၁၁. ပညတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂဝိဘာဝနာ

၃၉. ယေန ယေန သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတေန ဝိဘင်္ဂေန ဝေဝစနာနိ ဝိဘတ္တာနိ၊ သော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတော ဝိဘင်္ဂေါ ပရိပုဏ္ဏော၊ ‘‘ကတမော ပညတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမော ပညတ္တိဟာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု သောဠသသု ဒေသနာဟာရာဒီသု ကတမော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော ပညတ္တိဟာရော ပညတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ နာမာတိ ပုစ္ဆတိ. ‘‘ဧကံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ပညတ္တီဟိ ဝိဝိဓာဟိ ဒေသေတီ’’တိအာဒိနိဒ္ဒေသဿ ဣဒါနိ မယာ ဝုစ္စမာနော ‘‘ယာ ပကတိကထာယ ဒေသနာ’’တိအာဒိကော ဝိတ္ထာရသံဝဏ္ဏနာဝိသေသော ပညတ္တိဟာရော ပညတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေါ နာမာတိ ဂဟေတဗ္ဗော.

‘‘ယာဟိ ဝိဝိဓာဟိ ပညတ္တီဟိ ဧကံ ဓမ္မံ ဘဂဝါ ဒေသေတိ၊ ကတမာ တာ ဝိဝိဓာ ပညတ္တိယော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယာ ပကတိကထာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပကတိကထာယာတိ အဿာဒါဒိပဒတ္ထဝိသေသံ အနိဒ္ဓါရေတွာ အတ္ထသဘာဝေန ပဝတ္တာယ ကထာယ သာဓုကံ မနသိကာရဓမ္မကထာယ ယာ ဒေသနာ ယထာဓိပ္ပေတမတ္ထံ ဝေနေယျသန္တာနေ နိက္ခိပတိ ပတိဋ္ဌပေတိ ပကာရေန ဉာပေတိ၊ တသ္မာ နိက္ခေပပညတ္တိ၊ တာယ ပညတ္တိယာ ဓမ္မံ ဒေသေတီတိ အတ္ထော. ‘‘ယာ ပညတ္တိ ‘ပကတိကထာယ ဒေသနာ’တိ ဝုတ္တာ၊ ကတမာ သာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ တထာ ပုစ္ဆိတွာ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ကာ စ ပကတိကထာယ ဒေသနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန –‘‘ဣတိ ‘ပကတိကထာယ ဒေသနာ’တိ သင်္ခေပေန ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတုံ ‘ကာ စ ပကတိကထာယ ဒေသနာ’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘စတ္တာရိ သစ္စာနီ’တိအာဒိမာဟာ’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၃၉) ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဒေသနာဒေသေတဗ္ဗဿ ဘေဒဘာဝေပိ အဘေဒေါပစာရေန ‘‘ဒေသနာ စတ္တာရိ သစ္စာနီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ စတုန္နံ သစ္စာနံ ပညတ္တိ ဒေသနာ နာမာတိ အတ္ထော.

‘‘ကထံ တံ သစ္စပညတ္တိံ ဘဂဝါ အာဟာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယထာ ဘဂဝါ အာဟာ’’တိ ဝုတ္တံ. ယထာ ယေန ပကာရေန ဘဂဝါ ယံ ယံ ပညတ္တိံ အာဟ၊ တထာ တေန ပကာရေန သာ ပညတ္တိ ဇာနိတဗ္ဗာ. ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယံ ပညတ္တိံ ဘဂဝါ အာဟ၊ အယံ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ပညတ္တိ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ နိက္ခေပပညတ္တိ၊ ဆန္နံ ဓာတူနံ နိက္ခေပပညတ္တိ၊ အဋ္ဌာရသန္နံ ဓာတူနံ နိက္ခေပပညတ္တိ၊ ဒွါဒသန္နံ အာယတနာနံ နိက္ခေပပညတ္တိ၊ ဒသန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ နိက္ခေပပညတ္တီတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ခန္ဓဓာတုအာယတနိန္ဒြိယာနိ စ လောကိယာနေဝ. ပီဠနသင်္ခတသန္တာပဝိပရိဏာမတ္ထတာသာမညေန ဧကတ္တံ ဥပနေတွာ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ဝုတ္တာ. ဒသန္နံ ဣန္ဒြိယာနန္တိ စက္ခုသောတဃာနဇိဝှါကာယဣတ္ထိပုရိသဇီဝိတမနဝေဒနိန္ဒြိယာနံ ဒသန္နံ. အနုဘဝနလက္ခဏေန ဧကလက္ခဏတ္တာ ဝေဒနိန္ဒြိယံ ဧကန္တိ ဂဟိတံ၊ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒီနိ ပန မဂ္ဂပရိယာပန္နတ္တာ န ဂဟိတာနိ.

