၂. ဒုတိယပါရာဇိကံ

အဒုတိယေနာတိ အသဒိသေန ဇိနေန ယံ ဒုတိယံ ပါရာဇိကံ ပကာသိတံ၊ တဿ ဣဒါနိ ယသ္မာ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော ပတ္တော၊ တသ္မာ အဿ ဒုတိယဿ အယံ သံဝဏ္ဏနာ ဟောတီတိ ယောဇနာ.

ဓနိယဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၈၄. ရာဇူဟိ ဂဟိတန္တိ ရာဇဂဟန္တိ အာဟ ‘‘မန္ဓာတူ’’တိ. ရာဇပုရောဟိတေန ပရိဂ္ဂဟိတမ္ပိ ရာဇပရိဂ္ဂဟိတမေဝါတိ မဟာဂေါဝိန္ဒဂ္ဂဟဏံ၊ နဂရသဒ္ဒါပေက္ခာယ စေတ္ထ ‘‘ရာဇဂဟ’’န္တိ နပုံသကနိဒ္ဒေသော. အညေပေတ္ထ ပကာရေတိ သုသံဝိဟိတာရက္ခတ္တာ ရာဇူနံ ဂဟံ ဂေဟဘူတန္တိ ရာဇဂဟန္တိအာဒိကေ ပကာရေ. ဝသန္တဝနန္တိ ကီဠာဝနံ၊ ဝသန္တကာလေ ကီဠာယ ယေဘုယျတ္တာ ပန ဝသန္တဝနန္တိ ဝုတ္တံ.

သဒွါရဗန္ဓာတိ ဝဿူပဂမနယောဂ္ဂတာဒဿနံ. နာလကပဋိပဒန္တိ သုတ္တနိပါတေ (သု. နိ. ၆၈၄ အာဒယော) နာလကတ္ထေရဿ ဒေသိတံ မောနေယျပဋိပဒံ. ပဉ္စန္နံ ဆဒနာနန္တိ တိဏပဏ္ဏဣဋ္ဌကသိလာသုဓာသင်္ခါတာနံ ပဉ္စန္နံ. နော စေ လဘတိ။ပေ။ သာမမ္ပိ ကာတဗ္ဗန္တိ ဣမိနာ နာဝါသတ္ထဝဇေ ဌပေတွာ အညတ္ထ ‘‘အသေနာသနိကော အဟ’’န္တိ အာလယကရဏမတ္တေန ဥပဂမနံ န ဝဋ္ဋတိ. သေနာသနံ ပရိယေသိတွာ ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဝဿံ ဥပဂန္တဗ္ဗမေဝါတိ ဒဿေတိ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသေနာသနိကေနာ’’တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၂၀၄) ဟိ ပါဠိယံ ‘‘နာလကပဋိပဒံ ပဋိပန္နေနာပီ’’တိ အဋ္ဌကထာယဉ္စ အဝိသေသေန ဒဠှံ ကတွာ ဝုတ္တံ၊ နာဝါသတ္ထဝဇေသုယေဝ စ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နာဝါယ ဝဿံ ဥပဂန္တု’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၂၀၃) အသတိပိ သေနာသနေ အာလယကရဏဝသေန ဝဿူပဂမနံ အနုညာတံ၊ နာညတ္ထာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အယမနုဓမ္မတာတိ သာမီစိဝတ္တံ. ကတိကဝတ္တာနီတိ ဘဿာရာမတာဒိံ ဝိဟာယ သဗ္ဗဒါ အပ္ပမတ္တေဟိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိအာဒိကတိကဝတ္တာနိ. ခန္ဓကဝတ္တာနီတိ ‘‘အာဂန္တုကာဒိခန္ဓကဝတ္တံ ပူရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ ခန္ဓကဝတ္တာနိ စ အဓိဋ္ဌဟိတွာ.

ဝဿံဝုတ္ထာတိ ပဒဿ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပုရိမိကာယ ဥပဂတာ မဟာပဝါရဏာယ ပဝါရိတာ ပါဋိပဒဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ‘ဝုတ္ထဝဿာ’တိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ မဟာပဝါရဏာဒိဝသေ ပဝါရေတွာ ဝါ အပ္ပဝါရေတွာ ဝါ အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တေဟိ သတ္တာဟကရဏီယနိမိတ္တေ သတိ ဧဝ ဂန္တဗ္ဗံ၊ နာသတိ၊ ဣတရထာ ဝဿစ္ဆေဒေါ ဒုက္ကဋဉ္စ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ဣမံ တေမာသံ ဝဿံ ဥပေမီ’’တိ ဟိ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝဿံ ဥပဂန္တွာ ပုရိမံ ဝါ တေမာသံ ပစ္ဆိမံ ဝါ တေမာသံ အဝသိတွာ စာရိကာ ပက္ကမိတဗ္ဗာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၈၅) စ ဝုတ္တံ. ဣဓေဝ စ ဝဿံဝုတ္ထာ တေမာသစ္စယေန။ပေ။ ပက္ကမိံသူတိ ဝုတ္တံ. ပဝါရဏာဒိဝသောပိ တေမာသပရိယာပန္နောဝ. ကေစိ ပန ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝဿံဝုတ္ထာနံ ဘိက္ခူနံ တီဟိ ဌာနေဟိ ပဝါရေတုန္တိ (မဟာဝ. ၂၀၉) ပဝါရဏာကမ္မဿ ပုဗ္ဗေယေဝ ဝဿံဝုတ္ထာနန္တိ ဝုတ္ထဝဿတာယ ဝုတ္တတ္တာ မဟာပဝါရဏာဒိဝသေ သတ္တာဟကရဏီယနိမိတ္တံ ဝိနာပိ ယထာသုခံ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ တေသံ မတိမတ္တံ၊ ဝုတ္ထဝဿာနဉှိ ပဝါရဏာနုဇာနနံ အနုပဂတဆိန္နဝဿာဒီနံ နိဝတ္တနတ္ထံ ကတံ၊ န ပန ပဝါရဏာဒိဝသေ အဝသိတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗန္တိ ဒဿနတ္ထံ တဒတ္ထဿ ဣဓ ပသင်္ဂါဘာဝါ၊ ပဝါရဏံ ကာတုံ အနုစ္ဆဝိကာနံ ပဝါရဏာ ဣဓ ဝိဓီယတိ၊ ယေ စ ဝဿံ ဥပဂန္တွာ ဝဿစ္ဆေဒဉ္စ အကတွာ ယာဝ ပဝါရဏာဒိဝသာ ဝသိံသု၊ တေ တတ္တကေန ပဝါရဏာကမ္မံ ပတိ ပရိယာယတော ဝုတ္ထဝဿာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ အပ္ပကံ ဦနမဓိကံ ဝါ ဂဏနူပဂံ န ဟောတီတိ ဉာယတော၊ န ကထိနကမ္မံ ပတိ တေမာသဿ အပရိပုဏ္ဏတ္တာ၊ ဣတရထာ တသ္မိံ မဟာပဝါရဏာဒိဝသေပိ ကထိနတ္ထာရပ္ပသင်္ဂတော. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝဿံဝုတ္ထာနံ ဘိက္ခူနံ ကထိနံ အတ္ထရိတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၀၆) ဣဒံ ပန ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝဿံ ဥပဂန္တွာ ပုရိမံ ဝါ တေမာသံ ပစ္ဆိမံ ဝါ တေမာသံ အဝသိတွာ စာရိကာ ပက္ကမိတဗ္ဗာ’’တိအာဒိ (မဟာဝ. ၁၈၅) စ နိပ္ပရိယာယတော မဟာပဝါရဏာယ အနန္တရပါဋိပဒဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ကထိနတ္ထာရံ ပက္ကမနဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ပရိဝါရေ စ ‘‘ကထိနဿ အတ္ထာရမာသော ဇာနိတဗ္ဗော’’တိ (ပရိ. ၄၁၂) ဝတွာ ‘‘ဝဿာနဿ ပစ္ဆိမော မာသော ဇာနိတဗ္ဗော’’တိ (ပရိ. ၄၁၂) ဝုတ္တံ. ယော ဟိ ကထိနတ္ထာရဿ ကာလော၊ တတော ပဋ္ဌာယေဝ စာရိကာပက္ကမနဿာပိ ကာလော၊ န တတော ပုရေ ဝဿံဝုတ္ထာနံယေဝ ကထိနတ္ထာရာရဟတ္တာ. ယဒဂ္ဂေန ဟိ ပဝါရဏာဒိဝသေ ကထိနတ္ထာရော န ဝဋ္ဋတိ၊ တဒဂ္ဂေန ဘိက္ခူပိ ဝုတ္ထဝဿာ န ဟောန္တိ ပဝါရဏာဒိဝသဿ အဝုတ္ထတ္တာ.

ယံ ပန သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါရာဇိကကဏ္ဍ ၂.၈၄) ‘‘ဧကဒေသေန အဝုတ္ထမ္ပိ တံ ဒိဝသံ ဝုတ္ထဘာဂါပေက္ခာယ ဝုတ္ထမေဝ ဟောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တံ န ယုတ္တံ၊ တံဒိဝသပရိယောသာနေ အရုဏုဂ္ဂမနကာလေ ဝသန္တောဝ ဟိ တံ ဒိဝသံ ဝုတ္ထော နာမ ဟောတိ ပရိဝါသအရညဝါသာဒီသု ဝိယ၊ အယဉ္စ ဝိစာရဏာ ဥပရိ ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကေ အာဝိ ဘဝိဿတီတိ တတ္ထေဝ တံ ပါကဋံ ကရိဿာမ.

မဟာပဝါရဏာယ ပဝါရိတာတိ ပုရိမိကာယ ဝဿံ ဥပဂန္တွာ အစ္ဆိန္နဝဿတာဒဿနပရံ ဧတံ ကေနစိ အန္တရာယေန အပ္ပဝါရိတာနမ္ပိ ဝုတ္ထဝဿတ္တာ. န ဩဝဿိယတီတိ အနောဝဿကန္တိ ကမ္မသာဓနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ယထာ န တေမိယတိ၊ တထာ ကတွာတိ အတ္ထော. အနဝယောတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ ဝိစ္ဆာယံ ဝတ္တတီတိ အာဟ အနု အနု အဝယောတိအာဒိ. အာစရိယဿ ကမ္မံ အာစရိယကန္တိ အာဟ ‘‘အာစရိယကမ္မေ’’တိ. ကဋ္ဌကမ္မံ ထမ္ဘာဒိ. တေလတမ္ဗမတ္တိကာယာတိ တေလမိဿာယ တမ္ဗမတ္တိကာယ.

၈၅. ကုဋိကာယ ကရဏဘာဝန္တိ ကုဋိယာ ကတဘာဝံ. ကိံ-သဒ္ဒပ္ပယောဂေ အနာဂတပ္ပစ္စယဝိဓာနံ သန္ဓာယ တဿ လက္ခဏန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ ထေရဿ ပါဏဃာတာဓိပ္ပါယော နတ္ထိ၊ အနုပပရိက္ခိတွာ ကရဏေန ပန ဗဟူနံ ပါဏာနံ မရဏတ္တာ ပါဏေ ဗျာဗာဓေန္တဿာတိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပါတဗျဘာဝန္တိ ဝိနာသေတဗ္ဗတံ. ပါဏာတိပါတံ ကရောန္တာနန္တိ ထေရေန အကတေပိ ပါဏာတိပါတေ ပါဏကာနံ မရဏမတ္တေန ပစ္ဆိမာနံ လေသေန ဂဟဏာကာရံ ဒဿေတိ၊ တေန စ ‘‘မမ တာဒိသံ အကုသလံ နတ္ထီ’’တိ ပစ္ဆိမာနံ ဝိပလ္လာသလေသဂ္ဂဟဏနိမိတ္တကိစ္စံ န ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဒီပိတံ ဟောတိ. ဒိဋ္ဌာနုဂတိန္တိ ဒိဋ္ဌဿ ကမ္မဿ အနုပဂမနံ အနုကိရိယံ၊ ဒိဋ္ဌိယာ ဝါ လဒ္ဓိယာ အနုဂမနံ ဂါဟံ. ဃံသိတဗ္ဗေတိ မဒ္ဒိတဗ္ဗေ၊ ဝိနာသိတဗ္ဗေတိ အတ္ထော. ကတံ လဘိတွာ တတ္ထ ဝသန္တာနမ္ပိ ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဣဒံ ဘဂဝတာ ကုဋိယာ ဘေဒါပနဝစနေန သိဒ္ဓံ၊ သာပိ တိဏဒဗ္ဗသမ္ဘာရေဟိ တုလာထမ္ဘာဒီဟိ အမိဿာ သုဒ္ဓမတ္တိကာမယာပိ ဣဋ္ဌကာဟိ ကတာ ဝဋ္ဋတိ. ကေစိ ဟိ ဣဋ္ဌကာဟိယေဝ ထမ္ဘေ စိနိတွာ တဒုပရိ ဣဋ္ဌကာဟိယေဝ ဝိတာနာဒိသဏ္ဌာနေန တုလာဒိဒါရုသမ္ဘာရဝိရဟိတံ ဆဒနမ္ပိ ဗန္ဓိတွာ ဣဋ္ဌကာမယမေဝ အာဝသထံ ကရောန္တိ၊ တာဒိသံ ဝဋ္ဋတိ. ဂိဉ္ဇကာဝသထသင်္ခေပေန ကတာတိ ဧတ္ထ ဂိဉ္ဇကာ ဝုစ္စန္တိ ဣဋ္ဌကာ၊ တာဟိယေဝ ကတော အာဝသထော ဂိဉ္ဇကာဝသထော. ဝယကမ္မမ္ပီတိ မတ္တိကုဒ္ဓါရဏဣဋ္ဌကဒါရုစ္ဆေဒနာဒိကာရကာနံ ဒိန္နဘတ္တဝေတ္တနာဒိဝတ္ထုဗ္ဗယေန နိပ္ဖန္နကမ္မမ္ပိ အတ္ထိ၊ ဧတေန ကုဋိဘေဒကာနံ ဂီဝါဒိဘာဝံ ပရိသင်္ကတိ. တိတ္ထိယဓဇောတိ တိတ္ထိယာနမေဝ သညာဏဘူတတ္တာ ဝုတ္တံ. တေ ဟိ ဤဒိသေသု စာဋိအာဒီသု ဝသန္တိ. အညာနိပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန အတ္တနာ ဝုတ္တကာရဏဒွယမ္ပိ မဟာအဋ္ဌကထာယမေဝ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ. ယသ္မာ သဗ္ဗမတ္တိကာမယာ ကုဋိ သီတကာလေ အတိသီတာ ဥဏှကာလေ စ ဥဏှာ သုကရာ စ ဟောတိ စောရေဟိ ဘိန္ဒိတုံ၊ တသ္မာ တတ္ထ ဌပိတပတ္တစီဝရာဒိကံ သီတုဏှစောရာဒီဟိ ဝိနဿတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပတ္တစီဝရဂုတ္တတ္ထာယာ’’တိ. ဆိန္ဒာပေယျ ဝါ ဘိန္ဒာပေယျ ဝါ အနုပဝဇ္ဇောတိ ဣဒံ အယံ ကုဋိ ဝိယ သဗ္ဗထာ အနုပယောဂါရဟံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယံ ပန ပဉ္စဝဏ္ဏသုတ္တေဟိ ဝိနဒ္ဓဆတ္တာဒိကံ၊ တတ္ထ အကပ္ပိယဘာဂေါဝ ဆိန္ဒိတဗ္ဗော၊ န တဒဝသေသော တဿ ကပ္ပိယတ္တာ၊ တံ ဆိန္ဒန္တော ဥပဝဇ္ဇောဝ ဟောတိ. တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘ဃဋကမ္ပိ ဝါဠရူပမ္ပိ ဘိန္ဒိတွာ ဓာရေတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိ.

ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယဝဏ္ဏနာ

ဆတ္တဒဏ္ဍဂ္ဂါဟကံ သလာကပဉ္ဇရန္တိ ဧတ္ထ ယော ပဉ္ဇရသလာကာနံ မဇ္ဈဋ္ဌော ဗုန္ဒေ ပုထုလော အဟိစ္ဆတ္တကသဒိသော အဂ္ဂေ သဆိဒ္ဒေါ ယတ္ထ ဒဏ္ဍန္တရံ ပဝေသေတွာ ဆတ္တံ ဂဏှန္တိ၊ ယော ဝါ သယမေဝ ဒီဃတာယ ဂဟဏဒဏ္ဍော ဟောတိ၊ အယံ ဆတ္တဒဏ္ဍော နာမ၊ တဿ အပရိဂဠနတ္ထာယ ဆတ္တသလာကာနံ မူလပ္ပဒေသဒဏ္ဍဿ သမန္တတော ဒဠှပဉ္ဇရံ ကတွာ သုတ္တေဟိ ဝိနန္ဓန္တိ၊ သော ပဒေသော ဆတ္တဒဏ္ဍဂါဟကသလာကပဉ္ဇရံ နာမ၊ တံ ဝိနန္ဓိတုံ ဝဋ္ဋတိ. န ဝဏ္ဏမဋ္ဌတ္ထာယာတိ ဣမိနာ ထိရကရဏတ္ထမေဝ ဧကဝဏ္ဏသုတ္တေန ဝိနန္ဓိယမာနံ ယဒိ ဝဏ္ဏမဋ္ဌံ ဟောတိ၊ န တတ္ထ ဒေါသောတိ ဒဿေတိ. အာရဂ္ဂေနာတိ နိခါဒနမုခေန. ဒဏ္ဍဗုန္ဒေတိ ဒဏ္ဍမူလေ ကောဋိယံ. ဆတ္တမဏ္ဍလိကန္တိ ဆတ္တပဉ္ဇရေ မဏ္ဍလာကာရေန ဗဒ္ဓဒဏ္ဍဝလယံ. ဥက္ကိရိတွာတိ နိန္နံ၊ ဥန္နတံ ဝါ ကတွာ.

နာနာသုတ္တကေဟီတိ နာနာဝဏ္ဏေဟိ သုတ္တေဟိ. ဣဒဉ္စ တထာ ကရောန္တာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ၊ ဧကဝဏ္ဏသုတ္တကေနာပိ န ဝဋ္ဋတိယေဝ၊ ‘‘ပကတိသူစိကမ္မမေဝ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ပဋ္ဋမုခေတိ ဒွိန္နံ ပဋ္ဋာနံ သင်္ဃဋိတဋ္ဌာနံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ပရိယန္တေတိ စီဝရပရိယန္တေ၊ အနုဝါတံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဝေဏိန္တိ ဝရကသီသာကာရေန သိဗ္ဗနံ. သင်္ခလိကန္တိ ဒိဂုဏသင်္ခလိကာကာရေန သိဗ္ဗနံ၊ ဝေဏိံ ဝါ သင်္ခလိကံ ဝါ ကရောန္တီတိ ပကတေန သမ္ဗန္ဓော. အဂ္ဃိယံ နာမ စေတိယသဏ္ဌာနံ၊ ယံ အဂ္ဃိယတ္ထမ္ဘောတိ ဝဒန္တိ. ဥက္ကိရန္တီတိ ဥဋ္ဌပေန္တိ. စတုကောဏမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ဂဏ္ဌိကပါသကပဋ္ဋာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကောဏသုတ္တပိဠကာတိ ဂဏ္ဌိကပါသကပဋ္ဋာနံ ကောဏေဟိ ဗဟိ နိဂ္ဂတသုတ္တာနံ ပိဠကာကာရေန ဌပိတကောဋိယောတိ ကေစိ ဝဒန္တိ၊ တေ ပိဠကေ ဆိန္ဒိတွာ ဒုဝိညေယျာ ကာတဗ္ဗာတိ တေသံ အဓိပ္ပါယော. ကေစိ ပန ‘‘ကောဏသုတ္တာ စ ပိဠကာတိ ဒွေယေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တေသံ မတေန ဂဏ္ဌိကပါသကပဋ္ဋာနံ ကောဏတော ကောဏေဟိ နီဟတသုတ္တာ ကောဏသုတ္တာ နာမ. သမန္တတော ပန ပရိယန္တေန ကတာ စတုရဿသုတ္တာ ပိဠကာ နာမ. တံ ဒုဝိဓမ္ပိ ကေစိ စီဝရတော ဝိသုံ ပညာယနတ္ထာယ ဝိကာရယုတ္တံ ကရောန္တိ၊ တံ နိသေဓာယ ‘‘ဒုဝိညေယျရူပါ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ န ပန သဗ္ဗထာ အစက္ခုဂေါစရဘာဝေန သိဗ္ဗနတ္ထာယ တထာသိဗ္ဗနဿ အသက္ကုဏေယျတ္တာ. ယထာ ပကတိစီဝရတော ဝိကာရော န ပညာယတိ၊ ဧဝံ သိဗ္ဗိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော. ရဇနကမ္မတော ပုဗ္ဗေ ပညာယမာနောပိ ဝိသေသော စီဝရေ ရတ္တေ ဧကဝဏ္ဏတာယ န ပညာယတီတိ အာဟ ‘‘စီဝရေ ရတ္တေ’’တိ. မဏိနာတိ နီလမဏိအာဒိမဋ္ဌပါသာဏေန၊ အံသဝဒ္ဓကကာယဗန္ဓနာဒိကံ ပန အစီဝရတ္တာ သင်္ခါဒီဟိ ဃံသိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ. ကဏ္ဏသုတ္တကန္တိ စီဝရဿ ဒီဃတော တိရိယဉ္စ သိဗ္ဗိတာနံ စတူသု ကဏ္ဏေသု ကောဏေသု စ နိက္ခန္တာနံ သုတ္တသီသာနမေတံ နာမံ၊ တံ ဆိန္ဒိတွာဝ ပါရုပိတဗ္ဗံ၊ တေနာဟ ‘‘ရဇိတကာလေ ဆိန္ဒိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဘဂဝတာ အနုညာတံ ဧကံ ကဏ္ဏသုတ္တမ္ပိ အတ္ထိ၊ တံ ပန နာမေန သဒိသမ္ပိ ဣတော အညမေဝါတိ ဒဿေတုံ ယံ ပနာတိအာဒိ ဝုတ္တံ. လဂ္ဂနတ္ထာယာတိ စီဝရရဇ္ဇုယံ စီဝရဗန္ဓနတ္ထာယ. ဂဏ္ဌိကေတိ ဒန္တာဒိမယေ. ပီဠကာတိ ဗိန္ဒုံ ဗိန္ဒုံ ကတွာ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗပီဠကာ.

ထာလကေ ဝါတိ တမ္ဗာဒိမယေ ပုဂ္ဂလိကေ တိဝိဓေပိ ကပ္ပိယထာလကေ. န ဝဋ္ဋတီတိ မဏိဝဏ္ဏကရဏပ္ပယောဂေါ န ဝဋ္ဋတိ၊ တေလဝဏ္ဏကရဏတ္ထံ ပန ဝဋ္ဋတိ. ပတ္တမဏ္ဍလေတိ တိပုသီသာဒိမယေ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ စိတ္တာနိ ပတ္တမဏ္ဍလာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ ရူပကာကိဏ္ဏာနိ ဘိတ္တိကမ္မကတာနီ’’တိ (စူဠဝ. ၂၅၃) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဘိတ္တိကမ္မံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မကရဒန္တကံ ဆိန္ဒိတု’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၅၃) ဝုတ္တတ္တာ ‘‘မကရဒန္တကံ ပန ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဣဒံ ပန ပါဠိယာ လဒ္ဓမ္ပိ ဣဓ ပါဠိယာ မုတ္တတ္တာ ပါဠိမုတ္တကနယေ ဝုတ္တံ. ဧဝမညမ္ပိ ဤဒိသံ.

လေခါ န ဝဋ္ဋတီတိ အာရဂ္ဂေန ဒိန္နလေခါဝ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဇာတိဟိင်္ဂုလိကာဒိဝဏ္ဏေဟိ ကတလေခါ ဝဋ္ဋတိ. ဆတ္တမုခဝဋ္ဋိယန္တိ ဓမကရဏဿ ဟတ္ထေန ဂဟဏဆတ္တာကာရဿ မုခဝဋ္ဋိယံ၊ ‘‘ပရိဿာဝနစောဠဗန္ဓနဋ္ဌာနေ’’တိ ကေစိ.

