၁. ပဌမအနိယတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၄၄၃. ပုတ္တသဒ္ဒေန သာမညနိဒ္ဒေသတော၊ ဧကသေသနယေန ဝါ ပုတ္တီပိ ဂဟိတာတိ အာဟ ‘‘ဗဟူ ဓီတရော စာ’’တိ. တဒနန္တရန္တိ ဘိက္ခူနံ ဘောဇနာနန္တရံ.

၄၄၄-၅. တံ ကမ္မန္တိ တံ မေထုနာဒိအဇ္ဈာစာရကမ္မံ. ပါဠိယံ ‘‘သောတဿ ရဟော’’တိ ဣဒံ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဝုတ္တံ၊ ဥပရိ သိက္ခာပဒေ ‘‘န ဟေဝ ခေါ ပန ပဋိစ္ဆန္န’’န္တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၄၅၄) ဧတဿ သိက္ခာပဒဿ ဝိသယံ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘အလဉ္စ ခေါ ဟောတိ မာတုဂါမံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဟိ ဝါစာဟိ ဩဘာသိတု’’န္တိ ဝိသယန္တရဘူတသောတရဟဿ ဝိသုံ ဝက္ခမာနတ္တာ၊ ဣဓ ပန စက္ခုရဟောဝ အဓိပ္ပေတော ‘‘ပဋိစ္ဆန္နေ အာသနေ’’တိအာဒိဝစနတော၊ ‘‘သက္ကာ ဟောတိ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတု’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ စ. တေနာဟ ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ. ပရိစ္ဆေဒေါတိ ရဟောနိသဇ္ဇာပတ္တိယာ ဝဝတ္ထာနံ.

ဣဒါနိ စက္ခုရဟေနေဝ အာပတ္တိံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒဿေန္တော ‘‘သစေပိ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. ‘‘ပိဟိတကဝါဋဿာ’’တိ ဣမိနာ ပဋိစ္ဆန္နဘာဝတော စက္ခုဿ ရဟောဝ အဓိပ္ပေတော၊ န သောတဿ ရဟောတိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘အပိဟိတကဝါဋဿ။ပေ။ အနာပတ္တိ’’န္တိ. န ဟိ ကဝါဋပိဒဟနေန သောတဿ ရဟော ဝိဂစ္ဆတိ၊ စက္ခုဿ ရဟော ဧဝ ပန ဝိဂစ္ဆတိ. ‘‘အန္တောဒွါဒသဟတ္ထေပီ’’တိ ဣဒံ ဒုတိယသိက္ခာပဒေ အာဂတသောတဿ ရဟေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာပတ္တိယာ သဗ္ဗထာ အနာပတ္တိဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ဒွါဒသဟတ္ထတော ဗဟိ နိသိန္နော ဟိ တတ္ထ သောတဿ ရဟသဗ္ဘာဝတော ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာပတ္တိယာ အနာပတ္တိံ န ကရောတိ၊ တထာ စ ‘‘အနာပတ္တိံ န ကရောတီ’’တိ သာမညတော န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ ‘‘မေထုနကာယသံသဂ္ဂါပတ္တီဟိ အနာပတ္တိံ ကရောတီ’’တိ ဝိသေသေတွာ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျ. တသ္မာ တထာ တံ အဝတွာ သဗ္ဗထာ အနာပတ္တိံ ဒဿေတုမေဝ ‘‘ဒွါဒသဟတ္ထေ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယဒိ ဟိ စက္ခုဿေဝ ရဟဘာဝံ သန္ဓာယ ဝဒေယျ၊ ‘‘အန္တောဒွါဒသဟတ္ထေ’’တိ န ဝဒေယျ အပ္ပဋိစ္ဆန္နေ တတော ဒူရေ နိသိန္နေပိ စက္ခုဿ ရဟာသမ္ဘဝတော. ယသ္မာ နိသီဒိတွာ နိဒ္ဒါယန္တော ကပိမိဒ္ဓပရေတော ကိဉ္စိ ကာလံ စက္ခူနိ ဥမ္မီလေတိ၊ ကိဉ္စိ ကာလံ နိမ္မီလေတိ. တသ္မာ ‘‘နိဒ္ဒါယန္တောပိ အနာပတ္တိံ ကရောတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ပဋိလဒ္ဓသောတာပတ္တိဖလာတိ အန္တိမပရိစ္ဆေဒတော ဝုတ္တံ. နိသဇ္ဇံ ပဋိဇာနမာနောတိ မေထုနကာယသံသဂ္ဂါဒိဝသေန ရဟော နိသဇ္ဇံ ပဋိဇာနမာနောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ပါရာဇိကေန ဝါ’’တိအာဒိ. န အပ္ပဋိဇာနမာနောတိ အလဇ္ဇီပိ အပ္ပဋိဇာနမာနော အာပတ္တိယာ န ကာရေတဗ္ဗောဝ. သော ဟိ ယာဝ ဒေါသံ န ပဋိဇာနာတိ၊ တာဝ ‘‘နေဝ သုဒ္ဓေါ၊ နာသုဒ္ဓေါ’’တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဝတ္တာနုသန္ဓိနာ ပန ကာရေတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ပဋိညာ လဇ္ဇီသု ကတာ၊ အလဇ္ဇီသု ဧဝံ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ဗဟုမ္ပိ အလဇ္ဇီ ဘာသေယျ၊ ဝတ္တာနုသန္ဓိတေန ကာရယေ’’တိ. (ပရိ. ၃၅၉)၊

နိသဇ္ဇာဒီသု။ပေ။ ပဋိဇာနမာနောဝ တေန သော ဘိက္ခု ကာရေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ပဋိဇာနမာနောတိ ပါဠိယံ အနာဂတမ္ပိ အဓိကာရတော အာဂတမေဝါတိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

ဝဒါပေထာတိ တဿ ဣဒ္ဓိယာ ဝိဂတာသင်္ကောပိ တံ ဩဝဒန္တော အာဟ၊ အနုပပရိက္ခိတွာ အဒေသေ နိသိန္နာ ‘‘မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဧကာသနေ ထေရော ရဟော နိသိန္နော’’တိ ဧဝံ မာဒိသေဟိပိ တုမှေ တုမှာကံ အဝဏ္ဏံ ဝဒါပေထ ကထာပယိတ္ထ၊ မာ ပုန ဧဝံ ကရိတ္ထာတိ အဓိပ္ပါယော. ဧဝမကာသိန္တိ နိဂူဟိတဗ္ဗမ္ပိ ဣမံ ဝိသေသာဓိဂမံ ပကာသေန္တော တံ သဒ္ဓါပေတုမေဝ ဧဝမကာသိန္တိ အတ္ထော. ရက္ခေယျာသိမန္တိ ဣမံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ အညေသံ မာ ပကာသယိ.

၄၅၁. နိသဇ္ဇာယ ပါစိတ္တိယန္တိ ရဟောနိသဇ္ဇဿာဒေ ဝတ္တမာနေ ပါစိတ္တိယံ. သစေ ပန သော ရဟောနိသဇ္ဇဿာဒံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရာဒိနာ အညဝိဟိတော၊ နိဒ္ဒူပဂတော ဝါ အနာပတ္တိ ဧဝ. တေနာဟ ‘‘အဿာဒေ ဥပ္ပန္နေ’’တိ. ‘‘နိသိန္နာယ ဣတ္ထိယာ’’တိ ဣမိနာ နိသီဒနက္ခဏေ အဿာဒါဘာဝံ ဒဿေတိ. ယဒိ ဟိ နိသီဒနက္ခဏေ အဿာဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ တေန ဥဋ္ဌာတဗ္ဗံ. ဣတရထာ အာပတ္တိ ဧဝ ဣတ္ထိယာ ဥဋ္ဌာယုဋ္ဌာယ ပုနပ္ပုနံ နိသီဒနေ ဝိယ၊ တတ္ထာပိ ဘိက္ခုဿ ဥဋ္ဌဟတော အနာပတ္တိ၊ တေန ရဟောနိသဇ္ဇာပတ္တိ အကိရိယသမုဋ္ဌာနာပိ ဟောတီတိ ဝဒန္တိ. ဣဒံ ပန အနိယတသိက္ခာပဒံ၊ အနန္တရဉ္စာတိ ဒွေပိ ဝိသုံ အာပတ္တိပညာပနဝသေန ပညတ္တာနိ န ဟောန္တိ ရဟောနိသဇ္ဇာဒီသု အာပတ္တိယာ သိက္ခာပဒန္တရေသု ပညတ္တတ္တာ. ပါရာဇိကာဒိအာပတ္တီဟိ ပန ကေနစိ စောဒိတဿ အနုဝိဇ္ဇကေဟိ ဝိနိစ္ဆယကာရဏနယဒဿနတ္ထံ ဧဝံ ဝတ္ထုဝသေန ဒွိဓာ ဝိဘဇိတွာ ပညတ္တာနိ၊ ဣမာနေဝ စ ယသ္မာ ဘိက္ခုနီနမ္ပိ ဝိနိစ္ဆယနယဂ္ဂဟဏာယ အလံ၊ တသ္မာ တာသံ ဝိသုံ န ဝုတ္တာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယံ ပန အာပတ္တိံ ပဋိဇာနာတိ၊ တဿ ဝသေနေတ္ထ အင်္ဂဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနေဝ ‘‘အယံ ဓမ္မော အနိယတော’’တိ ဝုတ္တံ.

ဣဓ အနိယတဝသေန ဝုတ္တာနံ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသပါစိတ္တိယာနံ တိဏ္ဏမ္ပိ အညမညံ သဒိသသမုဋ္ဌာနာဒိတာယ ဝုတ္တံ ‘‘သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဌမပါရာဇိကသဒိသာနေဝါ’’တိ.

ပဌမအနိယတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.