၃. သမုစ္စယက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကထာဝဏ္ဏနာ

၉၇. ‘‘ဝေဒယာမီတိ ဇာနာမိ၊ စိတ္တေန သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သုခံ အနုဘဝါမိ၊ န တပ္ပစ္စယာ အဟံ ဒုက္ခိတောတိ အဓိပ္ပါယော’’တိ လိခိတံ. ယဿ မာဠကေ နာရောစိတံ၊ တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. ယဿ အာရောစိတံ၊ တဿ ပုန အာရောစနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ကေဝလံ နိက္ခိပိတဗ္ဗမေဝ. ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဝသန္တဿ ဥပစာရသီမာဂတာနံ သဗ္ဗေသံ အာရောစနကိစ္စံ နတ္ထိ. ဒိဋ္ဌရူပါနံ သုတသဒ္ဒါနံ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ အဒိဋ္ဌအဿုတာနမ္ပိ အန္တောဒွါဒသဟတ္ထဂတာနံ အာရောစေတဗ္ဗံ. ‘‘ဣဒံ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဝသန္တဿ လက္ခဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ပရိက္ခိတ္တဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပတော’တိအာဒိ ကိဉ္စာပိ ပါဠိယံ နတ္ထိ၊ အထ ခေါ အဋ္ဌကထာစရိယာနံ ဝစနေန တထာ ဧဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. ‘‘အတ္ထိဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာတိ ဒွါဒသဟတ္ထေ ဥပစာရေ သလ္လက္ခေတွာ၊ အနိက္ခိတ္တဝတ္တာနံ ဥပစာရသီမာယ အာဂတဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာ သဟဝါသာဒိကံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. ‘‘နိက္ခိပန္တေန အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ ပယောဇနံ အတ္ထီ’’တိ စ ဝုတ္တံ၊ န ပန တံ ပယောဇနံ ဒဿိတံ. စိဏ္ဏမာနတ္တော ဘိက္ခု အဗ္ဘေတဗ္ဗောတိ စိဏ္ဏမာနတ္တဿ စ အဗ္ဘာနာရဟဿ စ နိန္နာနာကာရဏတ္တာ အညထာ ‘‘အဗ္ဘာနာရဟော အဗ္ဘေတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ. ဥက္ခေပနီယကမ္မကတောပိ အတ္တနော လဒ္ဓိဂ္ဂဟဏဝသေန သဘာဂဘိက္ခုမှိ သတိ တဿ အနာရောစာပေတုံ န လဘတိ.

ပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၂. ‘‘အနန္တရာယိကဿ ပန အန္တရာယိကသညာယ ဆာဒယတော အစ္ဆန္နာဝါ’’တိ ပါဌော. အဝေရိဘာဝေန သဘာဂေါ အဝေရိသဘာဂေါ. ‘‘သဘာဂသံဃာဒိသေသံ အာပန္နဿ ပန သန္တိကေ အာဝိ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပသင်္ဂတော ဣဓေဝ ပကာသိတံ. လဟုကေသု ပဋိက္ခေပေါ နတ္ထိ. တတ္ထ ဉတ္တိယာ အာဝိ ကတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ အနုညာတတ္တာ လဟုကသဘာဂံ အာဝိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ. သဘာဂသံဃာဒိသေသံ ပန ဉတ္တိယာ အာရောစနံ န ဝဋ္ဋတီတိ ကိရ. ‘‘တဿ သန္တိကေ တံ အာပတ္တိံ ပဋိကရိဿတီ’တိ (မဟာဝ. ၁၇၁) ဝုတ္တတ္တာ လဟုကဿေဝါယမနုညာတာ. န ဟိ သက္ကာ သုဒ္ဓဿ ဧကဿ သန္တိကေ သံဃာဒိသေသဿ ပဋိကရဏံ ကာတု’’န္တိ လိခိတံ. လဟုကေသုပိ သဘာဂံ အာဝိ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ၊ တသ္မာ ဧဝ ဟိ ဉတ္တိယာ အာဝိကရဏံ အနုညာတံ၊ ဣတရထာ တံ နိရတ္ထကံ သိယာ. အညမညာရောစနဿ ဝဋ္ဋတိ၊ တတော န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပနတ္ထမေဝ ဉတ္တိယာ အာဝိကရဏမနုညာတံ၊ တေနေဝ ဣဓ ‘‘သဘာဂသံဃာဒိသေသံ အာပန္နဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အယမတ္ထော ‘‘ဧတ္တာဝတာ တေ ဒွေ နိရာပတ္တိကာ ဟောန္တိ၊ တေသံ သန္တိကေ သေသေဟိ သဘာဂါပတ္တိယော ဒေသေတဗ္ဗာ’’တိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. နိဒါနဝဏ္ဏနာ) ဝစနေန ကင်္ခါဝိတရဏိယံ ပကာသိတောဝ. သံဃာဒိသေသံ ပန ဉတ္တိယာ အာရောစေတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. တဿာ ဉတ္တိယာ အယမတ္ထော ယဒါ သုဒ္ဓံ ဘိက္ခုံ ပဿိဿတိ၊ တဿ သန္တိကေ အာရောစနဝသေန ပဋိကရိဿတိ. ဧဝံ ပဋိကတေ ‘‘န စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာပတ္တိကေန ပါတိမောက္ခံ သောတဗ္ဗံ၊ ယော သုဏေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (စူဠဝ. ၃၈၆) ဝုတ္တာပတ္တိတော မောက္ခော ဟောတီတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဂရုကံ ဝါ ဟောတု လဟုကံ ဝါ၊ ဉတ္တိယာ အာဝိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဥဘောသု နယေသု ယုတ္တတရံ ဂဟေတဗ္ဗံ.

