၁၂. သတ္တသတိကက္ခန္ဓကော

ဒသဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၄၄၆. သတ္တသတိကက္ခန္ဓကေ ဘိက္ခဂ္ဂေနာတိ ဘိက္ခုဂဏနာယ. မဟီတိ ဟိမံ.

၄၄၇. အဝိဇ္ဇာနိဝုတာတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏေန နိဝုတာ ပဋိစ္ဆန္နာ. အဝိဒ္ဒသူတိ အညာဏိနော. ဥပက္ကိလေသာ ဝုတ္တာတိ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧတေ သုရာပါနာဒယော ဥပက္ကိလေသာတိ ဝုတ္တာ. နေတ္တိယာ တဏှာယ သဟိတာ သနေတ္တိကာ.

၄၅၀-၁. အဟောဂင်္ဂေါတိ တဿ ပဗ္ဗတဿ နာမံ. ပဋိကစ္စေဝ ဂစ္ဆေယျန္တိ ယတ္ထ နံ အဓိကရဏံ ဝူပသမိတုံ ဘိက္ခူ သန္နိပတိဿန္တိ၊ တတ္ထာဟံ ပဌမမေဝ ဂစ္ဆေယျံ. သမ္ဘာဝေသုန္တိ သမ္ပာပုဏိံသု.

၄၅၂. အလောဏိကန္တိ လောဏရဟိတံ ဘတ္တံ၊ ဗျဉ္ဇနံ ဝါ. အာသုတာတိ သဗ္ဗသမ္ဘာရသဇ္ဇိတာ၊ ‘‘အသုတ္တာ’’တိ ဝါ ပါဌော.

၄၅၃. ဥဇ္ဇဝိံသူတိ နာဝါယ ပဋိသောတံ ဂစ္ဆိံသု. ပါစီနကာတိ ပုရတ္ထိမဒိသာယ ဇာတတ္တာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပါဝေယျကာတိ ပါဝေယျဒေသဝါသိနော.

၄၅၄. နနု တွံ၊ အာဝုသော၊ ဝုဍ္ဎောတိ နနု တွံ ထေရော နိဿယမုတ္တော၊ ကသ္မာ တံ ထေရော ပဏာမေသီတိ ဘေဒဝစနံ ဝဒန္တိ. ဂရုနိဿယံ ဂဏှာမာတိ နိဿယမုတ္တာပိ မယံ ဧကံ သမ္ဘာဝနီယဂရုံ နိဿယဘူတံ ဂဟေတွာဝ ဝသိဿာမာတိ အဓိပ္ပါယော.

၄၅၅. မူလာဒါယကာတိ ပဌမံ ဒသဝတ္ထူနံ ဒါယကာ၊ အာဝါသိကာတိ အတ္ထော. ပထဗျာ သင်္ဃတ္ထေရောတိ လောကေ သဗ္ဗဘိက္ခူနံ တဒါ ဥပသမ္ပဒါယ ဝုဍ္ဎော. သုညတာဝိဟာရေနာတိ သုညတာမုခေန အဓိဂတဖလသမာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ.

၄၅၇. သုတ္တဝိဘင်္ဂေတိ ပဒဘာဇနီယေ. ဣဒဉ္စ ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ’’တိ (ပါစိ. ၂၅၃) သုတ္တေ ယာဝကာလိကဿေဝ ပရာမဋ္ဌတ္တာ သိင်္ဂီလောဏဿ ယာဝဇီဝိကဿ သန္နိဓိကတဿ အာမိသေန သဒ္ဓိံ ပရိဘောဂေ ပါစိတ္တိယံ ဝိဘင်္ဂနယေနေဝ သိဇ္ဈတီတိ ဝုတ္တံ၊ တံ ပန ပါစိတ္တိယံ ဝိဘင်္ဂေ အာဂတဘာဝံ သာဓေတုံ ‘‘ကထံ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဟိ လောဏမေတ္ထ သန္နိဓိကတံ၊ န ခါဒနီယံ ဘောဇနီယန္တိ လောဏမိဿဘောဇနေ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ အနဝဇ္ဇသညိနော အဟေသုံ. တထာသညီနမ္ပိ နေသံ အာပတ္တိဒဿနတ္ထံ ‘‘သန္နိဓိကာရေ အသန္နိဓိကာရသညီ’’တိ ဣဒံ သုတ္တဝိဘင်္ဂံ ဥဒ္ဓဋန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တေန သဒ္ဓိန္တိ ပုရေပဋိဂ္ဂဟိတလောဏေန သဒ္ဓိံ. ဒုက္ကဋေနေတ္ထ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ယာဝကာလိကေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယာဝဇီဝိကံ ပဋိဂ္ဂဟိတ’’န္တိ အဝတွာ ‘‘တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတ’’န္တိ ဝစနသာမတ္ထိယတော ပုရေပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာဝဇီဝိကံ ယာဝကာလိကေန သဒ္ဓိံ သမ္ဘိန္နရသံ ကာလေပိ န ကပ္ပတီတိ သိဇ္ဈတိ၊ တတ္ထ ဒုက္ကဋေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဒုက္ကဋေနပိ န ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ယဒိ ဟိ သန္နိဓိကာရပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ မညထ၊ ယာဝဇီဝိကဿ လောဏဿ သန္နိဓိဒေါသာဘာဝါ ဒုက္ကဋေန န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ အထ အာမိသေန သမ္ဘိန္နရသဿ တဿ အာမိသဂတိကတ္တာ ဒုက္ကဋံ မာ မညထ. တဒါ စ ဟိ ပါစိတ္တိယေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ အာမိသတ္တုပဂမနတောတိ အဓိပ္ပါယော. န ဟိ ဧတ္ထ ယာဝဇီဝိကန္တိအာဒိနာပိ ဒုက္ကဋာဘာဝံ သမတ္ထေတိ.

ပါဠိယံ ရာဇဂဟေ သုတ္တဝိဘင်္ဂေတိအာဒီသု သဗ္ဗတ္ထ သုတ္တေ စ ဝိဘင်္ဂေ စာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. တဿ တဿ ဝိကာလဘောဇနာဒိနော သုတ္တေပိ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ဝိနယဿ အတိသရဏံ အတိက္ကမော ဝိနယာတိသာရော. ‘‘နိသီဒနံ နာမ သဒသံ ဝုစ္စတီတိ အာဂတ’’န္တိ ဣဒံ ဝိဘင်္ဂေ စ အာဂတဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တံ ပမာဏံ ကရောန္တဿာတိ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ ဝိဒတ္ထိတ္တယပ္ပမာဏံ ကရောန္တဿ၊ ဒသာယ ပန ဝိဒတ္ထိဒွယပ္ပမာဏံ ကတံ. အဒသကမ္ပိ နိသီဒနံ ဝဋ္ဋတိ ဧဝါတိ အဓိပ္ပါယော. သေသမိဓ ဟေဋ္ဌာ သဗ္ဗတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ.

ဒသဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သတ္တသတိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော.

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ

စူဠဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော.

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ပရိဝါရဝဏ္ဏနာ

မဟာဝဂ္ဂေါ

ပညတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၁. ဝိသုဒ္ဓပရိဝါရဿ သီလက္ခန္ဓာဒိဓမ္မက္ခန္ဓသရီရဿ ဘဂဝတော ဝိနယပရိယတ္တိသာသနေ ခန္ဓကာနံ အနန္တရံ ပရိဝါရောတိ ယော ဝိနယော သင်္ဂဟံ သမာရုဠှော၊ တဿ ဒါနိ အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမီတိ ယောဇနာ.

သမန္တစက္ခုနာတိ သဗ္ဗညုတညာဏေန. အတိဝိသုဒ္ဓေန မံသစက္ခုနာတိ ရတ္တိန္ဒိဝံ သမန္တာ ယောဇနပ္ပမာဏေ အတိသုခုမာနိပိ ရူပါနိ ပဿနတော အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေန ပသာဒစက္ခုနာ. ‘‘အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တီ’’တိအာဒီသု အတ္ထိ နု ခေါ တတ္ထ ပညတ္တီတိအာဒိနာ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘တတ္ထ ပညတ္တိ။ပေ။ ကေနာဘတန္တိ ပုစ္ဆာ’’တိ.

