၁. ကမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ
အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကကထာဝဏ္ဏနာ
၄. အသမ္မုခါ ကတံ ဟောတီတိအာဒယော တိကာ ကေဝလံ ဒေသနာမတ္တမေဝ. န ဟိ တီဟိ ဧဝ အင်္ဂေဟိ သမောဓာနေဟိ အဓမ္မကမ္မံ ဟောတိ၊ ဧကေနပိ ဟောတိ ဧဝ၊ အယမတ္ထော ‘‘တိဏ္ဏံ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိပါဠိယာ (စူဠဝ. ၆) သာဓေတဗ္ဗော. ‘‘အပ္ပဋိညာယ ကတံ ဟောတီ’’တိ လဇ္ဇိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ကဏှပက္ခေ ‘‘အဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတီ’’တိ သုက္ကပက္ခေ ‘‘ဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတီ’’တိ ဣဒံ ဒွယံ ပရတော ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော အာကင်္ခမာနော သံဃော တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ. အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ဝိရုဇ္ဈတိ၊ အဒေသနာဂါမိနိံ အာပန္နော ဟိ ‘‘အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော’’တိ ဝုစ္စတီတိ. ယုတ္တမေတံ၊ ကတ္တု အဓိပ္ပါယော ဧတ္ထ စိန္တေတဗ္ဗော. ဧတ္ထာဟ ဥပတိဿတ္ထေရော ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မဿ ဟိ ဝိသေသေန ဘဏ္ဍနကာရကတ္တံ အင်္ဂ’န္တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ၊ တံ ပါဠိယာ အာဂတနိဒါနေန ယုဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ သဗ္ဗတ္တိကေသုပိ ဘဏ္ဍနံ အာရောပေတွာ ဘဏ္ဍနပစ္စယာ အာပန္နာပတ္တိဝသေန ဣဒံ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ‘အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော’တိ ဧတ္ထာပိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ အပရဘာဂေ ဝါ စောဒနာသာရဏာဒိကာလေ ဘဏ္ဍနပစ္စယာ အာပန္နာပတ္တိဝသေနေဝ ကာရေတဗ္ဗံ၊ န ကေဝလံ သံဃာဒိသေသပစ္စယာ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘အဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိယာ’တိ ဧတ္တကမတ္တံ ဝတွာ ပရတော ‘အဓိသီလေ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသေ အဇ္ဈာစာရာ’တိ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တ’’န္တိ လိခိတံ. ‘‘အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော’တိ သံဃာဒိသေသံ သန္ဓာယာ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေ လိခိတံ. ဣဒံ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ပုရိမဝစနေန သမေတိ၊ တသ္မာ တတ္ထ ပစ္ဆိမံ ပါရာဇိကပဒံ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဝုတ္တံ သိယာ၊ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘အဒေသနာဂါမိနိယာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိယာ ဝါ သံဃာဒိသေသာပတ္တိယာ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ပါရာဇိကာပတ္တိ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေန ဝုတ္တာ သိယာ. ယတော ဂဏ္ဌိပဒေ ‘‘အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော’တိ သံဃာဒိသေသံ သန္ဓာယာ’’တိ ဧတ္တကမေဝ လိခိတံ၊ တသ္မာ သဗ္ဗတ္ထ ဂဏ္ဌိပဒေ သကလေန နယေန ပါရာဇိကာပတ္တိပစ္စယာ ဥပ္ပန္နဘဏ္ဍနဟေတု န တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ ပယောဇနာဘာဝါ၊ သံဃာဒိသေသပစ္စယာ ကာတဗ္ဗန္တိ အယမတ္ထော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ. န၊ သုက္ကပက္ခေ ‘‘ဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတီ’’တိ (စူဠဝ. ၅) ဝစနတောတိ စေ? န၊ ဧကေန ပရိယာယေန သံဃာဒိသေသဿပိ ဒေသနာဂါမိနိဝေါဟာရသမ္ဘဝတော၊
ယေန ကမ္မေန သန္တဇ္ဇနံ ကရီယတိ၊ တံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ နာမ. ယေန ကမ္မေန နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ နိဿိယတိ ဘဇာပိယတိ နိယဿော၊ တံ နိယသကမ္မံ နာမ. ယေန တတော အာဝါသတော၊ ဂါမတော စ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ကုလဒူသကံ၊ တံ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ နာမ. ယေန ကမ္မေန အက္ကုဋ္ဌဂဟဋ္ဌသမဤပမေဝ ပဋိသာရိယတိ သော အက္ကောသကော ပစ္ဆာ ပေသိယတိ၊ တံ ပဋိသာရဏီယကမ္မံ နာမ. ယေန သမာနသံဝါသကဘူမိတော ဥက္ခိပိယတိ. ဆဍ္ဍီယတိ သာတိသာရော ဘိက္ခုသံဃေန၊ တံ ကမ္မံ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
၁၁. ‘‘နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗ’’န္တိ ဂရုနိဿယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န ဣတရန္တိ.
၂၁. အဿဇိပုနဗ္ဗသုကဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘တေသု ဝိဗ္ဘန္တေသုပိ ကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတုံ အနုညာတမ္ပိ သမ္မာဝတ္တန္တာနံယေဝါ’’တိ လိခိတံ. သမ္မုခါ ဝုတ္တမေဝ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တံ နာမ. ပရမ္မုခါ ဝုတ္တံ ဒေသနံ ဂစ္ဆတိ.
၄၁. ခမာပေန္တေန ‘‘ခမာဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗမတ္တမေဝ၊ န ဥက္ကုဋိကာဒိသာမီစိနာ ပယောဇနန္တိ. အနုဒူတန္တိ သဟာယန္တိ အတ္ထော.
၅၀. အဒဿနေယေဝ ဥက္ခေပနီယံ ကာတဗ္ဗံ၊ န အညထာ. ‘‘တဇ္ဇနီယာဒိကရဏကာလေ အာပတ္တိံ ရောပေတွာ တဿာ အဒဿနေ၊ အပ္ပဋိကမ္မေ ဝါ ဘဏ္ဍနကာရကာဒိအင်္ဂေဟိ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ လိခိတံ.
တဇ္ဇနီယကမ္မာဒီသု အယံ ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကိံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ၊ တဇ္ဇနီယကမ္မဿ ကိံ မူလံ၊ ကိံ ဝတ္ထု၊ ကိံ ပရိယောသာနံ၊ ကသ္မာ ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မ’’န္တိ ဝုစ္စတီတိ? ကိံ တဇ္ဇနီယကမ္မန္တိ ဝတ္ထုသ္မိံ သတိ ကရဏသမ္ပတ္တိ. တဇ္ဇနီယကမ္မဿ ကိံ မူလန္တိ သံဃော မူလံ. တဇ္ဇနီယကမ္မဿ ကိံ ဝတ္ထူတိ ကလဟဇာတာပတ္တိဝတ္ထု. ကိံ ပရိယောသာနန္တိ ဘာဝနာပရိယောသာနံ. ကသ္မာ တဇ္ဇနီယကမ္မန္တိ ဝုစ္စတီတိ သံဃော ကလဟကာရကပုဂ္ဂလံ ကလဟေ စ ဘေဒေ စ ဘယံ ဒဿေတွာ ခန္တိယာ ဇနေတိ၊ ဥပသမေ ဇနေတိ၊ တသ္မာ ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကထံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကတံ ဟောတိ၊ ကထံ အကတံ. ကိန္တိ စ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကတံ ဟောတိ၊ ကိန္တိ စ အကတံ. ကေန စ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကတံ ဟောတိ၊ ကေန စ အကတံ. ကတ္ထ စ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကတံ ဟောတိ၊ ကတ္ထ စ အကတံ. ကာယ ဝေလာယ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကတံ ဟောတိ၊ ကာယ ဝေလာယ အကတံ ဟောတိ? ကထံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကတံ ဟောတီတိ သမဂ္ဂေန သံဃေန ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန. ကထံ အကတံ ဟောတီတိ ဝဂ္ဂေန သံဃေန ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန. ကိန္တိ စ ကတံ ဟောတီတိ ကရဏသမ္ပတ္တိယာ. ကိန္တိ စ အကတံ ဟောတီတိ ကရဏဝိပတ္တိယာ. ကေန စ ကတံ ဟောတီတိ သံဃေန. ကေန စ အကတံ ဟောတီတိ ဂဏေန ပုဂ္ဂလေန. ကတ္ထ စ ကတံ ဟောတီတိ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ သံဃော တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောတိ၊ တဿ ပုဂ္ဂလဿ သမ္မုခီဘူတေ. ကတ္ထ စ အကတံ ဟောတီတိ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ သံဃော တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောတိ၊ တဿ ပုဂ္ဂလဿ အသမ္မုခီဘူတေ. ကာယ ဝေလာယ ကတံ ဟောတီတိ ယဒါ ကလဟဇာတာပတ္တိ သံဝိဇ္ဇတိ. ကာယ ဝေလာယ အကတံ ဟောတီတိ ယဒါ ကလဟဇာတာပတ္တိ န သံဝိဇ္ဇတိ. ကတိဟာကာရေဟိ တဇ္ဇနီယကမ္မဿ ပတ္တကလ္လံ ဟောတိ၊ ကတိဟာကာရေဟိ အပတ္တကလ္လံ? သတ္တဟာကာရေဟိ တဇ္ဇနီယကမ္မဿ ပတ္တကလ္လံ ဟောတိ၊ သတ္တဟာကာရေဟိ အပတ္တကလ္လံ. ကတမေဟိ သတ္တဟာကာရေဟိ ပတ္တကလ္လံ၊ ကတမေဟိ သတ္တဟာကာရေဟိ အပတ္တကလ္လံ ဟောတိ? ကလဟဇာတာပတ္တိ န သံဝိဇ္ဇတိ၊ သော ဝါ ပုဂ္ဂလော အသမ္မုခီဘူတော ဟောတိ၊ သံဃော ဝါ ဝဂ္ဂေါ ဟောတိ၊ အသံဝါသိကော ဝါ ပုဂ္ဂလော တဿံ ပရိသာယံ သံဝိဇ္ဇတိ၊ အစောဒိတော ဝါ ဟောတိ အသာရိတော ဝါ၊ အာပတ္တိံ ဝါ အနာရောပိတော. ဣမေဟိ သတ္တဟာကာရေဟိ တဇ္ဇနီယကမ္မဿ အပတ္တကလ္လံ ဟောတိ၊ ဣတရေဟိ သတ္တဟာကာရေဟိ ပတ္တကလ္လံ ဟောတိ. ဧဝံ သေသကမ္မေသူတိ.
ကမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.