၈. ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၂. ဒုတိယာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၁၁၂၄. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌာရသဝဿာယ ကုမာရိဘူတာယ။ပေ။ သိက္ခာသမ္မုတိံ ဒါတု’’န္တိ ဣဓ ဝုတ္တံ ဝိယ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒသဝဿာယ ဂိဟိဂတာယ။ပေ။ သိက္ခာသမ္မုတိံ ဒါတု’’န္တိ န ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ‘‘ပရိပုဏ္ဏဒွါဒသဝဿာယ ဧဝ ဂိဟိဂတာယ သိက္ခာသမ္မုတိ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဂိဟိဂတာယ သိက္ခာသမ္မုတိ ဒါတဗ္ဗာတိ ဧကေတိ ကတွာ ဒသဝဿာယပိ ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? ‘‘အနာပတ္တိ ပရိပုဏ္ဏဒွါဒသဝဿံ ပရိပုဏ္ဏသညာ ဝုဋ္ဌာပေတီ’တိ (ပါစိ. ၁၀၉၃-၁၀၉၅) စ ‘အနာပတ္တိ ပရိပုဏ္ဏဒွါဒသဝဿံ ဂိဟိဂတံ။ပေ။ သိက္ခိတသိက္ခံ ဝုဋ္ဌာပေတီ’တိ (ပါစိ. ၁၀၉၇-၁၁၀၁) စ ဝုတ္တတ္တာ’’တိ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ. ကိံ ဣမိနာ ပရိဟာရေန. ‘‘ဒသဝဿာယ ဂိဟိဂတာယ သိက္ခာသမ္မုတိ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဂိဟိဂတာတိပိ ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတီ’တိ သစေ ဝဒန္တိ၊ ကမ္မံ ကုပ္ပတီ’’တိ လိခိတံ.

၁၁၄၆. အဟမေဝ နူန။ပေ။ အလဇ္ဇိနီ၊ ယာ သံဃောတိ ဧတ္ထ ယာ အဟမေဝ နူန ဗာလာတိ အတ္ထော. ‘‘ယံ သံဃော’’တိပိ အတ္ထိ၊ တတ္ထ ယံ ယသ္မာ ဒေတိ၊ တသ္မာ အဟမေဝ နူန ဗာလာတိ အတ္ထော.

၁၁၅၉. ပုရိသသံသဋ္ဌာ ကုမာရကသံသဋ္ဌာ စဏ္ဍီ သောကာဝါသာဝကထံ သိက္ခမာနာတိ ဝုစ္စတိ၊ ပဒဘာဇနေ ဧဝ စာယံ သိက္ခမာနာ ‘‘ဆသု ဓမ္မေသု သိက္ခိတသိက္ခာ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ? ပုဗ္ဗေ ဂဟိတသိက္ခတ္တာ၊ ပုဗ္ဗေ ပရိပုဏ္ဏသိက္ခတ္တာ စ ဧဝံ ဝုစ္စတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၁၆၆-၇. ပဟူတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဿိတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘သိက္ခမာနာယ ဉာတကာ ကိရ သမ္ပာဒယိံသု၊ တံ ပဿိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဥယျောဇေသိ. ဥယျောဇေတွာ တေသံ ဆန္ဒံ ဂဟေတွာ ပုဗ္ဗေ ဆန္ဒဒါယကေ ဂဏံ ကတွာ သေသာနံ ဆန္ဒံ ဆန္ဒမေဝ ကတွာ ကမ္မံ ကာရာပေသီ’’တိ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ. ဆန္ဒံ ဝိဿဇ္ဇေတွာတိ ဧတ္ထ အနုဂဏ္ဌိပဒေ ဧဝံ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဒံ ကမ္မံ အဇ္ဇ န ကတ္တဗ္ဗံ. ‘ယထာသုခ’န္တိ ဝတွာ ဝိဿဇ္ဇိတံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ယော ကောစိ မုခရော၊ ဗာလော ဝါ ကိဉ္စာပိ ‘ယထာသုခ’န္တိ ဝဒတိ၊ ထေရာယတ္တတ္တာ ပန ထေရဿ အနုမတိယာ သတိယာ ဝိဿဇ္ဇိတော ဟောတိ၊ အသတိယာ န ဟောတိ၊ တထာပိ ပုန ဆန္ဒံ ဂဟေတွာဝ ကမ္မံ ကရောန္တိ၊ အယံ ပယောဂေါ. ဂဟဏေ ပယောဇနံ ပန နတ္ထိ. သင်္ဃတ္ထေရော စေ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ ဆန္ဒံ ဂဟေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ. ဆန္ဒံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကာယေန ဝုဋ္ဌိတာယာတိ ဧတ္ထ ဣဓ သမ္ဗာဓော၊ ‘အမုကမှိ ဌာနေ ကရိဿာမာ’တိ ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာပိ ဂစ္ဆန္တိ စေ၊ နတ္ထိ ဒေါသော. ကိဉ္စာပိ နတ္ထိ၊ တာ ပန ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာဝ ဂစ္ဆန္တိ၊ အယံ ပယောဂေါ’’တိ. ‘‘ရတ္တိပါရိဝါသိယေ ဥပေါသထပဝါရဏာဝ န ဝဋ္ဋတိ၊ အညကမ္မံ ပန ဝဋ္ဋတိ. ဥပေါသထပဝါရဏာပိ အနုပေါသထပဝါရဏဒိဝသေ န ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဣတရံ သဗ္ဗကာလံ ဝဋ္ဋတိ. ပရိသပါရိဝါသိယေ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ စတူသု ဂတေသု စတုဝဂ္ဂကရဏီယေ အညသ္မိံ ပဉ္စသု ဒသသု ဝီသတီသု ဂတေသု သေသေဟိ ဝိသုံ တဟိံ တဟိံ ဂန္တွာပိ ပုန သန္နိပါတဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. အဇ္ဈာသယပါရိဝါသိယေ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ ယထာနိသိန္နာဝ နိသိန္နာ စေ၊ ပုန ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ ဟတ္ထပါသဿ အဝိဇဟိတတ္တာ’’တိ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ. တေသံ ပေါရာဏာနံ မတေန ဆန္ဒပါရိဝါသိယမေဝေကံ န ဝဋ္ဋတီတိ အာပန္နင်္ဂဉ္စ ဒဿိတံ၊ ဣဓာပိ တံ ဝိသုံ န ဒဿိတံ အသမ္ဘဝတောတိ ဧကေ. ဆန္ဒဒါယကေ ပရိသံ ပတွာ ဂတေ တဿ ပုဗ္ဗဆန္ဒဒါနံ ဆန္ဒပါရိဝါသိယန္တိ နော တက္ကောတိ အာစရိယော.

တတြိဒံ သန္နိဋ္ဌာနံ – ပရိသပါရိဝါသိယေ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အညတြ ဂစ္ဆာမာတိ ဆန္ဒံ အဝိဿဇ္ဇေတွာဝ ဥဋ္ဌဟန္တိ။ပေ။ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တဝစနေ ဟတ္ထပါသာ ဝိဇဟနံ န ပညာယတိ. ဧတ္ထ ပန ကမ္မပ္ပတ္တာနံ ဟတ္ထပါသဿ အဝိဇဟနမေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ကတွာ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ န ပညာယတိ၊ အပ္ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ပန ဝဋ္ဋတီတိ စေ? န၊ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ. ကထံ? ဆန္ဒော နာမ ကမ္မပ္ပတ္တေသု ဘိက္ခူသု ဧကသီမာယ သန္နိပတိတေသု အာဂစ္ဆတိ၊ နာသန္နိပတိတေသု. ဣဓ ဟိ ‘‘ဆန္ဒံ အဝိဿဇ္ဇေတွာ’’တိ စ ‘‘ဆန္ဒဿ ပန အဝိဿဋ္ဌတ္တာ’’တိ စ ဝုတ္တံ. ‘‘အဇ္ဈာသယံ အဝိဿဇ္ဇေတွာ’’တိ စ ‘‘အဇ္ဈာသယဿ အဝိဿဋ္ဌတ္တာ’’တိ စ န ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ဆန္ဒဿ အဝိဿဇ္ဇနံ ကမ္မပ္ပတ္တာနံ ဟတ္ထပါသာဝိဇဟနေနေဝ ဟောတိ၊ န ဝိဇဟနေတိ သိဒ္ဓံ.