၂. ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေတိ ပုစ္ဆာယ ဝိဿဇ္ဇနေ. ဝိနီတကထာတိ ဝိနီတဝတ္ထုကထာ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

ဒွင်္ဂိကေန ဧကေန သမုဋ္ဌာနေနာတိ အင်္ဂဒွယသမုဒါယဘူတေန ဧကေန. အင်္ဂဒွယဝိမုတ္တဿ သမုဋ္ဌာနဿ အဘာဝေပိ တေသု ဧကေနင်္ဂေန ဝိနာ အယံ အာပတ္တိ န ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထမေဝ ‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ တေသု ဒွီသု အင်္ဂေသု ပဓာနင်္ဂံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဧတ္ထ ဟိ စိတ္တံ အင်္ဂံ ဟောတီ’’တိအာဒိ. ယသ္မာ ပန မဂ္ဂေနမဂ္ဂပ္ပဋိပတ္တိသင်္ခါတာယ ကာယဝိညတ္တိယာ သေဝနစိတ္တေနေဝ သမ္ဘဝေ သတိ အယံ တံ အင်္ဂဒွယံ ဥပါဒါယ ဘဂဝတာ ပညတ္တာ အာပတ္တိသမ္မုတိ ဟောတိ၊ နာသတိ. တသ္မာ တံ စိတ္တံ ကာယဝိညတ္တိသင်္ခါတဿ ကာယဿ အင်္ဂံ ကာရဏံ ဟောတိ၊ န အာပတ္တိယာ. တဿ ပန တံသမုဋ္ဌိတကာယော ဧဝ အင်္ဂံ အဗျဝဟိတကာရဏံ၊ စိတ္တံ ပန ကာရဏကာရဏန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဧဝံ ဥပရိပိ သဗ္ဗတ္ထ စိတ္တင်္ဂယုတ္တသမုဋ္ဌာနေသု အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတီ’’တိအာဒိပရိဝါရဝစနေနေဝ အာပတ္တိယာ အကုသလာဒိပရမတ္ထသဘာဝတာ ပါဠိအဋ္ဌကထာသု ပရိယာယတောဝ ဝုတ္တာ၊ သမ္မုတိသဘာဝါ ဧဝ အာပတ္တီတိ သိဇ္ဈတိ သမုဋ္ဌာနသမုဋ္ဌိတာနံ ဘေဒသိဒ္ဓိတောတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယာတိ အာပန္နာယ ပါရာဇိကာပတ္တိယာ ကေဟိစိပိ သမထေဟိ အနာပတ္တိဘာဝါပါဒနဿ အသက္ကုဏေယျတ္တသင်္ခါတမတ္ထံ သန္ဓာယ.

၃. ပေါရာဏကေဟိ မဟာထေရေဟီတိ သင်္ဂီတိတ္တယတော ပစ္ဆာ ပေါတ္ထကသင်္ဂီတိကာရကေဟိ ဆဠဘိညာပအသမ္ဘိဒါဒိဂုဏသမုဇ္ဇလေဟိ မဟာထေရေဟိ. စတုတ္ထသင်္ဂီတိသဒိသာ ဟိ ပေါတ္ထကာရောဟသင်္ဂီတိ.

၁၈၈. မဟာဝိဘင်္ဂေတိ ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂေ. သောဠသ ဝါရာ ဒဿိတာတိ ယေဟိ ဝါရေဟိ အာဒိဘူတေဟိ ဥပလက္ခိတတ္တာ အယံ သကလောပိ ပရိဝါရော သောဠသပရိဝါရောတိ ဝေါဟရီယတိ၊ တေ သန္ဓာယ ဝဒတိ.

ပညတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာ

၂၅၇. ပါဠိယံ နိဗ္ဗာနဉ္စေဝ ပညတ္တီတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ သင်္ခတဓမ္မေ ဥပါဒါယ ပညတ္တာ သမ္မုတိသစ္စဘူတာ ပုဂ္ဂလာဒိပညတ္တိ ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ဥပ္ပတ္တိဝိနာသယုတ္တဝတ္ထုဓမ္မနိယတေန အနိစ္စဒုက္ခလက္ခဏဒွယေန ယုတ္တာတိ ဝတ္တုံ အယုတ္တာ၊ ကာရကဝေဒကာဒိရူပေန ပန ပရိကပ္ပိတေန အတ္တသဘာဝေန ဝိရဟိတတ္တာ ‘‘အနတ္တာ’’တိ ဝတ္တုံ ယုတ္တာ. တသ္မာ အယံ ပညတ္တိပိ အသင်္ခတတ္တသာမညတော ဝတ္ထုဘူတေန နိဗ္ဗာနေန သဟ ‘‘အနတ္တာ ဣတိ နိစ္ဆယာ’’တိ ဝုတ္တာ. အဝိဇ္ဇမာနာပိ ဟိ သမ္မုတိ ကေနစိ ပစ္စယေန အကတတ္တာ အသင်္ခတာ ဧဝါတိ.

ကရုဏာသီတလတ္တံ၊ ပညာပဘာသိတတ္တဉ္စ ဘဂဝတော ဒဿေတုံ ‘‘ဗုဒ္ဓစန္ဒေ၊ ဗုဒ္ဓါဒိစ္စေ’’တိ ဧတံ ဥဘယံ ဝုတ္တံ. ဟာယတိ ဧတေနာတိ ဟာနိ၊ ဒုက္ခဿ ဟာနိ ဒုက္ခဟာနိ၊ သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနကာရဏန္တိ အတ္ထော. ပိဋကေ တီဏိ ဒေသယီတိ ယသ္မာ အညေပိ မဟာဝီရာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ သဒ္ဓမ္မံ ဒေသယန္တိ၊ တသ္မာ အင်္ဂီရသော ပိဋကာနိ တီဏိ ဒေသယီတိ ယောဇနာ. မဟာဂုဏန္တိ မဟာနိသံသံ. ဧဝံ နီယတိ သဒ္ဓမ္မောတိ ယဒိ ဝိနယပရိယတ္တိ အပရိဟီနာ တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံ သတိ ပဋိပတ္တိပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မောပိ နီယတိ ပဝတ္တီယတိ၊ န ပရိဟာယတီတိ အတ္ထော.

ဝိနယပရိယတ္တိ ပန ကထံ တိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘ဥဘတော စာ’’တိအာဒိ. ပရိဝါရေန ဂန္ထိတာ တိဋ္ဌတီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. တဿေဝ ပရိဝါရဿာတိ တသ္မိံ ဧဝ ပရိဝါရေ. သမုဋ္ဌာနံ နိယတော ကတန္တိ ဧကစ္စံ သမုဋ္ဌာနေန နိယတံ ကတံ. တသ္မိံ ပရိဝါရေ ကိဉ္စိ သိက္ခာပဒံ နိယတသမုဋ္ဌာနံ အညေဟိ အသာဓာရဏံ၊ တံ ပကာသိတန္တိ အတ္ထော.

သမ္ဘေဒံ နိဒါနဉ္စညန္တိ သမ္ဘေဒေါ သိက္ခာပဒါနံ အညမညသမုဋ္ဌာနေန သံကိဏ္ဏတာ၊ နိဒါနဉ္စ ပညတ္တိဋ္ဌာနံ၊ အညံ ပုဂ္ဂလာဒိဝတ္ထာဒိ စ. သုတ္တေ ဒိဿန္တိ ဥပရီတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေ၊ ဥပရိ ဝက္ခမာနေ စ ပရိဝါရသုတ္တေ ဧဝ ဒိဿန္တိ. ယသ္မာ စ ဧဝံ၊ တသ္မာ သကလသာသနာဓာရဿ ဝိနယဿ ဌိတိဟေတုဘူတံ ပရိဝါရံ သိက္ခေတိ၊ ဧဝမေတ္ထ ယောဇနာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

သမ္ဘိန္နသမုဋ္ဌာနာနီတိ အညေဟိ သာဓာရဏသမုဋ္ဌာနာနိ. အာဒိမှိ တာဝ ပုရိမနယေတိ သဗ္ဗပဌမေ ပညတ္တိဝါရေ အာဂတနယံ သန္ဓာယ ဝဒတိ၊ တတ္ထ ပန ပညတ္တိဝါရေ ‘‘ပဌမံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ၊ ဝေသာလိယံ ပညတ္တ’’န္တိအာဒိနာ (ပရိ. ၁) နိဒါနမ္ပိ ဒိဿတိ ဧဝ. ပရတောတိ အာဂတဘာဝံ ပန သန္ဓာယ ပရတော အာဂတေ သုတ္တေ ဒိဿတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ. တဿာတိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂပရိယာပန္နဿ သိက္ခာပဒဿ.

၂၅၈. အနိယတာ ပဌမိကာတိ အာပတ္တိံ အပေက္ခိတွာဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ ကတံ၊ ပဌမာနိယတံ သိက္ခာပဒန္တိ အတ္ထော. ပါဠိယံ နာနုဗန္ဓေ ပဝတ္တိနိန္တိ ဝုဋ္ဌာပိတံ ပဝတ္တိနိံ အနနုဗန္ဓနသိက္ခာပဒံ.

၂၆၀. ဧဠကလောမသိက္ခာပဒဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဘိက္ခုနိယော ဧဠကလောမာနိ ဓောဝန္တိယော ရဇန္တိယော ဝိဇဋေန္တိယော ရိဉ္စန္တိ ဥဒ္ဒေသံ ပရိပုစ္ဆ’’န္တိ (ပါရာ. ၅၇၆) အာဂတတ္တာ ဣမံ ရိဉ္စန္တိ-ပဒံ ဂဟေတွာ သိက္ခာပဒံ ဥပလက္ခိတန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဝိဘင်္ဂေ ‘ရိဉ္စန္တိ ဥဒ္ဒေသ’န္တိ အာဂတံ ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပဒ’’န္တိ အာဟ.