ဒေဍ္ဍုဘသီသန္တိ ဥဒကသပ္ပသီသံ. အစ္ဆီနီတိ ကုဉ္ဇရစ္ဆိသဏ္ဌာနာနိ. ဧကမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ဧကရဇ္ဇုကံ ဒိဂုဏံ တိဂုဏံ ကတွာပိ ဗန္ဓိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဧကမေဝ ပန သတဝါရမ္ပိ သရီရံ ပရိက္ခိပိတွာ ဗန္ဓိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဗဟုရဇ္ဇုကေ ဧကတော ကတွာ ဧကေန နိရန္တရံ ဝေဌေတွာ ကတံ ‘‘ဗဟုရဇ္ဇုက’’န္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ၊ တံ မုရဇသင်္ခံ န ဂစ္ဆတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မုရဇဉှိ နာနာဝဏ္ဏေဟိ သုတ္တေဟိ မုရဇဝဋ္ဋိသဏ္ဌာနံ ဝေဌေတွာ ကတံ၊ ဣဒံ ပန မုရဇံ မဒ္ဒဝီဏသင်္ခါတံ ပါမင်္ဂသဏ္ဌာနဉ္စ ဒသာသု ဝဋ္ဋတိ ‘‘ကာယဗန္ဓနဿ ဒသာ ဇီရန္တိ၊ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မုရဇံ မဒ္ဒဝီဏ’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၇၈) ဝုတ္တတ္တာ.

ဝိဓေတိ ဒသာပရိယောသာနေ ထိရဘာဝါယ ဒန္တဝိသာဏသုတ္တာဒီဟိ ကတ္တဗ္ဗေ ဝိဓေ. အဋ္ဌ မင်္ဂလာနိ နာမ သင်္ခေါ စက္ကံ ပုဏ္ဏကုမ္ဘော ဂယာ သိရီဝစ္ဆော အင်္ကုသော ဓဇံ သောဝတ္တိကန္တိ ဝဒန္တိ. မစ္ဆယုဂဠဆတ္တနန္ဒိယာဝဋ္ဋာဒိဝသေနပိ ဝဒန္တိ. ပရိစ္ဆေဒလေခါမတ္တန္တိ ဒန္တာဒီဟိ ကတဝိဓဿ ဥဘောသု ကောဋီသု ကတပရိစ္ဆေဒရာဇိမတ္တံ.

‘‘ဥဇုကမေဝါ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ စတုရဿာဒိသဏ္ဌာနာပိ အဉ္ဇနီ ဝင်္ကဂတိကာ န ဝဋ္ဋတိ. သိပါဋိကာယာတိ ဝါသိအာဒိဘဏ္ဍနိက္ခိပနပသိဗ္ဗကေ. အာရကဏ္ဋကံ နာမ ပေါတ္ထကာဒိအအသင်္ခါရဏတ္ထံ ကတဒီဃမုခသတ္ထကန္တိ ဝဒန္တိ. ‘‘ဘမကာရာနံ ဒါရုအာဒိလိခနသတ္ထက’’န္တိ ကေစိ. ဝဋ္ဋမဏိကန္တိ ဝဋ္ဋံ ကတွာ ဥဋ္ဌပေတဗ္ဗံ ပုပ္ဖုဠကံ. အညန္တိ ဣမိနာ ပိဠကာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ပိပ္ဖလိကေတိ ယံ ကိဉ္စိ ဆေဒနကေ ခုဒ္ဒကသတ္ထေ. ဝလိတကန္တိ နခစ္ဆေဒနကာလေ ဒဠှဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဝလီဟိ ယုတ္တမေဝ ကရောန္တိ. တသ္မာ တံ ဝဋ္ဋတီတိ ဣမိနာ ယံ အညမ္ပိ ဝိကာရံ ဒဠှီကမ္မာဒိအတ္ထာယ ကရောန္တိ၊ န ဝဏ္ဏမဋ္ဌတ္ထာယ၊ တံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပိတံ၊ တေန စ ကတ္တရဒဏ္ဍကောဋိယံ အညမညမ္ပိ ဃဋ္ဋနေန သဒ္ဒနိစ္ဆရဏတ္ထာယ ကတံ အယောဝလယာဒိကံ သံယုတ္တမ္ပိ ကပ္ပိယတော ဥပပန္နံ ဟောတိ. မဏ္ဍလန္တိ ဥတ္တရာရဏိယာ ပဝေသနတ္ထံ အာဝါဋမဏ္ဍလံ ဟောတိ. ဥဇုကမေဝ ဗန္ဓိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဥဘောသု ဝါ ပဿေသု ဧကပဿေ ဝါတိ ဝစနသေသော. ဝါသိဒဏ္ဍဿ ဥဘောသု ပဿေသု ဒဏ္ဍကောဋီနံ အစလနတ္ထံ ဗန္ဓိတုန္တိ အတ္ထော.

အာမဏ္ဍသာရကေတိ အာမလကဖလာနိ ပိသိတွာ တေန ကက္ကေန ကတတေလဘာဇနေ. တတ္ထ ကိရ ပက္ခိတ္တံ တေလံ သီတလံ ဟောတိ. ဘူမတ္ထရဏေတိ ကဋသာရာဒိမယေ ပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ အတ္ထရိတဗ္ဗအတ္ထရဏေ. ပါနီယဃဋေတိ သဗ္ဗံ ဘာဇနဝိကတိံ သင်္ဂဏှာတိ. သဗ္ဗံ။ပေ။ ဝဋ္ဋတီတိ ယထာဝုတ္တေသု မဉ္စာဒီသု ဣတ္ထိပုရိသရူပမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ တေလဘာဇနေသုယေဝ ဣတ္ထိပုရိသရူပါနံ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ၊ တေလဘာဇနေန သဟ အဂဏေတွာ ဝိသုံ မဉ္စာဒီနံ ဂဟိတတ္တာ စာတိ ဝဒန္တိ၊ ကိဉ္စာပိ ဝဒန္တိ၊ ဧတေသံ ပန မဉ္စာဒီနံ ဟတ္ထေန အာမသိတဗ္ဗဘဏ္ဍတ္တာ ဣတ္ထိရူပမေဝေတ္ထ န ဝဋ္ဋတီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အညေသန္တိ သီမသာမိကာနံ. ရာဇဝလ္လဘေဟီတိ လဇ္ဇီပေသလာဒီနံ ဥပေါသထာဒိအန္တရာယကရာ အလဇ္ဇိနော ဘိန္နလဒ္ဓိကာ စ ဘိက္ခူ အဓိပ္ပေတာ တေဟိ သဟ ဥပေါသထာဒိကရဏာယောဂါ၊ တေနေဝ ‘‘သီမာယာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေသံ လဇ္ဇီပရိသာတိ တေသံ သီမာသာမိကာနံ အနုဗလံ ဒါတုံ သမတ္ထာ လဇ္ဇီပရိသာ. ဘိက္ခူဟိ ကတန္တိ ယံ အလဇ္ဇီနံ သေနာသနဘေဒနာဒိကံ လဇ္ဇီဘိက္ခူဟိ ကတံ၊ သဗ္ဗဉ္စေတံ သုကတမေဝ အလဇ္ဇီနိဂ္ဂဟတ္ထာယ ပဝတ္တိတဗ္ဗတော.

၈၈. အဝဇ္ဈာယန္တီတိ နီစတော စိန္တေန္တိ. ဥဇ္ဈာယနတ္ထောတိ ဘိက္ခုနော ထေယျကမ္မနိန္ဒနတ္ထော ‘‘ကထဉှိ နာမ အဒိန္နံ အာဒိယိဿတီ’’တိ၊ န ပန ဒါရု-သဒ္ဒဝိသေသနတ္ထော တဿ ဗဟုဝစနတ္တာ. ဝစနဘေဒေတိ ဧကဝစနဗဟုဝစနာနံ ဘေဒေ. သဗ္ဗာဝန္တန္တိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီအာဒိသဗ္ဗာဝယဝဝန္တံ. ဗိမ္ဗိသာရောတိ တဿ နာမန္တိ ဧတ္ထ ဗိမ္ဗီတိ သုဝဏ္ဏံ. တသ္မာ သာရသုဝဏ္ဏသဒိသဝဏ္ဏတာယ ‘‘ဗိမ္ဗိသာရော’’တိ ဝုစ္စတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပေါရာဏသတ္ထာနုရူပံ ဥပ္ပါဒိတော ဝီသတိမာသပ္ပမာဏဥတ္တမသုဝဏ္ဏဂ္ဃနကော လက္ခဏသမ္ပန္နော နီလကဟာပဏောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ရုဒြဒါမေန နာမ ကေနစိ ဥပ္ပါဒိတော ရုဒြဒါမကော. သော ကိရ နီလကဟာပဏဿ တိဘာဂံ အဂ္ဃတိ. ယသ္မိံ ပန ဒေသေ နီလကဟာပဏာ န သန္တိ၊ တတ္ထာပိ ကာဠကဝိရဟိတဿ နိဒ္ဓန္တသုဝဏ္ဏဿ ပဉ္စမာသဂ္ဃနကေန ဘဏ္ဍေန ပါဒပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗော. တေနာတိ နီလကဟာပဏဿ စတုတ္ထဘာဂဘူတေန. ပါရာဇိကဝတ္ထုမှိ ဝါတိအာဒိ ပါရာဇိကာနံ သဗ္ဗဗုဒ္ဓေဟိ ပညတ္တဘာဝေန ဝုတ္တံ၊ သံဃာဒိသေသာဒီသု ပန ဣတရာပတ္တီသုပိ တဗ္ဗတ္ထူသု စ နာနတ္တံ နတ္ထေဝ၊ ကေဝလံ ကေစိ သဗ္ဗာကာရေန ပညပေန္တိ၊ ကေစိ ဧကဒေသေနာတိ ဧတ္တကမေဝ ဝိသေသော. န ဟိ ကဒါစိပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ ယထာပရာဓံ အတိက္ကမ္မ ဦနမဓိကံ ဝါ သိက္ခာပဒံ ပညပေန္တိ.

ပဒဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ

၉၂. ပုနပိ ‘‘အာဂန္တုကာမာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ စ သဗ္ဗထာ မနုဿေဟိ အနိဝုတ္ထပုဗ္ဗေ အဘိနဝမာပိတေ၊ ‘‘ပုန န ပဝိသိဿာမာ’’တိ နိရာလယေဟိ ပရိစ္စတ္တေ စ ဂါမေ ဂါမဝေါဟာရာဘာဝါ ဂါမပ္ပဝေသနာပုစ္ဆနာဒိကိစ္စံ နတ္ထီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အရညပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထန္တိ ဂါမဂါမူပစာရေသု ဒဿိတေသု တဒညံ အရညန္တိ အရညပရိစ္ဆေဒေါ သက္ကာ ဉာတုန္တိ ဝုတ္တံ. မာတိကာယံ ပန ဂါမဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂါမူပစာရောပိ ဂဟိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣန္ဒခီလေတိ ဥမ္မာရေ. အရညသင်္ခေပံ ဂစ္ဆတိ တထာ အဘိဓမ္မေ ဝုတ္တတ္တာ. အသတိပိ ဣန္ဒခီလေ ဣန္ဒခီလဋ္ဌာနိယတ္တာ ‘‘ဝေမဇ္ဈမေဝ ဣန္ဒခီလောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ယတ္ထ ပန ဒွါရဗာဟာပိ နတ္ထိ၊ တတ္ထ ပါကာရဝေမဇ္ဈမေဝ ဣန္ဒခီလောတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. လုဌိတွာတိ ပဝဋ္ဋိတွာ.

မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ သုပ္ပပါတော ဝါတိအာဒိ မာတုဂါမဿ ကာကုဋ္ဌာပနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗံ၊ န ဗလဒဿနဝသေန ‘‘မာတုဂါမော ဘာဇနဓောဝနဥဒကံ ဆဍ္ဍေတီ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၉၂) ဥပရိ ဝုစ္စမာနတ္တာ၊ တေနေဝ ‘‘လေဍ္ဍုပါတော’’တိ အဝတွာ သုပ္ပပါတောတိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ မဟာပစ္စရိယဉ္စ ဃရူပစာရောဝ ဂါမောတိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ဃရူပစာရေ ဌိတဿ လေဍ္ဍုပါတော ဂါမူပစာရော’’တိ ဝုတ္တံ. ကတပရိက္ခေပေါတိ ဣမိနာ ပရိက္ခေပတော ဗဟိ ဥပစာရော န ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ. သုပ္ပမုသလပါတောပိ အပရိက္ခိတ္တဂေဟဿေဝ၊ သော စ ယတော ပဟောတိ၊ တတ္ထေဝ ဂဟေတဗ္ဗော၊ အပ္ပဟောနဋ္ဌာနေ ပန ဝိဇ္ဇမာနဋ္ဌာနမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယဿ ပန ဃရဿ သမန္တတော ပါကာရာဒီဟိ ပရိက္ခေပေါ ကတော ဟောတိ၊ တတ္ထ သောဝ ပရိက္ခေပေါ ဃရူပစာရောတိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနာတိ ပရိက္ခိတ္တဂါမေ ဝုတ္တနယေန. သင်္ကရီယတီတိ မိဿီယတိ. ဝိကာလေ ဂါမပ္ပဝေသနေ ‘‘ပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကမန္တဿ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿ. အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဥပစာရံ ဩက္ကမန္တဿ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိယဿာ’’တိ (ပါစိ. ၅၁၃) ဝုတ္တတ္တာ ဂါမဂါမူပစာရာနံ အသင်္ကရတာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာတိ အာဟ အသင်္ကရတော စာတိအာဒိ. ကေစိ ပနေတ္ထ ပါဠိယံ ‘‘အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဥပစာရံ ဩက္ကမန္တဿာတိ ဣဒံ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န တတော ပရံ ဧကလေဍ္ဍုပါတပရိစ္ဆိန္နံ ဥပစာရံ. တသ္မာ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနသင်္ခါတံ ဂါမံ ဩက္ကမန္တဿေဝ အာပတ္တိ၊ န ဥပစာရ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ ‘‘ဃရူပစာရေ ဌိတဿ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ လေဍ္ဍုပါတဗ္ဘန္တရံ ဂါမော နာမ. တတော အညဿ လေဍ္ဍုပါတဿ အဗ္ဘန္တရံ ဂါမူပစာရော နာမာ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၉၂) ဣဓေဝ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ. ဝိကာလေ ဂါမပ္ပဝေသနသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာယဉှိ အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဥပစာရော အဒိန္နာဒါနေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁၂) အယမေဝ နယော အတိဒိသိတော. တေနေဝ မာတိကာဋ္ဌကထာယမ္ပိ ‘‘ယွာယံ အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဥပစာရော ဒဿိတော၊ တဿ ဝသေန ဝိကာလေ ဂါမပ္ပဝေသနာဒီသု အာပတ္တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတဗ္ဗာ’’တိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ဒုတိယပါရာဇိကဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကမန္တဿ၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ ဃရူပစာရတော ပဋ္ဌာယ ဒုတိယလေဍ္ဍုပါတသင်္ခါတံ ဂါမူပစာရံ ဩက္ကမန္တဿ ဝိကာလေ ဂါမပ္ပဝေသနာပတ္တိ ဟောတိ၊ မာတိကာယဉ္စ ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသေယျာတိ ဂါမဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂါမူပစာရောပိ ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိကာလေ ဂါမပ္ပဝေသနာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဃရဃရူပစာရာဒီသု ဌိတာနံ ဥပ္ပန္နလာဘဘာဇနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

နိက္ခမိတွာ ဗဟိ ဣန္ဒခီလာတိ ဣန္ဒခီလတော ဗဟိ နိက္ခမိတွာ ဌိတံ ယံ ဌာနံ သဗ္ဗမေတံ အရညန္တိ ယောဇနာ. အာစရိယဓနု နာမ ပကတိဟတ္ထေန နဝဝိဒတ္ထိပမာဏံ၊ ဇိယာယ ပန အာရောပိတာယ သတ္တဋ္ဌဝိဒတ္ထိမတ္တန္တိ ဝဒန္တိ.

ကပ္ပိယန္တိ အနုရူပဝသေန ဝုတ္တံ အကပ္ပိယဿာပိ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတဿ ပရိဘောဂေ ပါစိတ္တိယတ္တာ. ပရိစ္စာဂါဒိမှိ အကတေ ‘‘ဣဒံ မယှံ သန္တက’’န္တိ ဝတ္ထုသာမိနာ အဝိဒိတမ္ပိ ပရိဂ္ဂဟိတမေဝ ဗာလုမ္မတ္တာဒီနံ သန္တကံ ဝိယ၊ တာဒိသံ အဝဟရန္တောပိ ဉာတကာဒီဟိ ပစ္ဆာ ဉတွာ ဝတ္ထုသာမိနာ စ အနုဗန္ဓိတဗ္ဗတော ပါရာဇိကောဝ ဟောတိ. ယဿ ဝသေန ပုရိသော ထေနော ဟောတိ၊ တံ ထေယျန္တိ အာဟ ‘‘အဝဟရဏစိတ္တဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ. ပပဉ္စသင်္ခါတိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိသင်္ခါတာ ပပဉ္စကောဋ္ဌာသာ. ဧကော စိတ္တကောဋ္ဌာသောတိ ဌာနာစာဝနပယောဂသမုဋ္ဌာပကော ဧကော စိတ္တကောဋ္ဌာသောတိ အတ္ထော.

အဘိယောဂဝသေနာတိ အဋ္ဋကရဏဝသေန. သဝိညာဏကေနေဝါတိ ဣဒံ သဝိညာဏကာနညေဝ အာဝေဏိကဝိနိစ္ဆယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ပါဏော အပဒန္တိအာဒီသု ဟိ ‘‘ပဒသာ နေဿာမီ’’တိ ပဌမံ ပါဒံ သင်္ကာမေတိ၊ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿာတိအာဒိနာ ပါဠိယံ (ပါရာ. ၁၁၁)၊ ဘိက္ခု ဒါသံ ဒိသွာ သုခဒုက္ခံ ပုစ္ဆိတွာ ဝါ အပုစ္ဆိတွာ ဝါ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ပလာယိတွာ သုခံ ဇီဝါ’’တိ ဝဒတိ၊ သော စေ ပလာယတိ၊ ဒုတိယပဒဝါရေ ပါရာဇိကန္တိအာဒိနာ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၁၄) အဋ္ဌကထာယဉ္စ ယော သဝိညာဏကာနညေဝ အာဝေဏိကော ဝိနိစ္ဆယော ဝုတ္တော၊ သော အာရာမာဒိအဝိညာဏကေသု န လဗ္ဘတီတိ တာဒိသံ သန္ဓာယ ‘‘သဝိညာဏကေနေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ယော ပန ဝိနိစ္ဆယော အာရာမာဒိအဝိညာဏကေသု လဗ္ဘတိ၊ သော ယသ္မာ သဝိညာဏကေသု အလဗ္ဘနကော နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘နာနာဘဏ္ဍဝသေန သဝိညာဏကာဝိညာဏကမိဿကေနာ’’တိ. သဝိညာဏကေန စ အဝိညာဏကေန စာတိ အတ္ထော. ယသ္မာ စေတ္ထ အဝိညာဏကေနေဝ အာဒိယနာဒီနိ ဆပိ ပဒါနိ န သက္ကာ ယောဇေတုံ ဣရိယာပထဝိကောပနဿ သဝိညာဏကဝသေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗတော၊ တသ္မာ ‘‘အဝိညာဏကေနေဝါ’’တိ တတိယံ ပကာရံ န ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အာရာမန္တိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ ဒါသာဒိသဝိညာဏကဿာပိ ဣဓ သင်္ဂဟေတဗ္ဗတော၊ နာနာဘဏ္ဍဝသေန ဟေတ္ထ ယောဇနာ ဒဿိယတိ. ပရိကပ္ပိတဋ္ဌာနန္တိ ပရိကပ္ပိတောကာသံ. သုင်္ကဃာတန္တိ ဧတ္ထ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တေဟိ သတ္ထိကေဟိ အတ္တနာ နီယမာနဘဏ္ဍတော ရညော ဒါတဗ္ဗဘာဂေါ သုင်္ကော နာမ၊ သော ဧတ္ထ ဟညတိ အဒတွာ ဂစ္ဆန္တေဟိ အဝဟရီယတိ၊ တံ ဝါ ဟန္တိ ဧတ္ထ ရာဇပုရိသာ အဒဒန္တာနံ သန္တကံ ဗလက္ကာရေနာတိ သုင်္ကဃာတော၊ ‘‘ဧတ္ထ ပဝိဋ္ဌေဟိ သုင်္ကော ဒါတဗ္ဗော’’တိ ရုက္ခပဗ္ဗတာဒိသညာဏေန နိယမိတပ္ပဒေသဿေတံ အဓိဝစနံ.

ပဉ္စဝီသတိအဝဟာရကထာဝဏ္ဏနာ

ကတ္ထစီတိ ဧကိဿာ အဋ္ဌကထာယံ. ဧကံ ပဉ္စကံ ဒဿိတန္တိ ‘‘ပရပရိဂ္ဂဟိတဉ္စ ဟောတိ၊ ပရပရိဂ္ဂဟိတသညီ စ၊ ဂရုကော စ ဟောတိ ပရိက္ခာရော ပဉ္စမာသကော ဝါ အတိရေကပဉ္စမာသကော ဝါ၊ ထေယျစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ၊ ဌာနာ စာဝေတီ’’တိ (ပါရာ. ၁၂၂) ဝုတ္တပဉ္စအဝဟာရင်္ဂါနိ ဧကံ ပဉ္စကန္တိ ဒဿိတံ. ဒွေ ပဉ္စကာနိ ဒဿိတာနီတိ ‘‘ဆဟိ အာကာရေဟိ အဒိန္နံ အာဒိယန္တဿ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿ. န စ သကသညီ၊ န စ ဝိဿာသဂ္ဂါဟီ၊ န စ တာဝကာလိကံ၊ ဂရုကော စ ဟောတိ ပရိက္ခာရော ပဉ္စမာသကော ဝါ အတိရေကပဉ္စမာသကော ဝါ၊ ထေယျစိတ္တဉ္စ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ၊ ဌာနာ စာဝေတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿာ’’တိ (ပါရာ. ၁၂၅) ဧဝံ ဝုတ္တေသု ဆသု ပဒေသု ဧကံ အပနေတွာ သေသာနိ ပဉ္စ ပဒါနိ ဧကံ ပဉ္စကံ ကတွာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တပဉ္စကဉ္စ ဂဟေတွာ ဒွေ ပဉ္စကာနိ ဒဿိတာနိ. ဧတ္ထ ပနာတိ ပဉ္စဟာကာရေဟီတိအာဒီသု. သဗ္ဗေဟိပိ ပဒေဟီတိ ပရပရိဂ္ဂဟိတဉ္စ ဟောတီတိအာဒီဟိ သဗ္ဗေဟိ ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ.

ပဉ္စန္နံ အဝဟာရာနံ သမူဟော ပဉ္စကံ. သကော ဟတ္ထော သဟတ္ထော၊ တေန နိဗ္ဗတ္တော၊ တဿ ဝါ သမ္ဗန္ဓီတိ သာဟတ္ထိကော၊ အဝဟာရော. သာဟတ္ထိကာဒိ ပဉ္စကံ သာဟတ္ထိကပဉ္စကန္တိအာဒိပဒဝသေန နာမလာဘော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧဝံ သေသေသုပိ. တတိယပဉ္စမေသု ပဉ္စကေသူတိ သာဟတ္ထိကပဉ္စကထေယျာဝဟာရပဉ္စကေသု. လဗ္ဘမာနပဒဝသေနာတိ သာဟတ္ထိကပဉ္စကေ လဗ္ဘမာနဿ နိဿဂ္ဂိယာဝဟာရပဒဿ ဝသေန၊ ထေယျာဝဟာရပဉ္စကေ လဗ္ဘမာနဿ ပရိကပ္ပါဝဟာရပဒဿ စ ဝသေန ယောဇေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော.

နိဿဂ္ဂိယော နာမ။ပေ။ ပါရာဇိကဿာတိ ဣမိနာ ဗဟိသုင်္ကဃာတပါတနံ နိဿဂ္ဂိယပယောဂေါတိ ဒဿေတိ. ‘‘ဟတ္ထေ ဘာရံ ထေယျစိတ္တော ဘူမိယံ နိက္ခိပတိ၊ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿာ’’တိ (ပါရာ. ၁၀၁) ဝုတ္တတ္တာ ပန သုဒ္ဓစိတ္တေန ဂဟိတပရဘဏ္ဍဿ ထေယျစိတ္တေန ဂုမ္ဗာဒိပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ ခိပနမ္ပိ ဣမသ္မိံ နိဿဂ္ဂိယပယောဂေ သင်္ဂယှတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကိရိယာသိဒ္ဓိတော ပုရေတရမေဝ ပါရာဇိကာပတ္တိသင်္ခါတံ အတ္ထံ သာဓေတီတိ အတ္ထသာဓကော. အထ ဝါ အတ္တနော ဝတ္တမာနက္ခဏေ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ကိရိယာသိဒ္ဓိသင်္ခါတံ အတ္ထံ အဝဿံ အာပတ္တိံ သာဓေတီတိပိ အတ္ထသာဓကော. အသုကံ နာမ ဘဏ္ဍံ ယဒါ သက္ကောသီတိ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ ပရဿ တေလကုမ္ဘိယာ ဥပါဟနာဒီနံ နိက္ခေပပယောဂဿာပိ အတ္ထသာဓကတ္တာ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ –

‘‘အတ္ထသာဓကော နာမ ‘အသုကဿ ဘဏ္ဍံ ယဒါ သက္ကောတိ၊ တဒါ တံ အဝဟရာ’တိ အညံ အာဏာပေတိ. တတ္ထ သစေ ပရော အနန္တရာယိကော ဟုတွာ တံ အဝဟရတိ၊ အာဏာပကဿ အာဏတ္တိက္ခဏေယေဝ ပါရာဇိကံ. ပရဿ ဝါ ပန တေလကုမ္ဘိယာ ပါဒဂ္ဃနကတေလံ အဝဿံ ပိဝနကာနိ ဥပါဟနာဒီနိ ပက္ခိပတိ၊ ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေယေဝ ပါရာဇိက’’န္တိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ဒုတိယပါရာဇိကဝဏ္ဏနာ).

ဣမဿ အတ္ထသာဓကဿ အာဏတ္တိယာ စ ကော ဝိသေသောတိ? တင်္ခဏညေဝ ဂဟဏေ နိယုဉ္ဇနံ အာဏတ္တိကပယောဂေါ၊ ကာလန္တရေန ဂဟဏတ္ထံ နိယောဂေါ အတ္ထသာဓကောတိ အယံ နေသံ ဝိသေသော. တေနေဝါဟ ‘‘အသုကံ နာမ ဘဏ္ဍံ ယဒါ သက္ကောသီ’’တိအာဒိ. ဓုရနိက္ခေပေါ ပန ဥပနိက္ခိတ္တဘဏ္ဍဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ၊ အာရာမာဘိယုဉ္ဇနာဒီသုပိ တာဝကာလိကဘဏ္ဍဒေယျာနံ အဒါနေပိ ဧသေဝ နယော. ဘဏ္ဍဂ္ဂဟဏပ္ပယောဂတော အာဏတ္တိယာ ပုဗ္ဗတ္တာ အာဟ ‘‘အာဏတ္တိဝသေန ပုဗ္ဗပယောဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ပယောဂေန သဟ ဝတ္တမာနော အဝဟာရော သဟပယောဂေါတိ အာဟ ‘‘ဌာနာစာဝနဝသေနာ’’တိ၊ ဣဒဉ္စ နိဒဿနမတ္တံ ခီလသင်္ကမနာဒီသုပိ အသတိ ဌာနာစာဝနေ သဟပယောဂတ္တာ. ဝုတ္တဉှိ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဌာနာစာဝနဝသေန ခီလာဒီနိ သင်္ကာမေတွာ ခေတ္တာဒိဂ္ဂဟဏဝသေန စ သဟပယောဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. ဒုတိယပါရာဇိကဝဏ္ဏနာ).

တုလယိတွာတိ ဥပပရိက္ခိတွာ. သာမီစီတိ ဝတ္တံ. သကသညာယ အဒေန္တဿ အာပတ္တိ နတ္ထီတိ ဝဒန္တိ. သမ္မဒ္ဒေါတိ နိဝိဒ္ဓတာသင်္ခေါဘော. ဘဋ္ဌေ ဇနကာယေတိ အပဂတေ ဇနသမူဟေ. အတ္တနော သန္တကံ ကတွာ ဧတဿေဝ ဘိက္ခုနော ဒေဟီတိ ဣဒံ ဥဘိန္နမ္ပိ ကုက္ကုစ္စဝိနောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အဝဟာရကဿ ဟိ ‘‘မယာ သဟတ္ထေန န ဒိန္နံ၊ ဘဏ္ဍဒေယျံ ဧတ’’န္တိ ကုက္ကုစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ဣတရဿ စ ‘‘မယာ ပဌမံ ဓုရနိက္ခေပံ ကတွာ ပစ္ဆာ အဒိန္နံ ဂဟိတ’’န္တိ ကုက္ကုစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ.

သမဂ္ဃန္တိ အပ္ပဂ္ဃံ. ဒါရုအတ္ထံ ဖရတီတိ ဒါရူဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ သာဓေတိ. ဧကဒိဝသံ ဒန္တကဋ္ဌစ္ဆေဒနာဒိနာ ယာ အယံ အဂ္ဃဟာနိ ဝုတ္တာ၊ သာ သဗ္ဗာ ဘဏ္ဍသာမိနာ ကိဏိတွာ ဂဟိတမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တာ. သဗ္ဗံ ပနေတံ အဋ္ဌကထာစရိယပ္ပမာဏေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါသာဏဉ္စ သက္ခရဉ္စ ပါသာဏသက္ခရံ.

အက္ခဒဿာတိ ဧတ္ထ အက္ခ-သဒ္ဒေန ကိရ ဝိနိစ္ဆယသာလာ ဝုစ္စတိ၊ တတ္ထ နိသီဒိတွာ ဝဇ္ဇာဝဇ္ဇံ နိရူပယန္တီတိ ‘‘အက္ခဒဿာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ ဓမ္မဝိနိစ္ဆနကာ. ဟနနံ နာမ ဟတ္ထပါဒါဒီဟိ ပေါထနဉ္စေဝ ဟတ္ထနာသာဒိစ္ဆေဒနဉ္စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဟနေယျုန္တိ ပေါထေယျုဉ္စေဝ ဆိန္ဒေယျုဉ္စာ’’တိ.

ပဒဘာဇနီယဉ္စ ‘‘ဟတ္ထေန ဝါ ပါဒေန ဝါ ကသာယ ဝါ ဝေတ္တေန ဝါ အဍ္ဎဒဏ္ဍကေန ဝါ ဆဇ္ဇာယ ဝါ ဟနေယျု’’န္တိ (ပါရာ. ၉၂) ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဍ္ဎဒဏ္ဍကေနာတိ ဒွိဟတ္ထပ္ပမာဏေန ရဿမုဂ္ဂရေန၊ ဝေဠုပေသိကာယ ဝါ. ဆေဇ္ဇာယ ဝါတိ ဟတ္ထာဒီနံ ဆေဒနေန. ဆိန္ဒန္တိ ဧတာယ ဟတ္ထပါဒါဒီနီတိ ဆေဇ္ဇာ၊ သတ္ထံ၊ တေန သတ္ထေနာတိပိ အတ္ထော. နီဟရေယျုန္တိ ရဋ္ဌတော နီဟရေယျုံ. ‘‘စောရောသိ။ပေ။ ထေနောသီ’’တိ ဧတ္ထ ပရိဘာသေယျုန္တိ ပဒံ အဇ္ဈာဟရိတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘စောရောသိ။ပေ။ ပရိဘာသေယျု’’န္တိ. ယံ တံ ဘဏ္ဍံ ဒဿိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

၉၃. ယတ္ထ ယတ္ထ ဌိတန္တိ ဘူမိယာဒီသု ယတ္ထ ယတ္ထ ဌိတံ. ယထာ ယထာ အာဒါနံ ဂစ္ဆတီတိ ယေန ယေန အာကာရေန ဂဟဏံ ဥပဂစ္ဆတိ.

ဘူမဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၉၄. ဝါစာယ ဝါစာယာတိ ဧကေကတ္ထဒီပိကာယ ဝါစာယ ဝါစာယ. ဥပလဒ္ဓေါတိ ဉာတော. ပါဠိယံ သေသအဋ္ဌကထာသု စ ကုဒါလံ ဝါ ပိဋကံ ဝါတိ ဣဒမေဝ ဒွယံ ဝတွာ ဝါသိဖရသူနံ အဝုတ္တတ္တာ တေသမ္ပိ သင်္ခေပဋ္ဌကထာဒီသု အာဂတဘာဝံ ဒဿေတုံ သင်္ခေပဋ္ဌကထာယန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ထေယျစိတ္တေန ကတတ္တာ ‘‘ဒုက္ကဋေဟိ သဒ္ဓိံ ပါစိတ္တိယာနီ’’တိ ဝုတ္တံ.

အဋ္ဌဝိဓံ ဟေတန္တိအာဒီသု ဧတံ ဒုက္ကဋံ နာမ ထေရေဟိ ဓမ္မသင်္ဂါဟကေဟိ ဣမသ္မိံ ဌာနေ သမောဓာနေတွာ အဋ္ဌဝိဓန္တိ ဒဿိတန္တိ ယောဇနာ. သဗ္ဗေသမ္ပိ ဒုက္ကဋာနံ ဣမေသုယေဝ အဋ္ဌသု သင်္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝတော ပန ဣတရေဟိ သတ္တဟိ ဒုက္ကဋေဟိ ဝိနိမုတ္တံ ဝိနယဒုက္ကဋေယေဝ သင်္ဂဟေတဗ္ဗံ. ဒသဝိဓံ ရတနန္တိ ‘‘မုတ္တာ မဏိ ဝေဠုရိယော သင်္ခေါ သိလာ ပဝါဠံ ရဇတံ ဇာတရူပံ လောဟိတကော မသာရဂလ္လ’’န္တိ ဧဝမာဂတံ ဒသဝိဓံ ရတနံ.

‘‘မုတ္တာ မဏိ ဝေဠုရိယော စ သင်္ခေါ၊

သိလာ ပဝါဠံ ရဇတဉ္စ ဟေမံ၊

လောဟိတကဉ္စ မသာရဂလ္လံ၊

ဒသေတေ ဓီရော ရတနာနိ ဇညာ’’တိ. –

ဟိ ဝုတ္တံ. သတ္တဝိဓံ ဓညန္တိ သာလိ ဝီဟိ ယဝေါ ကင်္ဂု ကုဒြူသံ ဝရကော ဂေါဓုမောတိ ဣမံ သတ္တဝိဓံ ဓညံ. အာဝုဓဘဏ္ဍာဒိန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန တုရိယဘဏ္ဍဣတ္ထိရူပါဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. အနာမသိတဗ္ဗေ ဝတ္ထုမှိ ဒုက္ကဋံ အနာမာသဒုက္ကဋံ. ဒုရူပစိဏ္ဏဒုက္ကဋန္တိ ‘‘အကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝါရိတဿ ကတတ္တာ ဒုဋ္ဌု ဥပစိဏ္ဏံ စရိတန္တိ ဒုရူပစိဏ္ဏံ၊ တသ္မိံ ဒုက္ကဋံ ဒုရူပစိဏ္ဏဒုက္ကဋံ. ဝိနယေ ပညတ္တံ အဝသေသံ ဒုက္ကဋံ ဝိနယဒုက္ကဋံ. ဧကာဒသ သမနုဘာသနာ နာမ ဘိက္ခုပါတိမောက္ခေ စတ္တာရော ယာဝတတိယကာ သံဃာဒိသေသာ အရိဋ္ဌသိက္ခာပဒန္တိ ပဉ္စ၊ ဘိက္ခုနီပါတိမောက္ခေ ဧကံ ယာဝတတိယကပါရာဇိကံ စတ္တာရော သံဃာဒိသေသာ စဏ္ဍကာဠီသိက္ခာပဒန္တိ ဆ.

သဟပယောဂတော ပဋ္ဌာယ စေတ္ထ ပုရိမပုရိမာ အာပတ္တိယော ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တီတိ အာဟ အထ ဓုရနိက္ခေပံ အကတွာတိအာဒိ. ‘‘ဓုရနိက္ခေပံ အကတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဓုရနိက္ခေပံ ကတွာ ပုန ခဏန္တဿ ပုရိမာပတ္တိယော န ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တီတိ ဝဒန္တိ. ‘‘ဆေဒနပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ ဒေသေတွာ မုစ္စတီ’’တိ ဝတွာ ပုဗ္ဗပယောဂေ အာပတ္တီနံ ဒေသေတဗ္ဗတာယ အဝုတ္တတ္တာ သဟပယောဂေ ပတ္တေ ပုဗ္ဗပယောဂေ အာပတ္တိယော ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အပရဒ္ဓံ ဝိရဒ္ဓံ ခလိတန္တိ သဗ္ဗမေတံ ယဉ္စ ဒုက္ကဋန္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တဿ ဒုက္ကဋဿ ပရိယာယဝစနံ၊ ယံ မနုဿော ကရေတိအာဒိ ပနေတ္ထ ဩပမ္မနိဒဿနံ. သံယောဂဘာဝေါတိ ဒွိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ တေန ရဿတ္တဿာပိ နိမိတ္တံ ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧကဿ မူလေတိ ဧကဿ သန္တိကေ. သဗ္ဗတ္ထာပိ အာမသနေ ဒုက္ကဋံ၊ ဖန္ဒာပနေ ထုလ္လစ္စယဉ္စ ဝိသုံ ဝိသုံ အာမသနဖန္ဒာပနပယောဂံ ကရောန္တဿေဝ ဟောတိ၊ ဧကပယောဂေန ဂဏှန္တဿ ပန ဥဒ္ဓါရေ ပါရာဇိကမေဝ၊ န ဒုက္ကဋထုလ္လစ္စယာနီတိ ဝဒန္တိ၊ ဧကပယောဂေန ဂဏှန္တဿာပိ အာမသနဖန္ဒာပနာနမ္ပိ လဗ္ဘမာနတ္တာ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဟိ သက္ကာ အနာမသိတွာ အဖန္ဒာပေတွာ စ ကိဉ္စိ ဂဟေတုံ. ‘‘ဧကမေဝ ဒေသေတွာ မုစ္စတီ’’တိ ပံသုခဏနာဒိသမာနပယောဂေပိ ပုရိမာ အာပတ္တိ ဥတ္တရမုတ္တရံ အာပတ္တိံ ပတွာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တီတိ သညာယ ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ၊ ဣတရဋ္ဌကထာသု ပန ခဏနပယောဂဘေဒေဟိ ပယောဂေ ပယောဂေ အာပန္နာ အာပတ္တိယော ဥတ္တရမုတ္တရံ ပတွာ န ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ အညမညံ သဒိသတ္တာ ဝိယူဟနံ ပတွာ တာ သဗ္ဗာပိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ ဝိသဒိသပယောဂတ္တာတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိဓာနံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣမိနာ ဟိ အဝဟာရကဿ အာသန္နံ ဩရိမန္တံ ပရာမသတိ.

တတ္ထေဝါတိ မုခဝဋ္ဋိယမေဝ. ဗုန္ဒေနာတိ ကုမ္ဘိယာ ဟေဋ္ဌိမတလေန. ဧကဋ္ဌာနေ ဌိတာယ ကုမ္ဘိယာ ဌာနာ စာဝနံ ဆဟိ အာကာရေဟိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကဋ္ဌာနေတိ စ သင်္ခလိကဗဒ္ဓဘာဝေန ဧကသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတောကာသဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော. ခါဏုကံ ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပိ ဌာနာ စာဝေတီတိ ခါဏုကံ အတ္တနော ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနတော ပဉ္စဟိ အာကာရေဟိ ဌာနာ စာဝေတိ. ဆိန္နမတ္တေ ပါရာဇိကန္တိ အဝဿံ စေ ပတတိ၊ ဆိန္နမတ္တေ ပါရာဇိကံ. ပရိစ္ဆေဒေါတိ ပဉ္စမာသကာဒိဂရုဘာဝပရိစ္ဆေဒေါ. အပဗျူဟန္တောတိ ဌိတဋ္ဌာနတော အပနယနဝသေန ဝိယူဟန္တော ရာသိံ ကရောန္တော. ဧဝံ ကတွာတိ ဘာဇနမုခဝဋ္ဋိယာ ကုမ္ဘိဂတေန ဘာဇနဂတဿ ဧကာဗဒ္ဓဘာဝံ ဝိယောဇေတွာတိ အတ္ထော. ဥပဍ္ဎကုမ္ဘီယန္တိ ဥပဍ္ဎပုဏ္ဏာယ ကုမ္ဘိယာ. ဝိနယဓမ္မတာတိ အဓိကကာရဏာလာဘေ ဝိနယဝိနိစ္ဆယဓမ္မတာတိ အဓိပ္ပါယော. န ကေဝလဉ္စေတ္ထ ဂရုကတာဝ၊ သုတ္တာနုဂမနမ္ပိ အတ္ထီတိ ဒဿေန္တော အပိစာတိအာဒိမာဟ. ကဏ္ဌေန ပန ပရိစ္ဆိန္နကာလေတိ မုခဂတံ အဇ္ဈောဟဋကာလေတိ အတ္ထော. အဇ္ဈောဟရဏမေဝ ဟေတ္ထ ပရိစ္ဆိန္ဒနံ၊ န ကဏ္ဌပိဒဟနံ. စိက္ကနန္တိ ထဒ္ဓံ၊ ဗဟလံ ဃနန္တိ အတ္ထော.

ယောပိ ထေယျစိတ္တေန ပရဿ ကုမ္ဘိယာ ပါဒဂ္ဃနကံ သပ္ပိံ ဝါ တေလံ ဝါ အဝဿံ ပိဝနကံ ယံ ကိဉ္စိ ဒုကူလသာဋကံ ဝါ စမ္မခဏ္ဍာဒီနံ ဝါ အညတရံ ပက္ခိပတိ၊ ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေ ပါရာဇိကန္တိ ဧတ္ထ အဝဟာရော ဝီမံသိတဗ္ဗော. ယဒိ စ ဒုကူလာဒီသု သပ္ပိတေလာနံ ပဝိသနံ သန္ဓာယ ပါရာဇိကံ ဘဝေယျ၊ တတ္ထ ပဝိဋ္ဌတေလာဒိနော ကုမ္ဘိဂတေန ဧကာဗဒ္ဓတာယ န တာဝ အဝဟာရော ဘာဇနန္တရံ ပဝေသေတွာ ဂဟဏကာလေ ဝိယ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ – ‘‘ဘာဇနံ ပန နိမုဇ္ဇာပေတွာ ဂဏှန္တဿ ယာဝ ဧကာဗဒ္ဓံ ဟောတိ၊ တာဝ ရက္ခတီ’’တိအာဒိ. အထ တေလာဒိဝိနာသေန ပါရာဇိကံ ဘဝေယျ၊ တဒါပိ တိဏဇ္ဈာပနာဒီသု ဝိယ အဝဟာရော နတ္ထိ၊ ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ဘဏ္ဍဒေယျမေဝ ဟောတိ၊ တထာ စ ပါဒဂ္ဃနကံ တေလာဒိံ ပီတံ ဒုကူလာဒိံ ဥဒ္ဓရန္တဿာပိ ပါရာဇိကံ န သိယာ တတ္ထ ပဝိဋ္ဌဿ တေလာဒိနော ဝိနဋ္ဌဋ္ဌေန ဂဟဏက္ခဏေ အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ၊ ဝိဇ္ဇမာနတ္တေန စ ဥဒ္ဓါရေယေဝ ပါရာဇိကံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ န ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေတိ. သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု စ ဒုကူလာဒီနံ ပက္ခိပနေ ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေ ပါရာဇိကဿ ဝုတ္တတ္တာ န တံ ပဋိက္ခိပိတုံ သက္ကာ. အဋ္ဌကထာပ္ပမာဏေန ပနေတံ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ယုတ္တိ ပနေတ္ထ ပဏ္ဍိတေဟိ ပုဗ္ဗာပရံ သံသန္ဒိတွာ ဥဒ္ဓါရေတဗ္ဗာ.

ပလိဗုဇ္ဈိဿတီတိ နိဝါရေဿတိ. ဝုတ္တနယေန ပါရာဇိကန္တိ ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေယေဝ ပါရာဇိကံ. နေဝ အဝဟာရော၊ န ဂီဝါတိ အတ္တနော ဘာဇနတ္တာ ဝုတ္တံ၊ အနာပတ္တိမတ္တမေဝ ဝုတ္တံ၊ န ပန ဧဝံ ဝိစာရိတန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဗဟိဂတံ နာမ ဟောတီတိ တတော ပဋ္ဌာယ တေလဿ အဋ္ဌာနတော အဓောမုခဘာဝတော စ ဗဟိဂတံ နာမ ဟောတိ. အန္တော ပဋ္ဌာယ ဆိဒ္ဒေ ကရိယမာနေ တေလဿ နိက္ခမိတွာ ဂတဂတဋ္ဌာနံ ဘာဇနသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတီတိ အာဟ ‘‘ဗာဟိရန္တတော ပါဒဂ္ဃနကေ ဂဠိတေ ပါရာဇိက’’န္တိ. ယထာ တထာ ဝါ ကတဿာတိ ဗာဟိရန္တတော ဝါ အဗ္ဘန္တရန္တတော ဝါ ပဋ္ဌာယ ကတဿ. မဇ္ဈေ ဌပေတွာ ကတဆိဒ္ဒေတိ မဇ္ဈေ ထောကံ ကပါလံ ဌပေတွာ ပစ္ဆာ တံ ဆိန္ဒန္တေန ကတဆိဒ္ဒေ.

ပတ္ထီနဿ ခါဒနံ ဣတရဿ ပါနဉ္စ သပ္ပိအာဒီနံ ပရိဘောဂေါတိ အာဟ ‘‘အခါဒိတဗ္ဗံ ဝါ အပါတဗ္ဗံ ဝါ ကရောတီ’’တိ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဌာနာစာဝနဿ နတ္ထိတာယ ဒုက္ကဋ’’န္တိ. ပုရိမဒွယန္တိ ဘေဒနံ ဆဍ္ဍနဉ္စ. ကုမ္ဘိဇဇ္ဇရကရဏေနာတိ ပုဏ္ဏကုမ္ဘိယာ ဇဇ္ဇရကရဏေန. မာတိကာဥဇုကရဏေနာတိ ဥဒကပုဏ္ဏာယ မာတိကာယ ဥဇုကရဏေန. ဧကလက္ခဏန္တိ ဘေဒနံ ကုမ္ဘိယာ ဇဇ္ဇရကရဏေန၊ ဆဍ္ဍနံ မာတိကာယ ဥဇုကရဏေန စ သဒ္ဓိံ ဧကသဘာဝံ. ပစ္ဆိမံ ပန ဒွယန္တိ ဈာပနံ အပရိဘောဂကရဏဉ္စ. ဧတ္ထ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယံ ဝဒန္တီတိ ဧတသ္မိံ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တေ အတ္ထေ ဧကေ အာစရိယာ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယံ ဝဒန္တိ. ပစ္ဆိမဒွယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဧတ္ထ ပုရိမပဒဒွယေ ဝိနိစ္ဆယော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာနုသာရေန သက္ကာ ဝိညာတုန္တိ တတ္ထ ကိဉ္စိ အဝတွာ ပစ္ဆိမပဒဒွယံ သန္ဓာယ ‘‘ဌာနာစာဝနဿ နတ္ထိတာယ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဣဒံ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. ထေယျစိတ္တေနာတိ အတ္တနော ဝါ ပရဿ ဝါ ကာတုကာမတာဝသေန ဥပ္ပန္နထေယျစိတ္တေန. ဝိနာသေတုကာမတာယာတိ ဟတ္ထပါဒါဒီနိ ဆိန္ဒန္တော ဝိယ ကေဝလံ ဝိနာသေတုကာမတာယ. ဝုတ္တနယေန ဘိန္ဒန္တဿ ဝါ ဆဍ္ဍေန္တဿ ဝါတိ မုဂ္ဂရေန ပေါထေတွာ ဘိန္ဒန္တဿ ဝါ ဥဒကံ ဝါ ဝါလိကံ ဝါ အာကိရိတွာ ဥတ္တရာပေန္တဿ ဝါတိ အတ္ထော. အယုတ္တန္တိ စေတိ ပါဠိယံ ပုရိမဒွယေပိ ဒုက္ကဋဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ပုရိမဒွယေ ပါရာဇိက’’န္တိ ဣဒံ အယုတ္တန္တိ ယဒိ တုမှာကံ သိယာတိ အတ္ထော. နာတိ အယုတ္တဘာဝံ နိသေဓေတွာ တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘အညထာ ဂဟေတဗ္ဗတ္ထတော’’တိ.