ကဗဠီကာရေတိ ဌာနူပစာရေန ဝေါဟရိတေ ဩဇာသင်္ခါတေ အာဟာရေ၊ ရာဂေါ အရိယမဂ္ဂေန အပ္ပဟာတဗ္ဗတ္တာ အနုသယဝသေန၊ အာသာဝသေန ဝါ ပတ္ထနာဝသေန ဝါ အတ္ထိ နန္ဒီ. အတ္ထိ တဏှာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ပတိဋ္ဌိတံ ဝိရုဠှန္တိ ပဋိသန္ဓိအာကဍ္ဎနသမတ္ထတာပတ္တိယာ ပတိဋ္ဌိတတ္တာ ပတိဋ္ဌိတဉ္စေဝ ဝိရုဠှဉ္စာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. သင်္ခါရာနန္တိ ပုနဗ္ဘဝနိဗ္ဗတ္တကဿ ဘဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိဟေတုကာနံ သင်္ခါရာနံ. ဇာတိဇရာမရဏန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တနလက္ခဏာ ဇာတိ၊ န ဥပ္ပါဒေါဝ၊ ပရိပါကလက္ခဏာ ဇရာ၊ န ဌိတိယေဝ၊ ဘေဒနလက္ခဏံ မရဏံ၊ န ဘင်္ဂမေဝ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သသောကံ သဒရံ သဥပါယာသ’’န္တိ.

‘‘ဖဿေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရေ။ပေ။ မနောသဉ္စေတနာယ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရေ။ပေ။ ဝိညာဏေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ။ပေ။ ဝဒါမီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ ဒုက္ခဿ စ သမုဒယဿ စ ပဘဝဿ ပညာပနတော ပဘဝပညတ္တိ နာမ.

ဝဋ္ဋဝသေန ပညတ္တိဘေဒေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကထံ ဝိဝဋ္ဋဝသေန ပညတ္တိဘေဒေါ ဝိဘတ္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ကဗဠီကာရေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရေ နတ္ထိ ရာဂေါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ကဗဠီကာရေ။ပေ။ အနုပါယာသန္တိ ဝဒါမီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ စ ပညာပနတော ပရိညာပညတ္တိ နာမ၊ သမုဒယဿ ပဟာနဿ စ ပညာပနတော ပဟာနပညတ္တိ နာမ၊ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ စ ပညာပနတော ဘာဝနာပညတ္တိ နာမ၊ နိရောဓဿ သစ္ဆိကိရိယာယ စ ပညာပနတော သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နာမ.

၄၀. ဝိဝဋ္ဋဝသေန ပညတ္တိဘေဒေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကထံ သမ္မသနဝသေန ပညတ္တိဘေဒေါ ဝိဘတ္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘သမာဓိံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘာဝေထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘သမာဓိံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘာဝေထ။ပေ။ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ စ ပညာပနတော ဘာဝနာပညတ္တိ နာမ၊ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ စ ပညာပနတော ပရိညာပညတ္တိ နာမ၊ သမုဒယဿ ပဟာနဿ စ ပညာပနတော ပဟာနပညတ္တိ နာမ၊ နိရောဓဿ သစ္ဆိကိရိယာယ စ ပညာပနတော သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နာမ.

သမ္မသနဝသေန ပညတ္တိဘေဒေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကထံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓဝသေန ပညတ္တိဘေဒေါ ဝိဘတ္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ရူပံ၊ ရာဓ၊ ဝိကိရထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ရူပံ၊ ရာဓ၊ ဝိကိရထ။ပေ။ နိဗ္ဗာန’’န္တိ အယံ ပညတ္တိ တဏှာသင်္ခါတဿ ရောဓဿ နိရောဓဿ စ ပညာပနတော နိရောဓပညတ္တိ နာမ၊ အဿာဒဿ နိဗ္ဗိဒါယ စ ပညာပနတော နိဗ္ဗိဒါပညတ္တိ နာမ၊ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ စ ပညာပနတော ပရိညာပညတ္တိ နာမ၊ သမုဒယဿ ပဟာနဿ စ ပညာပနတော ပဟာနပညတ္တိ နာမ၊ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ စ ပညာပနတော ဘာဝနာပညတ္တိ နာမ၊ နိရောဓဿ သစ္ဆိကိရိယာယ စ ပညာပနတော သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နာမ.