နာမဉ္စေဝ အာပတ္တိ စာတိ ‘‘တေန တေန ဝီတိက္ကမေနာပန္နာပတ္တိ အာပတ္တိ. နာမန္တိ တဿာ အာပတ္တိယာ နာမ’’န္တိ လိခိတံ. အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ အာရောစနံ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋပအဟရဏပ္ပယောဇနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အကာရဏမေတန္တိ ‘‘သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိ’’န္တိ ဝုတ္တေ ဝုဋ္ဌာနတော.

ဒသသတံ ရတ္တိသတန္တိ ဒသသတံ အာပတ္တိယော ရတ္တိသတံ ဆာဒေတွာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. အဂ္ဃသမောဓာနော နာမ သဘာဂဝတ္ထုကာယော သမ္ဗဟုလာ အာပတ္တိယော အာပန္နဿ ဗဟုရတ္တိံ ပဋိစ္ဆာဒိတာပတ္တိယံ နိက္ခိပိတွာ ဒါတဗ္ဗော၊ ဣတရော နာနာဝတ္ထုကာနံ ဝသေနာတိ အယမေတေသံ ဝိသေသောတိ.

ပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

‘‘ဂါမဿာတိ န ဝုတ္တ’’န္တိ ဝစနတော ကိရ ဂါမူပစာရေပိ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယောတိ လိခိတံ. ဝုတ္တဉ္စ ‘‘အယံ ပန ဝိသေသော’’တိ. ‘‘ဧတ္ထ အဋ္ဌကထာစရိယာဝ ပမာဏံ. ယုတ္တံ န ဒိဿတီ’’တိ လိခိတံ. အနုဂဏ္ဌိပဒေ ပန ‘‘အယံ ပန ဝိသေသော၊ အာဂန္တုကဿ။ပေ။ ဩက္ကမိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိယေဝါ’’တိ ဝစနေ ဟေဋ္ဌာ ‘‘အန္တောအရုဏေ ဧဝ နိက္ခမိတွာ ဂါမူပစာရတော ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာ’’တိအာဒိနာ နယေန ဂရုံ ကတွာ ဝစနတော၊ ဘိက္ခုနီနံ ဂရုကဝသေနေဝ တတ္ထ တတ္ထ သိက္ခာပဒါနံ ပညတ္တတ္တာ စ တဒနုရူပဝသေနေဝ အဋ္ဌကထာစရိယေန ဘိက္ခုနီနံ ဂရုံ ကတွာ မာနတ္တစရဏဝိဓိဒဿနတ္ထံ ‘‘ယတ္တကာ ပုရေဘတ္တံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကုရုန္ဒိအာဒီသု ဝုတ္တဝစနေန ကရောန္တဿပိ ဒေါသော နတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ကေဝလံ လက္ခဏမတ္တမေဝ ဝုတ္တံ၊ တဒုဘယမ္ပိ တေန တေန ပရိယာယေန ယုဇ္ဇတိ၊ ဝိနိစ္ဆယေ ပတ္တေ လက္ခဏေ ဧဝ ဌာတဗ္ဗတော ကုရုန္ဒိအာဒီသု ဝုတ္တဝစနံ ပစ္ဆာ ဝုတ္တံ. ပယောဂေါ ပန ပုရိမောဝ. ယထာ စေတ္ထ၊ တထာ သစေ ကာစိ ဘိက္ခုနီ ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အနတိက္ကမိတွာ အရုဏံ ဥဋ္ဌပေတိ၊ ဒေါသော နတ္ထိ၊ တထာပိ သဗ္ဗဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ပုရိမမေဝ အာစိဏ္ဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပရိဝါသဝတ္တာဒီနန္တိ ‘‘ပရိဝါသနိဿယပဋိပ္ပဿဒ္ဓိအာဒီနံ ဥပစာရသီမာယ ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ ဘိက္ခုနုပဿယဿ ဥပစာရသီမာဝ ဂဟေတဗ္ဗာ၊ န ဂါမော’’တိ လိခိတံ. ‘‘တသ္မိံ ဂါမေ ဘိက္ခာစာရော သမ္ပဇ္ဇတီ’တိအာဒိ ပဝါရိတဝသေန ဝုတ္တံ. န ဟိ တတ္ထ အန္တောဂါမေ ဝိဟာရော အတ္ထီ’’တိ စ လိခိတံ၊ ‘‘တမ္ပိ တေန ပရိယာယေန ယုဇ္ဇတိ၊ န အတ္ထတော’’တိ စ.

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၈. ‘‘ဝိသုံ မာနတ္ထံ စရိတဗ္ဗန္တိ မူလာယ ပဋိကဿနံ အကတွာ ဝိသုံ ကမ္မဝါစာယာ’’တိ စ လိခိတံ. ‘‘သံဃာဒိသေသာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဧကောဝ၊ ဧကဝတ္ထုမှိ အာပန္နာ သံဃာဒိသေသာ ထုလ္လစ္စယဒုက္ကဋမိဿကာ နာမ. မက္ခဓမ္မော နာမ ဆာဒေတုကာမတာ.

၁၄၃. ဓမ္မတာတိ ဓမ္မတာယ၊ တထာတာယာတိ အတ္ထော ‘‘အလဇ္ဇိတာ’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ.

၁၄၈. ပုရိမံ ဥပါဒါယ ဒွေ မာသာ ပရိဝသိတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပရိဝသိတဒိဝသာပိ ဂဏနူပဂါ ဟောန္တီ’’တိ လိခိတံ.

၁၈၄. တသ္မိံ ဘူမိယန္တိ တဿံ ဘူမိယံ. သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတိ ပရိမာဏမ္ပီတိအာဒိ ဇာတိဝသေနေကဝစနံ.

သမုစ္စယက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.