၂. ကာလသံသန္ဒနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၈၅. အတီတာ ။ပေ။ ကရိတွာတိ ဧတ္ထာယံ သင်္ခေပတ္ထော – အတီတံ အနာဂတန္တိ ရူပဿ ဣမံ ဝိသေသံ၊ ဧဝံ ဝိသေသံ ဝါ ရူပံ အဂ္ဂဟေတွာ ပစ္စုပ္ပန္နတာဝိသေသဝိသိဋ္ဌရူပမေဝ အပ္ပိယံ ပစ္စုပ္ပန္နရူပဘာဝါနံ သမာနာဓိကရဏတ္တာ ဧတသ္မိံယေဝ ဝိသယေ အပ္ပေတဗ္ဗံ၊ ဝစီဂေါစရံ ပါပေတဗ္ဗံ သတိပိ နေသံ ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗတာသင်္ခါတေ ဝိဘာဂေ တထာပိ အဝိဘဇိတဗ္ဗံ ကတွာတိ. ယသ္မာ ပန ပါဠိယံ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ ဝါ ရူပန္တိ ဝါ’’တိ ပစ္စုပ္ပန္နရူပသဒ္ဒေဟိ တဒတ္ထဿ ဝတ္တဗ္ဗာကာရော ဣတိသဒ္ဒေဟိ ဒဿိတော၊ တသ္မာ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နသဒ္ဒေန။ပေ။ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. ရူပပညတ္တီတိ ရူပါယတနပညတ္တိ. သာ ဟိ သဘာဝဓမ္မုပါဒါနာ တဇ္ဇာပညတ္တိ. တေနေဝါဟ ‘‘သဘာဝပရိစ္ဆိန္နေ ပဝတ္တာ ဝိဇ္ဇမာနပညတ္တီ’’တိ. ရူပသမူဟံ ဥပါဒါယာတိ တံတံအတ္တပညတ္တိယာ ဥပါဒါနဘူတာနံ အဘာဝဝိဘာဝနာကာရေန ပဝတ္တမာနာနံ ရူပဓမ္မာနံ သမူဟံ ဥပါဒါယ. ဥပါဒါနုပါဒါနမ္ပိ ဟိ ဥပါဒါနမေဝါတိ. တသ္မာတိ သမူဟုပါဒါယာဓီနတာယ အဝိဇ္ဇမာနပညတ္တိဘာဝတော. ဝိဂမာဝတ္တဗ္ဗတာတိ ဝိဂမဿ ဝတ္ထဘာဝါပဂမဿ အဝတ္တဗ္ဗတာ. န ဟိ ဩဒါတတာဝိဂမေန အဝတ္ထံ ဟောတိ. န ပန ယုတ္တာ ရူပဘာဝဿ ဝိဂမာဝတ္တဗ္ဗတာတိ ယောဇနာ. ရူပဘာဝေါတိ စ ရူပါယတနသဘာဝေါ စက္ခုဝိညာဏဿ ဂေါစရဘာဝေါ. န ဟိ တဿ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝဝိဂမေ ဝိဂမာဝတ္တဗ္ဗတာ ယုတ္တာ.

ကာလသံသန္ဒနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဝစနသောဓနဝဏ္ဏနာ

၂၈၈. အနာဂတံ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ အနိယမတ္ထော ယထာ ‘‘ခဒိရေ ဝါ ဗန္ဓိတဗ္ဗံ ပလာသေ ဝါ’’တိ. တသ္မာ ‘‘ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဟောတိ-သဒ္ဒေါ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု ယံ ကိဉ္စိ ပဓာနံ ကတွာ သမ္ဗန္ဓံ လဘတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘အနာဂတံ။ပေ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. တတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဟောန္တန္တိ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဇာယမာနံ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝံ လဘန္တံ. တေနာဟ ‘‘တညေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ လဒ္ဓိဝသေနာ’’တိ. တမ္ပိ ဟုတွာ ဟောတီတိ ယံ အနာဂတံ ဟုတွာ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝပ္ပတ္တိယာ ‘‘ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ကိံ တဒပိ ပုန ဟုတွာ ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ. တဗ္ဘာဝါဝိဂမတောတိ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝတော ဟုတွာဟောတိဘာဝါနုပဂမတော. ပစ္စုပ္ပန္နာဘာဝတောတိ ပစ္စုပ္ပန္နတာယ အဘာဝတော.