ဟောတိ စေတ္ထ –

‘‘ယတော အာဂမနံ ယဿ၊ တဒဘာဝဿ နိဂ္ဂဟေ၊

တသ္မာ သန္နိပတိတေသု၊ ဘိက္ခူသု တဿ ဘေဒတော’’တိ.

ရတ္တိပါရိဝါသိယဆန္ဒော ဝိယ ရတ္တိပါရိဝါသိယပါရိသုဒ္ဓိပီတိ တဒနုလောမေန ဝဋ္ဋတိ သွာတနာယ ဆန္ဒော ဝါ ပါရိသုဒ္ဓိ ဝါ ပဝါရဏာ ဝါ၊ တာယ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဥပေါသထပဝါရဏာ ပန အနုပေါသထဒိဝသေ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဣတရံ ဝဋ္ဋတိ. ပန္နရသိဥပေါသထံ စာတုဒ္ဒသိယံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ ခေတ္တတ္တာ. န စာတုဒ္ဒသိဥပေါသထံ ပန္နရသိယံ အခေတ္တတ္တာ အနုပေါသထဒိဝသတ္တာ ပါဋိပဒဒိဝသတ္တာတိ ဧကစ္စေ အာစရိယာ၊ တသ္မာ တေသံ မတေန စာတုဒ္ဒသိဥပေါသထံ တတိယံ၊ သတ္တမံ ဝါ ပန္နရသိယံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ယံ ပနေတ္ထ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သစေ စာတုဒ္ဒသိကံ ဥပေါသထံ ကရိဿာမာတိ နိသိန္နာ၊ ပန္နရသောတိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. တတော ‘‘ပန္နရသိယမေဝ ‘စာတုဒ္ဒသိကံ ဥပေါသထံ ကရိဿာမာ’တိ နိသိန္နာ ပုနဒိဝသေ အတ္တနော တံ ဥပေါသထံ ‘ပန္နရသော’တိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော’’တိ ဧဝံ ပရိဟရန္တိ၊ တံ တေသံ မတံ ‘‘တထာရူပပစ္စယေ သတိ အညသ္မိမ္ပိ စာတုဒ္ဒသေ ဥပေါသထံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. နိဒါနဝဏ္ဏနာ) ဣမိနာ မာတိကာဋ္ဌကထာဝစနေန န သမေတိ. န ဟိ တတ္ထ ‘‘အညသ္မိမ္ပိ ပန္နရသေ စာတုဒ္ဒသိကံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘သကိံ ပက္ခဿ စာတုဒ္ဒသေ ဝါ ပန္နရသေ ဝါ’’တိ အနုညာတဒိဝသေ ပရိယာပန္နတ္တာ ဆန္နံ စာတုဒ္ဒသိကာနံ ပစ္ဆိမာ ပန္နရသီ အနုပေါသထဒိဝသော န ဟောတီတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ. ကိဉ္စာပိ သိဒ္ဓံ၊ ဣမိနာ ပန ‘‘အာဝါသိကာနံ ပန္နရသော၊ အာဂန္တုကာနံ စာတုဒ္ဒသော၊ အာဂန္တုကေဟိ အာဝါသိကာနံ သမသမေဟိ ဝါ အပ္ပတရေဟိ ဝါ အနုဝတ္တိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနမေတ္ထ နိရတ္ထကံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဒုတိယာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.