ဝဿိကသာဋိကသိက္ခာပဒန္တိ အသမယေ ဝဿိကသာဋိကပရိယေသနသိက္ခာပဒံ (ပါရာ. ၆၂၆ အာဒယော). ရတနသိက္ခာပဒန္တိ ရတနံ ဝါ ရတနသမ္မတံ ဝါ ပဋိသာမနသိက္ခာပဒံ (ပါစိ. ၅၀၂ အာဒယော).

၂၆၅. ပါဠိယံ ဗုဒ္ဓဉာဏေနာတိ ပဋိဝိဒ္ဓသဗ္ဗညုတညာဏေန.

၂၆၇. ‘‘န ဒေသေန္တိ တထာဂတာ’’တိ ဧတေန ဆတ္တပါဏိဿ ဓမ္မဒေသနာပဋိက္ခေပံ ဒဿေတိ.

၂၆၉. အကတန္တိ အညေဟိ အမိဿီကတံ၊ နိယတသမုဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော. အကတန္တိ ဝါ ပုဗ္ဗေ အနာဂတံ၊ အဘိနဝန္တိ အတ္ထော.

၂၇၀. သမုဋ္ဌာနဉှိ သင်္ခေပန္တိ ဧတ္ထ သင်္ခိပန္တိ သင်္ဂယှန္တိ သဒိသသမုဋ္ဌာနာနိ ဧတ္ထာတိ သင်္ခေပေါ၊ သမုဋ္ဌာနသီသံ. နေတိ ဝိနေတိ ကာယဝစီဒုစ္စရိတန္တိ နေတ္တိ၊ ဝိနယပါဠိ၊ သာ ဧဝ ဓမ္မောတိ နေတ္တိဓမ္မောတိ အာဟ ‘‘ဝိနယပါဠိဓမ္မဿာ’’တိ.

သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အန္တရပေယျာလံ

ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၇၁. ကတိ အာပတ္တိယောတိ ပါရာဇိကာဒီသု ပဉ္စသု အာပတ္တီသု မေထုနာဒိန္နာဒါနာဒိအန္တောဂဓဘေဒံ အပေက္ခိတွာ ဇာတိဝသေန ဧကတ္တံ အာရောပေတွာ ပုစ္ဆာ ကတာ. ကတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ အန္တောဂဓဘေဒံ အပေက္ခိတွာ ပစ္စေကံ ရာသဋ္ဌေနာတိ ဧတ္တကမေဝေတ္ထ ဘေဒေါ. ဝိနီတာနိယေဝ ဝိနီတဝတ္ထူနီတိ အာပတ္တိတော ဝိရမဏာနိ ဧဝ အဝိပ္ပဋိသာရပါမောဇ္ဇာဒိဓမ္မာနံ ကာရဏတ္တာ ဝတ္ထူနီတိ ဝိနီတဝတ္ထူနိ၊ တာနိ ဧတ္ထ အတ္ထတော ဝိရတိအာဒိအနဝဇ္ဇဓမ္မာ ဧဝ. ဝေရံ မဏတီတိ ဝေရဟေတုတ္တာ ‘‘ဝေရ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ ရာဂါဒိအကုသလပက္ခံ ဝိနာသေတိ.

ဓမ္မဿဝနဂ္ဂံ ဘိန္ဒိတွာ ဂစ္ဆတီတိ ဗဟူသု ဧကတော နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တေသု တံ ဓမ္မဿဝနသမာဂမံ ကောပေတွာ ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆတိ. အနာဒရောဝါတိ တုဿိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ တုဋ္ဌိံ၊ သံဝိဇိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ သံဝေဂဉ္စ အပဝေဒေန္တော ဧဝ. ကာယပါဂဗ္ဘိယန္တိ ဥန္နတိဝသေန ပဝတ္တနကာယာနာစာရံ.

၂၇၄. မေတ္တာယ သမ္ဘူတံ မေတ္တံ၊ ကာယကမ္မံ. ဥဘယေဟိပီတိ နဝကေဟိ၊ ထေရေဟိ စ. ပိယံ ကရောတီတိ တံ ပုဂ္ဂလံ ပေမဋ္ဌာနံ ကရောတိ၊ ကေသန္တိ အာဟ ‘‘သဗြဟ္မစာရီန’’န္တိ.

ပုဂ္ဂလံ ပဋိဝိဘဇိတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ ပကတေန သမ္ဗန္ဓော. တမေဝ ပုဂ္ဂလပဋိဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ‘‘အသုကဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ဘုဇိဿဘာဝကရဏတောတိ တဏှာဒါသဗျတော မောစေတွာ သမထဝိပဿနာသု သေရိဝိဟာရိတာကရဏတောတိ အတ္ထော. နိယျာတီတိ ပဝတ္တတိ. သမ္မာဒုက္ခက္ခယာယ သံဝတ္တတီတိ အတ္ထော.

ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဆအာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၇၆. ပဌမေန အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနေနာတိ ကေဝလံ ကာယေန. ပါရာဇိကာပတ္တိယာ ဧကန္တသစိတ္တကသမုဋ္ဌာနတ္တာ ‘‘န ဟီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သံဃာဒိသေသာဒီနံ ဒုက္ကဋပရိယောသာနာနံ ပဉ္စန္နံ အစိတ္တကာနမ္ပိ သမ္ဘဝတော ‘‘သိယာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ အာပဇ္ဇနံ သိယာ ဘဝေယျာတိ အတ္ထော. ဟီနုက္ကဋ္ဌေဟိ ဇာတိအာဒီဟိ ဩမသနေ ဧဝ ဒုဗ္ဘာသိတဿ ပညတ္တတ္တာ သာ ဧကန္တဝါစာစိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဧဝါတိ.

ဒုတိယသမုဋ္ဌာနနယေ ဝါစာယ ဧဝ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗပါဋိဒေသနီယဿ အဘာဝါ ‘‘န ဟီ’’တိ ဝုတ္တံ.

တတိယေ ပန ဝေါသာသမာနရူပံ ဘိက္ခုနိံ ကာယဝါစာဟိ အနပသာဒနပစ္စယာ ပါဋိဒေသနီယသမ္ဘဝတော ‘‘သိယာ’’တိ ဝုတ္တံ.

ဩမသနေ ပါစိတ္တိယဿ အဒိန္နာဒါနသမုဋ္ဌာနတ္တေပိ တပ္ပစ္စယာ ပညတ္တဿ ဒုဗ္ဘာသိတဿ ပဉ္စမေနေဝ သမုပ္ပတ္တီတိ ဒဿေတုံ စတုတ္ထဝါရေ ‘‘ဒုဗ္ဘာသိတံ အာပဇ္ဇေယျာတိ န ဟီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ပဉ္စမဝါရေ ‘‘သိယာတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ကာယဝိကာရေနေဝ ဩမသန္တဿ ပနေတ္ထ ဒုဗ္ဘာသိတဘာဝေပိ ကာယကီဠာဘာဝါဘာဝတော ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဆဋ္ဌဝါရေ ပန ဝိဇ္ဇမာနောပိ ကာယော ဒုဗ္ဘာသိတဿ အင်္ဂံ န ဟောတိ၊ ပဉ္စမသမုဋ္ဌာနေ ဧဝ ဆဋ္ဌမ္ပိ ပဝိသတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘န ဟီ’’တိ ပဋိက္ခိတ္တံ၊ န ပန တတ္ထ သဗ္ဗထာ ဒုဗ္ဘာသိတေန အနာပတ္တီတိ ဒဿေတုံ. န ဟိ ဒဝကမျတာယ ကာယဝါစာဟိ ဩမသန္တဿ ဒုဗ္ဘာသိတာပတ္တိ န သမ္ဘဝတိ. ယဉှိ ပဉ္စမေနေဝ သမာပဇ္ဇတိ၊ တံ ဆဋ္ဌေနပိ သမာပဇ္ဇတိ ဧဝ ဓမ္မဒေသနာပတ္တိ ဝိယာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. သေသံ သမုဋ္ဌာနဝါရေ သုဝိညေယျမေဝ.

ဆအာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ကတာပတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၇၇. ဒုတိယေ ပန ကတိဝါရေ ပဌမသမုဋ္ဌာနေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာနံ အာပတ္တီနံ လဟုဒဿနသုခတ္ထံ ကုဋိကာရာဒီနိ ဧဝ သမုဒ္ဓဋာနိ၊ န အညေသံ အဘာဝါ၊ သဉ္စရိတ္တာဒီနမ္ပိ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ. ဧဝံ ဒုတိယသမုဋ္ဌာနာဒီသုပိ. ‘‘ကပ္ပိယသညီ’’တိ ဣမိနာ အစိတ္တကတ္တံ ဒဿေတိ. ‘‘ကုဋိံ ကရောတီ’’တိ ဣမိနာ ဝစီပယောဂါဘာဝံ. ဥဘယေနာပိ ကေဝလံ ကာယေနေဝ ဒုက္ကဋာဒီနံ သမ္ဘဝံ ဒဿေတိ. ဧဝံ ဥပရိပိ ယထာနုရူပံ ကာတဗ္ဗံ.

‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌဟန္တီ’’တိ ဣဒံ ဣဓ ဝိသေသေတွာ ဒဿိတာနံ ကာယတောဝ သမုဋ္ဌိတာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ၊ အဝိသေသတော ပန တာ အာပတ္တိယော ဣတရသမုဋ္ဌာနေဟိပိ ယထာရဟံ သမုဋ္ဌဟန္တိ ဧဝ. ဧဝံ ဥပရိပိ.

‘‘တိဏဝတ္ထာရကေန စာ’’တိ ဣဒံ သံဃာဒိသေသဝဇ္ဇိတာနံ စတုန္နံ အာပတ္တီနံ ဝသေန ဝုတ္တံ.

၂၇၉. သံဝိဒဟိတွာ ကုဋိံ ကရောတီတိ ဝါစာယ သံဝိဒဟတိ၊ သယဉ္စ ကာယေန ကရောတီတိ အတ္ထော.

ကတာပတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဂါထာဝဏ္ဏနာ

၂၈၃. တတိယော ပန ဂါထာဝါရော ဒုတိယဝါရေန ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သင်္ဂဟေတွာ ဒဿေတုံ ဝုတ္တော. တတ္ထ ကာယောဝ ကာယိကောတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝစနဝိပလ္လာသေန ‘‘ကာယိကာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘တေန သမုဋ္ဌိတာ’’တိ၊ ကာယော သမုဋ္ဌာနံ အက္ခာတောတိ အတ္ထော.

ဝိဝေကဒဿိနာတိ သဗ္ဗသင်္ခတဝိဝိတ္တတ္တာ၊ တတော ဝိဝိတ္တဟေတုတ္တာ စ နီဝရဏဝိဝေကဉ္စ နိဗ္ဗာနဉ္စ ဒဿနသီလေန. ဝိဘင်္ဂကောဝိဒါတိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂကုသလာတိ အာလပနံ. ဣဓ ပနေဝံ အညော ပုစ္ဆန္တော နာမ နတ္ထိ၊ ဥပါလိတ္ထေရော သယမေဝ အတ္ထံ ပါကဋံ ကာတုံ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနဉ္စ အကာသီတိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဝိပတ္တိပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၈၄. စတုတ္ထေ ပန ဝိပတ္တိပစ္စယဝါရေ သီလဝိပတ္တိပစ္စယာတိ သီလဝိပတ္တိပအစ္ဆာဒနပစ္စယာ.

၂၈၆. ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိပစ္စယာတိ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇနပစ္စယာ.

၂၈၇. အာဇီဝဝိပတ္တိပစ္စယာတိ ဧတ္ထ အာဂမ္မ ဇီဝန္တိ ဧတေနာတိ အာဇီဝေါ၊ စတုပစ္စယော၊ သောဝ မိစ္ဆာပတ္တိယာ ဝိပန္နတ္တာ ဝိပတ္တီတိ အာဇီဝဝိပတ္တိ၊ တဿာ အာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဟေတု၊ တဒုပ္ပါဒနတပရိဘောဂနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော.

ဝိပတ္တိပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အဓိကရဏပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၉၁. ပဉ္စမေ အဓိကရဏပစ္စယဝါရေ ကိစ္စာဓိကရဏပစ္စယာတိ အပလောကနဝစနဉတ္တိကမ္မဝါစာသင်္ခတကမ္မဝါစာပစ္စယာ. ပဉ္စာတိ ဧတ္ထ အဓမ္မိကကတိကာဒိံ အပလောကေတွာ ကရောန္တာနံ အနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော. ပဉ္စမေ အဓိကရဏပစ္စယဝါရေ ကိစ္စာဓိကရဏပစ္စယာ အပလောကနာဝသာနေ ဒုက္ကဋံ၊ အဓိပ္ပါယာဒိနာ ဉတ္တိကမ္မာဒိံ ကရောန္တာနံ ထုလ္လစ္စယာဒိ စ သင်္ဂယှတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဝသေသာ အာပတ္တိယောတိ သောတာပတ္တိဖလသမာပတ္တိအာဒယော. ‘‘နတ္ထညာ အာပတ္တိယော’’တိ ဣဒံ ဝိပတ္တိအာဒိဘာဂိနိယော သာဝဇ္ဇာပတ္တိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

အဓိကရဏပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမထဘေဒံ

အဓိကရဏပရိယာယဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၉၃. ဆဋ္ဌေ ပရိယာယဝါရေ အလောဘော ပုဗ္ဗင်္ဂမောတိအာဒိ သာသနဋ္ဌိတိယာ အဝိပရီတတော ဓမ္မဝါဒိဿ ဝိဝါဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌာရသ ဘေဒကရဝတ္ထူနိ ဌာနာနီတိ ဓမ္မာဒီသု အဓမ္မောတိအာဒိနာ ဂဟေတွာ ဒီပနာနိ ဣဓေဝ ဘေဒကရဝတ္ထူနိ၊ တာနိ ဧဝ ကာယကလဟာဒိဝိဝါဒဿ ကာရဏတ္တာ ဌာနာနိ၊ ဩကာသတ္တာ ဝတ္ထူနိ၊ အာဓာရတ္တာ ဘူမိယောတိ စ ဝုတ္တာနိ. အဗျာကတဟေတူတိ အသေက္ခာနံ ဝိဝါဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒွါဒသ မူလာနီတိ ကောဓော ဥပနာဟော၊ မက္ခော ပလာသော၊ ဣဿာ မစ္ဆရိယံ၊ မာယာ သာဌေယျံ၊ ပါပိစ္ဆတာ မဟိစ္ဆတာ၊ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသိတာ အာဓာနဂ္ဂါဟီဒုပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတာနီတိ ဣမေသံ ဆန္နံ ယုဂဠာနံ ဝသေန ဆ ဓမ္မာ စေဝ လောဘာဒယော ဆ ဟေတူ စာတိ ဒွါဒသ ဓမ္မာ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလာနိ.

၂၉၄. စုဒ္ဒသ မူလာနီတိ တာနေဝ ဒွါဒသ ကာယဝါစာဟိ သဒ္ဓိံ စုဒ္ဒသ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလာနိ.

၂၉၅. ပထဝီခဏနာဒီသု ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇေသု ကုသလာဗျာကတစိတ္တမူလိကာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အလောဘော ပုဗ္ဗင်္ဂမော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သတ္တ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ဌာနာနီတိအာဒိ သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ပဋိစ္ဆာဒနပစ္စယာ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော ဝုတ္တံ. ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏပစ္စယာ စတဿော အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတီ’’တိ (ပရိ. ၂၉၀) ဟိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဆ ဟေတူ’’တိ ဣဒံ ကုသလာနံ အာပတ္တိဟေတုဝေါဟာရဿ အယုတ္တတာယ ဝုတ္တံ၊ န ပန ကုသလဟေတူနံ အဘာဝတော. ‘‘အလောဘော ပုဗ္ဗင်္ဂမော’’တိ ဟိ အာဒိ ဝုတ္တံ. အာပတ္တိဟေတဝေါ ဧဝ ဟိ ပုဗ္ဗင်္ဂမနာမေန ဝုတ္တာ.

၂၉၆. စတ္တာရိ ကမ္မာနိ ဌာနာနီတိအာဒီသု အပလောကနဝါစာ၊ ဉတ္တိအာဒိဝါစာယော စ ကမ္မာနီတိ ဝုတ္တံ. တာ ဧဝ ဟိ ဧကသီမာယံ သာမဂ္ဂိမုပဂတာနံ ကမ္မပ္ပတ္တာနံ အနုမတိယာ သာဝနကိရိယာနိပ္ဖတ္တိသင်္ခါတဿ သံဃဂဏကိစ္စသဘာဝဿ ကိစ္စာဓိကရဏဿ အဓိဋ္ဌာနာဘာဝေန ‘‘ဌာနဝတ္ထုဘူမိယော’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဧကံ မူလံ သံဃောတိ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တံ. ဂဏဉတ္တိအပလောကနာနဉှိ ဂဏောပိ မူလန္တိ. ဉတ္တိတော ဝါတိ ဉတ္တိဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝါစာနံ ဉတ္တိရူပတ္တာ၊ ဉတ္တိပုဗ္ဗကတ္တာ စ ဝုတ္တံ. ကမ္မဉတ္တိကမ္မဝါစာဉတ္တိဝသေန ဟိ ဒုဝိဓာသု ဉတ္တီသု အနုဿာဝနာပိ ကမ္မမူလကန္တွေဝ သင်္ဂယှန္တိ. ဉတ္တိဝိဘာဂေါ စာယံ ဥပရိ အာဝိ ဘဝိဿတိ.

‘‘ဣမေ သတ္တ သမထာ။ပေ။ ပရိယာယေနာ’’တိ ဣဒံ ပုစ္ဆာဝစနံ. ‘‘သိယာ’’တိ ဣဒံ ဝိသဇ္ဇနံ. ‘‘ကထဉ္စ သိယာ’’တိ ဣဒံ ပုန ပုစ္ဆာ. ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဒွေ သမထာတိအာဒိ ပုန ဝိသဇ္ဇနံ. တတ္ထ ‘‘ဝတ္ထုဝသေနာ’’တိ ဣဒံ ‘‘သတ္တ သမထာ ဒသ သမထာ ဟောန္တီ’’တိ ဣမဿ ကာရဏဝစနံ. ‘‘ပရိယာယေနာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဒသ သမထာ သတ္တ သမထာ ဟောန္တီ’’တိ ဣမဿ ကာရဏဝစနံ. စတုဗ္ဗိဓာဓိကရဏသင်္ခါတဝတ္ထုဝသေန စ ဒေသနာက္ကမသင်္ခါတပရိယာယဝသေန စာတိ အတ္ထော.

အဓိကရဏပရိယာယဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သာဓာရဏဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၉၇. သတ္တမေ သာဓာရဏဝါရေ သာဓာရဏာတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဝူပသမနကိစ္စသာဓာရဏာ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ.

၂၉၈. အဋ္ဌမေ တဗ္ဘာဂိယဝါရေ တဗ္ဘာဂိယာတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဝူပသမနတော တပ္ပက္ခိကာ.

သာဓာရဏဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမထာသမထဿသာဓာရဏဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၉၉. နဝမေ သမထာသမထသာဓာရဏဝါရေ ‘‘သဗ္ဗေ သမထာ ဧကတောဝ အဓိကရဏံ သမေန္တိ ဥဒါဟု နာနာ’’တိ ပုစ္ဆန္တေန ‘‘သမထာ သမထဿ သာဓာရဏာ၊ သမထာ သမထဿ အသာဓာရဏာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိဝါဒါဒိအဓိကရဏက္ကမေန တဗ္ဗူပသမဟေတုဘူတေ သမထေ ဥဒ္ဓရန္တော ‘‘ယေဘုယျသိကာ’’တိအာဒိမာဟ. သမ္မုခါဝိနယံ ဝိနာ ကဿစိ သမထဿ အသမ္ဘဝါ သေသာ ဆပိ သမထာ သမ္မုခါဝိနယဿ သာဓာရဏာ ဝုတ္တာ၊ တေသံ ပန ဆန္နံ အညမညာပေက္ခာဘာဝတော တေ အညမညံ အသာဓာရဏာ ဝုတ္တာ. တဗ္ဘာဂိယဝါရေပိ ဧသေဝ နယော.

သမထာသမထဿသာဓာရဏဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမထသမ္မုခါဝိနယဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၀၁-၃. ဧကာဒသမဝါရေပိ သမ္မုခါဝိနယောတိအာဒိ ပုစ္ဆာ. ယေဘုယျသိကာ သတိဝိနယောတိအာဒိ ဝိသဇ္ဇနံ. ဧဝံ ဝိနယဝါရေ ကုသလ-ဝါရေ တတော ပရေသုပိ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနပရိစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယော သိယာ ကုသလောတိအာဒီသု တသ္မိံ တသ္မိံ ဝိနယကမ္မေ၊ ဝိဝါဒါဒိမှိ စ နိယုတ္တပုဂ္ဂလာနံ သမုပ္ပဇ္ဇနကကုသလာဒီနံ ဝသေန သမ္မုခါဝိနယာဒီနံ၊ ဝိဝါဒါဒီနဉ္စ ကုသလာဒိဘာဝေါ တေန တေန ဥပစာရေန ဝုတ္တော. ယသ္မာ ပနေတဿ သမ္မုခါဝိနယော နာမ သံဃသမ္မုခတာဒယော ဟောန္တိ၊ တေသဉ္စ အနဝဇ္ဇသဘာဝတ္တာ အကုသလေ ဝိဇ္ဇမာနေပိ အကုသလတ္တူပစာရော န ယုတ္တော အာပတ္တာဓိကရဏဿ အကုသလတ္တူပစာရော ဝိယ၊ တသ္မာ နတ္ထိ သမ္မုခါဝိနယော အကုသလောတိ အတ္ထော.

၃၀၄. တတော ပရေသု ယတ္ထ ယေဘုယျသိကာ လဗ္ဘတိ၊ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယော လဗ္ဘတီတိအာဒိ သမ္မုခါဝိနယဿ ဣတရေဟိ သမထေဟိ နိယမေန သံသဋ္ဌတံ၊ ဣတရေသံ ပန ဆန္နံ အညမညံ သံသဂ္ဂါဘာဝဉ္စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ.

သမထသမ္မုခါဝိနယဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သံသဋ္ဌဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၀၆. အဓိကရဏန္တိ ဝါ သမထာတိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ သံသဋ္ဌာတိအာဒိ သမထာနံ အဓိကရဏေသု ဧဝ ယထာရဟံ ပဝတ္တိံ၊ အဓိကရဏာနိ ဝိနာ တေသံ ဝိသုံ အဋ္ဌာနဉ္စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ နာနာကရဏံ ပညာပေတုန္တိ အဓိကရဏတော သမထေဟိ ဝိယောဇေတွာ အသံသဋ္ဌေ ကတွာ နာနာကရဏံ အညမညံ အသံသဋ္ဌတာယ ဌိတဘာဝသင်္ခါတံ နာနတ္တံ ပညာပေတုံ အဓိကရဏဝူပသမက္ခဏေ ဧဝ တေသံ အသံသဂ္ဂံ ပညာပေတုံ ကိံ သက္ကာတိ ပုစ္ဆတိ.

အဓိကရဏန္တိအာဒိ ဂါရယှဝါဒဒဿနံ. သော မာ ဟေဝန္တိ ယော ဧဝံ ဝဒတိ၊ သော ‘‘မာ ဧဝံ ဝဒါ’’တိ ဝစနီယော အဿ၊ န စ လဗ္ဘတိ သမထာနံ အညတြ အဓိကရဏာ ဝူပသမလက္ခဏန္တိ ပဟာနာဝတ္ထာနသင်္ခါတံ နာနာကရဏံ ပဋိက္ခိပတိ. လက္ခဏတော ပန အဓိကရဏေဟိ သမထာနံ နာနာကရဏံ အတ္ထေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သမထာ အဓိကရဏေဟိ သမ္မန္တီတိ အပလောကနာဒီဟိ စတူဟိ ကိစ္စာဓိကရဏေဟိ သဗ္ဗေပိ သမထာ နိဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တိ၊ နာညေဟီတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘သမ္မုခါဝိနယော ဝိဝါဒါဓိကရဏေန န သမ္မတိ. အနုဝါဒ။ပေ။ အာပတ္တာဓိကရဏေန န သမ္မတိ၊ ကိစ္စာဓိကရဏေန သမ္မတီ’’တိအာဒိ (ပရိ. ၃၁၁).

၃၀၇-၃၁၃. ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတီတိအာဒိကော သမ္မတိဝါရော. တဒနန္တရော သမ္မတိနသမ္မတိဝါရော စ အဓိကရဏေဟိ သမထာနံ သံသဋ္ဌတံ၊ ဝိသံသဋ္ဌတဉ္စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တော. သမထာ သမထေဟိ သမ္မန္တီတိအာဒိကော သမထာဓိကရဏဝါရော သမထာနံ အညမညံ၊ အဓိကရဏေဟိ စ အဓိကရဏာနဉ္စ အညမညံ၊ သမထေဟိ စ ဝူပသမာဝူပသမံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တော.

၃၁၄. သမုဋ္ဌာပေတိဝါရော ပန အဓိကရဏေဟိ အဓိကရဏာနံ ဥပ္ပတ္တိပ္ပကာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တော. န ကတမံ အဓိကရဏန္တိ အတ္တနော သမ္ဘဝမတ္တေန ဧကမ္ပိ အဓိကရဏံ န သမုဋ္ဌာပေတီတိ အတ္ထော. ကထဉ္စရဟိ သမုဋ္ဌာပေတီတိ အာဟ ‘‘အပိ စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဇာယန္တီတိ အနန္တရမေဝ အနုပ္ပဇ္ဇိတွာ ပရမ္ပရပစ္စယာ ဇာယန္တီတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ဓမ္မော အဓမ္မော’’တိအာဒိနာ ဥဘိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝိဝါဒပစ္စယာ အညမညခေမဘင်္ဂါ ဟောန္တိ၊ တပ္ပစ္စယာ တေသံ ပက္ခံ ပရိယေသနေန ကလဟံ ဝဍ္ဎန္တာနံ ဝိဝါဒေါ ကဉ္စိ မဟာပရိသံ သံဃပရိဏာယကံ လဇ္ဇိံ အာဂမ္မ ဝူပသမံ ဂစ္ဆတိ. တထာ အဝူပသမန္တေ ပန ဝိဝါဒေါ ကမေန ဝဍ္ဎိတွာ သကလေပိ သံဃေ ဝိဝါဒံ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ တတော အနုဝါဒါဒီနီတိ ဧဝံ ပရမ္ပရက္ကမေန ဝူပသမကာရဏာဘာဝေ စတ္တာရိ အဓိကရဏာနိ ဇာယန္တိ. တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သံဃော ဝိဝဒတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏ’’န္တိ. သံဃဿ ဝိဝဒတော ယော ဝိဝါဒေါ၊ တံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧသ နယော သေသေသုပိ.

သံသဋ္ဌဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဘဇတိဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၁၈. တဒနန္တရဝါရေ ပန ဝိဝါဒါဓိကရဏံ စတုန္နံ အဓိကရဏာနန္တိအာဒိ အဓိကရဏာနံ ဝုတ္တနယေန အညမညပစ္စယတ္တေပိ သံသဂ္ဂဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဝိဝါဒါဓိကရဏံ စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဘဇတီတိအာဒီသု ဝိဝါဒါဓိကရဏံ စတူသု အဓိကရဏေသု ဝိဝါဒါဓိကရဏဘာဝမေဝ ဘဇတိ၊ နာညာဓိကရဏဘာဝံ၊ စတူသု အဓိကရဏေသု ဝိဝါဒါဓိကရဏတ္တမေဝ နိဿိတံ ဝိဝါဒါဓိကရဏမေဝ ပရိယာပန္နံ ဝိဝါဒါဓိကရဏဘာဝေနေဝ သင်္ဂဟိတန္တိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

၃၁၉. ဝိဝါဒါဓိကရဏံ သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိ သမထေ ဘဇတီတိအာဒိ ပန စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ဝူပသမနေ သတိ နိယတသမထေ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ကတိ သမထေ ဘဇတီတိ အတ္တနော ဥပသမတ္ထာယ ကိတ္တကေ သမထေ ဥပဂစ္ဆတိ၊ ကိတ္တကေ သမထေ အာဂမ္မ ဝူပသမံ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. ကတိ သမထပရိယာပန္နန္တိ အတ္တာနံ ဝူပသမေတုံ ကတိသု သမထေသု တေဟိ သမာနဝသေန ပဝိဋ္ဌံ. ကတိဟိ သမထေဟိ သင်္ဂဟိတန္တိ ဝူပသမံ ကရောန္တေဟိ ကတိဟိ သမထေဟိ ဝူပသမကရဏတ္ထံ သင်္ဂဟိတံ.

ဘဇတိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ခန္ဓကပုစ္ဆာဝါရော

ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ

၃၂၀. ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာခန္ဓကံ (မဟာဝ. ၈၄). သဟ နိဒ္ဒေသေနာတိ သနိဒ္ဒေသံ. ‘‘သန္နိဒ္ဒေသ’’န္တိ ဝါ ပါဌော၊ သော ဧဝတ္ထော. နိဒါနေန စ နိဒ္ဒေသေန စ သဒ္ဓိန္တိ ဧတ္ထ ပညတ္တိဋ္ဌာနပုဂ္ဂလာဒိပ္ပကာသကံ နိဒါနဝစနံ နိဒါနံ နာမ၊ တန္နိဒါနံ ပဋိစ္စ နိဒ္ဒိဋ္ဌသိက္ခာပဒါနိ နိဒ္ဒေသော နာမ၊ တေဟိ အဝယဝဘူတေဟိ သဟိတံ တံသမုဒါယဘူတံ ခန္ဓကံ ပုစ္ဆာမီတိ အတ္ထော. ဥတ္တမာနိ ပဒါနီတိ အာပတ္တိပညာပကာနိ ဝစနာနိ အဓိပ္ပေတာနိ. တေသံ။ပေ။ ကတိ အာပတ္တိယော ဟောန္တီတိ တေဟိ ဝစနေဟိ ပညတ္တာ ကတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော. နနု အာပတ္တိယော နာမ ပုဂ္ဂလာနညေဝ ဟောန္တိ၊ န ပဒါနံ၊ ကသ္မာ ပန ‘‘သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ ကတိ အာပတ္တိယော’’တိ သာမိဝသေန နိဒ္ဒေသော ကတောတိ အာဟ ‘‘ယေန ယေန ဟိ ပဒေနာ’’တိအာဒိ. ပါဠိယံ ဥပေါသထန္တိအာဒိ ဥပေါသထက္ခန္ဓကာဒီနညေဝ (မဟာဝ. ၁၃၂ အာဒယော) ဂဟဏံ.

ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဧကုတ္တရိကနယံ

ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၁. ဧကုတ္တရိကနယေ ပန အဇာနန္တေန ဝီတိက္ကန္တာတိ ပဏ္ဏတ္တိံ ဝါ ဝတ္ထုံ ဝါ အဇာနန္တေန ဝီတိက္ကန္တာ ပထဝီခဏနသဟသေယျာဒိကာ၊ သာပိ ပစ္ဆာ အာပန္နဘာဝံ ဉတွာ ပဋိကမ္မံ အကရောန္တဿ အန္တရာယိကာဝ ဟောတိ.

ပါရိဝါသိကာဒီဟိ ပစ္ဆာ အာပန္နာတိ ဝတ္တဘေဒေသု ဒုက္ကဋာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တသ္မိံ ခဏေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗအန္တရာပတ္တိယော သန္ဓာယာတိ ကေစိ ဝဒန္တိ၊ တဿ ပုဗ္ဗာပတ္တီနံအန္တရာပတ္တိ-ပဒေနေဝ ဝက္ခမာနတ္တာ ပုရိမမေဝ ယုတ္တတရံ. မူလဝိသုဒ္ဓိယာ အန္တရာပတ္တီတိ မူလာယပဋိကဿနာဒီနိ အကတွာ သဗ္ဗပဌမံ ဒိန္နပရိဝါသမာနတ္တဝိသုဒ္ဓိယာ စရဏကာလေ အာပန္နအန္တရာပတ္တိသင်္ခါတသံဃာဒိသေသော. အဂ္ဃဝိသုဒ္ဓိယာတိ အန္တရာပတ္တိံ အာပန္နဿ မူလာယ ပဋိကဿိတွာ ဩဓာနသမောဓာနဝသေန ဩဓုနိတွာ ပုရိမာပတ္တိယာ သမောဓာယ တဒဂ္ဃဝသေန ပုန ဒိန္နပရိဝါသာဒိသုဒ္ဓိယာ စရဏကာလေ ပုန အာပန္နာ အန္တရာပတ္တိ.

သဥဿာဟေနေဝါတိ ပုနပိ တံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတုကာမတာစိတ္တေန၊ ဧဝံ ဒေသိတာပိ အာပတ္တိ န ဝုဋ္ဌာတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဓုရနိက္ခေပံ အကတွာ အာပဇ္ဇနေ သိခါပ္ပတ္တဒေါသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဋ္ဌမေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကမေဝါ’’တိ. န ကေဝလဉ္စ ဘိက္ခုနိယာ ဧဝ၊ ဘိက္ခူနမ္ပိ ဓုရနိက္ခေပံ အကတွာ ထောကံ ထောကံ သပ္ပိအာဒိကံ ထေယျာယ ဂဏှန္တာနံ ပါဒဂ္ဃနကေ ပုဏ္ဏေ ပါရာဇိကမေဝ. ကေစိ ပန ‘‘အဋ္ဌမေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကမေဝ ဟောတီတိ ဝုတ္တတ္တာ အဋ္ဌဝတ္ထုကမေဝေတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ.

ဓမ္မိကဿ ပဋိဿဝဿာတိ ‘‘ဣဓ ဝဿံ ဝသိဿာမီ’’တိအာဒိနာ ဂိဟီနံ သမ္မုခါ ကတဿ ဓမ္မိကဿ ပဋိဿဝဿ၊ အဓမ္မိကဿ ပန ‘‘အသုကံ ပဟရိဿာမီ’’တိအာဒိကဿ ပဋိဿဝဿ အသစ္စာပနေန အာပတ္တိ နတ္ထိ.

တထာ စောဒိတောတိ အဓမ္မေန စောဒိတော၊ သယံ သစ္စေ၊ အကုပ္ပေ စ အဋ္ဌတွာ ပဋိစ္ဆာဒေန္တောပိ အဓမ္မစုဒိတကော ဧဝ. ပဉ္စာနန္တရိယနိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယေဝ မိစ္ဆတ္တနိယတာ နာမ. စတ္တာရော မဂ္ဂါ သမ္မတ္တနိယတာ နာမ.

ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၂. ဒုကေသု သယမေဝ သပုဂ္ဂလောတိ အာဟ ‘‘မုဒုပိဋ္ဌိကဿာ’’တိအာဒိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန အင်္ဂဇာတစ္ဆေဒအတ္တဃာတာဒိအာပတ္တိယော သင်္ဂဟိတာ.

ဘဏ္ဍာဂါရိကစိတ္တကမ္မာနိ ဝါတိ ဂဟဋ္ဌာနံ ဘဏ္ဍပဋိသာမနံ၊ ဣတ္ထိပုရိသာဒိပဋိဘာနစိတ္တကမ္မာနိ ဝါ. ‘‘စီဝရာဒီနိ အဒေန္တော အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဥပဇ္ဈာယေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကော သင်္ဂဟေတဗ္ဗော အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗော။ပေ။ ပတ္တော ဒါတဗ္ဗော’’တိအာဒိ (မဟာဝ. ၆၇) ဝစနတော အနာဒရိယေန အာမိသသင်္ဂဟံ အကရောန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ ဘိက္ခုနိယာ ပါစိတ္တိယဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. နိဿဋ္ဌစီဝရာဒီနံ အဒါနအာပတ္တိပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟိတာ.