ဝစနံ အရဟတီတိ ဣမိနာ ဝစနမတ္တေ န ကောစိ ဒေါသောတိ ဒဿေတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယဒိပိ တဿ ပုန ဟုတွာ ဘူတဿ ပုန ဟုတွာဟောတိဘာဝေါ နတ္ထိ၊ ပုနပ္ပုနံ ဉာပေတဗ္ဗတာယ ပန ဒုတိယံ တတော ပရမ္ပိ တထာ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတီတိ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ပဋိဇာနာတီတိ. ဓမ္မေတိ သဘာဝဓမ္မေ. တပ္ပဋိက္ခေပတော အဓမ္မေ အဘာဝဓမ္မေ. တေနာဟ ‘‘သသဝိသာဏေ’’တိ.

ပဋိက္ခိတ္တနယေနာတိ ‘‘ဟုတွာ ဟောတိ၊ ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗေ ယဒေတံ တယာ ‘‘အနာဂတံ ဟုတွာ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဟောတီ’’တိ ဝဒတာ ‘‘တံယေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ လဒ္ဓိဝသေန ‘‘အနာဂတံ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဝါ ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ‘‘ကိံ တေ တမ္ပိ ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ပုစ္ဆိတေ ယော ပရဝါဒိနာ ဟုတွာ ဘူတဿ ပုန ဟုတွာအဘာဝတော ‘‘န ဟေဝါ’’တိ ပဋိက္ခေပေါ ကတော၊ တေန ပဋိက္ခိတ္တနယေန. သွာယံ ယဒေဝ ရူပါဒိ အနာဂတံ၊ တဒေဝ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ သတိပိ အတ္ထာဘေဒေ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နန္တိ ပန အတ္ထေဝ ကာလဘေဒေါတိ တံကာလဘေဒဝိရောဓာယ ပဋိက္ခေပေါ ပဝတ္တောတိ အာဟ ‘‘ပဋိက္ခိတ္တနယေနာတိ ကာလနာနတ္တေနာ’’တိ. တေန ဟိ သော အယဉ္စ ပဋိက္ခေပေါ နီတော ပဝတ္တိတောတိ. ပဋိညာတနယေနာတိ ဣဒမ္ပိ ယထာဝုတ္တပဋိက္ခေပါနန္တရံ ယံ ပဋိညာတံ၊ တံ သန္ဓာယာဟ. ယထာ ဟိ သာ ပဋိညာ အတ္ထာဘေဒေန နီတာ ပဝတ္တိတာ၊ တထာယမ္ပိ. တေနေဝါဟ ‘‘အတ္ထာနာနတ္တေနာ’’တိ၊ အနာဂတာဒိပ္ပဘေဒါယ ကာလပညတ္တိယာ ဥပါဒါနဘူတဿ အတ္ထဿ အဘေဒေနာတိ အတ္ထော. ယထာ ဥပါဒါနဘူတရူပါဒိအတ္ထာဘေဒေပိ တေသံ ခဏတ္တယာနာဝတ္တိ တံသမင်္ဂိတာ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဘာဝါဝတ္တိတာ၊ တထာ တတ္ထ ဝုစ္စမာနာ ဟုတွာဟောတိဘာဝါ ယထာက္ကမံ ပုရိမပစ္ဆိမေသု ပဝတ္တိတာ ပုရိမပစ္ဆိမကိရိယာတိ ကတွာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အတ္ထာနာနတ္တံ။ပေ။ ပဋိဇာနာတီ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘အတ္ထာနာနတ္တမေဝ ဟီ’’တိအာဒိနာ တမေဝ အတ္ထံ သမတ္ထေတိ. ယထာ ပန ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ ပဋိဇာနန္တဿ ဇီဝေါဝ သရီရံ၊ သရီရမေဝ ဇီဝေါတိ ဇီဝသရီရာနံ အနညတ္တံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ ‘‘တညေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ စ ပဋိဇာနန္တဿ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ အနညတ္တံ အာပန္နန္တိ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတေသု ဝုတ္တာ ဟောတိဘာဝဟုတွာဘာဝါ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသုပိ အာပဇ္ဇေယျုန္တိ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဧဝံ သန္တေ အနာဂတမ္ပိ ဟုတွာဟောတိ နာမ၊ ပစ္စုပ္ပန္နမ္ပိ ဟုတွာဟောတိယေဝ နာမာ’’တိ.

