ပဟာနာဒယောပိ သမာရောပယိတဗ္ဗာ.

‘‘စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရန္တော အနိစ္စေ ‘နိစ္စ’န္တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတီ’’တိ ဒေသိတေန ‘‘နိစ္စ’’န္တိ ဝိပလ္လာသပ္ပဟာနေန ဝိညာဏာဟာရပရိညာယ ပရိဗန္ဓကိလေသဒိဋ္ဌုပါဒါနပ္ပဟာနာဒယောပိ သမာရောပယိတဗ္ဗာ.

‘‘ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရန္တော အနတ္တနိ ‘အတ္တာ’တိ ဝိပလ္လာသံ ပဇဟတီ’’တိ ဒေသိတေန ‘‘အတ္တာ’’တိ ဝိပလ္လာသပ္ပဟာနေန မနောသဉ္စေတနာဟာရပရိညာယ? မနောသဉ္စေတနာဟာရပရိညာယ ပရိဗန္ဓကိလေသအတ္တဝါဒုပါဒါနပ္ပဟာနာဒယောပိ သမာရောပယိတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပါယော. (၄)

ပဟာနဟာရော ပန လက္ခဏဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တောယေဝါတိ ဣဓ န ဝဒါမ.

‘‘သုတ္တေ ဒေသိတေန ဧကေကေန ပဒဋ္ဌာနာဒိကေန အဒေသိတာနံ ပဒဋ္ဌာနာဒီနံ သမာရောပနဘာဝေါ ကေန အမှေဟိ ဝိဇာနိတဗ္ဗော သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟ အာယသ္မာ’’တိအာဒိမာဟ. တေန တထာ သမာရောပနဘာဝေန အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော –

‘‘ယေ ဓမ္မာ ယံမူလာ၊ ယေ စေကတ္ထာ ပကာသိတာ မုနိနာ၊

တေ သမာရောပယိတဗ္ဗာ၊ ဧသ သမာရောပနော ဟာရော’’တိ –

ယံ ဝစနံ အာဟ၊ တေန ဝစနေန ဝစနာနုသာရေန တထာ သမာရောပနဘာဝေါ တုမှေဟိ ဝိဇာနိတဗ္ဗော သဒ္ဒဟိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

‘‘ကိံ ပန ဧတ္တာဝတာ သမာရောပနော ဟာရော ပရိပုဏ္ဏော၊ အညော နိယုတ္တော နတ္ထီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘နိယုတ္တော သမာရောပနော ဟာရော’’တိ ဝုတ္တံ. သုတ္တေ ဒေသိတေန နယေန ပဒဋ္ဌာနာဒိကေန အဒေသိတာနိ ပဒဋ္ဌာနာနိ သမာရောပယိတဗ္ဗာနိ ဘဝန္တိ၊ တေန တေန ပဒဋ္ဌာနာဒိကေန အဒေသိတာနံ ပဒဋ္ဌာနာဒီနံ သမာရောပနော ဟာရော နိယုတ္တော နိဒ္ဓါရေတွာ ယုဉ္ဇိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဣတိ သမာရောပနဟာရဝိဘင်္ဂေ သတ္တိဗလာနုရူပါ ရစိတာ

ဝိဘာဝနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဏ္ဍိတေဟိ ပန အဋ္ဌကထာဋီကာနုသာရေန ဂမ္ဘီရတ္ထော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဂဟေတဗ္ဗော.

ဣမေ ယထာဝုတ္တာ သောဠသ သံဝဏ္ဏနာဝိသေသာ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗတ္ထေသု အညာဏသံသယာနံ ဟရဏတော အပနယနတော ဟာရာ နာမာတိ.

နိဋ္ဌိတာ ဟာရဝိဘင်္ဂဝါရဝိဘာဝနာ.