ဧဝမေကေ ဝဒန္တီတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တဿ အတ္ထနယဿ အတ္တနာ အနဘိမတဘာဝံ ဒဿေတွာ သယံ အညထာပိ ပါဠိံ အဋ္ဌကထဉ္စ သံသန္ဒိတွာ အတ္ထံ ဒဿေတုကာမော အယံ ပနေတ္ထ သာရောတိအာဒိမာဟ. အစာဝေတုကာမောဝါတိ ထေယျစိတ္တေန ဌာနာ အစာဝေတုကာမောဝ. အဆဍ္ဍေတုကာမောယေဝါတိ ဧတ္ထာပိ ထေယျစိတ္တေနာတိ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဣဒဉှိ ထေယျစိတ္တပက္ခံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ နာသေတုကာမတာပက္ခဿ ဝက္ခမာနတ္တာ. တေနေဝါဟ နာသေတုကာမတာပက္ခေ ပနာတိအာဒိ. ဣတရထာပိ ယုဇ္ဇတီတိ ထေယျစိတ္တာဘာဝါ ဌာနာ စာဝေတုကာမဿာပိ ဒုက္ကဋံ ယုဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ဘူမဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော.

အာကာသဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၉၆. အာကာသဋ္ဌကထာယံ အန္တောဝတ္ထုမှီတိ ပရိက္ခိတ္တဿ ဝတ္ထုဿ အန္တော. အန္တောဂါမေတိ ပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ အန္တော. အပရိက္ခိတ္တေ ပန ဝတ္ထုမှိ ဂါမေ ဝါ ဌိတဋ္ဌာနမေဝ ဌာနံ. အဋဝိမုခံ ကရောတိ။ပေ။ ရက္ခတီတိ တေန ပယောဂေန တဿ ဣစ္ဆိတဋ္ဌာနံ အာဂတတ္တာ ရက္ခတိ. ဂါမတော နိက္ခန္တဿာတိ ပရိက္ခိတ္တဂါမတော နိက္ခန္တဿ. ကပိဉ္ဇရော နာမ အညမညံ ယုဇ္ဈာပနတ္ထာယ ဗာလဇနေဟိ ပေါသာဝနိယပက္ခိဇာတိ.

ဝေဟာသဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၉၇. ဝေဟာသဋ္ဌကထာယံ ဆိန္နမတ္တေ မုတ္တမတ္တေတိ ယထာ ဆိန္နံ မုတ္တဉ္စ ပကတိဋ္ဌာနေ န တိဋ္ဌတိ၊ တထာ ဆေဒနံ မောစနဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

ဥဒကဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၉၈. ဥဒကဋ္ဌကထာယံ သန္ဒမာနဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ န တိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘အသန္ဒနကေ ဥဒကေ’’တိ. အနာပတ္တီတိ ဟတ္ထဝါရပဒဝါရေသု ဒုက္ကဋာပတ္တိယာ အဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကဍ္ဎတီတိ ဟေဋ္ဌတော ဩသာရေတိ. သကလမုဒကန္တိ ဒဏ္ဍေန ဖုဋ္ဌောကာသဂတံ သကလမုဒကံ. န ဥဒကံ ဌာနန္တိ အတ္တနာ ကတဋ္ဌာနဿ အဋ္ဌာနတ္တာ. ပဒုမိနိယန္တိ ပဒုမဂစ္ဆေ. ကလာပဗန္ဓန္တိ ဟတ္ထကဝသေန ခုဒ္ဒကံ ကတွာ ဗဒ္ဓံ ကလာပဗဒ္ဓံ. ဘာရဗဒ္ဓံ နာမ သီသဘာရာဒိဝသေန ဗဒ္ဓံ. မုဠာလန္တိ ကန္ဒံ. ပတ္တံ ဝါ ပုပ္ဖံ ဝါတိ ဣဒံ ကဒ္ဒမဿ အန္တော ပဝိသိတွာ ဌိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. နိဒ္ဓမနတုမ္ဗန္တိ ဝါပိယာ ဥဒကဿ နိက္ခမနနာဠံ. ဥဒကဝါဟကန္တိ မဟာမာတိကံ. အဝဟာရေန သော န ကာရေတဗ္ဗောတိ ဣမိနာ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပနေ အာပတ္တိယာ သဗ္ဗတ္ထ န မုစ္စတီတိ ဒီပေတိ. မာတိကံ အာရောပေတွာတိ ခုဒ္ဒကမာတိကံ အာရောပေတွာ. မရိတွာ။ပေ။ တိဋ္ဌန္တီတိ ဧတ္ထ မတမစ္ဆာနံယေဝ တေသံ သန္တကတ္တာ အမတေ ဂဏှန္တဿ နတ္ထိ အဝဟာရော.

နာဝဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၉၉. နာဝဋ္ဌကထာယံ ထုလ္လစ္စယမ္ပိ ပါရာဇိကမ္ပိ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ပဌမံ ဌာနာ အစာဝေတွာ မုတ္တေ ထုလ္လစ္စယံ၊ ပဌမံ ပန ဌာနာ စာဝေတွာ မုတ္တေ ပါရာဇိကန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါသေ ဗဒ္ဓသူကရော ဝိယာတိအာဒိနာ ဝုတ္တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘တတ္ထ ယုတ္တိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာဧဝါ’’တိ. ဝိပန္နဋ္ဌနာဝါတိ ဝိသမဝါတေဟိ ဒေသန္တရံ ပလာတာ၊ ဘိဇ္ဇိတွာ ဝါ ဝိနာသံ ပတွာ ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိတွာ ဟေဋ္ဌာ ဘူမိတလံ အပ္ပတွာ သာမိကေဟိ စ အပရိစ္စတ္တာလယာ ဝုစ္စတိ. ဗလဝါ စ ဝါတော အာဂမ္မာတိ ဣမိနာ အသတိ ဝါတေ အယံ ပယောဂေါ ကတောတိ ဒဿေတိ. ပုဂ္ဂလဿ နတ္ထိ အဝဟာရောတိ သုက္ခမာတိကာယံ ဥဇုကရဏနယေန ဝုတ္တံ. တံ အတ္တနော ပါဒေန အနက္ကမိတွာ ဟတ္ထေန စ အနုက္ခိပိတွာ အညသ္မိံ ဒဏ္ဍာဒီသု ဗန္ဓိတွာ ဌပိတေ ယုဇ္ဇတိ၊ အတ္တနော ပါဒေန အက္ကမိတွာ ဟတ္ထေန စ ဥက္ခိပိတွာ ဌိတဿ ပန ဗလဝဝါတေန ဆတ္တစီဝရာဒီသု ပဟဋေသု ပကတိံ ဝိဇဟိတွာ ဒဠှတရံ အက္ကမနဂဟဏာဒိပယောဂေါ အဘိနဝေါ ကာတဗ္ဗော သိယာ. ဣတရထာ ဆတ္တစီဝရာဒီနိ ဝါ ဝိဂစ္ဆန္တိ၊ အဝဟာရကော ဝါ သယံ ပတိဿတိ၊ နာဝါ စ တဒါ န ဂမိဿတိ. တသ္မာ ဤဒိသေ အဘိနဝပ္ပယောဂေ သတိ အဝဟာရေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သုက္ခမာတိကာယံ ဥဇုကတာယ ဥဒကာဂမနကာလေ ကာတဗ္ဗကိစ္စံ နတ္ထီတိ တံ ဣဓ နိဒဿနံ န ဟောတိ. ဒါသံ ပန ပကတိယာ ပလာယန္တံ ‘‘သီဃံ ယာဟီ’’တိ ဝတွာ ပကတိဂမနတော တုရိတဂမနုပ္ပါဒနာဒိနာ ဣဓ နိဒဿနေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အမှာကံ ခန္တိ၊ ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဝါတေ အာဂတေပိ ယတ္ထ အတိလဟုကတ္တာ နာဝါယ ကဉ္စိ ပယောဂံ အကတွာ ပကတိယာ အဝဟာရကော တိဋ္ဌတိ၊ တတ္ထိဒံ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ယာနဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၀. ယာနဋ္ဌကထာယံ ဥဘောသု ပဿေသူတိ စတုန္နံ ထမ္ဘာနံ ဥပရိ စတုရဿံ ဒါရုသင်္ဃာဋံ အာရောပေတွာ တဿ ဝါမဒက္ခိဏပဿေသု ဥဘောသု ဝါတာတပါဒိပရိဿယဝိနောဒနတ္ထံ ဂရုဠပက္ခိနော ဥဘော ပက္ခာ ဝိယ ကတာ သန္ဒမာနိကာ. ဒုကယုတ္တဿာတိ ဒွီဟိ ဂေါဏေဟိ ယုတ္တဿ. အယုတ္တကန္တိ ဂေါဏေဟိ အယုတ္တံ. ကပ္ပကတာတိ ဒွိန္နံ သိခါနံ သန္ဓိဋ္ဌာနေ ဂေါသိင်္ဂါနိ ဝိယ ဒွေ ကောဋိယော ဌပေတွာ ဥပတ္ထမ္ဘနီ ကပ္ပကတာ နာမ၊ သာ ဒွီဟိပိ ကောဋီဟိ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာတိ၊ တေနာဟ ‘‘ဆ ဌာနာနီ’’တိ. တီဏိ ဝါ စတ္တာရိ ဝါ ဌာနာနီတိ အကပ္ပကတာယ ဥပတ္ထမ္ဘနိယာ စ ဒွိန္နံ စက္ကာနဉ္စ ဝသေန တီဏိ ဌာနာနိ၊ ကပ္ပကတာယ ဝသေန စတ္တာရိ ဌာနာနိ၊ တထာ ပထဝိယံ ဌပိတဿ တီဏိ ဌာနာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. အက္ခသီသေဟီတိ အက္ခဒါရုနော ဒွီဟိ ကောဋီဟိ. အက္ခုဒ္ဓီဟီတိ အက္ခဒါရုနာ သမ္ပဋိစ္ဆကာ ဟေဋ္ဌိမဘာဂေ ကပ္ပကတာ ဒွေ ဒါရုခဏ္ဍာ အက္ခုဒ္ဓိယော နာမ၊ တာသံ ကပ္ပကတာနံ ဒွိန္နံ ကပ္ပသီသာနိ စတ္တာရိ ဣဓ ‘‘အက္ခုဒ္ဓိယော’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ တေနာဟ ‘‘စတူဟိ စ အက္ခုဒ္ဓီဟီ’’တိ. တာဟိ ပတိဋ္ဌိတာဟိ ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနာနိ စတ္တာရိ ဓုရေန ပတိဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ ဧကန္တိ ပဉ္စ ဌာနာနိ ဟောန္တိ. ဥဒ္ဓိယောဝ ‘‘ဥဒ္ဓိခါဏုကာ’’တိ ဝုတ္တာ၊ ဥဒ္ဓိခါဏုကာနံ အဘာဝေ အက္ခသီသာနံ ပတိဋ္ဌာနောကာသံ ဒဿေန္တော အာဟ သမမေဝ ဗာဟံ ကတွာတိအာဒိ. တတ္ထ သမမေဝါတိ ဥဒ္ဓိယော ဟေဋ္ဌာ အနောလမ္ဗေတွာ ဗာဟုနော ဟေဋ္ဌိမဘာဂံ သမံ ကတွာ ဒွိန္နံ ဗာဟုဒါရူနံ မဇ္ဈေ အက္ခသီသပ္ပမာဏေန ဆိဒ္ဒံ ကတွာ တတ္ထ အက္ခသီသာနိ ပဝေသိတာနိ ဟောန္တိ၊ တေန ဗာဟာနံ ဟေဋ္ဌာဘာဂံ သဗ္ဗံ ဘူမိံ ဖုသိတွာ တိဋ္ဌတိ၊ တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗံ ပထဝိံ ဖုသိတွာ တိဋ္ဌတီ’’တိ. သေသံ နာဝါယံ ဝုတ္တသဒိသန္တိ ဣမိနာ ယဒိ ပန တံ ဧဝံ ဂစ္ဆန္တံ ပကတိဂမနံ ပစ္ဆိန္ဒိတွာ အညံ ဒိသာဘာဂံ နေတိ၊ ပါရာဇိကံ. သယမေဝ ယံ ကိဉ္စိ ဌာနံ သမ္ပတ္တံ ဌာနာ အစာလေန္တောဝ ဝိက္ကိဏိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ နေဝတ္ထိ အဝဟာရော၊ ဘဏ္ဍဒေယျံ ပန ဟောတီတိ ဣမံ နယံ အတိဒိသတိ.

ဘာရဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၁. ဘာရဋ္ဌကထာယံ ဘာရဋ္ဌန္တိ မာတိကာပဒဿ ဘာရော နာမာတိ ဣဒံ အတ္ထဒဿနန္တိ အာဟ ‘‘ဘာရောယေဝ ဘာရဋ္ဌ’’န္တိ. ပုရိမဂလေတိ ဂလဿ ပုရိမဘာဂေ. ဂလဝါဋကောတိ ဂီဝါယ ဥပရိမဂလဝါဋကော. ဥရပရိစ္ဆေဒမဇ္ဈေတိ ဥရပရိယန္တဿ မဇ္ဈေ. သာမိကေဟိ အနာဏတ္တောတိ ဣဒံ ယဒိ သာမိကေဟိ ‘‘ဣမံ ဘာရံ နေတွာ အသုကဋ္ဌာနေ ဒေဟီ’’တိ အာဏတ္တော ဘဝေယျ၊ တဒါ တေန ဂဟိတဘဏ္ဍံ ဥပနိက္ခိတ္တံ သိယာ၊ တဉ္စ ထေယျစိတ္တေန သီသာဒိတော ဩရောပေန္တဿာပိ အဝဟာရော န သိယာ၊ သာမိကာနံ ပန ဓုရနိက္ခေပေ ဧဝ သိယာတိ တတော ဥပနိက္ခိတ္တဘဏ္ဍဘာဝတော ဝိယောဇေတုံ ဝုတ္တံ၊ တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘တေဟိ ပန အနာဏတ္တတ္တာ ပါရာဇိက’’န္တိ. ဃံသန္တောတိ သီသတော အနုက္ခိပန္တော၊ ယဒိ ဥက္ခိပေယျ၊ ဥက္ခိတ္တမတ္တေ ပါရာဇိကံ၊ တေနာဟ သီသတော ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပီတိအာဒိ. ယော စာယန္တိ ယော အယံ ဝိနိစ္ဆယော.

အာရာမဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၂. အာရာမဋ္ဌကထာယံ အာရာမံ အဘိယုဉ္ဇတီတိ ဣဒံ အဘိယောဂကရဏံ ပရေသံ ဘူမဋ္ဌဘဏ္ဍာဒီသုပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. အာရာမာဒိထာဝရေသု ပန ယေဘုယျေန အဘိယောဂဝသေနေဝ ဂဟဏသမ္ဘဝတော ဧတ္ထေဝ ပါဠိယံ အဘိယောဂေါ ဝုတ္တော၊ ဣတိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထာပိ သက္ကာ ဉာတုန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အဒိန္နာဒါနဿ ပယောဂတ္တာတိ သဟပယောဂမာဟ. ဝတ္ထုမှိယေဝ ကတပယောဂတ္တာ သဟပယောဂဝသေန ဟေတံ ဒုက္ကဋံ. သယမ္ပီတိ အဘိယုဉ္ဇကောပိ. ‘‘ကိံ ကရောမိ ကိံ ကရောမီ’’တိ ဧဝံ ကိင်္ကာရမေဝ ပဋိဿုဏန္တော ဝိယ စရတီတိ ကိင်္ကာရပဋိဿာဝီ၊ တဿ ဘာဝေါ ကိင်္ကာရပဋိဿာဝိဘာဝေါ၊ တသ္မိံ၊ အတ္တနော ဝသဝတ္တိဘာဝေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥက္ကောစန္တိ လဉ္ဇံ. သဗ္ဗေသံ ပါရာဇိကန္တိ ကူဋဝိနိစ္ဆယိကာဒီနံ. အယံ ဝတ္ထုသာမီတိအာဒိကဿ ဥဘိန္နံ ဓုရနိက္ခေပကရဏဟေတုနော ပယောဂဿ ကရဏက္ခဏေဝ ပါရာဇိကံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သစေ ပန သာမိကဿ ဝိမတိ စ ဓုရနိက္ခေပေါ စ ကမေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ပယောဂသမုဋ္ဌာပကစိတ္တက္ခဏေ ပါရာဇိကမေဝ ဟောတိ၊ န ထုလ္လစ္စယံ. ယဒိ ဝိမတိယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဒါ ထုလ္လစ္စယမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ အယံ နယော သဗ္ဗတ္ထ ယထာနုရူပံ ဂဟေတဗ္ဗော. ဓုရနိက္ခေပဝသေနေဝ ပရာဇယောတိ သာမိကော ‘‘အဟံ န မုစ္စာမီ’’တိ ဓုရံ အနိက္ခိပန္တော အဋ္ဋော ပရာဇိတော နာမ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ.

ဝိဟာရဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၃. ဝိဟာရဋ္ဌကထာယံ ဝိဟာရန္တိ ဥပစာရသီမာသင်္ခါတံ သကလံ ဝိဟာရံ. ပရိဝေဏန္တိ တဿ ဝိဟာရဿ အဗ္ဘန္တရေ ဝိသုံ ဝိသုံ ပါကာရာဒိပရိစ္ဆိန္နဋ္ဌာနံ. အာဝါသန္တိ ဧကံ အာဝသထမတ္တံ. ဂဏသန္တကေ ပရိစ္ဆိန္နသာမိကတ္တာ သက္ကာ ဓုရံ နိက္ခိပါပေတုန္တိ အာဟ ‘‘ဒီဃဘာဏကာဒိဘေဒဿ ပန ဂဏဿာ’’တိ. ဣဓာပိ သစေ ဧကောပိ ဓုရံ န နိက္ခိပတိ၊ ရက္ခတိယေဝ. ဧသ နယော ဗဟူနံ သန္တကေ သဗ္ဗတ္ထ.

ခေတ္တဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၄. ခေတ္တဋ္ဌကထာယံ နိရုမ္ဘိတွာ ဝါတိအာဒီသု ဂဏှန္တဿာတိ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ တတ္ထ နိရုမ္ဘိတွာ ဂဟဏံ နာမ ဝီဟိသီသံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ယထာဌိတမေဝ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎိတွာ ဗီဇမတ္တဿေဝ ဂဟဏံ. ဧကမေကန္တိ ဧကံ ဝီဟိသီသံ. ယသ္မိံ ဗီဇေ ဝါတိအာဒိ နိရုမ္ဘိတွာ ဂဟဏာဒီသု ယထာက္ကမံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ‘‘တသ္မိံ ဗန္ဓနာ မောစိတမတ္တေ’’တိ ဝစနတော တသ္မိံ ဗီဇာဒိမှိ ဗန္ဓနာ မုတ္တေ သတိ တတော အနပနီတေပိ ဌာနန္တရဿ အဘာဝါ ပါရာဇိကမေဝ. ယဿ ပန သီသာဒိကဿ သန္တရာဒိနာ သဟ သံသိဗ္ဗနံ ဝါ ဧကာဗဒ္ဓတာ ဝါ ဟောတိ၊ တဿ ဗန္ဓနာ မောစိတေ ထုလ္လစ္စယံ၊ ဣတရဋ္ဌာနတော မောစိတေ ပါရာဇိကန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ တေနာဟ ဝီဟိနာဠန္တိအာဒိ. သဘုသန္တိ ပလာလသဟိတံ. ခီလေနာတိ ခါဏုကေန. ဧတ္ထ စ ခီလသင်္ကမနာဒီသု သဟပယောဂေါ ဓုရနိက္ခေပေါ စာတိ ဥဘယံ သမ္ဘဝတိ. ခီလသင်္ကမနာဒိ ဧတ္ထ သဟပယောဂေါ. တသ္မိဉ္စ ကတေ ယဒိ သာမိကာ ဓုရံ န နိက္ခိပန္တိ ပုန ဂဏှိတုကာမာဝ ဟောန္တိ၊ န တာဝ အဝဟာရော၊ ‘‘ခီလံ သင်္ကာမေတွာ ခေတ္တာဒိံ အသုကော ရာဇဝလ္လဘော ဘိက္ခု ဂဏှိတုကာမော’’တိ ဉတွာ တဿ ဗလံ ကက္ခဠာဒိဘာဝဉ္စ နိဿာယ ခီလသင်္ကမနာဒိကိရိယာနိဋ္ဌာနတော ပဌမမေဝ သာမိကာ ဓုရံ နိက္ခိပန္တိ၊ န အဝဟာရော ဧတဿ ပယောဂနိဋ္ဌာနတော ပုရေတရမေဝ ဓုရဿ နိက္ခိတ္တတ္တာ. ယဒါ ပန ခီလသင်္ကမနာဒိပယောဂေနေဝ ဓုရနိက္ခေပေါ ဟောတိ၊ တဒါယေဝ အဝဟာရော၊ တေနေဝေတ္ထ ‘‘တဉ္စ ခေါ သာမိကာနံ ဓုရနိက္ခေပေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ခီလာဒီနံ သင်္ကမိတဘာဝံ အဇာနိတွာ သာမိကာနံ သမ္ပဋိစ္ဆနမ္ပေတ္ထ ဓုရနိက္ခေပေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထာတိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ရဇ္ဇုသင်္ကမနာဒီသုပိ အတိဒိသတိ. ယဋ္ဌိန္တိ မာနဒဏ္ဍံ. ဧကသ္မိံ အနာဂတေ ထုလ္လစ္စယံ၊ တသ္မိံ အာဂတေ ပါရာဇိကန္တိ သစေ ဒါရူနိ နိခဏိတွာ တတ္တကေနေဝ ဂဏှိတုကာမော ဟောတိ၊ အဝသာနေ ဒါရုမှိ ပါရာဇိကံ. သစေ တတ္ထ ကဏ္ဋကသာခါဒီဟိ ပါဒါနံ အန္တရံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ကဿစိ အပ္ပဝေသာရဟံ ကတွာ ဂဟေတုကာမော ဟောတိ၊ အဝသာနသာခါယ ပါရာဇိကံ၊ တေနာဟ ‘‘သာခါပရိဝါရေနေဝ အတ္တနော ကာတုံ သက္ကောတီ’’တိ၊ ဒါရူနိ စ နိခဏိတွာ သာခါပရိဝါရဉ္စ ကတွာ ဧဝ အတ္တနော သန္တကံ ကာတုံ သက္ကောတီတိ အတ္ထော. ခေတ္တမရိယာဒန္တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ကေဒါရပါဠိ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣဒဉ္စ ခီလသင်္ကမနာဒိနာ ဂဟဏံ အာရာမာဒီသုပိ လဗ္ဘတေဝ.

ဝတ္ထုဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၅. ဝတ္ထုဋ္ဌကထာယံ တိဏ္ဏံ ပါကာရာနန္တိ ဣဋ္ဌကသိလာဒါရူနံ ဝသေန တိဏ္ဏံ ပါကာရာနံ.

၁၀၆. ဂါမဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဂါမော နာမာ’’တိ ပါဠိယံ န ဝုတ္တံ သဗ္ဗသော ဂါမလက္ခဏဿ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တတ္တာ.

အရညဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၇. အရညဋ္ဌကထာယံ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာတိ ဥဇုကမေဝ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ. လက္ခဏစ္ဆိန္နဿာတိ အရညသာမိကာနံ ဟတ္ထတော ကိဏိတွာ ဂဏှန္တေဟိ ကတအက္ခရာဒိသညာဏဿ. ဆလ္လိယာ ပရိယောနဒ္ဓန္တိ ဣမိနာ သာမိကာနံ နိရာပေက္ခတာယ စိရဆဍ္ဍိတဘာဝံ ဒီပေတိ၊ တေနာဟ ‘‘ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ယဒိ သာမိကာနံ သာပေက္ခတာ အတ္ထိ၊ န ဝဋ္ဋတိ. တာနိ ကတာနိ အဇ္ဈာဝုတ္ထာနိ စ ဟောန္တီတိ တာနိ ဂေဟာဒီနိ ကတာနိ ပရိနိဋ္ဌိတာနိ မနုဿေဟိ စ အဇ္ဈာဝုတ္ထာနိ စ ဟောန္တိ. ဒါရူနီတိ ဂေဟာဒီနံ ကတတ္တာ အဝသိဋ္ဌဒါရူနိ. ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သာမိကာနံ အနာလယတ္တာ ဝုတ္တံ၊ တေ စ ယဒိ ဂဟဏကာလေ ဒိသွာ သာလယာ ဟုတွာ ဝါရေန္တိ၊ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိယေဝ. ‘‘ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ဒါတဗ္ဗမေဝါတိ ‘‘ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဒဿာမီ’’တိ အာဘောဂံ ကတွာ ဂစ္ဆန္တဿ ‘‘ဒေဟီ’’တိ အဝုတ္တေ အဒတွာ ဂမနေ အာပတ္တိ နတ္ထိ. ပစ္ဆာပိ တေဟိ စောဒိတေ ဒါတဗ္ဗမေဝ.