အနုညာတပဉှဿာတိ ‘‘တညေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ? အာမန္တာ’’တိ ဧဝံ အတ္ထာနာနတ္တံ သန္ဓာယ အနုညာတဿ အတ္ထဿ. ဉာတုံ ဣစ္ဆိတော ဟိ အတ္ထော ပဉှော. ဒေါသော ဝုတ္တောတိ အနာဂတံ ဟုတွာ ပစ္စုပ္ပန္နဘူတဿ ပုန အနာဂတံ ဟုတွာ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝါပတ္တိသင်္ခါတော ဒေါသော ဝုတ္တော ပုရိမနယေ. ပစ္ဆိမနယေ ပန အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု ဧကေကဿ ဟုတွာဟောတိဘာဝါပတ္တိသင်္ခါတော ဒေါသော ဝုတ္တောတိ အတ္ထော. ပဋိက္ခိတ္တပဉှန္တိ ‘‘တံယေဝ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ဧဝံ ကာလနာနတ္တံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိတ္တပဉှံ. တေနာတိ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဟောတိဟုတွာဘာဝပဋိက္ခေပေန. စောဒေတီတိ အနာဂတံ တေန ဟောတိ နာမ၊ ပစ္စုပ္ပန္နံ တေန ဟုတွာ နာမ၊ ဥဘယမ္ပိ အနညတ္တာ ဥဘယသဘာဝန္တိ စောဒေတိ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဟုတွာ ဟောတီ’’တိ ဧတသ္မိံ ပဉှေ ကထံ ဟောတိ ဒေါသောတိ စောဒေတီတိ. ‘‘တဿေဝါ’’တိ ပရိဟရတိ. ကထံ ကတွာ စောဒနာ၊ ကထဉ္စ ကတွာ ပရိဟာရော? အနုဇာနနပဋိက္ခေပါနံ ဘိန္နဝိသယတာယ စောဒနာ၊ အတ္ထာဘေဒကာလဘေဒဝိသယတ္တာ အဘိန္နာဓာရတာယ တေသံ ပရိဟာရော. တဿေဝါတိ ဟိ ပရဝါဒိနော ဧဝါတိ အတ္ထော.

တဒုဘယံ ဂဟေတွာတိ ‘‘တံ အနာဂတံ တံ ပစ္စုပ္ပန္န’’န္တိ ဥဘယံ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ. ဧကေကန္တိ တေသု ဧကေကံ. ဧကေကမေဝါတိ ဥဘယံ ဧကဇ္ဈံ အဂ္ဂဟေတွာ ဧကေကမေဝ ဝိသုံ ဝိသုံ ဣမသ္မိံ ပက္ခေ တထာ န ယုတ္တန္တိ အတ္ထော. ဧသ နယောတိ အတိဒေသံ ကတွာ သံခိတ္တတ္တာ တံ ဒုဗ္ဗိညေယျန္တိ ‘‘အနာဂတဿ ဟီ’’တိအာဒိနာ ဝိဝရတိ. ပဋိဇာနိတဗ္ဗံ သိယာ အနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ ယထာက္ကမံ ဟောတိဟုတွာဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ယဒေတံ တယာ’’တိအာဒိနာ ပဝတ္တော သံဝဏ္ဏနာနယော ပုရိမနယော၊ တတ္ထ ဟိ ‘‘ယဒိ တေ အနာဂတံ ဟုတွာ’’တိအာဒိနာ ဟုတွာဟောတိဘာဝေါ စောဒိတော. ‘‘အပရော နယော’’တိအာဒိကော ဒုတိယနယော. တတ္ထ ဟိ ‘‘အနာဂတဿ။ပေ။ ဟုတွာဟောတိယေဝ နာမာ’’တိ အနာဂတာဒီသု ဧကေကဿ ဟုတွာဟောတိနာမတာ စောဒိတာ.

ဝစနသောဓနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အတီတဉာဏာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၀. ကထံ ဝုစ္စတီတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ. တေနာတိ ဟိ ဣမိနာ ဒုတိယပုစ္ဆာယ ‘‘အတီတံ ဉာဏ’’န္တိ ဣဒံ ပစ္စာမဋ္ဌံ၊ တဉ္စ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဉာဏံ၊ အတီတဓမ္မာရမ္မဏတာယ အတီတန္တိ ဝုတ္တံ. တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပုန ပုဋ္ဌော အတီတာရမ္မဏံ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဉာဏ’’န္တိအာဒိ.

အတီတဉာဏာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အရဟန္တာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၁. ‘‘အရဟံ ခီဏာသဝေါ’’တိအာဒိနာ သုတ္တဝိရောဓော ပါကဋောတိ ဣဒမေဝ ဒဿေန္တော ‘‘ယုတ္တိဝိရောဓော။ပေ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ အာဟ. တတ္ထ အနာနတ္တန္တိ အဝိသေသော. ဧဝမာဒိကောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကတကိစ္စတာဘာဝေါ အနောဟိတဘာရတာတိ ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

အရဟန္တာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဒသောဓနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၅. ယော အတီတသဒ္ဒါဘိဓေယျော အတ္ထော၊ သော အတ္ထိသဒ္ဒါဘိဓေယျောတိ ဒွေပိ သမာနာဓိကရဏတ္ထာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘အတီတအတ္ထိသဒ္ဒါနံ ဧကတ္ထတ္တာ’’တိ၊ န၊ အတီတသဒ္ဒါဘိဓေယျဿေဝ အတ္ထိသဒ္ဒါဘိဓေယျတ္တာ. တေနာဟ ‘‘အတ္ထိသဒ္ဒတ္ထဿ စ နွာတီတဘာဝတော’’တိ. တေန ကိံ သိဒ္ဓန္တိ အာဟ ‘‘အတီတံ နွာတီတံ၊ နွာတီတဉ္စ အတီတံ ဟောတီ’’တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယဒိ တဝ မတေန အတီတံ အတ္ထိ၊ အတ္ထိ စ နွာတီတန္တိ အတီတဉ္စ နော အတီတံ သိယာ၊ တထာ အတ္ထိ နော အတီတံ အတီတဉ္စ နော အတီတံ အတီတံ သိယာတိ၊ ယထာ ‘‘အတီတံ အတ္ထီ’’တိ ဧတ္ထ အတီတမေဝ အတ္ထီတိ နာယံ နိယမော ဂဟေတဗ္ဗော အနတီတဿပိ အတ္ထိဘာဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ. တေနေဝါဟ ‘‘အတ္ထိ သိယာ အတီတံ၊ သိယာ နွာတီတ’’န္တိ. ယေန ဟိ အာကာရေန အတီတဿ အတ္ထိဘာဝေါ ပရဝါဒိနာ ဣစ္ဆိတော၊ တေနာကာရေန အနတီတဿ အနာဂတဿ ပစ္စုပ္ပန္နဿ စ သော ဣစ္ဆိတော. ကေန ပန အာကာရေန ဣစ္ဆိတောတိ? သင်္ခတာကာရေန. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တေနာတီတံ နွာတီတံ၊ နွာတီတံ အတီတ’’န္တိ. တသ္မာ အတီတံ အတ္ထိယေဝါတိ ဧဝမေတ္ထ နိယမော ဂဟေတဗ္ဗော. အတ္ထိဘာဝေ ဟိ အတီတံ နိယမိတံ၊ န အတီတေ အတ္ထိဘာဝေါ နိယမိတော၊ ‘‘န ပန နိဗ္ဗာနံ အတ္ထီ’’တိ ဧတ္ထ ပန နိဗ္ဗာနမေဝ အတ္ထီတိ အယမ္ပိ နိယမော သမ္ဘဝတီတိ သော ဧဝ ဂဟေတဗ္ဗော. ယဒိပိ ဟိ နိဗ္ဗာနံ ပရမတ္ထတော အတ္ထိဘာဝံ ဥပါဒါယ ဥတ္တရပဒါဝဓာရဏံ လဗ္ဘတိ တဒညဿပိ အဘာဝတော၊ တထာပိ အသင်္ခတာကာရေန အညဿ အနုပလဗ္ဘနတော တထာ နိဗ္ဗာနမေဝ အတ္ထီတိ ပုရိမပဒါဝဓာရဏေ အတ္ထေ ဂယှမာနေ ‘‘အတ္ထိ သိယာ နိဗ္ဗာနံ၊ သိယာ နော နိဗ္ဗာန’’န္တိ စောဒနာ အနောကာသာ. အတီတာဒီသု ပန ပုရိမပဒါဝဓာရဏံ ပရဝါဒိနာ န ဂဟိတန္တိ နတ္ထေတ္ထ အတိပ္ပသင်္ဂေါ. အဂ္ဂဟဏဉ္စဿ ပါဠိတော ဧဝ ဝိညာယတိ. ဧဝမေတ္ထ အတီတာဒီနံ အတ္ထိတံ ဝဒန္တဿ ပရဝါဒိဿေဝါယံ ဣဋ္ဌဝိဃာတဒေါသာပတ္တိ၊ န ပန နိဗ္ဗာနဿ အတ္ထိတံ ဝဒန္တဿ သကဝါဒိဿာတိ. ပဋိပါဒနာ ပတိဋ္ဌာပနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧတ္ထာဟ ‘‘အတီတံ အတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ကိံ ပနာယံ အတီတာနာဂတာနံ ပရမတ္ထတော အတ္ထိဘာဝေါ အဓိပ္ပေတော၊ ဥဒါဟု န ပရမတ္ထတော. ကိဉ္စေတ္ထ – ယဒိ တာဝ ပရမတ္ထတော၊ သဗ္ဗကာလံ အတ္ထိဘာဝတော သင်္ခါရာနံ သဿတဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ၊ န စ တံ ယုတ္တံ အာဂမဝိရောဓတော ယုတ္တိဝိရောဓတော စ. အထ န ပရမတ္ထတော၊ ‘‘သဗ္ဗမတ္ထီ’’တိအာဒိကာ စောဒနာ နိရတ္ထိကာ သိယာ၊ န နိရတ္ထိကာ. သော ဟိ ပရဝါဒီ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတ’’န္တိအာဒိနာ အတီတာနာဂတာနမ္ပိ ခန္ဓဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ အသတိ စ အတီတေ ကုသလာကုသလဿ ကမ္မဿ အာယတိံ ဖလံ ကထံ ဘဝေယျ၊ တတ္ထ စ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏာဒိ အနာဂတေ စ အနာဂတံသဉာဏာဒိ ကထံ ပဝတ္တေယျ၊ တသ္မာ အတ္ထေဝ ပရမတ္ထတော အတီတာနာဂတန္တိ ယံ ပဋိဇာနာတိ၊ တံ သန္ဓာယ အယံ ကတာတိ. ဧကန္တေန စေတံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ. ယေပိ ‘‘သဗ္ဗံ အတ္ထီ’’တိ ဝဒန္တိ အတီတံ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ၊ တေ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါတိ.

စတုဗ္ဗိဓာ စေတေ တေ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ. တတ္ထ ကေစိ ဘာဝညတ္တိကာ. တေ ဟိ ‘‘ယထာ သုဝဏ္ဏဘာဇနဿ ဘိန္ဒိတွာ အညထာ ကရိယမာနဿ သဏ္ဌာနဿေဝ အညထတ္တံ၊ န ဝဏ္ဏာဒီနံ၊ ယထာ စ ခီရံ ဒဓိဘာဝေန ပရိဏမန္တံ ရသဝီရိယဝိပါကေ ပရိစ္စဇတိ၊ န ဝဏ္ဏံ၊ ဧဝံ ဓမ္မာပိ အနာဂတဒ္ဓုနော ပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓံ သင်္ကမန္တာ အနာဂတဘာဝမေဝ ဇဟန္တိ၊ န အတ္တနော သဘာဝံ. တထာ ပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓုနော အတီတဒ္ဓံ သင်္ကမေ’’တိ ဝဒန္တိ. ကေစိ လက္ခဏညတ္တိကာ၊ တေ ပန ‘‘တီသု အဒ္ဓါသု ပဝတ္တမာနော ဓမ္မော အတီတော အတီတလက္ခဏယုတ္တော၊ ဣတရလက္ခဏေဟိ အယုတ္တော. တထာ အနာဂတော ပစ္စုပ္ပန္နော စ. ယထာ ပုရိသော ဧကိဿာ ဣတ္ထိယာ ရတ္တော အညာသု အရတ္တော’’တိ ဝဒန္တိ. အညေ အဝတ္ထညတ္တိကာ၊ တေ ‘‘တီသု အဒ္ဓါသု ပဝတ္တမာနော ဓမ္မော တံ တံ အဝတ္ထံ ပတွာ အညော အညံ နိဒ္ဒိသီယတိ အဝတ္ထန္တရတော၊ န သဘာဝတော. ယထာ ဧကံ အက္ခံ ဧကင်္ဂေ နိက္ခိတ္တံ ဧကန္တိ ဝုစ္စတိ၊ သတင်္ဂေ သတန္တိ၊ သဟဿင်္ဂေ သဟဿန္တိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒ’’န္တိ. အပရေ အညထညတ္တိကာ၊ တေ ပန ‘‘တီသု အဒ္ဓါသု ပဝတ္တမာနော ဓမ္မော တံ တံ အပေက္ခိတွာ တဒညသဘာဝေန ဝုစ္စတိ. ယထာ တံ ဧကာ ဣတ္ထီ မာတာတိ စ ဝုစ္စတိ ဓီတာ’’တိ စ. ဧဝမေတေ စတ္တာရော သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ.

တေသု ပဌမော ပရိဏာမဝါဒိတာယ ကာပိလပက္ခိကေသု ပက္ခိပိတဗ္ဗောတိ. ဒုတိယဿပိ ကာလသင်္ကရော အာပဇ္ဇတိ သဗ္ဗဿ သဗ္ဗလက္ခဏယောဂတော. စတုတ္ထဿပိ သင်္ကရောဝ. ဧကဿေဝ ဓမ္မဿ ပဝတ္တိက္ခဏေ တယောပိ ကာလာ သမောဓာနံ ဂစ္ဆန္တိ. ပုရိမပစ္ဆိမက္ခဏာ ဟိ အတီတာနာဂတာ၊ မဇ္ဈိမော ပစ္စုပ္ပန္နောတိ. တတိယဿ ပန အဝတ္ထညတ္တိကဿ နတ္ထိ သင်္ကရော ဓမ္မကိစ္စေန ကာလဝဝတ္ထာနတော. ဓမ္မော ဟိ သကိစ္စက္ခဏေ ပစ္စုပ္ပန္နော၊ တတော ပုဗ္ဗေ အနာဂတော၊ ပစ္ဆာ အတီတောတိ.

တတ္ထ ယဒိ အတီတမ္ပိ ဓရမာနသဘာဝတာယ အတ္ထိ အနာဂတမ္ပိ၊ ကသ္မာ တံ အတီတန္တိ ဝုစ္စတိ အနာဂတန္တိ ဝါ၊ နနု ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မကိစ္စေန ကာလဝဝတ္ထာနတော’’တိ. ယဒိ ဧဝံ ပစ္စုပ္ပန္နဿ စက္ခုဿ ကိံ ကိစ္စံ၊ အနဝသေသပစ္စယသမဝါယေ ဖလုပ္ပါဒနံ. ဧဝံ သတိ အနာဂတဿပိ စဿ တေန ဘဝိတဗ္ဗံ အတ္ထိဘာဝတောတိ လက္ခဏသင်္ကရော သိယာ. ဣဒဉ္စေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တေနေဝ သဘာဝေန သတော ဓမ္မဿ ကိစ္စံ၊ ကိစ္စကရဏေ ကော ဝိဗန္ဓော၊ ယေန ကဒါစိ ကရောတိ ကဒါစိ န ကရောတိ ပစ္စယသမဝါယဘာဝတော၊ ကိစ္စဿ သမဝါယာဘာဝတောတိ စေ? တံ န၊ နိစ္စံ အတ္ထိဘာဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ. တတော ဧဝ စ အဒ္ဓုနံ အဝဝတ္ထာနံ. ဓမ္မော ဟိ တေနေဝ သဘာဝေန ဝိဇ္ဇမာနော ကသ္မာ ကဒါစိ အတီတောတိ ဝုစ္စတိ ကဒါစိ အနာဂတောတိ ကာလဿ ဝဝတ္ထာနံ န သိယာ. ယော ဟိ ဓမ္မော အဇာတော၊ သော အနာဂတော. ယော ဇာတော န စ နိရုဒ္ဓေါ၊ သော ပစ္စုပ္ပန္နော. ယော နိရုဒ္ဓေါ၊ သော အတီတော. ဣဒမေဝေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ. ယဒိ ယထာ ဝတ္တမာနံ အတ္ထိ၊ တထာ အတီတံ အနာဂတဉ္စ အတ္ထိ၊ တဿ တထာ သတော အဇာတတာ နိရုဒ္ဓတာ စ ကေန ဟောတီတိ. တေနေဝ ဟိ သဘာဝေန သတော ဓမ္မဿ ကထမိဒံ သိဇ္ဈတိ အဇာတောတိ ဝါ နိရုဒ္ဓေါတိ ဝါ. ကိံ တဿ ပုဗ္ဗေ နာဟောသိ၊ ယဿ အဘာဝတော အဇာတောတိ ဝုစ္စတိ၊ ကိဉ္စ ပစ္ဆာ နတ္ထိ၊ ယဿ အဘာဝတော နိရုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ သဗ္ဗထာပိ အဒ္ဓတ္တယံ န သိဇ္ဈတိ၊ ယဒိ အဟုတွာ သင်္ဂတိ ဟုတွာ စ ဝိနဿတီတိ န သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ. ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘သင်္ခတလက္ခဏယောဂတော န သဿတဘာဝပ္ပသင်္ဂေါ’’တိ၊ တယိဒံ ကေဝလံ ဝါစာဝတ္ထုမတ္တံ ဥဒယဝယာသမ္ဘဝတော၊ အတ္ထိ စ နာမ သဗ္ဗဒါ သော ဓမ္မော၊ န စ နိစ္စောတိ ကုတောယံ ဝါစာယုတ္တိ.

သဘာဝေါ သဗ္ဗဒါ အတ္ထိ၊ နိစ္စော ဓမ္မော န ဝုစ္စတိ၊

ဓမ္မော သဘာဝတော နာညော၊ အဟော ဓမ္မေသု ကောသလံ.

ယဉ္စ ဝုတ္တံ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတ’’န္တိအာဒိနာ အတီတာနာဂတာနံ ခန္ဓဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ အတ္ထေဝါတိ၊ ဝဒါမ. အတီတံ ဘူတပုဗ္ဗံ၊ အနာဂတံ ယံ သတိ ပစ္စယေ ဘဝိဿတိ၊ တဒုဘယဿပိ ရုပ္ပနာဒိသဘာဝါနာတိဝတ္တနတော ရူပက္ခန္ဓာဒိဘာဝေါ ဝုတ္တော. ယထာဓမ္မသဘာဝါနာတိဝတ္တနတော အတီတာ ဓမ္မာ အနာဂတာ ဓမ္မာတိ၊ န ဓရမာနသဘာဝတာယ. ကော စ ဧဝမာဟ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နံ ဝိယ တံ အတ္ထီ’’တိ. ကထံ ပနေတံ အတ္ထီတိ? အတီတာနာဂတသဘာဝေန. ဣဒံ ပန တဝေဝ ဥပဋ္ဌိတံ၊ ကထံ တံ အတီတံ အနာဂတဉ္စ ဝုစ္စတိ၊ ယဒိ နိစ္စကာလံ အတ္ထီတိ.

ယံ ပန ‘‘န တာဝ ကာလံ ကရောတိ၊ ယာဝ န တံ ပါပံ ဗျန္တီ ဟောတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၂၅၀) သုတ္တေ ဝုတ္တံ၊ တံ ယသ္မိဉ္စ သန္တာနေ ကမ္မံ ကတူပစိတံ၊ တတ္ထ တေနာဟိတံ တံဖလုပ္ပါဒနသမတ္ထတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န အတီတဿ ကမ္မဿ ဓရမာနသဘာဝတ္တာ. တထာ သတိ သကေန ဘာဝေန ဝိဇ္ဇမာနံ ကထံ တံ အတီတံ နာမ သိယာ. ဣတ္ထဉ္စေတံ ဧဝံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ယံ သင်္ခါရာ အဟုတွာ သမ္ဘဝန္တိ၊ ဟုတွာ ပတိဝေန္တိ တေသံ ဥဒယတော ပုဗ္ဗေ ဝယတော စ ပစ္ဆာ န ကာစိ ဌိတိ နာမ အတ္ထိ၊ ယတော အတီတာနာဂတံ အတ္ထီတိ ဝုစ္စေယျ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘အနိဓာနဂတာ ဘဂ္ဂါ၊ ပုဉ္ဇော နတ္ထိ အနာဂတေ၊

ဥပ္ပန္နာ ယေပိ တိဋ္ဌန္တိ၊ အာရဂ္ဂေ သာသပူပမာ’’တိ. (မဟာနိ. ၁၀၊ ၃၉)၊

ယဒိ စာနာဂတံ ပရမတ္ထတော သိယာ၊ အဟုတွာ သမ္ဘဝန္တီတိ ဝတ္တုံ န သက္ကာ. ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ အဟုတွာ သမ္ဘဝန္တီတိ စေ? န၊ ဓမ္မပ္ပဝတ္တိမတ္တတ္တာ ကာလဿ. အထ အတ္တနော သဘာဝေန အဟုတွာ သမ္ဘဝန္တီတိ၊ သိဒ္ဓမေတံ အနာဂတံ ပရမတ္ထတော နတ္ထီတိ. ယဉ္စ ဝုတ္တံ ‘‘အသတိ အတီတေ ကုသလာကုသလဿ ကမ္မဿ အာယတိံ ဖလံ ကထံ ဘဝေယျာ’’တိ၊ န ခေါ ပနေတ္ထ အတီတကမ္မတော ဖလုပ္ပတ္တိ ဣစ္ဆိတာ၊ အထ ခေါ တဿ ကတတ္တာ တဒါဟိတဝိသေသတော သန္တာနတော. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ စက္ခုဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတီ’’တိ (ဓ. သ. ၄၃၁). ယဿ ပန အတီတာနာဂတံ ပရမတ္ထတော အတ္ထိ၊ တဿ ဖလံ နိစ္စမေဝ အတ္ထီတိ ကိံ တတ္ထ ကမ္မဿ သာမတ္ထိယံ. ဥပ္ပါဒနေ စေ၊ သိဒ္ဓမိဒံ အဟုတွာ ဘဝတီတိ. ယံ ပန ဝုတ္တံ ‘‘အသတိ အတီတာနာဂတေ ကထံ တတ္ထ ဉာဏံ ပဝတ္တေယျာ’’တိ၊ ယထာ တံ အာလမ္ဗဏံ၊ တံ တထာ အတ္ထိ၊ ကထဉ္စ တံ အာလမ္ဗဏံ၊ အဟောသိ ဘဝိဿတိ စာတိ. န ဟိ ကောစိ အတီတံ အနုဿရန္တော အတ္ထီတိ အနုဿရတိ၊ အထ ခေါ အဟောသီတိ. ယထာ ပန ဝတ္တမာနံ အာရမ္မဏံ အနုဘူတံ၊ တထာ တံ အတီတံ အနုဿရတိ. ယထာ စ ဝတ္တမာနံ ဘဝိဿတိ၊ တထာ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဂယှတိ. ယဒိ စ တံ တထေဝ အတ္ထိ၊ ဝတ္တမာနမေဝ တံ သိယာ. အထ နတ္ထိ၊ သိဒ္ဓံ ‘‘အသန္တံ ဉာဏဿ အာရမ္မဏံ ဟောတီ’’တိ. ဝိဇ္ဇမာနံ ဝါ ဟိ စိတ္တသညာတံ အဝိဇ္ဇမာနံ ဝါ အာရမ္မဏံ ဧတေသံ အတ္ထီတိ အာရမ္မဏာ၊ စိတ္တစေတသိကာ၊ န ဝိဇ္ဇမာနံယေဝ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တနတော၊ တသ္မာ ပစ္စုပ္ပန္နမေဝ ဓရမာနသဘာဝံ န အတီတာနာဂတန္တိ န တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒေါ. ကေစိ ပန ‘‘န အတီတာဒီနံ အတ္ထိတာပဋိညာယ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ၊ အထ ခေါ အာယတနသဗ္ဗဿ အတ္ထိတာပဋိညာယာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တေသံ မတေန သဗ္ဗေဝ သာသနိကာ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါ သိယုန္တိ.

ပဒသောဓနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သဗ္ဗမတ္ထီတိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.