‘‘ရူပဝေဒနာသညာသင်္ခါရဝိညာဏာနိ ဝိကိရန္တော ဝိဒ္ဓံသေန္တော ဝိကီဠနိယံ ကရောန္တော ပညာယ တဏှာက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇန္တော ကိံ ပဇာနာတီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီတိ။ပေ။ နိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ သစ္စာနံ ပဋိဝေဓဿ ပညာပနတော ပဋိဝေဓပညတ္တိ နာမ၊ ဒဿနဘူမိယာ နိက္ခေပဿ စ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ၊ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ စ ပညာပနတော ဘာဝနာပညတ္တိ နာမ၊ သောတာပတ္တိဖလဿ သစ္ဆိကိရိယာယ စ ပညာပနတော သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နာမ. ‘‘သော ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ပေ။ ‘အာသဝါ အသေသံ နိရုဇ္ဈန္တီ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ ခယေဉာဏဿ ဥပ္ပါဒဿ စ ပညာပနတော ဥပ္ပါဒပညတ္တိ နာမ၊ အနုပ္ပါဒေဉာဏဿ ဩကာသဿ စ ပညာပနတော ဩကာသပညတ္တိ နာမ၊ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ စ ပညာပနတော ဘာဝနာပညတ္တိ နာမ၊ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ စ ပညာပနတော ပရိညာပညတ္တိ နာမ၊ သမုဒယဿ ပဟာနဿ စ ပညာပနတော ပဟာနပညတ္တိ နာမ၊ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ အာရမ္ဘဿ စ ပညာပနတော အာရမ္ဘပညတ္တိ နာမ၊ အာသာဋိကာနံ အာဟဋနာယ စ ပညာပနတော အာဟဋနာပညတ္တိ နာမ၊ ဘာဝနာဘူမိယာ နိက္ခေပဿ စ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ၊ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အဘိနိဃာတဿ စ ပညာပနတော အဘိနိဃာတပညတ္တိ နာမ.

၄၁. ဝဋ္ဋဝသေန ဝါ ဝိဝဋ္ဋဝသေန ဝါ ဓမ္မသမ္မသနဝသေန ဝါ ဥပါဒါနက္ခန္ဓဝသေန ဝါ ပဇာနနဝသေန ဝါ သစ္စေသု နာနာဝိဓော ပညတ္တိဘေဒေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကထံ တေပရိဝဋ္ဋဝသေန သစ္စေသု ပညတ္တိဘေဒေါ ဝိဘတ္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ တေပရိဝဋ္ဋဝသေန သစ္စေသု ပညတ္တိဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ မေ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန – ‘‘ဧဝံ ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋမုခေန သမ္မသနဥပါဒါနက္ခန္ဓမုခေနေဝ သစ္စေသု ပညတ္တိဝိဘာဂံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တေပရိဝဋ္ဋဝသေန ဒဿေတုံ ‘ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ မေ ဘိက္ခဝေ’တိအာဒိ အာရဒ္ဓ’’န္တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၄၁) ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပုဗ္ဗေ ပရိဇာနနတော ပဋ္ဌာယ. အနနုဿုတေသူတိ ပရိဇာနနဝသေန အနနုဿုတေသု စတူသု သစ္စဓမ္မေသု. စက္ခုန္တိ ပဌမံ နိဗ္ဗာနဒဿနဋ္ဌေန စက္ခု နာမ. ယထာသဘာဝတော ကိစ္စပရိဇာနနဋ္ဌေန သစ္ဆိကိရိယပရိဇာနနဋ္ဌေန ဉာဏံ နာမ. ယထာသဘာဝတော ကိစ္စပရိဇာနနာဒီနံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ပဇာနနဋ္ဌေန ပညာ နာမ. တထာ ဝိဒိတကရဏဋ္ဌေန ဝိဇ္ဇာ နာမ. အာလောကောဘာသကရဏဋ္ဌေန အာလောကော နာမ. ဣဒံ စက္ခာဒိကံ သဗ္ဗံ ပညာဝေဝစနမေဝ. ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ မေ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဥဒပါဒီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ သစ္စာနံ ဒေသနာယ ပညာပနတော ဒေသနာပညတ္တိ နာမ၊ သုတမယိယာ ပညာယ နိက္ခေပဿ စ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ၊ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယဿ သစ္ဆိကိရိယာယ စ ပညာပနတော သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နာမ၊ ဓမ္မစက္ကဿ ပဝတ္တနာယ စ ပညာပနတော ပဝတ္တနာပညတ္တိ နာမ.

‘‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခံ ပရိညေယျံ။ပေ။ ဥဒပါဒီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ ပညာပနတော ဘာဝနာပညတ္တိ နာမ၊ စိန္တာမယိယာ ပညာယ နိက္ခေပဿ စ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ၊ အညိန္ဒြိယဿ သစ္ဆိကိရိယာယ စ ပညာပနတော သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နာမ.

‘‘တံ ခေါ ပနိဒံ ဒုက္ခံ ပရိညာတံ။ပေ။ ဥဒပါဒီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ ပညာပနတော ဘာဝနာပညတ္တိ နာမ၊ ဘာဝနာမယိယာ ပညာယ နိက္ခေပဿ စ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ၊ အညာတာဝိနော ဣန္ဒြိယဿ သစ္ဆိကိရိယာယ စ ပညာပနတော သစ္ဆိကိရိယာပညတ္တိ နာမ၊ ဓမ္မစက္ကဿ ပဝတ္တနာယ စ ပညာပနတော ပဝတ္တနာပညတ္တိ နာမ.

တေပရိဝဋ္ဋဝသေန သစ္စေသု နာနာဝိဓော ပညတ္တိဘေဒေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘ကထံ ကုသလာကုသလာဒိဝသေန ဒေသိတဓမ္မဿ ပညတ္တိဘေဒေါ ဝိဘတ္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ဓမ္မစက္ကသုတ္တေ ပညတ္တိဘေဒေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘တုလမတုလဉ္စာတိအာဒိဂါထာယ ကထံ ပညတ္တိဘေဒေါ ဝိဘတ္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တုလမတုလဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တုလီယတိ ပရိစ္ဆိဇ္ဇီယတီတိ တုလံ၊ ကာမာဝစရကမ္မံ၊ နတ္ထိ တုလံ သဒိသံ အညံ လောကိယကမ္မံ အဿ မဟဂ္ဂတကမ္မဿာတိ အတုလံ၊ ရူပါရူပါဝစရကမ္မံ. ပုနဗ္ဘဝံ သမ္ဘဝတိ ဧတေန သင်္ခါရေနာတိ သမ္ဘဝေါ၊ တံ သမ္ဘဝံ. ပုနဗ္ဘဝံ သင်္ခရောတီတိ ဘဝသင်္ခါရော. အဇ္ဈတ္တေ ဝိပဿနာဝသေန ရမတီတိ အဇ္ဈတ္တရတော. သမထဝသေန သမာဓိယတီတိ သမာဟိတော. အတ္တနိ သမ္ဘဝတီတိ အတ္တသမ္ဘဝေါ၊ တံ အတ္တသမ္ဘဝံ. မုနိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ သမ္ဘဝံ ဘဝသင်္ခါရံ တုလဉ္စ အတုလဉ္စ အဝဿဇိ၊ အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော ကဝစံ အဘိန္ဒိ ဣဝ၊ ဧဝံ အတ္တသမ္ဘဝံ အဘိန္ဒိ ပဒါလယီတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. အထ ဝါ မုနိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ အနတ္တာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ၊ နိဗ္ဗာနံ ပန နိစ္စံ သုခံ အသင်္ခတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မ’’န္တိ တုလံ တုလယန္တော အတုလံ နိဗ္ဗာနံ ဒိသွာ သမ္ဘဝံ ဘဝသင်္ခါရံ အရိယမဂ္ဂေန အဝဿဇိ. ကထံ အဝဿဇိ? သော ဟိ မုနိ ဝိပဿနာဝသေန အဇ္ဈတ္တရတော စ ဟုတွာ၊ သမထဝသေန ဥပစာရပ္ပနာသု သမာဟိတော စ ဟုတွာ ကဝစံ အဘိန္ဒိ ဣဝ၊ ဧဝံ အတ္တသမ္ဘဝံ အတ္တနိ သဉ္ဇာတံ ကိလေသံ အဘိန္ဒိ ပဒါလယိ၊ ကိလေသာဘာဝေန ကမ္မဉ္စ ဇဟီတိ ဂါထာတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

‘‘တုလမတုလဉ္စ သမ္ဘဝ’’န္တိ ပညတ္တိ သဗ္ဗဓမ္မာနံ အဘိညာယ ပညာပနတော အဘိညာပညတ္တိ နာမ၊ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါယ နိက္ခေပဿ စ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ၊ ‘‘ဘဝသင်္ခါရမဝဿဇိ မုနီ’’တိ ပညတ္တိ သမုဒယဿ ပရိစ္စာဂဿ စ ပညာပနတော ပရိစ္စာဂပညတ္တိ နာမ၊ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ စ ပညာပနတော ပရိညာပညတ္တိ နာမ၊ ‘‘အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတော’’တိ ပညတ္တိ ကာယဂတာယ သတိယာ ဘာဝနာယ စ ပညာပနတော ဘာဝနာပညတ္တိ နာမ၊ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ဌိတိယာ စ ပညာပနတော ဌိတိပညတ္တိ နာမ၊ ‘‘အဘိန္ဒိ ကဝစမိဝတ္တသမ္ဘဝ’’န္တိ ပညတ္တိ စိတ္တဿ အဘိနိဗ္ဗိဒါယ စ ပညာပနတော အဘိနိဗ္ဗိဒါပညတ္တိ နာမ၊ သဗ္ဗညုတာယ ဥပါဒါနဿ စ ပညာပနတော ဥပါဒါနပညတ္တိ နာမ၊ အဝိဇ္ဇာဏ္ဍကောသာနံ ပဒါလနာယ စ ပညာပနတော ပဒါလပညတ္တိ နာမ၊ ‘‘ယထာဝုတ္တော ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ ကေန သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တထာဝုတ္တဿ ပညတ္တိပ္ပဘေဒဿ သမ္ဘဝတော ဘဂဝါ ယံ ‘‘တုလမတုလ’’န္တိအာဒိဂါထမာဟ၊ တထာသမ္ဘဝတော ယထာဝုတ္တာယ ဂါထာယ ယထာဝုတ္တော ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗောတိ.

‘‘တုလမတုလဉ္စာ’’တိအာဒိဂါထာယံ ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော.

‘ယော ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ ယတောနိဒါနံ၊ ကာမေသု သော ဇန္တု ကထံ နမေယျ၊

ကာမာ ဟိ လောကေ သင်္ဂေါတိ ဉတွာ၊ တေသံ သတီမာ ဝိနယာယ သိက္ခေ’တိ. –

ဂါထာယံ ပန ကထံ ပညတ္တိဘေဒေါ ဝိဘတ္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယော ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယော အာရဒ္ဓဝိပဿကော ဇန္တု ယတောနိဒါနံ သဗ္ဗံ တေဘူမကံ ဟေတုဖလံ ဒုက္ခံ အဒ္ဒက္ခိ၊ သော အာရဒ္ဓဝိပဿကော ဇန္တု ကာမေသု ကထံ နမေယျ နမေတုံ နာရဟတိ. ကာမာ လောကေ ‘‘သင်္ဂေါ’’တိ ဟိ ယသ္မာ ပဿိတဗ္ဗာ၊ တသ္မာ နမေတုံ နာရဟတိ၊ ဣတိ ဧတံ ဒုက္ခဘာဝံ ဒုက္ခဟေတုဘာဝံ ဉတွာ တေသံ ကာမာနံ ဝိနယာယ ဝူပသမာယ သတိမာ ကာယဂတာသတိသမ္ပန္နော တီဏိ သိက္ခာနိ သိက္ခေ သိက္ခေယျာတိ ဂါထာတ္ထော သင်္ခေပေန ဝိညာတဗ္ဗော. အဋ္ဌကထာယံ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၄၁) ပန ဝိတ္ထာရေန သံဝဏ္ဏိတော.

‘‘ယော ဒုက္ခ’’န္တိ ပညတ္တိ ဒုက္ခဿ ဝေဝစနဿ စ ပရိညာယ စ ပညာပနတော ဝေဝစနပညတ္တိ၊ ပရိညာပညတ္တိ စ ဟောတိ. ‘‘ယတောနိဒါန’’န္တိ ပညတ္တိ သမုဒယဿ ပဘဝဿ စ ပဟာနဿ စ ပညာပနတော ပဘဝပညတ္တိ စေဝ ပဟာနပညတ္တိ စ ဟောတိ. ‘‘အဒ္ဒက္ခီ’’တိ ပညတ္တိ ဉာဏစက္ခုဿ ဝေဝစနဿ စ ပဋိဝေဓဿ စ ပညာပနတော ဝေဝစနပညတ္တိ စေဝ ပဋိဝေဓပညတ္တိ စ ဟောတိ. ‘‘ကာမေသု သော ဇန္တု ကထံ နမေယျာ’’တိ ပညတ္တိ ကာမတဏှာယ ဝေဝစနဿ စ အနဘိနိဝိသဿ စ ပညာပနတော ဝေဝစနပညတ္တိ စေဝ အနဘိနိဝေသပညတ္တိ စ ဟောတိ. ‘‘ကာမာ ဟိ လောကေ သင်္ဂေါတိ ဉတွာ’’တိ ပညတ္တိ ကာမာနံ ပစ္စတ္ထိကတော ဒဿနဿ စ ပညာပနတော ဒဿနပညတ္တိ နာမ. ကာမာ ဟိ အနတ္ထဇာနနတော ပစ္စတ္ထိကသဒိသာ.

‘‘ကီဒိသာ ဟုတွာ အနတ္ထဇနကာ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ကာမာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာမာ ရာဂဂ္ဂိအာဒီဟိ အန္တောဒယှနတော အင်္ဂါရကာသူပမာ စ၊ ပူတိဘာဝါပဇ္ဇနတော မံသပေသူပမာ စ၊ ဗဟိ အညေန ဒယှနတော ပါဝကကပ္ပါ ဇလိတဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမာ စ၊ ပတိဋ္ဌာနာဘာဝတော ပပါတူပမာ စ၊ ဝိသသဒိသေဟိ ဒေါသာဒီဟိ ပရဟိံသနတော ဥရဂေါပမာ စ. ‘‘တေသံ သတီမာ’’တိ ပညတ္တိ ပဟာနာယ အပစယဿ စ ပညာပနတော အပစယပညတ္တိ နာမ၊ ကာယဂတာယ သတိယာ နိက္ခေပဿ စ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ၊ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ စ ပညာပနတော ဘာဝနာပညတ္တိ နာမ. ‘‘ဝိနယာယ သိက္ခေ’’တိ ပညတ္တိရာဂဝိနယဿ ဒေါသဝိနယဿ မောဟဝိနယဿ ပဋိဝေဓဿ စ ပညာပနတော ပဋိဝေဓပညတ္တိ နာမ. ‘‘ဇန္တူ’’တိ ပညတ္တိ ယောဂိဿ ဝေဝစနဿ စ ပညာပနတော ဝေဝစနပညတ္တိ နာမ.

‘‘ဇန္တူတိ သာမညသတ္တဝါစကော သဒ္ဒေါ ကသ္မာ ယောဂိဝါစကောတိ ဝိညာတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယဒါ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယောဂီ ယဒါ ယသ္မိံ ကာလေ ကာမာ သင်္ဂေါတိ ပဇာနာတိ၊ တဒါ တသ္မိံ ကာလေ သော ယောဂီ ကာမာနံ အနုပ္ပါဒါယ ကုသလေ ဓမ္မေ ကာယဂတာသတိအာဒီဟိ ဥပ္ပါဒယတိ၊ သော ကုသလေ ဓမ္မေ ဥပ္ပါဒေန္တော ယောဂီ အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒါယ ဝါယမတိ ကုသလဝီရိယံ ကရောတိ၊ တသ္မာ ယောဂီဝါစကော ဇန္တုသဒ္ဒေါတိ ဝိညာတဗ္ဗော. ‘‘ဇန္တူ’’တိ အယံ ပညတ္တိ အပ္ပတ္တဿ ကုသလဿ ဈာနဓမ္မာဒိကဿ ပတ္တိယာ ဝါယာမဿ စ ပညာပနတော ဝါယာမပညတ္တိ နာမ၊ ဩရမတ္တိကာယ အသန္တုဋ္ဌိယာ နိက္ခေပဿ စ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ. ‘‘သော အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒါယ ဝါယမတီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ ဝါယာမပညတ္တိ၊ ‘‘ဟေတုသော ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ ဝါယမတီတိ ပညတ္တိ ကတမာ ပညတ္တီ’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ သော ဥပ္ပန္နာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တသ္မိံ ‘‘အနုပ္ပန္နာန’’န္တိအာဒိမှိ. ‘‘သော ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ ဝါယမတီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ ဘာဝနာယ အပ္ပမာဒဿ စ ပညာပနတော အပ္ပမာဒပညတ္တိ နာမ၊ ဝီရိယိန္ဒြိယဿ နိက္ခေပဿ စ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာရက္ခဿ စ ပညာပနတော အာရက္ခပညတ္တိ နာမ၊ အဓိစိတ္တသိက္ခာယ ဌိတိယာ စ ပညာပနတော ဌိတိပညတ္တိ နာမ. ‘‘ကေန ယထာဝုတ္တပ္ပကာရော ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

‘‘ယော ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ ယတောနိဒါန’’န္တိအာဒိဂါထာယ ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော.

‘‘မောဟသမ္ဗန္ဓနော လောကော၊ ဘဗ္ဗရူပေါဝ ဒိဿတိ၊

ဥပဓိဗန္ဓနော ဗာလော၊ တမသာ ပရိဝါရိတော၊

အဿိရီ ဝိယ ခါယတိ၊ ပဿတော နတ္ထိ ကိဉ္စနန္တိ. –

ဂါထာယံ ပန ကထံ ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ ဝိဘတ္တော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘မောဟသမ္ဗန္ဓနော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ မောဟသမ္ဗန္ဓနောတိ မောဟဟေတုကေဟိ သံယောဇနေဟိ သမ္ဗန္ဓော. လောကောတိ အပ္ပဟီနသံယောဇနော သတ္တလောကော. ဘဗ္ဗရူပေါဝ ဒိဿတီတိ အဘဗ္ဗောပိ အတ္တာ ဘဗ္ဗရူပေါဝ ဘဗ္ဗဇာတိကော ဝိယ ဗာလာနံ အဝိပဿကာနံ ဒိဿတိ. ဥပဓိဗန္ဓနောတိ ကိလေသူပဓီဟိ ဗန္ဓိတဗ္ဗော. ယု-ပစ္စယော ဟိ ကမ္မတ္ထေ ဝိဟိတော. ဥပဓီသု ဝါ ကိလေသာနံ ဗန္ဓနံ ယဿ ဗာလဿာတိ ဥပဓိဗန္ဓနော. ဒွေ အဝဍ္ဎိယော လာတိ ဂဏှာတီတိ ဗာလော. တမသာ သမ္မောဟေန ပရိဝါရိတော ပဋိစ္ဆာဒိတော ပဏ္ဍိတာနံ ဝိပဿကာနံ အဿိရီ ဝိယ သိရီဝိရဟိတော ဝိယ ခါယတိ ဥပဋ္ဌာတိ. ပဿတော ပညာစက္ခုနာ ပဿန္တဿ ပဏ္ဍိတဿ ကိဉ္စနံ နတ္ထီတိ သင်္ခေပတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

‘‘မောဟသမ္ဗန္ဓနော လောကော’’တိ ပညတ္တိ မောဟသီသေန ဂဟိတာနံ ဝိပလ္လာသာနံ ဒေသနာယ ပညာပနတော ဒေသနာပညတ္တိ နာမ. ‘‘ဘဗ္ဗရူပေါဝ ဒိဿတီ’’တိ ပညတ္တိ လောကဿ ဝိပရီတဿ ဝိပရီတာကာရေန ဥပဋ္ဌဟန္တဿ ပညာပနတော ဝိပရီတပညတ္တိ နာမ. ‘‘ဥပဓိဗန္ဓနော ဗာလော’’တိ ပညတ္တိ ပါပကာနံ ဣစ္ဆာဝစရာနံ ပဘဝဿ ပညာပနတော ပဘဝပညတ္တိ နာမ. ‘‘ဥပဓိဗန္ဓနော ဗာလော’’တိ ပညတ္တိ ပရိယုဋ္ဌာနာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဗန္ဓနကိစ္စဿ ပညာပနတော ကိစ္စပညတ္တိ နာမ. ‘‘ဥပဓိဗန္ဓနော ဗာလော’’တိ ပညတ္တိ ကိလေသာနံ ဗန္ဓနဗလမူဟနဗလာနံ ပညာပနတော ဗလပညတ္တိ နာမ. ‘‘ဥပဓိဗန္ဓနော ဗာလော’’တိ ပညတ္တိ သင်္ခါရာနံ ဝိရုဟနာယ ပညာပနတော ဝိရုဟနာပညတ္တိ နာမ. ‘‘တမသာ ပရိဝါရိတော’’တိ ပညတ္တိ အဝိဇ္ဇန္ဓကာရဿ ဒေသနာယ ပညာပနတော ဒေသနာပညတ္တိ နာမ၊ အဝိဇ္ဇန္ဓကာရဿ ဝေဝစနဿ စ ပညာပနတော ဝေဝစနပညတ္တိ နာမ. ‘‘အဿိရီ ဝိယ ခါယတီ’’တိ ပညတ္တိ ဒိဗ္ဗစက္ခုဿ ဒဿနကိရိယာယ ပညာပနတော ဒဿနပညတ္တိ နာမ. ‘‘အဿိရီ ဝိယ ခါယတီ’’တိ ပညတ္တိ ပညာစက္ခုဿ နိက္ခေပဿ ပညာပနတော နိက္ခေပပညတ္တိ နာမ. ‘‘ပဿတော နတ္ထိ ကိဉ္စန’’န္တိ ပညတ္တိ သတ္တာနံ အရိယာနံ ပဋိဝေဓဿ ပညာပနတော ပဋိဝေဓပညတ္တိ နာမ.

‘‘ကတမံ ကိဉ္စန’’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘ရာဂေါ ကိဉ္စန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ယထာဝုတ္တော ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ ကထံ အမှေဟိ သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယထာဝုတ္တဿ ပညတ္တိပ္ပဘေဒဿ သမ္ဘဝတော ဘဂဝါ ယံ ‘‘မောဟသမ္ဗန္ဓနော’’တိအာဒိမာဟ၊ တထာသမ္ဘဝတော တာယ ဂါထာယ ယထာဝုတ္တော ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ ဂါထာနုသာရေန သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော.

‘‘မောဟသမ္ဗန္ဓနော လောကော’’တိအာဒိဂါထာယ ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ အာစရိယေန ဝိဘတ္တော၊ အမှေဟိ စ ဉာတော၊ ‘‘အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇာတ’န္တိအာဒိပါဌဿ ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ ကထံ ဝိဘတ္တော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘အတ္ထိ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိပါဠိမာဟ. ‘‘သာ ပန ပါဠိ ကိမတ္ထံ ဘဂဝတာ ဝုတ္တာ’’တိ စေ ပုစ္ဆေယျ? ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ နိဗ္ဗာနံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ‘‘အတ္ထိ နိဗ္ဗာန’’န္တိ ဝစနံ သသဝိသာဏဝစနံ ဝိယ အနတ္ထံ၊ ဝေါဟာရမတ္တမေတန္တိ ဝဒန္တာနံ မိစ္ဆာဝါဒံ ဘဉ္ဇိတုံ ဘဂဝတာ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

ကုတောစိပိ အဇာတတ္တာ အဘူတတ္တာ အဇာတံ အဘူတံ. ပစ္စယေဟိ အကတတ္တာ အကတံ. သင်္ခတာဘာဝတော အသင်္ခတံ နိဗ္ဗာနံ အတ္ထိ. ဧတံ အဇာတာဒိကံ နိဗ္ဗာနံ နော စေ အဘဝိဿ၊ ဧဝံ သတိ နိဿရဏံ န ပညာယေထ၊ နိဗ္ဗာနဿ စ အရိယမဂ္ဂဖလာနံ အာရမ္မဏတ္တာ၊ မဂ္ဂဖလာနဉ္စ ကိလေသာနံ သမုစ္ဆိန္ဒနတော ပဋိပ္ပဿမ္ဘနတော၊ သမုစ္ဆိန္ဒနေန စ တိဝိဓဿ ဝဋ္ဋဿ အပဝဋ္ဋနတော အဇာတာဒိကံ နိဗ္ဗာနံ အတ္ထိယေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

‘‘အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇာတံ။ပေ။ အသင်္ခတ’’န္တိ အယံ ပညတ္တိ နိဗ္ဗာနဿ ဒေသနာပညတ္တိ စ နိဗ္ဗာနဿ ဝေဝစနပညတ္တိ စ ဟောတိ. ‘‘နယိဓ ဇာတဿ။ပေ။ ပညာယေထာ’’တိ အယံ ပညတ္တိ သင်္ခတဿ ဝေဝစနပညတ္တိ စ သင်္ခတဿ ဥပနယနပညတ္တိ စ ဟောတိ. ‘‘ယသ္မာ စ။ပေ။ အသင်္ခတ’’န္တိ အယံ ပညတ္တိ နိဗ္ဗာနဿ ဝေဝစနပညတ္တိ စ နိဗ္ဗာနဿ ဇောတနာပညတ္တိ စ ဟောတိ. ‘‘ယသ္မာ ဇာတဿ။ပေ။ ပညာယတီ’’တိ အယံ ပညတ္တိ နိဗ္ဗာနဿ ဝေဝစနပညတ္တိ စ မဂ္ဂဿ သံသာရတော နိယျာနိကပညတ္တိ စ နိဿရဏပညတ္တိ စ ဟောတီတိ ပညတ္တိဝိသေသော ပဏ္ဍိတေဟိ နိဒ္ဓါရေတွာ ဂဟေတဗ္ဗော.

‘‘ယထာဝုတ္တော နိဗ္ဗာနဿ ပညတ္တိပ္ပဘေဒေါ ကေန သဒ္ဒဟိတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘တေနာဟ ဘဂဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘တေနာဟ အာယသ္မာ’’တိအာဒျာနုသန္ဓျာဒိအတ္ထော စေဝ ‘‘နိယုတ္တော ပညတ္တိဟာရော’’တိ အနုသန္ဓျာဒိအတ္ထော စ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဣတိ ပညတ္တိဟာရဝိဘင်္ဂေ သတ္တိဗလာနုရူပါ ရစိတာ

ဝိဘာဝနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဏ္ဍိတေဟိ ပန အဋ္ဌကထာဋီကာနုသာရေန ဂမ္ဘီရတ္ထော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတွာ ဂဟေတဗ္ဗောတိ.