အဒိသွာ ဂစ္ဆတိ၊ ဘဏ္ဍဒေယျန္တိ သုဒ္ဓစိတ္တေန ဂတဿ ဘဏ္ဍဒေယျံ. အာရက္ခဋ္ဌာနမ္ပိ သုဒ္ဓစိတ္တေန အတိက္ကမိတွာ ထေယျစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေပိ အဝဟာရော နတ္ထိ အာရက္ခဋ္ဌာနဿ အတိက္ကန္တတ္တာ. ကေစိ ပန ‘‘ယတ္ထ ကတ္ထစိ နီတာနမ္ပိ ဒါရူနံ အရညသာမိကာနညေဝ သန္တကတ္တာ ပုန ထေယျစိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ပါရာဇိကမေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုတ္တံ ‘‘အာရက္ခဋ္ဌာနံ ပတွာ။ပေ။ အဿတိယာ အတိက္ကမတီ’’တိ၊ သဟသာ တံ ဌာနံ အတိက္ကမတီတိအာဒိနာ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀၇) စ အာရက္ခဋ္ဌာနာတိက္ကမေယေဝ အာပတ္တိယာ ဝုစ္စမာနတ္တာ၊ အာရက္ခဋ္ဌာနာတိက္ကမမေဝ သန္ဓာယ ‘‘ဣဒံ ပန ထေယျစိတ္တေန ပရိဟရန္တဿ အာကာသေန ဂစ္ဆတောပိ ပါရာဇိကမေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ယဉ္စ ‘‘ယတ္ထ ကတ္ထစိ နီတာနမ္ပိ ဒါရူနံ အရညသာမိကာနညေဝ သန္တကတ္တာ’’တိ ကာရဏံ ဝုတ္တံ၊ တမ္ပိ အာရက္ခဋ္ဌာနတော ဗဟိ ပါရာဇိကာပဇ္ဇနဿ ကာရဏံ န ဟောတိ ဘဏ္ဍဒေယျဘာဝဿေဝ ကာရဏတ္တာ. တေသံ သန္တကတ္တေနေဝ ဟိ ဗဟိ ကတဿာပိ ဘဏ္ဍဒေယျံ ဇာတံ၊ ဣတရထာ စ ဘဏ္ဍဒေယျမ္ပိ န သိယာ သုင်္ကဃာတာတိက္ကမေ ဝိယ. အဒ္ဓိကေဟိ ဒိန္နမေဝ သုင်္ကိကာနံ သန္တကံ ဟောတိ၊ နာဒိန္နံ၊ တေန တံ ဌာနံ ယတော ကုတောစိ ပစ္စယတော သုဒ္ဓစိတ္တေန အတိက္ကန္တဿ ဘဏ္ဍဒေယျမ္ပိ န ဟောတိ. ဣဓ ပန အရညသာမိကာနံ သန္တကတ္တာ သဗ္ဗတ္ထာပိ ဘဏ္ဍဒေယျမေဝ ဟောတိ၊ တေနေဝေတံ အရညေ အာရက္ခဋ္ဌာနံ သုင်္ကဃာတတောပိ ဂရုတရံ ဇာတံ. ယဒိ ဟိ အာရက္ခဋ္ဌာနတော ဗဟိပိ ထေယျစိတ္တေ သတိ အဝဟာရော ဘဝေယျ၊ အာရက္ခဋ္ဌာနံ ပတွာတိအာဒိနာ ဌာနနိယမော နိရတ္ထကော သိယာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ထေယျစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ပါရာဇိကန္တိ ဝတ္တဗ္ဗတော. တသ္မာ အာရက္ခဋ္ဌာနတော ဗဟိ ထေယျစိတ္တေန ဂစ္ဆန္တဿ အဝဟာရော န ဘဝတိ ဧဝါတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ. ဣဒံ ပန ထေယျစိတ္တေန ပရိဟရန္တဿာတိ ယသ္မိံ ပဒေသေ အတိက္ကန္တေ တေသံ အရညံ အာရက္ခဋ္ဌာနဉ္စ အတိက္ကန္တော နာမ ဟောတိ၊ တံ ပဒေသံ အာကာသေနာပိ အတိက္ကမနဝသေန ဂစ္ဆန္တဿာပီတိ အတ္ထော.

ဥဒကကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၈. ဥဒကကထာယံ မဟာကုစ္ဆိကာ ဥဒကစာဋိ ဥဒကမဏိကော၊ ‘‘သမေခလာ စာဋိ ဥဒကမဏိကော’’တိပိ ဝဒန္တိ. တတ္ထာတိ တေသု ဘာဇနေသု. ဘူတဂါမေန သဒ္ဓိမ္ပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန အကပ္ပိယပထဝိမ္ပိ သင်္ဂဏှာတိ. တဠာကရက္ခဏတ္ထာယာတိ ‘‘မဟောဒကံ အာဂန္တွာ တဠာကမရိယာဒံ မာ ဆိန္ဒီ’’တိ တဠာကရက္ခဏတ္ထံ. နိဗ္ဗဟနဥဒကန္တိ ဧတ္ထ တဠာကဿ ဧကေန ဥန္နတေန ပဿေန အဓိကဇလံ နိဗ္ဗဟတိ နိဂစ္ဆတိ ဧတေနာတိ ‘‘နိဗ္ဗဟန’’န္တိ အဓိကဇလနိက္ခမနမာတိကာ ဝုစ္စတိ. တတ္ထ ဂစ္ဆမာနံ ဥဒကံ နိဗ္ဗဟနဥဒကံ နာမ. နိဒ္ဓမနတုမ္ဗန္တိ သဿာဒီနံ အတ္ထာယ ဣဋ္ဌကာဒီဟိ ကတံ ဥဒကနိက္ခမနပနာဠိ. မရိယာဒံ ဒုဗ္ဗလံ ကတွာတိ ဧတ္ထ ဒုဗ္ဗလံ အကတွာပိ ယထာဝုတ္တပ္ပယောဂေ ကတေ မရိယာဒံ ဆိန္ဒိတွာ နိက္ခန္တဥဒကဂ္ဃါနုရူပေန အဝဟာရေန ကတ္တဗ္ဗမေဝ. ယတ္တကံ တပ္ပစ္စယာ သဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဗီဇကသိကမ္မာဒိဗ္ဗယံ ဌပေတွာ ယံ အဓိကလာဘံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. န ဟိ တေဟိ ကာတဗ္ဗံ ဝယကရဏမ္ပိ ဧတဿ ဒါတဗ္ဗံ. ဣဒဉ္စ တရုဏသဿေ ဇာတေ ဥဒကံ ဝိနာသေန္တဿ ယုဇ္ဇတိ၊ သဿေ ပန သဗ္ဗထာ အကတေယေဝ ဥဒကံ ဝိနာသေန္တေန စ ဥဒကဂ္ဃမေဝ ဒါတဗ္ဗံ၊ န တပ္ပစ္စယာ သကလံ သဿံ တေန ဝိနာသိတဘဏ္ဍဿေဝ ဘဏ္ဍဒေယျတ္တာ၊ ဣတရထာ ဝါဏိဇ္ဇာဒိအတ္ထာယ ပရေဟိ ဌပိတဘဏ္ဍံ အဝဟရန္တဿ တဒုဘယမ္ပိ ဂဟေတွာ ဘဏ္ဍဂ္ဃံ ကာတဗ္ဗံ သိယာ၊ တဉ္စ န ယုတ္တန္တိ အမှာကံ ခန္တိ. သာမိကာနံ ဓုရနိက္ခေပေနာတိ ဧတ္ထ ဧကဿ သန္တကေ တဠာကေ ခေတ္တေ စ ဇာတေ တဿေဝ ဓုရနိက္ခေပေန ပါရာဇိကံ၊ ယဒိ ပန တံ တဠာကံ သဗ္ဗသာဓာရဏံ၊ ခေတ္တာနိ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာနိ၊ တဿ တဿ ပုဂ္ဂလဿေဝ ဓုရနိက္ခေပေ အဝဟာရော၊ အထ ခေတ္တာနိပိ သဗ္ဗသာဓာရဏာနိ၊ သဗ္ဗေသံ ဓုရနိက္ခေပေယေဝ ပါရာဇိကံ၊ နာသတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အနိဂ္ဂတေတိ အနိက္ခန္တေ၊ တဠာကေယေဝ ဌိတေတိ အတ္ထော. ပရေသံ မာတိကာမုခန္တိ ခုဒ္ဒကမာတိကာမုခံ. အသမ္ပတ္တေဝါတိ တဠာကတော နိက္ခမိတွာ မဟာမာတိကာယံ ဧဝ ဌိတေ. အနိက္ခန္တေ ဗဒ္ဓါ သုဗဒ္ဓါတိ တဠာကတော အနိက္ခန္တေ ဘဏ္ဍဒေယျမ္ပိ န ဟောတိ သဗ္ဗသာဓာရဏတ္တာ ဥဒကဿာတိ အဓိပ္ပါယော. နိက္ခန္တေ ပန ပါဋိပုဂ္ဂလိကံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နိက္ခန္တေ ဗဒ္ဓါ ဘဏ္ဍဒေယျ’’န္တိ. ဣဓ ပန ခုဒ္ဒကမာတိကာယံ အပ္ပဝိဋ္ဌတ္တာ အဝဟာရော န ဇာတော၊ ‘‘တဠာကတော အနိဂ္ဂတေ ပရေသံ မာတိကာမုခံ အသမ္ပတ္တေဝါ’’တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တဿ ဝိကပ္ပဒွယဿ ‘‘အနိက္ခန္တေ ဗဒ္ဓါ သုဗဒ္ဓါ၊ နိက္ခန္တေ ဗဒ္ဓါ ဘဏ္ဍဒေယျ’’န္တိ ဣဒံ ဒွယံ ယထာက္ကမေန ယောဇနတ္ထံ ဝုတ္တံ. နတ္ထိ အဝဟာရောတိ ဧတ္ထ ‘‘အဝဟာရော နတ္ထိ၊ ဘဏ္ဍဒေယျံ ပန ဟောတီ’’တိ ကေစိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုတ္တံ. ဝတ္ထုံ။ပေ။ န သမေတီတိ ဧတ္ထ တဠာကဂတဥဒကဿ သဗ္ဗသာဓာရဏတ္တာ ပရသန္တကဝတ္ထု န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဒန္တပေါနကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၉. ဒန္တကဋ္ဌကထာယံ တတော ပဋ္ဌာယ အဝဟာရော နတ္ထီတိ ‘‘ယထာသုခံ ဘိက္ခုသံဃော ပရိဘုဉ္ဇတူ’’တိ အဘာဇေတွာဝ ယာဝဒိစ္ဆကံ ဂဟဏတ္ထမေဝ ဌပိတတ္တာ အရက္ခိတတ္တာ သဗ္ဗသာဓာရဏတ္တာ စ အညံ သံဃိကံ ဝိယ န ဟောတီတိ ထေယျစိတ္တေန ဂဏှန္တဿာပိ နတ္ထိ အဝဟာရော. ခါဒန္တု၊ ပုန သာမဏေရာ အာဟရိဿန္တီတိ ကေစိ ထေရာ ဝဒေယျုန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဝနပ္ပတိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၁၀. ဝနပ္ပတိကထာယံ သန္ဓာရိတတ္တာတိ ဆိန္နဿ ရုက္ခဿ ပတိတုံ အာရဒ္ဓဿ သန္ဓာရဏမတ္တေန ဝုတ္တံ၊ န ပန မရိစဝလ္လိအာဒီဟိ ပုဗ္ဗေ ဝေဌေတွာ ဌိတဘာဝေန. တာဒိသေ ဟိ ဆိန္နေပိ အဝဟာရော နတ္ထိ အရညဋ္ဌကထာယံ ဝေဌိတဝလ္လိယံ ဝိယ. ဥဇုကမေဝ တိဋ္ဌတီတိ ဣမိနာ သဗ္ဗသော ဆိန္ဒနမေဝ ဝလ္လိအာဒီဟိ အသမ္ဗဒ္ဓဿ ရုက္ခဿ ဌာနာစာဝနံ ပုဗ္ဗေ ဝိယ အာကာသာဒီသု ဖုဋ္ဌသကလပဒေသတော မောစနန္တိ အာဝေဏိကမိဓ ဌာနာစာဝနံ ဒဿေတိ. ကေစိ ပန ‘‘ရုက္ခဘာရေန ကိဉ္စိဒေဝ ဘဿိတွာ ဌိတတ္တာ ဟောတိယေဝ ဌာနာစာဝန’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တန္န၊ ရုက္ခေန ဖုဋ္ဌဿ သကလဿ အာကာသပဒေသဿ ပဉ္စဟိ ဆဟိ ဝါ အာကာရေဟိ အနတိက္ကမိတတ္တာ. ဝါတမုခံ သောဓေတီတိ ယထာ ဝါတော အာဂန္တွာ ရုက္ခံ ပါတေတိ၊ ဧဝံ ဝါတဿ အာဂမနမဂ္ဂံ ရုန္ဓိတွာ ဌိတာနိ သာခါဂုမ္ဗာဒီနိ ဆိန္ဒိတွာ အပနေန္တော သောဓေတိ. မဏ္ဍူကကဏ္ဋကံ ဝါတိ မဏ္ဍူကာနံ နင်္ဂုဋ္ဌေ အဂ္ဂကောဋိယံ ဌိတကဏ္ဋကန္တိ ဝဒန္တိ၊ ဧကေ ‘‘ဝိသမစ္ဆကဏ္ဋက’’န္တိပိ ဝဒန္တိ.

ဟရဏကကထာဝဏ္ဏနာ

၁၁၁. ဟရဏကကထာယံ ဟရဏကန္တိ ဝတ္ထုသာမိနာ ဟရိယမာနံ. သော စ ပါဒံ အဂ္ဃတိ၊ ပါရာဇိကမေဝါတိ ‘‘အန္တံ န ဂဏှိဿာမီ’’တိ အသလ္လက္ခိတတ္တာ သာမညတော ‘‘ဂဏှိဿာမိ ဧတ’’န္တိ သလ္လက္ခိတဿေဝ ပဋဿ ဧကဒေသတာယ တမ္ပိ ဂဏှိတုကာမောဝါတိ ပါရာဇိကံ ဝုတ္တံ. သဘဏ္ဍဟာရကန္တိ သဟဘဏ္ဍဟာရကံ၊ သကာရာဒေသဿ ဝိကပ္ပတ္တာ သဟ သဒ္ဒေါဝ ဌိတော၊ ဘဏ္ဍဟာရကေန သဟ တံ ဘဏ္ဍန္တိ အတ္ထော. သာသင်္ကောတိ ‘‘ယဒိ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဏ္ဍံ ဂဏှိဿာမိ၊ အာဝုဓေန မံ ပဟရေယျာ’’တိ ဘယေန သဉ္ဇာတာသင်္ကော. ဧကမန္တံ ပဋိက္ကမ္မာတိ ဘယေနေဝ အနုပဂန္တွာ မဂ္ဂတော သယံ ပဋိက္ကမ္မ. သန္တဇ္ဇေတွာတိ ဖရုသဝါစာယ စေဝ အာဝုဓပရိဝတ္တနာဒိကာယဝိကာရေန စ သန္တဇ္ဇေတွာ. အနဇ္ဈာဝုတ္ထကန္တိ အပရိဂ္ဂဟိတကံ. အာလယေန အနဓိမုတ္တမ္ပိ ဘဏ္ဍံ အနဇ္ဈာဝုတ္ထကံ နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အာဟရာပေန္တေ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ၊ ဣမိနာ ပဌမံ ပရိစ္စတ္တာလယာနမ္ပိ ယဒိ ပစ္ဆာပိ သကသညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တေသညေဝ တံ ဘဏ္ဍံ ဟောတိ၊ ဗလက္ကာရေနာပိ သကသညာယ တဿ ဂဟဏေ ဒေါသော နတ္ထိ၊ အဒဒန္တဿေဝ အဝဟာရောတိ ဒဿေတိ. ယဒိ ပန သာမိနော ‘‘ပရိစ္စတ္တံ မယာ ပဌမံ၊ ဣဒါနိ မမ သန္တကံ ဝါ ဧတံ၊ နော’’တိ အာသင်္ကာ ဟောတိ၊ ဗလက္ကာရေန ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ သကသညာဗလေနေဝ ပုန ဂဟေတဗ္ဗဘာဝဿ အာပန္နတ္တာ. ‘‘အဒေန္တဿ ပါရာဇိက’’န္တိ ဝစနတော စောရဿ သကသညာယ ဝိဇ္ဇမာနာယပိ သာမိကေသု သာလယေသု အဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ. အညေသူတိ မဟာပစ္စရိယာဒီသု. ဝိစာရဏာယေဝ နတ္ထီတိ ဣမိနာ တတ္ထာပိ ပဋိက္ခေပါဘာဝတော အယမေဝ အတ္ထောတိ ဒဿေတိ.

ဥပနိဓိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၁၂. ဥပနိဓိကထာယံ သင်္ဂေါပနတ္ထာယ အတ္တနော ဟတ္ထေ နိက္ခိတ္တဿ ဘဏ္ဍဿ ဂုတ္တဋ္ဌာနေ ပဋိသာမနပ္ပယောဂံ ဝိနာ နာဟံ ဂဏှာမီတိအာဒိနာ အညသ္မိံ ပယောဂေ အကတေ ရဇ္ဇသင်္ခေါဘာဒိကာလေ ‘‘န ဒါနိ တဿ ဒဿာမိ၊ န မယှံ ဒါနိ ဒဿတီ’’တိ ဥဘောဟိပိ သကသကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ ဓုရနိက္ခေပေ ကတေပိ အဝဟာရော နတ္ထိ. ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘ပါရာဇိကမေဝ ပဋိသာမနပ္ပယောဂဿ ကတတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ တေသံ မတိမတ္တံ၊ န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ. ပဋိသာမနကာလေ ဟိဿ ထေယျစိတ္တံ နတ္ထိ၊ ‘‘န ဒါနိ တဿ ဒဿာမီ’’တိ ထေယျစိတ္တုပ္ပတ္တိက္ခဏေ ပန သာမိနော ဓုရနိက္ခေပစိတ္တုပ္ပတ္တိယာ ဟေတုဘူတော ကာယဝစီပယောဂေါ နတ္ထိ၊ ယေန သော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇေယျ. န ဟိ အကိရိယသမုဋ္ဌာနာယံ အာပတ္တီတိ. ဒါနေ သဥဿာဟော၊ ရက္ခတိ တာဝါတိ အဝဟာရံ သန္ဓာယ အဝုတ္တတ္တာ နာဟံ ဂဏှာမီတိအာဒိနာ မုသာဝါဒကရဏေ ပါစိတ္တိယမေဝ ဟောတိ၊ န ဒုက္ကဋံ ထေယျစိတ္တာဘာဝေန သဟပယောဂဿာပိ အဘာဝတောတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယဒိပိ မုခေန ဒဿာမီတိ ဝဒတိ။ပေ။ ပါရာဇိကန္တိ ဧတ္ထ ကတရပယောဂေန အာပတ္တိ၊ န တာဝ ပဌမေန ဘဏ္ဍပဋိသာမနပ္ပယောဂေန တဒါ ထေယျစိတ္တာဘာဝါ၊ နာပိ ‘‘ဒဿာမီ’’တိ ကထနပ္ပယောဂေန တဒါ ထေယျစိတ္တေ ဝိဇ္ဇမာနေပိ ပယောဂဿ ကပ္ပိယတ္တာတိ? ဝုစ္စတေ – သာမိနာ ‘‘ဒေဟီ’’တိ ဗဟုသော ယာစိယမာနောပိ အဒတွာ ယေန ပယောဂေန အတ္တနော အဒါတုကာမတံ သာမိကဿ ဉာပေတိ၊ ယေန စ သော ‘‘အဒါတုကာမော အယံ ဝိက္ခိပတီ’’တိ ဉတွာ ဓုရံ နိက္ခိပတိ၊ တေနေဝ ပယောဂေနဿ အာပတ္တိ. န ဟေတ္ထ ဥပနိက္ခိတ္တဘဏ္ဍေ ပရိယာယေန မုတ္တိ အတ္ထိ. အဒါတုကာမတာယ ဟိ ကဒါ တေ ဒိန္နံ၊ ကတ္ထ တေ ဒိန္နန္တိအာဒိပရိယာယဝစနေနာပိ သာမိကဿ ဓုရေ နိက္ခိပါပိတေ အာပတ္တိယေဝ. တေနေဝ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ – ‘‘ကိံ တုမှေ ဘဏထ။ပေ။ ဧဝံ ဥဘိန္နံ ဓုရနိက္ခေပေန ဘိက္ခုနော ပါရာဇိက’’န္တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၁၁). ပရသန္တကဿ ပရေဟိ ဂဏှာပနေ ဧဝ ပရိယာယတော မုတ္တိ၊ န သဗ္ဗတ္ထာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အတ္တနော ဟတ္ထေ နိက္ခိတ္တတ္တာတိ ဧတ္ထ အတ္တနော ဟတ္ထေ သာမိနာ ဒိန္နတာယ ဘဏ္ဍာဂါရိကဋ္ဌာနေ ဌိတတ္တာ စ ဌာနာစာဝနေပိ နတ္ထိ အဝဟာရော၊ ထေယျစိတ္တေန ပန ဂဟဏေ ဒုက္ကဋတော န မုစ္စတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဧသေဝ နယောတိ ဥဒ္ဓါရေယေဝ စောရဿ ပါရာဇိကံ၊ ကသ္မာ? အညေဟိ သာဓာရဏဿ အဘိညာဏဿ ဝုတ္တတ္တာ. အညံ တာဒိသမေဝ ဂဏှန္တေ ယုဇ္ဇတီတိ သညာဏတော ဩကာသတော စ တေန သဒိသမေဝ အညံ ဂဏှန္တေ ယုဇ္ဇတိ၊ စောရေန သလ္လက္ခိတပ္ပဒေသတော တံ အပနေတွာ ကေဟိစိ တတ္ထ တာဒိသေ အညသ္မိံ ပတ္တေ ဌပိတေ တံ ဂဏှန္တေယေဝ ယုဇ္ဇတီတိ အဓိပ္ပါယော၊ တေန စောရေန ဒိဝါ သလ္လက္ခိတပတ္တံ အညတ္ထ အပနေတွာ တဒညေ တာဒိသေ ပတ္တေ တတ္ထ ဌပိတေပိ စောရဿ ပစ္ဆာ ရတ္တိဘာဂေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ထေယျစိတ္တံ ဒိဝါ သလ္လက္ခိတပ္ပဒေသေ ဌပိတံ အညံ တာဒိသံ ပတ္တမေဝ အာလမ္ဗိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဒဿိတံ ဟောတိ. ပဒဝါရေနာတိ ထေရေန နီဟရိတွာ ဒိန္နံ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆတော စောရဿ ပဒဝါရေန. အတာဒိသမေဝ ဂဏှန္တေ ယုဇ္ဇတီတိ အတာဒိသဿ ထေရေန ဂဟဏက္ခဏေ အဝဟာရာဘာဝတော ပစ္ဆာ ဟတ္ထပတ္တံ ‘‘တ’’န္တိ ဝါ ‘‘အည’’န္တိ ဝါ သညာယ ‘‘ဣဒံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆာမီ’’တိ ဂမနေ ပဒဝါရေနေဝ အဝဟာရော ယုဇ္ဇတီတိ အဓိပ္ပါယော.

ပါရာဇိကံ နတ္ထီတိ ပဒဝါရေပိ ပါရာဇိကံ နတ္ထိ ဥပနိဓိဘဏ္ဍေ ဝိယာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဂါမဒွါရန္တိ ဗဟိဂါမေ ဝိဟာရဿ ပတိဋ္ဌိတတ္တာ ဂါမပ္ပဝေသဿ အာရမ္ဘပ္ပဒေသဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ၊ အန္တောဂါမန္တိ အတ္ထော. ဒွိန္နမ္ပိ ဥဒ္ဓါရေယေဝ ပါရာဇိကန္တိ ထေရဿ အဘဏ္ဍာဂါရိကတ္တာ ဝုတ္တံ. ယဒိ ဟိ သော ဘဏ္ဍာဂါရိကော ဘဝေယျ၊ သဗ္ဗမ္ပိ ဥပနိက္ခိတ္တမေဝ သိယာ၊ ဥပနိက္ခိတ္တဘဏ္ဍေ စ ထေယျစိတ္တေန ဂဏှတောပိ န တာဝ ထေရဿ အဝဟာရော ဟောတိ၊ စောရဿေဝ အဝဟာရော. ဥဘိန္နမ္ပိ ဒုက္ကဋန္တိ ထေရဿ အတ္တနော သန္တကတာယ စောရဿ သာမိကေန ဒိန္နတ္တာ အဝဟာရော န ဇာတော၊ ဥဘိန္နမ္ပိ အသုဒ္ဓစိတ္တေန ဂဟိတတ္တာ ဒုက္ကဋန္တိ အတ္ထော.

အာဏတ္တိယာ ဂဟိတတ္တာတိ ‘‘ပတ္တစီဝရံ ဂဏှာ’’တိ ဧဝံ ထေရေန ကတအာဏတ္တိယာ ဂဟိတတ္တာ. အဋဝိံ ပဝိသတိ၊ ပဒဝါရေန ကာရေတဗ္ဗောတိ ‘‘ပတ္တစီဝရံ ဂဏှ၊ အသုကံ နာမ ဂါမံ ဂန္တွာ ပိဏ္ဍာယ စရိဿာမာ’’တိ ထေရေန ဝိဟာရတော ပဋ္ဌာယ ဂါမမဂ္ဂေပိ သကလေပိ ဂါမေ ဝိစရဏဿ နိယမိတတ္တာ မဂ္ဂတော ဩက္ကမ္မ ဂစ္ဆန္တဿေဝ ပဒဝါရေန အာပတ္တိ ဝုတ္တာ. ဝိဟာရဿ ဟိ ပရဘာဂေ ဥပစာရတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ တဿ ဂါမဿ ပရတော ဥပစာရော၊ တာဝ သဗ္ဗံ ဒဟရဿ ထေရာဏတ္တိယာ သဉ္စရဏူပစာရောဝ ဟောတိ၊ န ပန တတော ပရံ. တေနေဝ ‘‘ဥပစာရာတိက္ကမေ ပါရာဇိကံ. ဂါမူပစာရာတိက္ကမေ ပါရာဇိက’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. ပဋိနိဝတ္တနေ စီဝရဓောဝနာဒိအတ္ထာယ ပေသနေပိ ဧသေဝ နယော. အဋ္ဌတွာ အနိသီဒိတွာတိ ဧတ္ထ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ သီသာဒီသု ဘာရံ ဘူမိယံ အနိက္ခိပိတွာ တိဋ္ဌန္တော ဝါ နိသီဒန္တော ဝါ ဝိဿမိတွာ ထေယျစိတ္တေ ဝူပသန္တေ ပုန ထေယျစိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဂစ္ဆတိ စေ၊ ပါဒုဒ္ဓါရေန ကာရေတဗ္ဗော. သစေ ဘူမိယံ နိက္ခိပိတွာ ပုန တံ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ဥဒ္ဓါရေန ကာရေတဗ္ဗော. ကသ္မာ? အာဏာပကဿ အာဏတ္တိယာ ယံ ကတ္တဗ္ဗံ၊ တဿ တာဝတာ ပရိနိဋ္ဌိတတ္တာ. ‘‘အသုကံ နာမ ဂါမ’’န္တိ အနိယမေတွာ ‘‘အန္တောဂါမံ ဂမိဿာမာ’’တိ အဝိသေသေန ဝုတ္တေ ဝိဟာရသာမန္တာ ပုဗ္ဗေ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌပုဗ္ဗာ သဗ္ဗေ ဂေါစရဂါမာပိ ခေတ္တမေဝါတိ ဝဒန္တိ. သေသန္တိ မဂ္ဂုက္ကမနဝိဟာရာဘိမုခဂမနာဒိ သဗ္ဗံ. ပုရိမသဒိသမေဝါတိ အနာဏတ္တိယာ ဂဟိတေပိ သာမိကဿ ကထေတွာ ဂဟိတတ္တာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တဝိဟာရူပစာရာဒိ သဗ္ဗံ ခေတ္တမေဝါတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဧသေဝ နယောတိ အန္တရာမဂ္ဂေ ထေယျစိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာတိအာဒိနာ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၁၂) ဝုတ္တံ နယံ အတိဒိသတိ.

နိမိတ္တေ ဝါ ကတေတိ စီဝရံ မေ ကိလိဋ္ဌံ၊ ကော နု ခေါ ရဇိတွာ ဒဿတီတိအာဒိနာ နိမိတ္တေ ကတေ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ အနာဏတ္တဿ ထေရေန သဒ္ဓိံ ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဂမနဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ. ဧကပဿေတိ ဝိဟာရဿ မဟန္တတာယ အတ္တာနံ အဒဿေတွာ ဧကသ္မိံ ပဿေ. ထေယျစိတ္တေန ပရိဘုဉ္ဇန္တော ဇီရာပေတီတိ ထေယျစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေ ဌာနာစာဝနံ အကတွာ နိဝတ္ထပါရုတနီဟာရေနေဝ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ဇီရာပေတိ၊ ဌာနာ စာဝေန္တဿ ပန ထေယျစိတ္တေ သတိ ပါရာဇိကမေဝ သီသေ ဘာရံ ခန္ဓေ ကရဏာဒီသု ဝိယ (ပါရာ. ၁၀၁). ယထာ ဝါ တထာ ဝါ နဿတီတိ အဂ္ဂိအာဒိနာ နဿတိ၊ အညော ဝါ ကောစီတိ ဣမိနာ ယေန ဌပိတံ၊ သောပိ သင်္ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣတရဿာတိ စောရဿ. ဣတရံ ဂဏှတော ဥဒ္ဓါရေ ပါရာဇိကန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ပဝိသိတွာ တဝ သာဋကံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဣမိနာဝ ဥပနိဓိဘာဝတော မောစိတတ္တာ၊ သာမိကဿ ဣတရံ ဂဏှတော အတ္တနော သာဋကေ အာလယဿ သဗ္ဘာဝတော စ ‘‘ဥဒ္ဓါရေ ပါရာဇိက’’န္တိ ဝုတ္တံ. သာမိကော စေ ‘‘မမ သန္တကံ ဣဒံ ဝါ ဟောတု၊ အညံ ဝါ၊ ကိံ တေန၊ အလံ မယှံ ဣမိနာ’’တိ ဧဝံ သုဋ္ဌု နိရာလယော ဟောတိ၊ စောရဿ ပါရာဇိကံ နတ္ထီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. န ဇာနန္တီတိ တေန ဝုတ္တဝစနံ အသုဏန္တာ န ဇာနန္တိ. ဧသေဝ နယောတိ ဧတ္ထ သစေ ဇာနိတွာပိ စိတ္တေန န သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ၊ ဧသေဝ နယောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဋိက္ခိပန္တီတိ ဧတ္ထ စိတ္တေန ပဋိက္ခေပေါပိ သင်္ဂဟိတောဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဥပစာရေ ဝိဇ္ဇမာနေတိ ဘဏ္ဍာဂါရဿ သမီပေ ဥစ္စာရပဿာဝဋ္ဌာနေ ဝိဇ္ဇမာနေ. မယိ စ မတေ သံဃဿ စ သေနာသနေ ဝိနဋ္ဌေတိ ဧတ္ထ ‘‘တံ မာရေဿာမာ’’တိ ဧတ္တကေ ဝုတ္တေပိ ဝိဝရိတုံ ဝဋ္ဋတိ ဂိလာနပက္ခေ ဌိတတ္တာ အဝိသယောတိ ဝုတ္တတ္တာ. မရဏတော ဟိ ပရံ ဂေလညံ အဝိသယတ္တဉ္စ နတ္ထိ. ‘‘ဒွါရံ ဆိန္ဒိတွာ ပရိက္ခာရံ ဟရိဿာမာ’’တိ ဧတ္တကေ ဝုတ္တေပိ ဝိဝရိတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. သဟာယေဟိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ တေဟိပိ ဘိက္ခာစာရာဒီဟိ ပရိယေသိတွာ အတ္တနော သန္တကေပိ ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ ဒါတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယံ သာမီစီတိ ဘဏ္ဍာဂါရေ ဝသန္တာနံ ဣဒံ ဝတ္တံ.

လောလမဟာထေရောတိ မန္ဒော မောမူဟော အာကိဏ္ဏဝိဟာရီ. ဣတရေဟီတိ တသ္မိံယေဝ ဂဗ္ဘေ ဝသန္တေဟိ ဣတရဘိက္ခူဟိ. ဝိဟာရရက္ခဏဝါရေ နိယုတ္တော ဝိဟာရဝါရိကော၊ ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာ အတ္တနော ဝါရေ ဝိဟာရရက္ခဏကော. နိဝါပန္တိ ဘတ္တဝေတနံ. စောရာနံ ပဋိပထံ ဂတေသူတိ စောရာနံ အာဂမနံ ဉတွာ ‘‘ပဌမတရညေဝ ဂန္တွာ သဒ္ဒံ ကရိဿာမာ’’တိ စောရာနံ အဘိမုခံ ဂတေသု၊ ‘‘စောရေဟိ ဟဋဘဏ္ဍံ အာဟရိဿာမာ’’တိ တဒနုပထံ ဂတေသုပိ ဧသေဝ နယော. နိဗဒ္ဓံ ကတွာတိ ‘‘အသုကကုလေ ယာဂုဘတ္တံ ဝိဟာရဝါရိကာနညေဝါ’’တိ ဧဝံ နိယမနံ ကတွာ. ဒွေ တိဿော ယာဂုသလာကာ စတ္တာရိ ပဉ္စ သလာကဘတ္တာနိ စ လဘမာနောဝါတိ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ၊ တတော ဦနံ ဝါ ဟောတု အဓိကံ ဝါ အတ္တနော ဝေယျာဝစ္စကရဿ စ ယာပနမတ္တံ လဘနမေဝ ပမာဏန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. နိဿိတကေ ဇဂ္ဂေန္တီတိ တေဟိ ဝိဟာရံ ဇဂ္ဂါပေန္တီတိ အတ္ထော. အသဟာယကဿာတိ သဟာယရဟိတဿ. အတ္တဒုတိယဿာတိ အပ္ပိစ္ဆဿ အတ္တာ သရီရမေဝ ဒုတိယော အဿ နာညောတိ အတ္တဒုတိယော. တဒုဘယဿာပိ အတ္ထဿ ဝိဘာဝနံ ယဿာတိအာဒိ၊ ဧတေန သဗ္ဗေန ဧကေကဿ ဝါရော န ပါပေတဗ္ဗောတိ ဒဿိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါကဝတ္တတ္ထာယာတိ နိစ္စံ ပစိတဗ္ဗယာဂုဘတ္တသင်္ခါတဝတ္တတ္ထာယ. ဌပေန္တီတိ ဒါယကာ ဌပေန္တိ. တံ ဂဟေတွာတိ တံ အာရာမိကာဒီဟိ ဒိယျမာနံ ဘာဂံ ဂဟေတွာ. န ဂါဟာပေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ အဗ္ဘောကာသိကဿာပိ အတ္တနော အဓိကပရိက္ခာရော ဝါ ဌပိတော အတ္ထိ၊ စီဝရာဒိသံဃိကဘာဂေပိ အာလယော ဝါ အတ္ထိ၊ သောပိ ဂါဟာပေတဗ္ဗောဝ. ဒိဂုဏန္တိ အညေဟိ လဗ္ဘမာနတော ဒိဂုဏံ. ပက္ခဝါရေနာတိ အဍ္ဎမာသဝါရေန.

သုင်္ကဃာတကထာဝဏ္ဏနာ

၁၁၃. သုင်္ကဃာတကထာယံ သုင်္ကံ ယတ္ထ ရာဇပုရိသာ ဟနန္တိ အဒဒန္တာနံ သန္တကံ အစ္ဆိန္ဒိတွာပိ ဂဏှန္တိ၊ တံ ဌာနံ သုင်္ကဃာတန္တိ ဧဝမ္ပိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋံ ကာတုံ တဉှီတိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒုတိယံ ပါဒံ အတိက္ကာမေတီတိ ဧတ္ထ ပဌမပါဒံ ပရိစ္ဆေဒတော ဗဟိ ဌပေတွာ ဒုတိယပါဒေ ဥဒ္ဓဋမတ္တေ ပါရာဇိကံ. ဥဒ္ဓရိတွာ ဗဟိ အဋ္ဌပိတေပိ ဗဟိ ဌိတော ဧဝ နာမ ဟောတီတိ ကတွာ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ပဒဝါရေသုပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပရိဝတ္တိတွာ အဗ္ဘန္တရိမံ ဗဟိ ဌပေတိ၊ ပါရာဇိကန္တိ ဣဒံ သယံ ဗဟိ ဌတွာ ပဌမံ အဗ္ဘန္တရိမံ ဥက္ခိပိတွာ ဝါ သမကံ ဥက္ခိပိတွာ ဝါ ပရိဝတ္တနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဗဟိ ဌတွာ ဥက္ခိတ္တမတ္တေ ဟိ သဗ္ဗံ ဗဟိဂတမေဝ ဟောတီတိ. သစေ ပန သော ဗဟိ ဌတွာပိ ဗာဟိရပုဋကံ ပဌမံ အန္တော ဌပေတွာ ပစ္ဆာ အဗ္ဘန္တရိမံ ဥက္ခိပိတွာ ဗဟိ ဌပေတိ၊ တဒါပိ ဧကာဗဒ္ဓတာယ အဝိဇဟိတတ္တာ အဝဟာရော န ဒိဿတိ. ကေစိ ပန ‘‘ဘူမိယံ ပတိတွာ ဝတ္တန္တံ ပုန အန္တော ပဝိသတိ၊ ပါရာဇိကမေဝါတိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၁၃) ဝုတ္တတ္တာ ဗာဟိရပုဋကေ အန္တောပဝိဋ္ဌေပိ ဗဟိဂတဘာဝတော န မုစ္စတိ၊ အန္တောဂတံ ပန ပုဋကံ ပဌမံ၊ ပစ္ဆာ ဧဝ ဝါ ဗဟိ ဌပိတမတ္တေ ဝါ ပါရာဇိကမေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုတ္တံ. ဗဟိ ဘူမိယံ ပါတိတဿ ကေနစိ သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓတာယ အဘာဝေန အန္တောပဝိဋ္ဌေပိ ပါရာဇိကမေဝါတိ ဝတ္တုံ ယုတ္တံ၊ ဣဒံ ပန ဧကာဗဒ္ဓတ္တာ တေန သဒ္ဓိံ န သမေတိ. တသ္မာ ယထာ အန္တောဘူမိဂတေန ဧကာဗဒ္ဓတာ န ဟောတိ၊ ဧဝံ ဥဘယဿာပိ ဗဟိဂတဘာဝေ သာဓိတေယေဝ အဝဟာရောတိ ဝိညာယတိ၊ ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ယေ ပန ပရိဝတ္တိတွာတိ ဣမဿ နိဝတ္တိတွာတိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ၊ တေဟိ ပန အဗ္ဘန္တရိမံ ဗဟိ ဌပေတီတိ အယမတ္ထော ဂဟိတော ဟောတီတိ တတ္ထ သင်္ကာယေဝ နတ္ထိ. ဧကာဗဒ္ဓန္တိ ကာဇကောဋိယံ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အဗန္ဓိတွာ ကာဇကောဋိယံ ဌပိတမတ္တမေဝ ဟောတိ၊ ပါရာဇိကန္တိ ဗဟိ ဂဟိတကာဇကောဋိယံ ဌပိတံ ယဒိ ပါဒံ အဂ္ဃတိ၊ ပါရာဇိကမေဝ၊ အန္တောဌပိတေန ဧကာဗဒ္ဓတာယ အဘာဝါတိ အဓိပ္ပါယော. ဂစ္ဆန္တေ ယာနေ ဝါ။ပေ။ ဌပေတီတိ သုင်္ကဃာတံ ပဝိသိတွာ အပ္ပဝိသိတွာ ဝါ ဌပေတိ. သုင်္ကဋ္ဌာနဿ ဗဟိ ဌိတန္တိ ယာနာဒီဟိ နီဟဋတ္တာ ဗဟိ ဌိတံ. ကေစိ ပန ‘‘ဗဟိ ဌပိတ’’န္တိ ပါဌံ ဝိကပ္ပေတွာ သုင်္ကဋ္ဌာနတော ပုဗ္ဗေဝ ဗဟိ ဌပိတန္တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ၊ တံ န သုန္ဒရံ၊ သုင်္ကဋ္ဌာနေ ပဝိသိတွာ ယာနေ ဌပိတေပိ ပဝတ္တိတွာ ဂတေ ဝိယ ဒေါသာဘာဝတော. ယော ပန သုင်္ကဋ္ဌာနဿ အန္တောဝ ပဝိသိတွာ ‘‘သုင်္ကဋ္ဌာန’’န္တိ ဉတွာ ထေယျစိတ္တေန အာဂတမဂ္ဂေန ပဋိနိဝတ္တိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ တဿာပိ ယဒိ တေန ဒိသာဘာဂေန ဂစ္ဆန္တာနမ္ပိ ဟတ္ထတော သုင်္ကံ ဂဏှန္တိ၊ ပါရာဇိကမေဝ. ဣမသ္မိံ ဌာနေတိ ယာနာဒီဟိ နီဟရဏေ. တတြာတိ တသ္မိံ ဧဠကလောမသိက္ခာပဒေ (ပါရာ. ၅၇၁ အာဒယော).

ပါဏကထာဝဏ္ဏနာ

၁၁၄. ပါဏကထာယံ အာဌပိတောတိ မာတာပိတူဟိ ဣဏံ ဂဏှန္တေဟိ ‘‘ယာဝ ဣဏဒါနာ အယံ တုမှာကံ သန္တိကေ ဟောတူ’’တိ ဣဏဒါယကာနံ နိယျာတိတော. အဝဟာရော နတ္ထီတိ မာတာပိတူဟိ ပုတ္တဿ အပရိစ္စတ္တတ္တာ မာတာပိတူနဉ္စ အသန္တကတ္တာ အဝဟာရော နတ္ထိ. ဓနံ ပန ဂတဋ္ဌာနေ ဝဍ္ဎတီတိ ဣမိနာ အာဌပေတွာ ဂဟိတဓနံ ဝဍ္ဎိယာ သဟ အာဌပိတပုတ္တဟာရကဿ ဂီဝါတိ ဒဿိတန္တိ ဝဒန္တိ. ဒါသဿ ဇာတောတိ ဥက္ကဋ္ဌလက္ခဏံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ဒါသိကုစ္ဆိယံ ပန အဒါသဿ ဇာတောပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟိတော. ပရဒေသတော ပဟရိတွာတိ ပရဒေသဝိလုမ္ပကေဟိ ရာဇစောရာဒီဟိ ပဟရိတွာ. သုခံ ဇီဝါတိ ဝဒတီတိ ထေယျစိတ္တေန သာမိကာနံ သန္တိကတော ပလာပေတုကာမတာယ ဝဒတိ၊ တထာ ပန အစိန္တေတွာ ကာရုညေန ‘‘သုခံ ဂန္တွာ ဇီဝါ’’တိ ဝဒန္တဿ နတ္ထိ အဝဟာရော၊ ဂီဝါ ပန ဟောတိ. ဒုတိယပဒဝါရေတိ ယဒိ ဒုတိယပဒံ အဝဿံ ဥဒ္ဓရိဿတိ၊ ဘိက္ခုဿ ‘‘ပလာယိတွာ သုခံ ဇီဝါ’’တိ ဝစနက္ခဏေယေဝ ပါရာဇိကံ. အနာပတ္တိ ပါရာဇိကဿာတိ တဿ ဝစနေန ဝေဂဝဍ္ဎနေ အကတေပိ ဒုက္ကဋာ န မုစ္စတီတိ ဒဿေတိ. ‘‘အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယေယျာ’’တိ (ပါရာ. ၈၉၊ ၉၁) အာဒါနဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ ဝုတ္တပရိယာယေန မုစ္စတီတိ.

စတုပ္ပဒကထာဝဏ္ဏနာ

၁၁၇. စတုပ္ပဒကထာယံ ပါဠိယံ အာဂတာဝသေသာတိ ပါဠိယံ အာဂတေဟိ ဟတ္ထိ အာဒီဟိ အညေ ပသု-သဒ္ဒဿ သဗ္ဗသာဓာရဏတ္တာ. ဘိင်္ကစ္ဆာပန္တိ ‘‘ဘိင်္ကာ ဘိင်္ကာ’’တိ သဒ္ဒါယနတော ဧဝံ လဒ္ဓနာမံ ဟတ္ထိပေါတကံ. အန္တောဝတ္ထုမှီတိ ပရိက္ခိတ္တေ. ဗဟိနဂရေ ဌိတဿာတိ ပရိက္ခိတ္တနဂရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ အပရိက္ခိတ္တနဂရေ ပန အန္တောနဂရေ ဌိတဿာပိ ဌိတဋ္ဌာနမေဝ ဌာနံ. ခဏ္ဍဒွါရန္တိ အတ္တနာ ခဏ္ဍိတဒွါရံ. ဧကော နိပန္နောတိ ဧတ္ထာပိ ဗန္ဓောတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ၊ တေနာဟ ‘‘နိပန္နဿ ဒွေ’’တိ. ဃာတေတီတိ ဧတ္ထ ထေယျစိတ္တေန ဝိနာသေန္တဿ သဟပယောဂတ္တာ ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဝဒန္တိ.

ဩစရကကထာဝဏ္ဏနာ

၁၁၈. ဩစရကကထာယံ ပရိယာယေန ဟိ အဒိန္နာဒါနတော မုစ္စတီတိ ဣဒံ အာဏတ္တိကပယောဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ သယမေဝ ပန အဘိယုဉ္ဇနာဒီသု ပရိယာယေနပိ မောက္ခော နတ္ထိ.

ဩဏိရက္ခကထာဝဏ္ဏနာ

ဩဏိရက္ခကထာယံ ဩဏိန္တိ ဩဏီတံ၊ အာနီတန္တိ အတ္ထော. ဩဏိရက္ခဿ သန္တိကေ ဌပိတဘဏ္ဍံ ဥပနိဓိ (ပါရာ. ၁၁၂) ဝိယ ဂုတ္တဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ သင်္ဂေါပနတ္ထာယ အနိက္ခိပိတွာ ယထာဌပိတဋ္ဌာနေ ဧဝ မုဟုတ္တမတ္တံ ဩလောကနတ္ထာယ ဌပိတတ္တာ တဿ ဘဏ္ဍဿ ဌာနာစာဝနမတ္တေန ဩဏိရက္ခကဿ ပါရာဇိကံ ဟောတိ.

သံဝိဒါဝဟာရကထာဝဏ္ဏနာ

သံဝိဒါဝဟာရကထာယံ သံဝိဓာယာတိ သံဝိဒဟိတွာ. တေန နေသံ ဒုက္ကဋာပတ္တိယောတိ အာဏတ္တိဝသေန ပါရာဇိကာပတ္တိယာ အသမ္ဘဝေ သတီတိ ဝုတ္တံ. ယဒိ ဟိ တေန အာဏတ္တာ ယထာဏတ္တိဝသေန ဟရန္တိ၊ အာဏတ္တိက္ခဏေ ဧဝ ပါရာဇိကာပတ္တိံ အာပဇ္ဇန္တိ. ပါဠိယံ ‘‘သမ္ဗဟုလာ သံဝိဒဟိတွာ ဧကော ဘဏ္ဍံ အဝဟရတိ၊ အာပတ္တိ သဗ္ဗေသံ ပါရာဇိကဿာ’’တိ (ပါရာ. ၁၁၈) ဧတ္ထာပိ အာဏာပကာနံ အာဏတ္တိက္ခဏေယေဝ အာပတ္တိ၊ အဝဟာရကဿ ဥဒ္ဓါရေတိ ဂဟေတဗ္ဗော. သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဧကံ အာဏာပေန္တိ ‘ဂစ္ဆေတံ အာဟရာ’တိ၊ တဿုဒ္ဓါရေ သဗ္ဗေသံ ပါရာဇိကန္တိအာဒီသုပိ ဧဝမေဝ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. သာဟတ္ထိကံ ဝါ အာဏတ္တိကဿ အာဏတ္တိကံ ဝါ သာဟတ္ထိကဿ အင်္ဂံ န ဟောတီတိ ဘိန္နကာလိကတ္တာ အညမညဿ အင်္ဂံ န ဟောတိ. တထာ ဟိ သဟတ္ထာ အဝဟရန္တဿ ဌာနာစာဝနက္ခဏေ အာပတ္တိ၊ အာဏတ္တိယာ ပန အာဏတ္တိက္ခဏေယေဝါတိ ဘိန္နကာလိကတ္တာ အာပတ္တိယောတိ.

သင်္ကေတကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

၁၁၉. သင်္ကေတကမ္မကထာယံ ဩစရကေ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ဧတ္ထ အဝဿံ ဟာရိယေ ဘဏ္ဍေတိအာဒိနာ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၁၈) ဝုတ္တနယေနေဝ. ပါဠိယံ ‘‘တံ သင်္ကေတံ ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါ’’တိ တဿ သင်္ကေတဿ ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါတိ အတ္ထော. ‘‘တံ နိမိတ္တံ ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော.

နိမိတ္တကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

၁၂၀. နိမိတ္တကမ္မကထာယံ အက္ခိနိခဏနာဒိနိမိတ္တကမ္မံ ပန လဟုကံ ဣတ္တရကာလံ၊ တသ္မာ တင်္ခဏေယေဝ တံ ဘဏ္ဍံ အဝဟရိတုံ န သက္ကာ. နိမိတ္တကမ္မာနန္တရမေဝ ဂဏှိတုံ အာရဒ္ဓတ္တာ တေနေဝ နိမိတ္တေန အဝဟရတီတိ ဝုစ္စတိ. ယဒိ ဧဝံ ပုရေဘတ္တပ္ပယောဂေါဝ ဧသောတိ ဝါဒေါ ပမာဏဘာဝံ အာပဇ္ဇတီတိ? နာပဇ္ဇတိ. န ဟိ သင်္ကေတကမ္မံ (ပါရာ. ၁၁၉) ဝိယ နိမိတ္တကမ္မံ ကာလပရိစ္ဆေဒယုတ္တံ. ကာလဝသေန ဟိ သင်္ကေတကမ္မံ ဝုတ္တံ၊ ကိရိယာဝသေန နိမိတ္တကမ္မန္တိ အယမေဝ တေသံ ဝိသေသော. ‘‘တံ နိမိတ္တံ ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါ တံ ဘဏ္ဍံ အဝဟရတိ၊ မူလဋ္ဌဿ အနာပတ္တီ’’တိ ဣဒံ ပန နိမိတ္တကရဏတော ပုရေ ဂဏှန္တဿ စေဝ နိမိတ္တကမ္မေ စ ကတေပိ ဂဏှိတုံ အနာရဘိတွာ ပစ္ဆာ သယမေဝ ဂဏှန္တဿ စ ဝသေန ဝုတ္တံ.

အာဏတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၂၁. အာဏတ္တိကထာယံ အသမ္မောဟတ္ထန္တိ ယသ္မာ သင်္ကေတကမ္မနိမိတ္တကမ္မာနိ ကရောန္တော န ကေဝလံ ပုရေဘတ္တာဒိကာလသင်္ကေတကမ္မံ အက္ခိနိခဏနာဒိနိမိတ္တကမ္မမေဝ ဝါ ကရောတိ၊ အထ ခေါ ဧဝံဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဘဏ္ဍံ ဂဏှာတိ၊ ဘဏ္ဍနိယမမ္ပိ ကရောတိ၊ တွံ ဣတ္ထန္နာမဿ ပါဝဒ၊ သော အညဿ ပါဝဒတူတိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလပဋိပါဋိယာ စ အာဏာပေတိ၊ တသ္မာ ပုဗ္ဗဏှာဒိကာလဝသေန အက္ခိနိခဏနာဒိကိရိယာဝသေန ဘဏ္ဍပုဂ္ဂလပဋိပါဋိဝသေန စ အာဏတ္တေ ဧတေသု သင်္ကေတကမ္မနိမိတ္တကမ္မေသု ဝိသင်္ကေတာ ဝိသင်္ကေတဘာဝေ သမ္မောဟော ဇာယတိ၊ တဒပဂမေန အသမ္မောဟတ္ထံ. ယံ အာဏာပကေန နိမိတ္တသညံ ကတွာ ဝုတ္တန္တိ ပုဗ္ဗဏှာဒီသု အက္ခိနိခဏနာဒီသု ဝါ ဂဟဏတ္ထံ အာဏာပေန္တေန ဤဒိသဝဏ္ဏသဏ္ဌာနာဒိယုတ္တံ ဂဏှာတိ ဧဝံ ဂဟဏဿ နိမိတ္တဘူတသညာဏံ ကတွာ ယံ ဘဏ္ဍံ ဝုတ္တံ. အယံ ယုတ္တိ သဗ္ဗတ္ထာတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေသု ဥပရိ ဝက္ခမာနေသု စ သဗ္ဗတ္ထ အာဏတ္တိပ္ပသင်္ဂေသု အာဏတ္တိက္ခဏေယေဝ ပါရာဇိကာဒီနံ ဘာဝသင်္ခါတာ ဝိနယယုတ္တိ၊ သာ စ အာဏတ္တဿ ကိရိယာနိဋ္ဌာပနက္ခဏေ အာဏာပကဿ ပယောဂေ ထေယျစိတ္တာနံ အဘာဝါ အာဏတ္တိက္ခဏေ ဧကာ ဧဝ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဧဝံ ဥပပတ္တိယာ ပဝတ္တတ္တာ ယုတ္တီတိ ဝုတ္တာ. ‘‘မူလဋ္ဌဿ ထုလ္လစ္စယ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ သင်္ဃရက္ခိတေန ပဋိဂ္ဂဟိတေပိ ဗုဒ္ဓရက္ခိတဓမ္မရက္ခိတာနံ ဒုက္ကဋမေဝ၊ ကသ္မာ ပနေတ္ထ အာစရိယဿ ထုလ္လစ္စယန္တိ အာဟ ‘‘မဟာဇနော ဟီ’’တိအာဒိ. မဟာဇနောတိ စ ဗုဒ္ဓရက္ခိတဓမ္မရက္ခိတသင်္ဃရက္ခိတေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. မူလဋ္ဌဿေဝ ဒုက္ကဋန္တိ ဗုဒ္ဓရက္ခိတဿ ဒုက္ကဋံ. ဣဒဉ္စ မူလဋ္ဌဿ ထုလ္လစ္စယာဘာဝဒဿနတ္ထံ ပဌမံ အာဏတ္တိက္ခဏေ ဒုက္ကဋံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န ပန သင်္ဃရက္ခိတဿ ပဋိဂ္ဂဟဏပစ္စယာ ပုန ဒုက္ကဋသမ္ဘဝံ သန္ဓာယ. န ဟိ သော ဧကပယောဂေန ဒုက္ကဋဒွယံ အာပဇ္ဇတိ. ကေစိ ပန ‘‘ဝိသင်္ကေတတ္တာ ပါဠိယံ ‘မူလဋ္ဌဿာ’တိ အဝတွာ ‘ပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’တိ သာမညေန ဝုတ္တတ္တာ ဣဒံ သင်္ဃရက္ခိတဿ ဒုက္ကဋံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ကိဉ္စာပိ အဋ္ဌကထာယ န သမေတိ၊ ပါဠိတော ပန ယုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ. န ဟိ တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏပ္ပယောဂေ အနာပတ္တိ ဟောတီတိ. ဣမိနာဝ ဟေဋ္ဌာ အာဂတဝါရေသုပိ ပဋိဂ္ဂဏှန္တာနံ ဒုက္ကဋံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ပဏ္ဏေ ဝါ သိလာဒီသု ဝါ ‘စောရိယံ ကာတဗ္ဗ’န္တိ လိခိတွာ ဌပိတေ ပါရာဇိကမေဝါ’’တိ ကေစိ ဝဒန္တိ၊ တံ ပန ‘‘အသုကဿ ဂေဟေ ဘဏ္ဍ’’န္တိ ဧဝံ နိယမေတွာ လိခိတေ ယုဇ္ဇတိ၊ န အနိယမေတွာ လိခိတေတိ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. မဂ္ဂါနန္တရဖလသဒိသာတိ ဣမိနာ ယထာ အရိယပုဂ္ဂလာနံ မဂ္ဂါနန္တရေ ဖလေ ဥပ္ပန္နေ ကိလေသပဋိပ္ပဿဒ္ဓိပရိယောသာနံ ဘာဝနာကိစ္စံ နိပ္ဖန္နံ နာမ ဟောတိ၊ ဧဝမေတိဿာ အတ္ထသာဓကစေတနာယ ဥပ္ပန္နာယ အာဏတ္တိကိစ္စံ နိပ္ဖန္နမေဝါတိ ဒဿေတိ၊ တေနာဟ ‘‘တသ္မာ အယံ အာဏတ္တိက္ခဏေယေဝ ပါရာဇိကော’’တိ၊ အာဏတ္တိဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပကစေတနာက္ခဏေယေဝ ပါရာဇိကော ဟောတီတိ အတ္ထော.

အာဏတ္တိကထာဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော.

အာပတ္တိဘေဒဝဏ္ဏနာ

၁၂၂. တတ္ထ တတ္ထာတိ ဘူမဋ္ဌထလဋ္ဌာဒီသု. ပါဠိယံ မနုဿပရိဂ္ဂဟိတံ သန္ဓာယ ‘‘ပရပရိဂ္ဂဟိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အာမသတိ ဖန္ဒာပေတိ ဌာနာ စာဝေတီတိ ဣမေဟိ တီဟိ ပဒေဟိ ပုဗ္ဗပယောဂသဟိတံ ပဉ္စမံ အဝဟာရင်္ဂံ ဝုတ္တံ၊ ဌာနာ စာဝေတီတိ စ ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ. အာဏတ္တိကာဒယော သဗ္ဗေပိ ပယောဂါ ဓုရနိက္ခေပေါ စ ဣဓ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၁၂၅. ဌာနာစာဝနန္တိ ဣဒံ ပါဠိအနုသာရတော ဝုတ္တံ ဓုရနိက္ခေပဿာပိ သင်္ဂဟေတဗ္ဗတော. ဧသ နယော ဥပရိပိ သဗ္ဗတ္ထ. တတ္ထ ဟိ န စ သကသညီတိ ဣမိနာ ပရပရိဂ္ဂဟိတတာ ဝုတ္တာ၊ န စ ဝိဿာသဂ္ဂါဟီ န စ တာဝကာလိကန္တိ ဣမေဟိ ပရပရိဂ္ဂဟိတသညိတာ၊ တီဟိ ဝါ ဧတေဟိ ပရပရိဂ္ဂဟိတတာ ပရပရိဂ္ဂဟိတသညိတာ စ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အနဇ္ဈာဝုတ္ထကန္တိ ‘‘မမေဒ’’န္တိ ပရိဂ္ဂဟဝသေန အနဇ္ဈာဝုတ္ထကံ အရညေ ဒါရုတိဏပဏ္ဏာဒိ. ဆဍ္ဍိတန္တိ ပဌမံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပစ္ဆာ အနတ္ထိကတာယ ဆဍ္ဍိတံ ယံ ကိဉ္စိ. ဆိန္နမူလကန္တိ နဋ္ဌံ ပရိယေသိတွာ အာလယသင်္ခါတဿ မူလဿ ဆိန္နတ္တာ ဆိန္နမူလကံ. အဿာမိကန္တိ အနဇ္ဈာဝုတ္ထကာဒီဟိ တီဟိ အာကာရေဟိ ဒဿိတံ အဿာမိကဝတ္ထု. ဥဘယမ္ပီတိ အဿာမိကံ အတ္တနော သန္တကဉ္စ.

အနာပတ္တိဘေဒဝဏ္ဏနာ

၁၃၁. တသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ နိဗ္ဗတ္တာတိ တသ္မိံယေဝ မတသရီရေ ပေတတ္တဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တာ. ရုက္ခာဒီသု လဂ္ဂိတသာဋကေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ မနုဿေဟိ အဂေါပိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ သစေ ပနေတံ ဒေဝါလယစေတိယရုက္ခာဒီသု နိယုတ္တေဟိ ပုရိသေဟိ ရက္ခိတဂေါပိတံ ဟောတိ၊ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ထောကေ ခါယိတေ။ပေ။ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဣဒံ အဒိန္နာဒါနာဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဇိဃစ္ဆိတပါဏိနာ ခါဒိယမာနမံသဿ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ခါဒနံ နာမ ကာရုညဟာနိတော လောလဘာဝတော စ အသာရုပ္ပမေဝ. တေနေဝ ဟိ အရိယဝံသိကာ အတ္တနော ပတ္တေ ဘတ္တံ ခါဒန္တမ္ပိ သုနခါဒိံ တဇ္ဇေတွာ န ဝါရေန္တိ၊ တိရစ္ဆာနာနံ အာမိသဒါနေ ကုသလံ ဝိယ တေသံ အာမိသဿ အစ္ဆိန္ဒနေပိ အကုသလမေဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘ပရာနုဒ္ဒယတာယ စ န ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄၀).

ပကိဏ္ဏကကထာဝဏ္ဏနာ

ဗဟု ဧကတော ဒါရုအာဒိဘာရိယဿ ဧကဿ ဘဏ္ဍဿ ဥက္ခိပနကာလေ ‘‘ဂဏှထ ဥက္ခိပထာ’’တိ ဝစီပယောဂေန သဒ္ဓိံ ကာယပယောဂသဗ္ဘာဝဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ‘‘သာဟတ္ထိကာဏတ္တိက’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘တွံ ဧတံ ဝတ္ထုံ ဂဏှ၊ အဟံ အည’’န္တိ ဧဝံ ပဝတ္တေ ပန အဝဟာရေ အတ္တနာ ဂဟိတံ သာဟတ္ထိကမေဝ၊ ပရေန ဂါဟာပိတံ အာဏတ္တိကမေဝ၊ တေနေဝ တဒုဘယဂ္ဃေန ပဉ္စမာသေပိ ပါရာဇိကံ န ဟောတိ၊ ဧကေကဘဏ္ဍဂ္ဃဝသေန ထုလ္လစ္စယာဒိမေဝ ဟောတိ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘သာဟတ္ထိကံ ဝါ အာဏတ္တိကဿ အင်္ဂံ န ဟောတီ’’တိအာဒိ. ဥပနိက္ခိတ္တဘဏ္ဍံ ဘဏ္ဍဒေယျဉ္စ အဒါတုကာမတာယ ‘‘ဒေမိ ဒမ္မီ’’တိ ဝိက္ခိပန္တော တုဏှီဘာဝေန ဝိဟေဌေန္တောပိ တေန တေန ကာယဝိကာရာဒိကိရိယာယ ပရဿ ဓုရံ နိက္ခိပါပေသီတိ ‘‘ကိရိယာသမုဋ္ဌာနဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ.

ပဒဘာဇနီယဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော.

ဝိနီတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၁၃၅. ဝိနီတဝတ္ထူသု နိရုတ္တိယေဝ တံတံအတ္ထဂ္ဂဟဏဿ ဥပါယတာယ ပထောတိ နိရုတ္တိပထော၊ တေနေဝါဟ ‘‘ဝေါဟာရဝစနမတ္တေ’’တိ. ယထာကမ္မံ ဂတောတိ တတော ပေတတ္တဘာဝတော မတဘာဝံ ဒဿေတိ. အဗ္ဘုဏှေတိ အာသန္နမရဏတာယ သရီရဿ ဥဏှသမင်္ဂိတံ ဒဿေတိ၊ တေနေဝါဟ ‘‘အလ္လသရီရေ’’တိ. ကုဏပဘာဝံ ဥပဂတမ္ပိ ဘိန္နမေဝ အလ္လဘာဝတော ဘိန္နတ္တာ. ဝိသဘာဂသရီရေတိ ဣတ္ထိသရီရေ. သီသေ ဝါတိအာဒိ အဓက္ခကေ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလေ ပဒေသေ စိတ္တဝိကာရပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အနာမသန္တေန ကတံ သုကတမေဝ. မတသရီရမ္ပိ ဟိ ယေန ကေနစိ အာကာရေန သဉ္စိစ္စ ဖုသန္တဿ အနာမာသဒုက္ကဋမေဝါတိ ဝဒန္တိ၊ တံ ယုတ္တမေဝ. န ဟိ အပါရာဇိကဝတ္ထုကေပိ စိတ္တာဒိဣတ္ထိရူပေ ဘဝန္တံ ဒုက္ကဋံ ပါရာဇိကဝတ္ထုဘူတေ မတိတ္ထိသရီရေ နိဝတ္တတိ.

ကုသသင်္ကာမနဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၁၃၈. ဗလသာတိ ဗလေန. သာဋကော ဘဝိဿတိ၊ ဂဏှိဿာမီတိ အနာဂတဝစနံ ပသိဗ္ဗကဂ္ဂဟဏတော ပုရေတရံ သမုပ္ပန္နပရိကပ္ပဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ. ဂဟဏက္ခဏေ ပန ‘‘သာဋကော စေ၊ ဂဏှာမီ’’တိ ပသိဗ္ဗကံ ဂဏှာတီတိ ဧဝမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော ဂဟေတဗ္ဗော၊ န ပန ဗဟိ နီဟရိတွာ သာဋကဘာဝံ ဉတွာ ဂဟေဿာမီတိ၊ တေနာဟ ‘‘ဥဒ္ဓါရေယေဝ ပါရာဇိက’’န္တိ. ဣတရထာ ‘‘ဣဒါနိ န ဂဏှာမိ၊ ပစ္ဆာ အန္ဓကာရေ ဇာတေ ဝိဇာနနကာလေ ဝါ ဂဏှိဿာမိ၊ ဣဒါနိ ဩလောကေန္တော ဝိယ ဟတ္ထဂတံ ကရောမီ’’တိ ဂဏှန္တဿာပိ ဂဟဏက္ခဏေ အဝဟာရော ဘဝေယျ၊ န စ တံ ယုတ္တံ တဒါ ဂဟဏေ သန္နိဋ္ဌာနာဘာဝါ. သန္နိဋ္ဌာပကစေတနာယ ဧဝ ဟိ ပါဏာတိပါတာဒိအကုသလံ ဝိယ. န ဟိ ‘‘ပစ္ဆာ ဝဓိဿာမီ’’တိ ပါဏံ ဂဏှန္တဿ တဒေဝ တသ္မိံ မတေပိ ပါဏာတိပါတော ဟောတိ ဝဓကစေတနာယ ပယောဂဿ အကတတ္တာ၊ ဧဝမိဓာပိ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ အဝဟရိဿာမီတိအာဒိနာ ကာလပရိကပ္ပနဝသေန ဌာနာ စာဝိတေပိ တဒါပိ အဝဟာရော န ဟောတိ ဩကာသပရိကပ္ပေ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၁၃၈) ဝိယ၊ တသ္မိံ ပန ယထာပရိကပ္ပိတဋ္ဌာနေ ကာလေ အာဂတေ ဘဏ္ဍံ ဘူမိယံ အနိက္ခိပိတွာပိ ထေယျစိတ္တေန ဂစ္ဆတော ပဒဝါရေန အဝဟာရောတိ ခါယတိ. တသ္မာ ဘဏ္ဍပရိကပ္ပေါ ဩကာသပရိကပ္ပေါ ကာလပရိကပ္ပေါတိ တိဝိဓောပိ ပရိကပ္ပေါ ဂဟေတဗ္ဗော. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဩကာသပရိကပ္ပေ သမောဓာနေတွာ ကာလပရိကပ္ပေါ ဝိသုံ န ဝုတ္တောတိ အမှာကံ ခန္တိ၊ ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. ပဒဝါရေန ကာရေတဗ္ဗောတိ ဘူမိယံ အနိက္ခိပိတွာ ဝီမံသိတတ္တာ ဝုတ္တံ. ပရိယုဋ္ဌိတောတိ အနုဗဒ္ဓေါ.

ပရိကပ္ပေါ ဒိဿတီတိ ဂဟဏက္ခဏေ ပရိကပ္ပေါ ဒိဿတိ၊ န တဒါ တေသံ မတေန အဝဟာရောတိ ဒဿေတိ. ဒိသွာ ဟဋတ္တာ ပရိကပ္ပါဝဟာရော န ဒိဿတီတိ ပစ္ဆာ ပန ဗဟိ ဝီမံသိတွာ သာဋကဘာဝံ ဉတွာ တတော ပစ္ဆာ ထေယျစိတ္တေန ဟဋတ္တာ ပုဗ္ဗေ ကတဿ ပရိကပ္ပဿ အဝဟာရာနင်္ဂတ္တာ ‘‘သုတ္တ’’န္တိ ဉတွာ ဟရဏေ ဝိယ ထေယျာဝဟာရော ဧဝ သိယာ. တသ္မာ ပရိကပ္ပါဝဟာရော န ဒိဿတိ. သာဋကော စေ ဘဝိဿတီတိအာဒိကဿ ပရိကပ္ပဿ တဒါ အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ကေဝလံ အဝဟာရော ဧဝ၊ န ပရိကပ္ပါဝဟာရောတိ အဓိပ္ပါယော၊ တေန ဘဏ္ဍပရိကပ္ပါဝဟာရဿ ‘‘သာဋကော စေ ဘဝိဿတိ၊ ဂဟေဿာမီ’’တိ ဧဝံ ဘဏ္ဍသန္နိဋ္ဌာနာဘာဝက္ခဏေယေဝ ပဝတ္တိံ ဒဿေတိ၊ တေနာဟ ‘‘ယံ ပရိကပ္ပိတံ၊ တံ အဒိဋ္ဌံ ပရိကပ္ပိတဘာဝေ ဌိတံယေဝ ဥဒ္ဓရန္တဿ အဝဟာရော’’တိ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ဩကာသပအပ္ပါဝဟာရော ဘဏ္ဍံ ဒိသွာ အဝဟရန္တဿ ပရိကပ္ပါဝဟာရော သိယာတိ? နာယံ ဒေါသော အဘဏ္ဍဝိသယတ္တာ တဿ ပရိကပ္ပဿ၊ ပုဗ္ဗေဝ ဒိသွာ ဉာတဘဏ္ဍဿေဝ ဟိ ဩကာသပရိကပ္ပေါ ဝုတ္တော. တံ မညမာနော တံ အဝဟရီတိ ဣဒံ သုတ္တံ ကိဉ္စာပိ ‘‘တညေဝေတ’’န္တိ နိယမေတွာ ဂဏှန္တဿ ဝသေန ဝုတ္တံ၊ တထာပိ ‘‘တဉ္စေ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တေ ဣမသ္မိံ ပရိကပ္ပေပိ ‘‘ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဂဟဏေ နိယမသဗ္ဘာဝါ အဝဟာရတ္ထသာဓကံ ဟောတီတိ ဥဒ္ဓဋံ၊ တေနေဝ ‘‘သမေတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ကေစီတိ မဟာအဋ္ဌကထာယမေဝ ဧကစ္စေ အာစရိယာ. မဟာပစ္စရိယံ ပနာတိအာဒိနာပိ ကေစိဝါဒေါ ဂါရယှော၊ မဟာအဋ္ဌကထာဝါဒေါဝ ယုတ္တတရောတိ ဒဿေတိ.

အလင်္ကာရဘဏ္ဍန္တိ အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကာဒိ. ကုသံ ပါတေတွာတိ ဝိလီဝမယံ ဝါ တာလပဏ္ဏာဒိမယံ ဝါ ကတသညာဏံ ပါတေတွာ. ပရကောဋ္ဌာသတော ကုသေ ဥဒ္ဓဋေပိ န တာဝ ကုသဿ ပရိဝတ္တနံ ဇာတန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ဥဒ္ဓါရေ ရက္ခတီ’’တိ. ဟတ္ထတော မုတ္တမတ္တေ ပါရာဇိကန္တိ ဣမိနာ ဌာနာစာဝနံ ဓုရနိက္ခေပဉ္စ ဝိနာ ကုသသင်္ကာမနံ နာမ ဝိသုံ ဧကောယံ အဝဟာရောတိ ဒဿေတိ. သဗ္ဗေပိ ဟိ အဝဟာရာ သာဟတ္ထိကာဏတ္တိကာဓိပ္ပါယယောဂေဟိ နိပ္ဖါဒိယမာနာ အတ္ထတော ဌာနာစာဝနဓုရနိက္ခေပကုသသင်္ကာမနေသု တီသု သမောသရန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣတရော တဿ ဘာဂံ ဥဒ္ဓရတိ၊ ဥဒ္ဓါရေ ပါရာဇိကန္တိ ပုရိမဿ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသေ အာလယဿ အဝိဂတတ္တာ ဝုတ္တံ၊ အာလယေ ပန သဗ္ဗထာ အသတိ အဝဟာရော န ဟောတိ၊ တေနာဟ ‘‘ဝိစိနိတာဝသေသံ ဂဏှန္တဿာပိ အဝဟာရော နတ္ထေဝါ’’တိ.

နာယံ မမာတိ ဇာနန္တောပီတိ ဧတ္ထ ပိ-သဒ္ဒေန တတ္ထ ဝေမတိကောပိ ဟုတွာ ထေယျစိတ္တေန ဂဏှန္တောပိ သင်္ဂယှတိ. သိဝေယျကန္တိ သိဝိရဋ္ဌေ ဇာတံ.

၁၄၀-၁. ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာတိ ပစာပေတွာ. တသ္မိံ ပါစိတ္တိယန္တိ အဒိန္နာဒါနဘာဝေန သဟပယောဂဿာပိ အဘာဝါ ဒုက္ကဋံ န ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အာဏတ္တေဟီတိ သမ္မတေန အာဏတ္တေဟိ. အာဏတ္တေနာတိ သာမိကေဟိ အာဏတ္တေန. ဘဏ္ဍဒေယျန္တိ သမ္မတာဒီဟိ ဒိန္နတ္တာ န ပရာဇိကံ ဇာတံ၊ အသန္တံ ပုဂ္ဂလံ ဝတွာ ဂဟိတတ္တာ ပန ဘဏ္ဍဒေယျံ ဝုတ္တံ. အညေန ဒိယျမာနန္တိ သမ္မတာဒီဟိ စတူဟိ အညေန ဒိယျမာနံ. ဂဏှန္တောတိ ‘‘အပရဿ ဘာဂံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ဂဏှန္တော. အပရဿာတိ အသန္တံ ပုဂ္ဂလံ အဒဿေတွာ ပန ‘‘အပရံ ဘာဂံ ဒေဟီ’’တိ ဝါ ကူဋဝဿာနိ ဂဏေတွာ ဝါ ဂဏှတော ဂိဟိသန္တကေ သာမိနာ စ ‘‘ဣမဿ ဒေဟီ’’တိ ဧဝံ အာဏတ္တေန စ ဒိန္နေ ဘဏ္ဍဒေယျမ္ပိ န ဟောတိ၊ သံဃသန္တကေ ပန ဟောတီတိ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ အသမ္မတေန ဝါ အနာဏတ္တေန ဝါတိအာဒိ ပုန ဝုတ္တံ. ဣတရေဟိ ဒိယျမာနန္တိ သမ္မတေန အာဏတ္တေန ဝါ ဒိယျမာနံ. ဧဝံ ဂဏှတောတိ ‘‘အပရမ္ပိ ဘာဂံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ကူဋဝဿာနိ ဂဏေတွာ ဝါ ဂဏှတော. သာမိကေန ပနာတိ ဧတ္ထ ပန-သဒ္ဒေါ ဝိသေသတ္ထဇောတကော၊ တေန ‘‘အပရမ္ပိ ဘာဂံ ဒေဟီ’’တိ ဝါ ကူဋဝဿာနိ ဂဏေတွာ ဝါ ဂဏှန္တေ သာမိကေန သယံ ဒေန္တေ ဝါ ဒါပေန္တေ ဝါ ဝိသေသော အတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သုဒိန္နန္တိ ဘဏ္ဍဒေယျံ န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဟေဋ္ဌာ ပန သာမိကေန တေန အာဏတ္တေန ဝါ ဒိယျမာနံ ဂိဟိသန္တကံ ‘‘အပရဿ ဘာဂံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ဂဏှတော အပရဿ အဘာဝတော သာမိသန္တကမေဝ ဟောတီတိ ဘဏ္ဍဒေယျံ ဇာတံ၊ ဣဓ ပန တေဟိယေဝ ဒိယျမာနံ ‘‘အပရမ္ပိ ဘာဂံ ဒေဟီ’’တိ ဝတွာ ဝါ ကူဋဝဿာနိ ဂဏေတွာ ဝါ ဂဏှတော ‘‘ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အညာတကဝိညတ္တိမတ္တံ ဌပေတွာ ဘဏ္ဍဒေယျံ န ဟောတီတိ သုဒိန္နမေဝါတိ ဝုတ္တံ. အဿာမိကေန ပန အာဏတ္တေန ဒိန္နံ ဘဏ္ဍံ ဂဏှတော ဘဏ္ဍဒေယျမေဝါတိ ဝဒန္တိ၊ ပတ္တစတုက္ကေ ဝိယ အဝဟာရတာဝေတ္ထ ယုတ္တာ၊ သံဃသန္တကေ ပန ‘‘ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တေပိ သာမိကဿ ကဿစိ အဘာဝါ သမ္မတေန ဒိန္နေပိ ဘဏ္ဍဒေယျံ ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

၁၄၆-၉. အာဟရာပေန္တေသု ဘဏ္ဍဒေယျန္တိ ‘‘ဂဟိတေ အတ္တမနော ဟောတီ’’တိ ဝစနတော အနတ္တမနဿ သန္တကံ ဂဟိတမ္ပိ ပုန ဒါတဗ္ဗမေဝါတိ ဝုတ္တံ. ‘‘သမ္မုခီဘူတေဟိ ဘာဇေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနတော ဘာဇနီယဘဏ္ဍံ ဥပစာရသီမဋ္ဌာနမေဝ ပါပုဏာတီတိ အာဟ ‘‘အန္တောဥပစာရသီမာယံ ဌိတဿေဝ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. ဘဏ္ဍဒေယျန္တိ ဥဘိန္နံ သာလယဘာဝေပိ စောရဿ အဒတွာ သာမိကဿေဝ ဒါတဗ္ဗံ စောရေနာပိ သာမိကဿေဝ ဒါတဗ္ဗတော. ဧသေဝ နယောတိ ပံသုကူလသညာယ ဂဟိတေ ဘဏ္ဍဒေယျံ၊ ထေယျစိတ္တေန ပါရာဇိကန္တိ အတ္ထော.

ဝုဋ္ဌဟန္တေသူတိ ဂါမံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယန္တေသု. အဝိသေသေနာတိ သဥဿာဟတာဒိဝိသေသံ အပရာမသိတွာ သာမညတော. သဥဿာဟမတ္တမေဝ အာပတ္တိဘာဝဿ ပမာဏံ သာမိကာနံ ပရိစ္ဆိန္နဘာဝတော. တတောတိ ဂဏသန္တကာဒိတော. ကုလသင်္ဂဟဏတ္ထာယ ဒေတီတိ ပံသုကူလဝိဿာသိကာဒိသညာယ ဂဟေတွာ ဒေတိ၊ တဒါ ကုလသင်္ဂဟပစ္စယာ စ ဒုက္ကဋံ ဘဏ္ဍဒေယျဉ္စ၊ ထေယျစိတ္တေ ပန သတိ ကုလသင်္ဂဟဏတ္ထာယ ဂဏှတောပိ ပါရာဇိကမေဝ. ဦနပဉ္စမာသကာဒီသု ကုလဒူသကဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိံ ထုလ္လစ္စယဒုက္ကဋာနိ. သေနာသနတ္ထာယ နိယမိတန္တိ ဣဒံ ဣဿရဝတာယ ဒဒတော ထုလ္လစ္စယဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဣတရပစ္စယတ္ထာယ ဒိန္နမ္ပိ အထေယျစိတ္တေန ဣဿရဝတာယ ကုလသင်္ဂဟဏတ္ထာယ ဝါ ဉာတကာဒီနံ ဝါ ဒဒတော ဒုက္ကဋံ ဘဏ္ဍဒေယျဉ္စ ဟောတေဝ. ဣဿရဝတာယာတိ ‘‘မယိ ဒေန္တေ ကော နိဝါရေဿတိ၊ အဟမေဝေတ္ထ ပမာဏ’’န္တိ ဧဝံ အတ္တနော ဣဿရိယဘာဝေန. ထုလ္လစ္စယန္တိ ကုလသင်္ဂဟဏတ္ထာယ ဝါ အညထာ ဝါ ကာရဏေန ဒဒတော သေနာသနတ္ထာယ နိယမိတဿ ဂရုဘဏ္ဍတာယ ထုလ္လစ္စယံ ဘဏ္ဍဒေယျဉ္စ. ဂီဝါတိ ဧတ္ထ သေနာသနတ္ထာယ နိယမိတေ ထုလ္လစ္စယေန သဒ္ဓိံ ဂီဝါ၊ ဣတရသ္မိံ ဒုက္ကဋေန သဒ္ဓိန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုခါဒိတမေဝါတိ အန္တောဥပစာရသီမာယံ ဌတွာ ဘာဇေတွာ အတ္တနော သန္တကံ ကတွာ ခါဒိတတ္တာ ဝုတ္တံ. သံဃိကဉှိ ဝိဟာရပဋိဗဒ္ဓံ ဝေဘင်္ဂိယံ ဗဟိဥပစာရသီမဋ္ဌံ ဘဏ္ဍံ အန္တောဥပစာရဋ္ဌေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဧဝ ဘာဇေတဗ္ဗံ၊ န ဗဟိ ဌိတေဟိ ဥပစာရသီမာယ ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ.

၁၅၀. ‘‘ဝုတ္တော ဝဇ္ဇေမီ’’တိ ဝုတ္တဘိက္ခုသ္မိံ ‘‘ဝုတ္တော ဝဇ္ဇေဟီ’’တိ ဝုတ္တဿ ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇနကပါရာဇိကာဒိဒေါသာရောပနတော၊ ဂဟဋ္ဌာနံ ဝါ ‘‘ဘဒန္တာ အပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဝဒန္တီ’’တိ ဧဝံ ဒေါသာရောပနတော.

၁၅၃-၅. ဆာတဇ္ဈတ္တန္တိ တေန ဆာတေန ဇိဃစ္ဆာယ ဥဒရဂ္ဂိနာ ဈတ္တံ၊ ဒဍ္ဎံ ပီဠိတန္တိ အတ္ထော. ဓနုကန္တိ ခုဒ္ဒကဓနုသဏ္ဌာနံ လဂ္ဂနကဒဏ္ဍံ. မဒ္ဒန္တော ဂစ္ဆတိ၊ ဘဏ္ဍဒေယျန္တိ ဧတ္ထ ဧကသူကရဂ္ဃနကဘဏ္ဍံ ဒါတဗ္ဗံ ဧကသ္မိံ ဗန္ဓေ အညေသံ တတ္ထ အဗဇ္ဈနတော. အဒူဟလန္တိ ယန္တပါသာဏော၊ ယေန အဇ္ဈောတ္ထဋတ္တာ မိဂါ ပလာယိတုံ န သက္ကောန္တိ. ပစ္ဆာ ဂစ္ဆတီတိ တေန ကတပယောဂေန အဂန္တွာ ပစ္ဆာ သယမေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေသုပိ ဤဒိသေသု ဌာနေသု ဧသေဝ နယော. ရက္ခံ ယာစိတွာတိ ရာဇပုရိသာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ အနုဒ္ဒိဿ ရက္ခံ ယာစိတွာ. ကုမီနမုခန္တိ ကုမီနဿ အန္တော မစ္ဆာနံ ပဝိသနမုခံ.

၁၅၆. ထေရာနန္တိ အာဂန္တုကတ္ထေရာနံ. တေသမ္ပီတိ အာဝါသိကဘိက္ခူနမ္ပိ. ပရိဘောဂတ္ထာယာတိ သံဃိကေ ကတ္တဗ္ဗဝိဓိံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇနတ္ထာယ. ဂဟဏေတိ ပါဌသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ အာဝါသေ. အညေသန္တိ အညေသံ အာဂန္တုကာနံ. တေသုပိ အာဂန္တုကာ အနိဿရာတိ သေနာသနေ နိရန္တရံ ဝသန္တာနံ စီဝရတ္ထာယ ဒါယကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဝါ နိယမေတွာ ဒိန္နတ္တာ ဘာဇေတွာ ခါဒိတုံ အနိဿရာ၊ အာဂန္တုကေဟိပိ ဣစ္ဆန္တေဟိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝဿာနာဒီသု ပဝိသိတွာ စီဝရတ္ထာယ ဂဟေတဗ္ဗံ. တေသံ ကတိကာယ ဌာတဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗာနိ ဖလာဖလာနိ အဘာဇေတွာ ‘‘ဧတ္တကေသု ရုက္ခေသု ဖလာနိ ဘာဇေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမ၊ အညေသု ဖလာဖလေဟိ သေနာသနာနိ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမာ’’တိ ဝါ၊ ‘‘ပိဏ္ဍပါတာဒိပစ္စယံ သမ္ပာဒေဿာမာ’’တိ ဝါ၊ ‘‘ကိဉ္စိပိ အဘာဇေတွာ စတုပစ္စယတ္ထာယေဝ ဥပနေမာ’’တိ ဝါ ဧဝံ သမ္မာ ဥပနေန္တာနံ အာဝါသိကာနံ ကတိကာယ အာဂန္တုကေဟိ ဌာတဗ္ဗံ. မဟာအဋ္ဌကထာယံ ‘‘အနိဿရာ’’တိ ဝစနေန ဒီပိတော ဧဝ အတ္ထော၊ မဟာပစ္စရိယံ စတုန္နံ ပစ္စယာနန္တိအာဒိနာ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿိတော. ပရိဘောဂဝသေနေဝါတိ ဧတ္ထ ဧဝ-သဒ္ဒေါ အဋ္ဌာနပ္ပယုတ္တော၊ ပရိဘောဂဝသေန တမေဝ ဘာဇေတွာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ဝိဟာရေ၊ ရဋ္ဌေ ဝါ.

သေနာသနပစ္စယန္တိ သေနာသနဉ္စ တဒတ္ထာယ နိယမေတွာ ဌပိတဉ္စ. ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဝရသေနာသနာနိ ဌပေတွာတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပုန ဗျတိရေကမုခေန ဒဿေတုံ ‘‘မူလဝတ္ထုစ္ဆေဒံ ပန ကတွာ န ဥပနေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ သေနာသနသင်္ခါတဝတ္ထုနော မူလစ္ဆေဒံ ကတွာ သဗ္ဗာနိ သေနာသနာနိ န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော. ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဝရသေနာသနာနိ ဌပေတွာ လာမကတော ပဋ္ဌာယ ဝိဿဇ္ဇေန္တေဟိပိ သေနာသနဘူမိယော န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာတိ အယမတ္ထော ဝုတ္တော’’တိ ဝဒန္တိ၊ တမ္ပိ ယုတ္တမေဝ ဣမဿာပိ အတ္ထဿ အဝဿံ ဝတ္တဗ္ဗတော၊ ဣတရထာ ကေစိ သဟ ဝတ္ထုနာပိ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ မညေယျုံ.

ပဏ္ဏံ အာရောပေတွာတိ ‘‘ဧတ္တကေ ရုက္ခေ ရက္ခိတွာ တတော ဧတ္တကံ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ပဏ္ဏံ အာရောပေတွာ. နိမိတ္တသညံ ကတွာတိ သင်္ကေတံ ကတွာ. ဒါရကာတိ တေသံ ပုတ္တနတ္တာဒယော ယေ ကေစိ ဂေါပေန္တိ၊ တေ သဗ္ဗေပိ ဣဓ ‘‘ဒါရကာ’’တိ ဝုတ္တာ. တတောတိ ယထာဝုတ္တဒါရုသမ္ဘာရတော. အာပုစ္ဆိတွာတိ ကာရကသံဃံ အာပုစ္ဆိတွာ. တံ သဗ္ဗမ္ပိ အာဟရိတွာတိ အနာပုစ္ဆိတွာပိ တာဝကာလိကံ အာဟရိတွာ. အယမေဝ ဘိက္ခု ဣဿရောတိအာဒိတော ပဋ္ဌာယ အတ္တနော သန္တကေဟိ ဒါရုသမ္ဘာရာဒီဟိ စ ကာရာပိတတ္တာ ပဋိဇဂ္ဂိတတ္တာ စ သံဃိကသေနာသနေ ဘာဂိတာယ စ အယမေဝ ဣဿရော၊ န စ သော တတော ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥဒကပူဇန္တိ စေတိယင်္ဂဏေ သိဉ္စနာဒိပူဇံ. ဝတ္တသီသေနာတိ ကေဝလံ သဒ္ဓါယ၊ န ဝေတနာဒိအတ္ထာယ. သဝတ္ထုကန္တိ သဟ ဘူမိယာ. ကုဋ္ဋန္တိ ဂေဟဘိတ္တိံ. ပါကာရန္တိ ပရိက္ခေပပါကာရံ. တတောတိ ဆဍ္ဍိတဝိဟာရတော. တတော အာဟရိတွာ သေနာသနံ ကတံ ဟောတီတိ သာမန္တဂါမဝါသီဟိ ဘိက္ခူဟိ ဆဍ္ဍိတဝိဟာရတော ဒါရုသမ္ဘာရာဒိံ အာဟရိတွာ သေနာသနံ ကတံ ဟောတိ.

၁၅၇. ‘‘ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံယေဝ ပါကဋံ ကာတုံ ‘‘အာဂတာဂတာနံ ဝုဍ္ဎတရာနံ န ဒေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. စတုဘာဂဥဒကသမ္ဘိန္နေတိ စတုတ္ထဘာဂေန သမ္ဘိန္နေ. ပါဠိယံ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပါရာဇိကဿာ’’တိ (ပါရာ. ၁၅၇) သာမိကေဟိ ထုလ္လနန္ဒံ ဥဒ္ဒိဿ ဧတိဿာ ဟတ္ထေ ဒိန္နတ္တာ၊ အထေယျစိတ္တေန ပရိဘုဉ္ဇိတတ္တာ စ ဝုတ္တံ. ထေယျစိတ္တေန ပရိဘုတ္တေပိ စဿာ ဘဏ္ဍဒေယျမေဝ ဥပနိက္ခိတ္တဘဏ္ဍဋ္ဌာနိယတ္တာ. ဩဒနဘာဇနီယဝတ္ထုသ္မိန္တိ ‘‘အပရဿ ဘာဂံ ဒေဟီ’’တိ အာဂတဝတ္ထုသ္မိံ (ပါရာ. ၁၄၁).

၁၅၉. တဿ ကုလဿ အနုကမ္ပာယ ပသာဒါနုရက္ခဏတ္ထာယာတိအာဒိနာ ကုလသင်္ဂဟတ္ထံ နာကာသီတိ ဒဿေတိ. ‘‘ယာဝ ဒါရကာ ပါသာဒံ အာရောဟန္တိ၊ တာဝ ပါသာဒေါ တေသံ သန္တိကေ ဟောတူ’’တိ ပုဗ္ဗေ ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ အဓိဋ္ဌိတတ္တာ ဧဝ ယထာကာလပရိစ္ဆေဒမေဝ တတ္ထ တိဋ္ဌတိ၊ တတော ပရံ ပါသာဒေါ သယမေဝ ယထာဌာနံ ဂစ္ဆတိ၊ တထာဂမနဉ္စ ဣဒ္ဓိဝိဿဇ္ဇနေန သဉ္ဇာတံ ဝိယ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ထေရော ဣဒ္ဓိံ ပဋိသံဟရီ’’တိ. ယသ္မာ ဧဝံ ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏေန ကရောန္တဿ ကာယဝစီပယောဂါ န သန္တိ ထေယျစိတ္တဉ္စ နတ္ထိ ပါသာဒဿေဝ ဝိစာရိတတ္တာ၊ တသ္မာ ‘‘ဧတ္ထ အဝဟာရော နတ္ထီ’’တိ ထေရော ဧဝမကာသီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ ဒါရကေသု အနုကမ္ပာယ အာနယနတ္ထမေဝ ပါသာဒေ ဥပနီတေ ပါသေ ဗဒ္ဓသူကရာဒီနံ အာမိသံ ဒဿေတွာ ဌာနာစာဝနံ ဝိယ ကရမရာနီတေသု ဒါရကေသု ပါသာဒံ အာရုဠှေသုပိ ပုန ပဋိသံဟရဏေ စ ဣဓ အဝဟာရော နတ္ထိ ကာရုညာဓိပ္ပါယတ္တာ၊ ဘဏ္ဍဒေယျမ္ပိ န ဟောတိ ကာယဝစီပယောဂါဘာဝါ. ကာယဝစီပယောဂေ သတိယေဝ ဟိ အာပတ္တိ ဘဏ္ဍဒေယျံ ဝါ ဟောတိ၊ တေနေဝ ဘဂဝါ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အထေယျစိတ္တဿာ’’တိအာဒိံ အဝတွာ ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒ္ဓိမဿ ဣဒ္ဓိဝိသယေ’’တိ (ပါရာ. ၁၅၉) ဧတ္တကမေဝ အဝေါစ. ဣဒ္ဓိဝိသယေတိ စေတ္ထ ပရဘဏ္ဍာဒါယကကာယဝစီပယောဂါသမုဋ္ဌာပကဿ ကေဝလံ မနောဒွါရိကဿ အထေယျစိတ္တဘူတဿ ဣဒ္ဓိစိတ္တဿ ဝိသယေ အာပတ္တိ နာမ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော ဂဟေတဗ္ဗော. ကိံ ပန ပဋိက္ခိတ္တံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဤဒိသာယ အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိယာ အနာပတ္တီ’’တိ. ‘‘အနာပတ္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒ္ဓိမဿ ဣဒ္ဓိဝိသယေ’’တိ ဟိ ဣမိနာယေဝ သုတ္တေန အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိယာ အပ္ပဋိက္ခိတ္တဘာဝေါ သိဇ္ဈတိ. အတ္တနော ပကတိဝဏ္ဏံ အဝိဇဟိတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ဟတ္ထိအာဒိဒဿနံ၊ ‘‘ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၃၈၊ ၂၃၉၊ မ. နိ. ၁.၁၄၇၊ ပဋိ. မ. ၁.၁၀၂) အာဂတဉ္စ အဓိဋ္ဌာနဝသေန နိပ္ဖန္နတ္တာ အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိ နာမ၊ ‘‘သော ပကတိဝဏ္ဏံ ဝိဇဟိတွာ ကုမာရကဝဏ္ဏံ ဝါ ဒဿေတိ၊ နာဂဝဏ္ဏံ။ပေ။ ဝိဝိဓမ္ပိ သေနာဗျူဟံ ဒဿေတီ’’တိ (ပဋိ. မ. ၃.၁၃) ဧဝံ အာဂတာ ဣဒ္ဓိ ပကတိဝဏ္ဏဝိဇဟနဝိကာရဝသေန ပဝတ္တတ္တာ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိ နာမ. အတ္တနော ပန ပကတိရူပံ ယထာသဘာဝေန ဌပေတွာဝ ဗဟိ ဟတ္ထိအာဒိဒဿနံ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိ နာမ န ဟောတိ၊ အတ္တနော ရူပမေဝ ဟတ္ထိအာဒိရူပေန နိမ္မာနံ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပရာဇိတကိလေသေနာတိ ဝိဇိတကိလေသေန၊ နိက္ကိလေသေနာတိ အတ္ထော. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ၊ တေန ဒုတိယပါရာဇိကသိက္ခာပဒေန သမံ အညံ အနေကနယဝေါကိဏ္ဏံ ဂမ္ဘီရတ္ထဝိနိစ္ဆယံ ကိဉ္စိ သိက္ခာပဒံ န ဝိဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ. တတ္ထ အတ္ထော နာမ ပါဠိအတ္ထော၊ ဝိနိစ္ဆယော ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယော၊ တေ ဂမ္ဘီရာ ယသ္မိံ၊ တံ ဂမ္ဘီရတ္ထဝိနိစ္ဆယံ. ဝတ္ထုမှိ ဩတိဏ္ဏေတိ စောဒနာဝသေန ဝါ အတ္တနာဝ အတ္တနော ဝီတိက္ကမာရောစနဝသေန ဝါ သံဃမဇ္ဈေ အဒိန္နာဒါနဝတ္ထုသ္မိံ ဩတိဏ္ဏေ. ဧတ္ထာတိ ဩတိဏ္ဏဝတ္ထုမှိ. ဝိနိစ္ဆယောတိ အာပတ္တာနာပတ္တိနိယမနံ. ကပ္ပိယေပိ စ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ အတ္တနာ ဂဟေတုံ ယုတ္တေ မာတာပိတာဒီနံ သန္တကေပိ.

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ

ဒုတိယပါရာဇိကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော.