၃. တတိယကထိနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၉၇. တတိယေ ပါဠိယံ စီဝရပစ္စာသာ နိက္ခိပိတုန္တိ စီဝရပစ္စာသာယ သတိယာ နိက္ခိပိတုန္တိ အတ္ထော. နိဋ္ဌိတစီဝရသ္မိံ ဘိက္ခုနာတိ ဧတ္ထ ဒုတိယကထိနေ ဝိယ သာမိဝသေနေဝ ကရဏဝစနဿ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၄၉၉-၅၀၀. တုယှံ ဒမ္မီတိ ဒိန္နန္တိ ‘‘တုယှံ၊ ဘန္တေ၊ အကာလစီဝရံ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ ဒိန္နံ၊ ဧတမ္ပိ ကာလေ အာဒိဿ ဒိန္နံ နာမ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဣဒံ ပန အဋ္ဌကထာဝစနံ၊ ပါဠိယံ ‘‘ကာလေပိ အာဒိဿ ဒိန္န’’န္တိ ဣဒဉ္စ ‘‘အကာလစီဝရ’’န္တိ ဝစနသာမညတော လဗ္ဘမာနံ သဗ္ဗမ္ပိ ဒဿေတုံ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဝုတ္တံ ပဌမအနိယတေ သောတဿ ရဟော ဝိယ. သံဃဿ ဟိ ကာလေပိ အာဒိဿ ဒိန္နံ အကာလေ ဥပ္ပန္နစီဝရံ ဝိယ သမ္မုခီဘူတေဟိ ဝုတ္ထဝဿေဟိ၊ အဝုတ္ထဝဿေဟိ စ သဗ္ဗေဟိပိ ဘာဇေတဗ္ဗတာသာမညေန အကာလစီဝရံ နာမ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ပါဠိယံ ‘‘ကာလေပိ အာဒိဿ ဒိန္န’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ န ပန ‘‘တတော ဘာဇေတွာ လဒ္ဓစီဝရမ္ပိ အကာလေ လဒ္ဓစီဝရမ္ပိ ဝုတ္ထဝဿာနံ ဧကမာသပရိဟာရံ၊ ပဉ္စမာသပရိဟာရံ ဝါ န လဘတိ၊ ပစ္စာသာစီဝရေ အသတိ ဒသာဟပရိဟာရမေဝ လဘတီ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ အဋ္ဌကထာယမ္ပိ ‘‘အာဒိဿ ဒိန္န’’န္တိ ဝစနသာမညတော လဗ္ဘမာနံ သဗ္ဗံ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘ဧကပုဂ္ဂလဿ ဝါ ဣဒံ တုယှံ ဒမ္မီတိ ဒိန္န’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ န ပန တထာလဒ္ဓံ ဝါ အကာလေ လဒ္ဓံ ဝါ အနတ္ထတကထိနာနံ ဒသာဟဗ္ဘန္တရေ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဣတရထာ ပါဠိအဋ္ဌကထာဟိ ဝိရုဇ္ဈနတော. တထာ ဟိ အစ္စေကစီဝရသိက္ခာပဒေ အကာလေ ဥပ္ပန္နမ္ပိ အစ္စေကစီဝရံ ‘‘ယာဝစီဝရကာလသမယံ နိက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၆၄၈) ဝုတ္တံ၊ တဿ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘ပဝါရဏမာသဿ ဇုဏှပက္ခပဉ္စမိယံ ဥပ္ပန္နဿ အစ္စေကစီဝရဿ အနတ္ထတေ ကထိနေ ဧကာဒသဒိဝသာဓိကော မာသော၊ အတ္ထတေ ကထိနေ ဧကာဒသဒိဝသာဓိကာ ပဉ္စ မာသာ စ ပရိဟာရော ဝုတ္တော၊ တမေဝ ပရိဟာရံ သန္ဓာယ ‘ဆဋ္ဌိတော ပဋ္ဌာယ ပန ဥပ္ပန္နံ အနစ္စေကစီဝရမ္ပိ ပစ္စုဒ္ဓရိတွာ ဌပိတစီဝရမ္ပိ ဧတံ ပရိဟာရံ လဘတိယေဝါ’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၆၄၆-၆၄၉) ဝုတ္တံ. တသ္မာ ကာလေပိ အကာလေပိ စ ယထာတထာ လဒ္ဓံ အတိရေကစီဝရံ ဝုတ္ထဝဿာနံ ဧကမာသံ၊ ပဉ္စမာသံ ဝါ ယထာရဟံ ပရိဟာရံ လဘတိ ဧဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ဧဝံ ပန အဝတွာ ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ ဧဝန္တိ ယံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘တတော စေ ဥတ္တရီ’’တိ ဣမဿ မာသပရမတော ဥတ္တရီတိ အတ္ထော ဝုတ္တော၊ တံ ပရာမသတိ. ပဒဘာဇနိယံ ဧဝမတ္ထံ အဝတွာ အညထာ အတ္ထော ဝုတ္တောတိ အဓိပ္ပါယော. တာဝ ဥပ္ပန္နံ ပစ္စာသာစီဝရန္တိ ပစ္စတ္တဝစနံ. ‘‘မူလစီဝရ’’န္တိ ဣဒံ ဥပယောဂဝစနံ. အတ္တနော ဂတိကံ ကရောတီတိ အနန္တရာ ဒုတိယဒိဝသာဒီသု ဥပ္ပန္နံ ပစ္စာသာစီဝရံ မာသပရမံ မူလစီဝရံ ဌပေတုံ အဒတွာ အတ္တနော ဒသာဟပရမတာယ ဧဝ ပတိဋ္ဌာပေတီတိ အတ္တနော ဂတိကံ ကရောတီတိ. တတော ဥဒ္ဓံ မူလစီဝရန္တိ ဧတ္ထ ပန မူလစီဝရန္တိ ပစ္စတ္တဝစနံ. တဉှိ ဝီသတိမဒိဝသတော ဥဒ္ဓံ ဒွါဝီသတိမဒိဝသာဒီသု ဥပ္ပန္နံ ပစ္စာသာစီဝရံ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဧကတော သိဗ္ဗေတွာ ဃဋိတံ ဒသာဟပရမံ ဂန္တုံ အဒတွာ နဝါဟပရမတာဒိဝသေန အတ္တနော ဂတိကံ ကရောတိ၊ ဧကတော အသိဗ္ဗေတွာ ဝိသုံ ဌပိတံ ပန ပစ္စာသာစီဝရံ ဒသာဟပရမမေဝ.

ပါဠိယံ ဒသာဟာတိ ဒသာဟေန. ဧကာဒသေ ဥပ္ပန္နေတိအာဒီသု ဧကာဒသာဟေ ဥပ္ပန္နေတိအာဒိနာ အတ္ထော၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော ဂဟေတဗ္ဗော. ဧကဝီသေ ဥပ္ပန္နေ။ပေ။ နဝါဟာ ကာရေတဗ္ဗန္တိအာဒိ ပစ္စာသာစီဝရဿ ဥပ္ပန္နဒိဝသံ ဌပေတွာ ဝုတ္တံ. တေနေဝ ‘‘တိံသေ။ပေ။ တဒဟေဝ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အညံ ပစ္စာသာစီဝရံ။ပေ။ ကာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ သတိယာ ဧဝ ပစ္စာသာယ ဝုတ္တံ. သစေ ပန ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ စီဝရံ န လဘိဿာမီ’’တိ ဣစ္ဆိတဋ္ဌာနတော ပစ္စာသာယ ဥပစ္ဆိန္နာယ အညတ္ထာပိ ယေန ကေနစိ ဥပါယေန ပစ္စာသံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ မူလစီဝရံ န အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗထာ ပစ္စာသာယ ဥပစ္ဆိန္နာယ ဒသာဟာတိက္ကန္တံ မူလစီဝရံ တဒဟေဝ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ. ပစ္စာသာစီဝရမ္ပိ ပရိက္ခာရစောဠံ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗန္တိ ပဌမတရံ ဥပ္ပန္နံ ဝိသဘာဂံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. အညမညန္တိ အညံ အညံ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အင်္ဂံ ပနေတ္ထ ပဌမကထိနေ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. ကေဝလဉှိ တတ္ထ ဒသာဟာတိက္ကမော၊ ဣဓ မာသာတိက္ကမောတိ အယံ ဝိသေသော.

တတိယကထိနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.