၈. စိတ္တယမကံ

ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၁-၆၂. သရာဂါဒီတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ယဿ သရာဂံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န နိရုဇ္ဈတီ’’တိ အာရဘိတွာ ယာဝ ‘‘ယဿ အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ ဝါရော၊ တာဝ သင်္ဂဏှာတိ. ကုသလာဒီတိ ပန အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ယဿ ကုသလံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န နိရုဇ္ဈတီ’’တိ အာရဘိတွာ ယာဝ ‘‘ယဿ သရဏံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဝါရော၊ တာဝ သင်္ဂဏှာတိ၊ တသ္မာ သရာဂါဒိကုသလာဒီဟီတိ သရာဂါဒီဟိ အဝိမုတ္တန္တေဟိ၊ ကုသလာဒီဟိ အရဏန္တေဟိ ပဒေဟိ မိဿကာ ဝါရာ. သုဒ္ဓိကာတိ ကေဝလာ ယထာဝုတ္တသရာဂါဒီဟိ ကုသလာဒီဟိ စ အမိဿကာ. တယော တယောတိ ပုဂ္ဂလဓမ္မဝသေန တယော တယော မဟာဝါရာ. ယဒိ ဧဝံ ကထံ သောဠသ ပုဂ္ဂလဝါရာတိ အာဟ ‘‘တတ္ထ တတ္ထ ပန ဝုတ္တေ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ’’တိ. တတ္ထ တတ္ထ သောဠသဝိဓေ သရာဂါဒိမိဿကစိတ္တေ ဝုတ္တေ ပုဂ္ဂလေ ဧဝ ဧကဇ္ဈံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ သင်္ဂဟေတွာ ‘‘သောဠသ ပုဂ္ဂလဝါရာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဓမ္မပုဂ္ဂလဓမ္မဝါရာ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. န နိရန္တရံ ဝုတ္တေတိ ဓမ္မေ ပုဂ္ဂလဓမ္မေ စ အနာမသိတွာ သောဠသသုပိ ဌာနေသု နိရန္တရံ ပုဂ္ဂလေ ဧဝ ဝုတ္တေ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ သောဠသ ပုဂ္ဂလဝါရာ န ဝုတ္တာတိ အတ္ထော.

သံသဂ္ဂဝသေနာတိ သံသဇ္ဇနဝသေန ဒေသနာယ ဝိမိဿနဝသေန. အညထာ ဟိ ဥပ္ပါဒနိရောဓာ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတကာလာ စ ကထံ သံသဇ္ဇီယန္တိ. သေသာနမ္ပိ ဝါရာနန္တိ ဥပ္ပါဒုပ္ပန္နဝါရာဒီနံ. တံတံနာမတာတိ ယထာ ‘‘ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ စိတ္တံ ဥပ္ပန္န’’န္တိအာဒိနာ ဥပ္ပါဒဥပ္ပန္နဘာဝါမသနတော ဥပ္ပါဒဥပ္ပန္နဝါရောတိ နာမံ ပါဠိတော ဧဝ ဝိညာယတိ၊ ဧဝံ သေသဝါရာနမ္ပီတိ အာဟ ‘‘တံတံနာမတာ ပါဠိအနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ.

ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၆၃. တထာရူပဿေဝါတိ ပစ္ဆိမစိတ္တသမင်္ဂိနော ဧဝ. တဉ္စ စိတ္တန္တိ တဉ္စ ယထာဝုတ္တက္ခဏံ ပစ္ဆိမစိတ္တံ. ‘‘ဧဝံပကာရ’’န္တိ ဣမဿ အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ဘင်္ဂက္ခဏသမင်္ဂိမေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ နိရုဇ္ဈမာနာကာရဿ ‘‘ဧဝံပကာရ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ.

၆၅-၈၂. ဒွယမေတန္တိ ယံ ‘‘ခဏပစ္စုပ္ပန္နမေဝ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏာပဂမေန ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ နာမ၊ တဒေဝ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ ဥပ္ပါဒံ ပတ္တတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ အနတီတတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧတံ ဥဘယမ္ပိ. ဧဝံ န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ ဣမိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန န သက္ကာ ဝတ္တုံ၊ ပကာရန္တရေန ပန သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ အဓိပ္ပါယော. တတ္ထ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိနာ ပဌမပက္ခံ ဝိဘာဝေတိ. ဝိဘဇိတဗ္ဗံ သိယာတိ ‘‘ဘင်္ဂက္ခဏေ တံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ နော စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ တံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ စေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စာ’’တိ ဝိဘဇိတဗ္ဗံ သိယာ၊ န စ ဝိဘတ္တံ. ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ ခဏပစ္စုပ္ပန္နေ စိတ္တေ ဝုတ္တနယေန ဥဘယဿပိ လဗ္ဘမာနတ္တာ၊ န စ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ ယေန ပကာရေန သက္ကာ ဝတ္တုံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ’’တိအာဒိမာဟ. ပုဂ္ဂလော ဝုတ္တော၊ ပုဂ္ဂလဝါရော ဟေသောတိ အဓိပ္ပါယော. တဿာတိ ပုဂ္ဂလဿ. န စ ကိဉ္စိ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏသမင်္ဂိဘာဝတော. တံ ပန စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ယံ စိတ္တသမင်္ဂီ သော ပုဂ္ဂလောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယဒိ အနေကစိတ္တဝသေနာယံ ယမကဒေသနာ ပဝတ္တာတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘စိတ္တန္တိ ဟိ။ပေ။ တိဋ္ဌတီ’’တိ. သန္နိဋ္ဌာနဝသေန နိယမော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ အညထာ ‘‘နော စ တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ ပဋိသေဓော န ယုဇ္ဇေယျာတိ အဓိပ္ပါယော. တာဒိသန္တိ တထာရူပံ၊ ယဒဝတ္ထော ဥပ္ပန္နဥပ္ပဇ္ဇမာနတာဒိပရိယာယေဟိ ဝတ္တဗ္ဗော ဟောတိ၊ တဒဝတ္ထန္တိ အတ္ထော.

၈၃-၁၁၃. ဣမဿ ပုဂ္ဂလဝါရတ္တာတိ ‘‘ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာန’’န္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တဿ ဣမဿ အတိက္ကန္တကာလဝါရဿ ပုဂ္ဂလဝါရတ္တာ. ပုဂ္ဂလော ပုစ္ဆိတောတိ ‘‘ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ။ပေ။ တဿ စိတ္တ’’န္တိ စိတ္တသမင်္ဂိပုဂ္ဂလော ပုစ္ဆိတောတိ ပုဂ္ဂလဿေဝ ဝိဿဇ္ဇနေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဣတရထာ အညံ ပုစ္ဆိတံ အညံ ဝိဿဇ္ဇိတံ သိယာ. န ကောစိ ပုဂ္ဂလော န ဂဟိတော သဗ္ဗသတ္တာနံ အနိဗ္ဗတ္တစိတ္တတာဘာဝတော. တေ စ ပန သဗ္ဗေ ပုဂ္ဂလာ. နိရုဇ္ဈမာနက္ခဏာတီတစိတ္တာတိ နိရုဇ္ဈမာနက္ခဏာ ဟုတွာ အတီတစိတ္တာ. တထာ ဒုတိယတတိယာတိ ယထာ ပဌမပဉှော အနဝသေသပုဂ္ဂလဝိသယတ္တာ ပဋိဝစနေန ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗော သိယာ၊ တထာ တတော ဧဝ ဒုတိယတတိယပဉှာ ‘‘အာမန္တာ’’ဣစ္စေဝ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာ သိယုန္တိ အတ္ထော. စတုတ္ထော ပန ပဉှော ဧဝံ ဝိဘဇိတွာ ပုဂ္ဂလဝသေနေဝ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ပစ္ဆိမစိတ္တဿာ’’တိအာဒိံ ဝတွာ တထာ အဝစနေ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘စိတ္တဝသေန ပုဂ္ဂလဝဝတ္ထာနတော’’တိအာဒိမာဟ. ‘‘ဘင်္ဂက္ခဏေ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ ဝီတိက္ကန္တ’’န္တိ ဣမိနာ ဝတ္တမာနဿ စိတ္တဿ ဝသေန ပုဂ္ဂလော ဥပ္ပါဒက္ခဏာတီတစိတ္တော၊ ‘‘အတီတံ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏဉ္စ ဝီတိက္ကန္တန္တိ ဘင်္ဂက္ခဏဉ္စ ဝီတိက္ကန္တ’’န္တိ ဣမိနာ ပန အတီတဿ စိတ္တဿ ဝသေန ပုဂ္ဂလော ဥပ္ပါဒက္ခဏာတီတစိတ္တော ဝုတ္တော.

တတ္ထာတိ တေသု ဒွီသု ပုဂ္ဂလေသု. ပုရိမဿာတိ ပဌမံ ဝုတ္တဿ သန္နိဋ္ဌာနပဒသင်္ဂဟိတဿ စိတ္တံ န ဘင်္ဂက္ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ. ‘‘နော စ ဘင်္ဂက္ခဏံ ဝီတိက္ကန္တ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ပစ္ဆိမဿ ဝီတိက္ကန္တံ စိတ္တံ ဘင်္ဂက္ခဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဘင်္ဂက္ခဏဉ္စ ဝီတိက္ကန္တ’’န္တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ဧဝမာဒိကော ပုဂ္ဂလဝိဘာဂေါတိ ဒုတိယပဉှာဒီသု ဝုတ္တံ သန္ဓာယာဟ. တဿ စိတ္တဿ တံတံခဏဝီတိက္ကမာဝီတိက္ကမဒဿနဝသေနာတိ တဿ တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏဿ ဘင်္ဂက္ခဏဿ စ ယထာရဟံ ဝီတိက္ကမဿ အဝီတိက္ကမဿ စ ဒဿနဝသေန ဒဿိတော ဟောတိ ပုဂ္ဂလဝိဘာဂေါတိ ယောဇနာ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ အတိက္ကန္တကာလဝါရေ. ပုဂ္ဂလဝိသိဋ္ဌံ စိတ္တံ ပုစ္ဆိတံ ‘‘ယဿ စိတ္တံ တဿ စိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ. ယဒိပိ ပုဂ္ဂလပ္ပဓာနာ ပုစ္ဆာ ပုဂ္ဂလဝါရတ္တာ. အထာပိ စိတ္တပ္ပဓာနာ ပုဂ္ဂလံ ဝိသေသနဘာဝေန ဂဟေတွာ စိတ္တဿ ဝိသေသိတတ္တာ. ဥဘယထာပိ ဒုတိယပုစ္ဆာယ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ အနဝသေသပုဂ္ဂလဝိသယတ္တာ. တထာ ပန အဝတွာ ‘‘အတီတံ စိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ကသ္မာ နိရောဓက္ခဏ။ပေ။ ဒဿနတ္ထန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ဧသ နယော ‘‘န နိရုဇ္ဈမာန’’န္တိ ဧတ္ထာပီတိ နိရုဇ္ဈမာနံ ခဏံ နိရောဓက္ခဏံ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တကာလံ ကိံ တဿ စိတ္တံ န ဟောတီတိ အတ္ထော.

၁၁၄-၁၁၆. သရာဂပစ္ဆိမစိတ္တဿာတိ သရာဂစိတ္တေသု ပစ္ဆိမဿ စိတ္တဿ၊ ဧကဿ ပုဂ္ဂလဿ ရာဂသမ္ပယုတ္တစိတ္တေသု ယံ သဗ္ဗပစ္ဆိမံ စိတ္တံ၊ တဿ. သော ပန ပုဂ္ဂလော အနာဂါမီ ဝေဒိတဗ္ဗော. န နိရုဇ္ဈတိ နိရောဓာသမင်္ဂိတာယ. နိရုဇ္ဈိဿတိ ဣဒါနိ နိရောဓံ ပါပုဏိဿတိ. အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ ပန တတော အညံ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ. ဣတရေသန္တိ ယထာဝုတ္တသရာဂပစ္ဆိမစိတ္တသမင်္ဂိံ ဝီတရာဂစိတ္တသမင်္ဂိဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသာနံ ဣတရသေက္ခာနဉ္စေဝ ပုထုဇ္ဇနာနဉ္စ.

နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စိတ္တယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.