ပါဠိယံ ဒေသေန္တောတိ သဘာဂါပတ္တိံ၊ အဒေသနာဂါမိနိအာဒိဉ္စ ဒေသေန္တော. နိဒါနုဒ္ဒေသေ အာပတ္တိံ အနာဝိကရောန္တော၊ န ဒေသေန္တော စ အာပဇ္ဇတိ နာမ. ဩဝါဒံ အဂဏှန္တောတိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနိဩဝါဒတ္ထာယ ဝုတ္တံ ဝစနံ အဂဏှန္တော ဗာလဂိလာနဂမိယဝိဝဇ္ဇိတော. အတ္တနော ပရိဘောဂတ္ထံ ဒိန္နံ အညဿ ဒါနေ၊ သင်္ဃာဋိံ အပါရုပိတွာ သန္တရုတ္တရေန ဂါမပ္ပဝေသနာဒီသု စ အာပတ္တိယောပိ အပရိဘောဂေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိယောဝ. ပမာဏန္တိ သံဃဘေဒါနန္တရိယနိပ္ဖတ္တိယာ လက္ခဏံ. ဗာလဿာတိ နိဿယဂ္ဂဟဏဝိဓိံ အဇာနန္တဿ လဇ္ဇိဗာလဿေဝ. လဇ္ဇိဿာတိ ဗျတ္တဿ နိဿယဒါယကသဘာဂတံ ပရိဝီမံသန္တဿ. ဝိနယေ အာဂတာ အတ္ထာ ဝေနယိကာတိ အာဟ ‘‘ဒွေ အတ္ထာ ဝိနယသိဒ္ဓါ’’တိ.

ပါဠိယံ အပ္ပတ္တော နိဿာရဏန္တိ ဧတ္ထ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ဝိဟာရတော နိဿာရဏတ္တာ နိဿာရဏန္တိ အဓိပ္ပေတံ၊ တဉ္စ ယသ္မာ ကုလဒူသကံ အကရောန္တော ပုဂ္ဂလော အာပတ္တိဗဟုလောပိ အာဝေဏိကလက္ခဏေန အပ္ပတ္တော နာမ ဟောတိ၊ တသ္မာ အပ္ပတ္တော နိဿာရဏံ. ယသ္မာ ပန အာပတ္တာဒိဗဟုလဿာပိ ‘‘အာကင်္ခမာနော သံဃော ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရေယျာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၇) ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ သုနိဿာရိတော၊ သဗ္ဗထာ ပန သုဒ္ဓေါ နိရာပတ္တိကော ဒုန္နိဿာရိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

အပ္ပတ္တော ဩသာရဏန္တိအာဒီသု ဥပသမ္ပဒါကမ္မံ ဧတ္ထ ဩသာရဏံ အဓိပ္ပေတံ၊ တဉ္စ ဟတ္ထစ္ဆိန္နာဒိကော ဧကစ္စော ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ အပ္ပတ္တောပိ သောသာရိတော၊ ပဏ္ဍကာဒိကော ဒေါသာရိတောတိ အတ္ထော.

ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

တိကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၃. တိကေသု လောဟိတုပ္ပါဒါပတ္တိန္တိ ပါရာဇိကာပတ္တိံ. အာဝုသောဝါဒေနာတိ ‘‘အာဝုသော’’တိ အာလပနေန. အာပတ္တိန္တိ ဒုက္ကဋာပတ္တိံ. သေသာ ရတ္တိဉ္စေဝ ဒိဝါ စာတိ ဧတ္ထ အရုဏုဂ္ဂမနေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ပဌမကထိနာဒီ (ပါရာ. ၄၅၉) သဗ္ဗာ အာပတ္တိယောပိ ရတ္တိန္ဒိဝါနံ ဝေမဇ္ဈေယေဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ တတိယကောဋ္ဌာသညေဝ ပဝိဋ္ဌာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. အထ ဝါ ဥဒ္ဓသ္တေ အရုဏေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ ဒိဝါ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗေသု ဧဝ ပဝိဋ္ဌာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဘိက္ခုနိယော ဩဝါဒနာပတ္တိယော၊ ပန ရတ္တန္ဓကာရေ ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌနာပတ္တိ စ ရတ္တိယညေဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ.

ပုရေဘတ္တံ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမနအနတိရိတ္တဘောဇနာဒီနိ ဒိဝါ ဧဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာနိ. ကေစိ ပန ‘‘ဘောဇနပဋိသံယုတ္တာနိ သေခိယာနိ၊ ဂဏဘောဇနာဒီနိ စ ဒိဝါ ဧဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာနီ’’တိ ဝဒန္တိ. တသ္မာ ဤဒိသာ အာပတ္တိယော မုဉ္စိတွာ သေသာဝ တတိယကောဋ္ဌာသံ ဘဇန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

န ဦနဒသဝဿောတိ ဒသဝဿဿ ဗာလဿေဝ ပညတ္တသိက္ခာပဒတ္တာ ဝုတ္တံ. သဒ္ဓိဝိဟာရိကအန္တေဝါသိကေသု အသမ္မာဝတ္တနာပတ္တိံ၊ အလဇ္ဇီနံ နိဿယဒါနာဒိမ္ပိ ဒသဝဿောဝ အာပဇ္ဇတိ၊ ဝုဋ္ဌာပိနိံ ဒွေ ဝဿာနိ အနနုဗန္ဓာဒိမ္ပိ ဦနဒသဝဿာ အာပဇ္ဇန္တိ. အဗျာကတစိတ္တောတိ သုပန္တဿ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

အပ္ပဝါရေန္တောတိ အနာဒရိယေန အပ္ပဝါရေန္တော ကေနစိ ပစ္စယေန အပ္ပဝါရေတွာ ကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသေ သံဃေ ပဝါရေန္တေ တတ္ထ အနာဒရိယေန အပ္ပဝါရေန္တော တမေဝ အာပတ္တိံ ကာဠေပိ အာပဇ္ဇတီတိ ဇုဏှေ ဧဝါတိ နိယမော န ဒိဿတိ၊ ပစ္ဆိမဝဿံဝုတ္ထော ပန ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမိယမေဝ ပဝါရေတုံ လဗ္ဘတီတိ တတ္ထ အပ္ပဝါရဏာပစ္စယာ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇမာနော ဧဝ ဇုဏှေ အာပဇ္ဇတီတိ နိယမေတဗ္ဗောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဇုဏှေ ကပ္ပတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော.

‘‘အပစ္စုဒ္ဓရိတွာ ဟေမန္တေ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝဿာနံ စာတုမာသံ အဓိဋ္ဌာတု’’န္တိ နိယမဝစနေနေဝ အပစ္စုဒ္ဓရန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ ဒဿေတိ. ဝဿာနုပဂမနအကရဏီယေန ပက္ကမာဒယောပိ ဝဿေ ဧဝ အာပဇ္ဇတိ. ဝတ္ထိကမ္မာဒိမ္ပိ ဂိလာနော ဧဝ. အဓောတပါဒေဟိ အက္ကမနာဒီနိပိ အန္တော ဧဝ အာပဇ္ဇတိ. ဘိက္ခုနိယာ အနာပုစ္ဆာ အာရာမပ္ပဝေသနာဒိ စ အန္တောသီမာယမေဝ. နိဿယပဋိပန္နဿ အနာပုစ္ဆာဒိသာပက္ကမနာဒိ စ ဗဟိသီမာယမေဝ. ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသေ သန္တိယာ အာပတ္တိယာ အနာဝိကရဏာပတ္တိသမနုဘာသနဦနဝီသတိဝဿူပသမ္ပာဒနာဒိသဗ္ဗအဓမ္မကမ္မာပတ္တိယောပိ သံဃေ ဧဝ. အဓမ္မေန ဂဏုပေါသထာဒီသုပိ ဂဏာဒိမဇ္ဈေ ဧဝ. အလဇ္ဇိဿ သန္တိကေ နိဿယဂ္ဂဟဏာဒိပိ ပုဂ္ဂလဿ သန္တိကေ ဧဝ အာပဇ္ဇတိ.

တီဏိ အဓမ္မိကာနိ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနာနီတိ ယော ဥမ္မတ္တကောပိ ဝီတိက္ကမကာလေ၊ အနုမ္မတ္တော သဉ္စိစ္စေဝ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ဘိက္ခူဟိ ပစ္ဆာ စောဒိတော သရမာနော ဧဝ ‘‘န သရာမီ’’တိ ဝဒတိ၊ ယော စ ‘‘သုပိနံ ဝိယ သရာမီ’’တိ ဝါ မုသာ ဝဒတိ၊ ယော စ ဥမ္မတ္တကကာလေ ကတံ သဗ္ဗမ္ပိ သဗ္ဗေသံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒတိ၊ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ဒိန္နာနိ တီဏိ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနာနိ အဓမ္မိကာနိ.

အပကတတ္တောတိ ဝိနယေ အပကတညူ. တေနာဟ ‘‘အာပတ္တာနာပတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ (ပရိ. ၃၂၅). ‘‘ဒိဋ္ဌိဉ္စ အနိဿဇ္ဇန္တာနံယေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ ဘိက္ခူဟိ ဩဝဒိယမာနဿ ဒိဋ္ဌိယာ အနိဿဇ္ဇနပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ၊ ပါစိတ္တိယမ္ပိ ဝါ အဝဿမေဝ သမ္ဘဝတီတိ ဝုတ္တံ.

မုခါလမ္ဗရကရဏာဒိဘေဒေါတိ မုခဘေရီဝါဒနာဒိပ္ပဘေဒေါ. ဥပဃာတေတီတိ ဝိနာသေတိ. ဗီဇနိဂ္ဂါဟာဒိကေတိ စိတ္တံ ဗီဇနိံ ဂါဟေတွာ အနုမောဒနာဒိကရဏေတိ အတ္ထော.

တိကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၄. စတုက္ကေသု သောတိ ဂိဟိပရိက္ခာရော. အဝါပုရဏံ ဒါတုန္တိ ဂဗ္ဘံ ဝိဝရိတွာ အန္တော ပရိက္ခာရဋ္ဌပနတ္ထာယ ဝိဝရဏကုဉ္စိကံ ဒါတုံ. သင်္ဃတ္ထာယ ဥပနီတံ သယမေဝ အန္တော ပဋိသာမိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. တေနာဟ ‘‘အန္တော ဌပါပေတုဉ္စ ဝဋ္ဋတီ’’တိ.

အာဒိကမ္မိကေသု ပဌမံ ပုရိသလိင်္ဂံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ ဥပ္ပန္နဝသေနာ’’တိ. ပါဠိယံ အနာပတ္တိ ဝဿစ္ဆေဒဿာတိ ဝဿစ္ဆေဒသမ္ဗန္ဓိနိယာ အနာပတ္တိယာ ဧဝမတ္ထော. မန္တဘာသာတိ မန္တာယ ပညာယ ကထနံ. ‘‘နဝမဘိက္ခုနိတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ ဣဒံ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ယထာဝုဍ္ဎံ အဝသေသာနံ ယထာကတိက’’န္တိ (စူဠဝ. ၄၂၆) ဝစနတော အာဒိတော အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ပစ္စုဋ္ဌာတဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ.

‘‘ဣဓ န ကပ္ပန္တီတိ ဝဒန္တောပိ ပစ္စန္တိမေသု အာပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ သဉ္စိစ္စ ကပ္ပိယံ အကပ္ပိယန္တိ ဝါ အကပ္ပိယံ ကပ္ပိယန္တိ ဝါ ကထေန္တဿ သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋန္တိ ဒဿေတိ.

ပုဗ္ဗကရဏန္တိ ဝုစ္စတီတိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ၊ တာနိ ဣဓ ပရိဝါရေ ဥဒ္ဓဋာနီတိ အဓိပ္ပါယော. ဣဓာဓိပ္ပေတာနိ ပန ဒဿေန္တော ‘‘ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓီ’’တိအာဒိမာဟ.

စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၅. ပဉ္စကေသု အာပုစ္ဆိတွာ စာရဿ အဘာဝေါတိ ပိဏ္ဍပါတိကဿ ‘‘နိမန္တိတော သဘတ္တော’’တိ ဣမဿ အင်္ဂဿ အဘာဝါ တေန သိက္ခာပဒေန တဿ သဗ္ဗထာ အနာပတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော. သုသာနံ နေတွာ ပုန အာနီတကန္တိ သုသာနေ ပေတကိစ္စံ ကတွာ နိက္ခန္တေဟိ နှတွာ ဆဍ္ဍိတာနိ နိဝတ္ထပါရုတဝတ္ထာနိ ဧဝံ ဝုစ္စန္တိ.

ပါဠိယံ ပဉ္စဟာကာရေဟီတိ ပဉ္စဟိ အဝဟာရင်္ဂေဟိ. ဝတ္ထုတော ပန ဂရုကလဟုကဘေဒေန ပါရာဇိကထုလ္လစ္စယဒုက္ကဋာနိ ဝုတ္တာနိ. ဣတ္ထိပုရိသသံယောဂါဒိကံ ကိလေသသမုဒါစာရဟေတုကံ ပဋိဘာနစိတ္တကမ္မံ နာမ. ပဉှာသဟဿံ ပုစ္ဆီတိ သမထဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနေသု ပဉှာသဟဿံ သမ္မဇ္ဇိတွာ ဌိတံ ဒဟရံ ပုစ္ဆိ. ဣတရောပိ ဒဟရော အတ္တနော ဂတမဂ္ဂတ္တာ သဗ္ဗံ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊ တေန ထေရော ပသီဒိ. ဝတ္တံ ပရိစ္ဆိန္ဒီတိ ဝတ္တံ နိဋ္ဌာပေသိ. ကိံ တွံ အာဝုသောတိအာဒိကံ ထေရော ခီဏာသဝေါ သမ္မဇ္ဇနာနိသံသံ သဗ္ဗေသံ ပါကဋံ ကာတုံ အဝေါစာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

‘‘ဇဏ္ဏုကေဟိ ပတိဋ္ဌာယ ပဒစေတိယ’’န္တိ ပါဌသေသော. စောဒနံ ကာရေဿာမီတိ ဘဂဝတာ အတ္တာနံ စောဒါပေဿာမိ၊ အတ္တာနံ နိဂ္ဂဏှာပေဿာမီတိ အတ္ထော.

ဧတ္တကံ ဂယှူပဂန္တိ ဧတ္တကံ အဓိကရဏဝူပသမတ္ထာယ ဂဟေတဗ္ဗဝစနန္တိ ယထာ သုတွာ ဝိညာတုံ သက္ကောတိ၊ ဧဝံ အနုဂ္ဂဏှန္တောတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ စ ‘‘အတ္တနော ဘာသပရိယန္တံ အနုဂ္ဂဟေတွာ ပရဿ ဘာသပရိယန္တံ အနုဂ္ဂဟေတွာ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘အဓမ္မေန ကရောတီ’’တိ ဧကံ၊ ‘‘အပ္ပဋိညာယာ’’တိ ဧကဉ္စ ကတွာ ပုရိမေဟိ ဒွီဟိ ပဉ္စင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ဝတ္ထုန္တိ မေထုနာဒိဝီတိက္ကမံ. ကထာနုသန္ဓိဝိနိစ္ဆယာနုလောမသန္ဓိဝသေန ဝတ္ထုံ န ဇာနာတီတိ စောဒကေန ဝါ စုဒိတကေန ဝါ ဝုတ္တကထာနုသန္ဓိနာ တေသံ ဝစနပဋိဝစနာနုရူပေန ဝဒန္တော ကထာနုသန္ဓိနာ ဝတ္ထုံ န ဇာနာတိ နာမ၊ တဉ္စ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ ဝိနီတဝတ္ထုသင်္ခါတေန ဝိနိစ္ဆယာနုလောမေနေဝ ဝဒန္တော ဝိနိစ္ဆယာနုလောမသန္ဓိဝသေန ဝတ္ထုံ န ဇာနာတိ နာမ. ဉတ္တိကမ္မံ နာမ ဟောတီတိ ဉတ္တိကမ္မံ နိဋ္ဌိတံ နာမ ဟောတီတိ န ဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဉတ္တိယာ ကမ္မပ္ပတ္တောတိ ဉတ္တိယာ နိဋ္ဌိတာယပိ ကမ္မပ္ပတ္တော ဧဝ ဟောတိ. အနုဿာဝနဋ္ဌာနေ ဧဝ ကမ္မံ နိဋ္ဌိတံ ဟောတီတိ ဉတ္တိကမ္မံ နိဋ္ဌိတံ နာမ ဟောတိ၊ တံ ဉတ္တိယာ ကာရဏံ န ဇာနာတီတိ အတ္ထော.

ပါဠိယံ ပဉ္စ ဝိသုဒ္ဓိယောတိ အာပတ္တိတော ဝိသုဒ္ဓိဟေတုတ္တာ၊ ဝိသုဒ္ဓေဟိ ကတ္တဗ္ဗတော စ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာ ဝုတ္တာ.

ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဆက္ကဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၂၆. ဆက္ကာဒီသု ပါဠိယံ ဆ အဂါရဝါတိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃသိက္ခာသု၊ အပ္ပမာဒေ၊ ပဋိသန္ထာရေ စ ဆ အဂါရဝါ၊ တေသု ဧဝ စ ဆ ဂါရဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ‘‘ဆဗ္ဗဿပရမတာ ဓာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ ဝိဘင်္ဂေ အာဂတဿ ပရမဿ ဒဿနံ.

၃၂၈. ပါဠိယံ အာဂတေဟိ သတ္တဟီတိ ‘‘ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ မုသာ ဘဏိဿ’’န္တိအာဒိနာ မုသာဝါဒသိက္ခာပဒေ (ပါစိ. ၄) အာဂတေဟိ သတ္တဟိ.

၃၂၉. တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာတိ တံ အနတ္ထဿ အစရဏံ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ၊ လောကသန္နိဝါသေ ဝါ ကုတော ကေန ကာရဏေန သက္ကာ လဒ္ဓုန္တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ.