ပဌမဂါထာသင်္ဂဏိကဝဏ္ဏနာ

သတ္တနဂရေသု ပညတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၃၃၅. ဝစနသမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထေ ဝါ နိပါတောတိ အတ္ထော. အဍ္ဎုဍ္ဎသတာနီတိ တီဏိ သတာနိ၊ ပညာသာနိ စ. ဝိဂ္ဂဟန္တိ မနုဿဝိဂ္ဂဟံ. အတိရေကံ ဝါတိ ဒသာဟပရမံ အတိရေကစီဝရံ. ကာဠကန္တိ ‘‘သုဒ္ဓကာဠကာန’’န္တိ (ပါရာ. ၅၅၂-၅၅၄) ဝုတ္တကာဠကံ. ဘူတန္တိ ဘူတာရောစနံ. ပရမ္ပရဘတ္တန္တိ ပရမ္ပရဘောဇနံ. ဘိက္ခုနီသု စ အက္ကောသောတိ ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုံ အက္ကောသေယျ ဝါ ပရိဘာသေယျ ဝါ (ပါစိ. ၁၀၂၉). အန္တရဝါသကန္တိ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏံ. ရူပိယန္တိ ရူပိယသဗ္ဗောဟာရံ. သုတ္တန္တိ သာမံ သုတ္တံ ဝိညာပေတွာ တန္တဝါယေဟိ. ဥဇ္ဈာပနကေတိ ဥဇ္ဈာပနကေ ခီယနကေ. ပါစိတပိဏ္ဍန္တိ ဘိက္ခုနီပအပါစိတပိဏ္ဍပါတံ. စာရိတ္တန္တိ နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော သန္တံ. စီဝရံ ဒတွာတိ သမဂ္ဂေန သံဃေန စီဝရံ ဒတွာ. ဝေါသာသန္တီတိ ဘိက္ခူ ပနေဝ ကုလေသု နိမန္တိတာ ဘုဉ္ဇန္တိ (ပါစိ. ၅၅၈)၊ တတ္ထ စေသာ. ဂိရဂ္ဂစရိယာတိ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ နစ္စံ ဝါ ဂီတံ ဝါ’’တိ (ပါစိ. ၈၃၄) စ၊ ‘‘အန္တောဝဿံ စာရိကံ စရေယျာ’’တိ (ပါစိ. ၉၇၀) စ ဝုတ္တဒွယံ. ဆန္ဒဒါနေနာတိ ပါရိဝါသိကဆန္ဒဒါနေန သိက္ခမာနံ ဝုဋ္ဌာပေယျ (ပါစိ. ၁၁၆၇). ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရိ၊ ဘိက္ခုနီနံ သညာစိကကုဋိဉ္စ ကောသိယမိဿသန္ထတဉ္စ သေယျာ စ အနုပသမ္ပန္နေန သဟ ပထဝီခဏနံ. ဂစ္ဆ ဒေဝတေတိ ဘူတဂါမပါတဗျတာ သပ္ပါဏကဥဒကသိဉ္စနန္တိ အတ္ထော. မဟာဝိဟာရောတိ မဟလ္လကဝိဟာရော. အညန္တိ အညဝါဒကံ. ဒွါရန္တိ ယာဝဒွါရကောသာ. ‘‘အနာဒရိယပါစိတ္တီတိ စ သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနော’’တိ ပါဌော. ပယောပါနန္တိ သုရုသုရုကာရကံ. ဧဠကလောမာနိ ပတ္တော စာတိ ဧဠကလောမဓောဝါပနဉ္စ ဦနပဉ္စဗန္ဓနပတ္တော စ. ဩဝါဒေါ စေဝ ဘေသဇ္ဇန္တိ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဩဝါဒေါ တဒုတ္တရိဘေသဇ္ဇဝိညာပနဉ္စ. သူစိ အရညကောတိ ‘‘အဋ္ဌိမယံ ဝါ ဒန္တမယံ ဝါ ဝိသာဏမယံ ဝါ သူစိဃရ’’န္တိ (ပါစိ. ၅၁၇) စ ‘‘ယာနိ ခေါ ပန တာနိ အာရညကာနိ သေနာသနာနိ သာသင်္က။ပေ။ ပဋိဒေသေတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါစိ. ၅၇၀) စ. ဩဝါဒေါတိ ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဩဝါဒါယ ဝါ သံဝါသာယ ဝါ န ဂစ္ဆေယျ (ပါစိ. ၁၀၅၅). ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရီတိအာဒိ ဒွီသု နဂရေသု ပညတ္တသမ္ပိဏ္ဍနံ.

စတုဝိပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၃၃၆. ဧကတိံသာ ယေ ဂရုကာတိ ဥဘတော အဋ္ဌ ပါရာဇိကာ၊ ဘိက္ခူနံ တေရသ၊ ဘိက္ခုနီနံ ဒသ စ သံဃာဒိသေသာ. သာဓာရဏာသာဓာရဏဝသေန အဋ္ဌ အနဝသေသာ နာမ ပါရာဇိကာနိ. တဒေဝါတိ သီလဝိပတ္တိံယေဝ. ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ပါရာဇိက’’န္တိအာဒိနာ အပုစ္ဆိတမေဝ ဝိဿဇ္ဇိတံ. ‘‘တတ္ထ ယော စာယံ၊ အက္ကောသတိ ဟသာဓိပ္ပါယော’’တိ ပါဌော. ဒုဋ္ဌုလ္လဝိဘာဝနဝသေနာဂတဝိပတ္တိံ ဌပေတွာ ပုစ္ဆာပဋိပါဋိယာ ယာဝတတိယကပဉှံ ဝိဿဇ္ဇိတုမာရဘိ. ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကာ ဘိက္ခုနီ အဋ္ဌ ယာဝတတိယကသံဃာဒိသေသာ ဣဓ ပုစ္ဆိတတ္တာ အနန္တရပဉှာ နာမ ဇာတာ.

ဆေဒနကာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၃၇. ပမာဏာတိက္ကန္တမဉ္စနိသီဒနကဏ္ဍုပဋိစ္ဆာဒိဝဿိကသာဋိကာသုဂတစီဝရပ္ပမာဏံ ဘိက္ခုနီနံ ဥဒကသာဋိကာတိ ဆ ဆေဒနကာနိ. စီဝရဝိပ္ပဝါသသမ္မုတိအာဒယော စတဿော သမ္မုတိယော. ‘‘အယံ တတ္ထ သာမီစီ’’တိ ဧဝံ အာဂတာ သတ္တ သာမီစိယော.

အသာဓာရဏာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၃၈. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တစုဒ္ဒသပရမာနေဝ အန္တရပဉှေ နိဋ္ဌပေတွာ ပုရိမပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော. ဓောဝနဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟောတိ ဂါထာ အဋ္ဌကထာစရိယာနံ. ဒွေ လောမာနိ ဧဠကလောမတိယောဇနပရမာနိ.

ဒွေဝီသတိ ခုဒ္ဒကာတိ –

‘‘သကလော ဘိက္ခုနိဝဂ္ဂေါ၊ ပရမ္ပရဉ္စ ဘောဇနံ၊

အနတိရိတ္တံ အဘိဟဋံ၊ ပဏီတဉ္စ အစေလကံ၊

ဇာနံ ဒုဋ္ဌုလ္လဆာဒနံ.

‘‘ဦနံ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ၊ ယာ စ အနိက္ခန္တရာဇကေ၊

သန္တံ ဘိက္ခုံ အနာပုစ္ဆာ၊ ဝိကာလေ ဂါမပ္ပဝေသနံ.

‘‘နိသီဒနေ စ ယာ သိက္ခာ၊ ဝဿိကာယ စ သာဋိကာ၊

ဒွါဝီသတိ ဣမာ သိက္ခာ၊ ခုဒ္ဒကေသု ပကာသိတာ’’တိ. –

ပါဌော. ‘‘ကုလေသု စာရိတ္တာပတ္တီ’’တိ ပါဌော န ဂဟေတဗ္ဗော သာဓာရဏတ္တာ တဿ သိက္ခာပဒဿ. ဆစတ္တာရီသာ စိမေတိ ဆစတ္တာရီသ ဣမေ. ‘‘ပါရာဇိကာနိ သံဃာဒိသေသော’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တသိက္ခာပဒေ ဧဝ ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တတ္တာ ဝိဘတ္တိယော နာမ. သာဓာရဏန္တိ အဋ္ဌန္နမ္ပိ သာဓာရဏံ. ပါရာဇိကဘူတာ ဝိဘတ္တိယော ပါရာဇိကဝိဘတ္တိယော. သာဓာရဏေ သတ္တဝဇ္ဇော သံဃာဒိသေသော. အညတရသ္မိံ ဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘အထ ဝါ ‘ဒွေ ဥပေါသထာ ဒွေ ပဝါရဏာ စတ္တာရိ ကမ္မာနိ ပဉ္စေဝ ဥဒ္ဒေသာ စတုရော ဘဝန္တိ၊ နညထာ’တိ ပါဠိံ ဥဒ္ဓရန္တိ. တတ္ထ ‘စတ္တာရိ ကမ္မာနီ’တိ ဝိသေသာဘာဝါ ဥဒ္ဓရိတပေါတ္ထကမေဝ သုန္ဒရံ၊ ပုဗ္ဗေပိ ဝိဘတ္တိမတ္တဒဿနဝသေနေဝ စေတံ ဝုတ္တံ. ‘န သမထေဟိ ဝူပသမနဝသေနာ’တိ ဝတွာ စတ္တာရိ ကမ္မဝိဘဇနေ ‘သမထေဟိ ဝူပသမ္မတီ’တိ န ဝိသေသိတံ ဥပေါသထပ္ပဝါရဏာနံယေဝ ဝိဘာဂတ္တာ. ကသ္မာ? ဧတ္ထာပိ ‘ဥပေါသထပ္ပဝါရဏာနံယေဝ ဝိသေသေတွာ နယံ ဒေထာ’တိ ဝုတ္တတ္တာ၊ အဓမ္မေန ဝဂ္ဂါဒိကမ္မေန အာပတ္တိယောပိ ဝူပသမ္မန္တီတိ အာပဇ္ဇနတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဝိစာရေတဗ္ဗံ. ဒွီဟိ စတူဟိ တီဟိ ကိစ္စံ ဧကေနာတိ ဒွီဟိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ၊ စတူဟိ အနုဝါဒါဓိကရဏံ၊ တီဟိ အာပတ္တာဓိကရဏံ၊ ဧကေန ကိစ္စာဓိကရဏံ သမ္မတီတိ အတ္ထော.

ပါရာဇိကာဒိအာပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၃၃၉. နိဗ္ဗစနမတ္တန္တိ ဝေဝစနမတ္တံ. သေသေတိ အာဒိတော သေသာ မဇ္ဈန္တာ. ပဒန္တိ သိက္ခာပဒံ. သဒ္ဓါစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တန္တိ အတ္ထော၊ ‘‘သန္တာစိတ္တ’’န္တိ ဝါ ပါဌော. အနာဠိယန္တိ ဒလိဒ္ဒံ. ကိဉ္စာပိ ဣဒံ နိဗ္ဗစနံ ‘‘ဂရုကံ လဟုကဉ္စာ’’တိအာဒိပဉှေ နတ္ထိ၊ ‘‘ဟန္ဒ ဝါကျံ သုဏောမ တေ’’တိ ဣမိနာ ပန ဝစနေန သင်္ဂဟိတဿတ္ထဿ ဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘အာကာသော ပက္ခိနံ ဂတီ’’တိ စ ပါဌော အတ္ထိ၊ သော ဇာတိဝသေန ယုဇ္ဇတိ. ပက္ခီနန္တိ ဥဇုကမေဝ.

ပဌမဂါထာသင်္ဂဏိကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.