တတိယသင်္ဂီတိကထာဝဏ္ဏနာ
ဗြဟ္မလောကာ စဝိတွာတိ ဧတ္ထ စတ္တာရော မဂ္ဂါ ပဉ္စာနန္တရိယာနိ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ ဣမေယေဝ နိယတာ၊ န မဟဂ္ဂတာ၊ တသ္မာ ပဏိဓိဝသေန ဟေဋ္ဌုပပတ္တိပိ ဟောတိ. အတိစ္ဆထာတိ အတိစ္စ ဣစ္ဆထ၊ ဂန္တွာ ဘိက္ခံ ပရိယေသထာတိ အဓိပ္ပါယော. ကေဋုဘံ နာမ ကဗျကရဏဝိဓိယုတ္တံ သတ္ထံ. ကိရိယာကပ္ပံ ဣတျေကေ၊ ကတ္တာချာဒိလက္ခဏယုတ္တသတ္ထံ. အသန္ဓိမိတ္တာတိ တဿာ နာမံ. တဿာ ကိရ သရီရေ သန္ဓယော န ပညာယန္တိ၊ မဓုသိတ္ထကေန ကတံ ဝိယ သရီရံ ဟောတိ. တသ္မာ ‘‘ဧဝံနာမိကာ ဇာတာ’’တိပိ ဝဒန္တိ. မာဂဓကေန ပတ္ထေန စတ္တာရော ပတ္ထာ အာဠှကံ၊ စတ္တာရိ အာဠှကာနိ ဒေါဏံ၊ စတုဒေါဏာ မာနိကာ၊ စတုမာနိကာ ခါရိကာ၊ ဝီသတိခါရိကော ဝါဟောတိ. ကေထုမာလာတိ ‘‘သီသတော ဥဋ္ဌဟိတွာ ဌိတော ဩဘာသပုဉ္ဇော’’တိ ဝဒန္တိ. ရာဇိဒ္ဓိအဓိကာရပ္ပသင်္ဂေနေတံ ဝတ္ထု ဝုတ္တံ၊ နာနုက္ကမေန. အနုက္ကမေန ပန ဗုဒ္ဓသာသနာဝဟာရံ ဝတ္ထုံ ဒီပေန္တော ‘‘ရာဇာ ကိရာ’’တိအာဒိမာဟ. ကိလေသဒမနေန ဒန္တံ. ကာယဝါစာဟိ ဂုတ္တံ. ‘‘ပါစီနမုခေါ’’တိပိ ပါဌော အတ္ထိ. ပုဗ္ဗေ ဇေဋ္ဌဘာတိကတ္တာ တေနေဝ ပရိစယေန ပတ္တဂ္ဂဟဏတ္ထာယ အာကာရံ ဒဿေတိ. အဘာသီတိ ‘‘ဘာသိဿာမီ’’တိ ဝိတက္ကေသိ. အပရေ ‘‘အညာတန္တိ ဝုတ္တေပိ သဗ္ဗံ အဘဏီ’’တိ ဝဒန္တိ. အမတန္တိ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတာယ နိဝတ္တိယာ သဂုဏာဓိဝစနံ၊ တဿာ အပ္ပမာဒေါ ပဒံ မဂ္ဂေါ. မစ္စူတိ ပဝတ္တိယာ သဒေါသာဓိဝစနံ၊ တဿာ ပမာဒေါ ပဒံ မဂ္ဂေါတိ ဧဝံ စတ္တာရိ သစ္စာနိ သန္ဒဿိတာနိ ဟောန္တိ. သံဃသရဏဂတတ္တာ သံဃနိဿိတာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ ဘဏ္ဍုကမ္မဿ ဝါ တဒါယတ္တတ္တာ. နိဂြောဓတ္ထေရဿာနုဘာဝကိတ္တနာဓိကာရတ္တာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တမ္ပိ ပစ္ဆာ ဝတ္တဗ္ဗမ္ပိ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ အာဟ ‘‘ပုန ရာဇာ အသောကာရာမံ နာမ မဟာဝိဟာရံ ကာရေတွာ သဋ္ဌိသဟဿာနိ။ပေ။ စတုရာသီတိဝိဟာရသဟဿာနိ ကာရာပေသီ’’တိ. ‘‘ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကဿ ဝါ ပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေါ’’တိ ဝစနတော သေက္ခာဝ ပရမတ္ထတော ဒါယာဒါ၊ တထာပိ ထေရော မဟိန္ဒကုမာရဿ ပဗ္ဗဇ္ဇတ္ထံ ဧကေန ပရိယာယေန လောကဓမ္မသိဒ္ဓေန ဧဝမာဟ ‘‘ယော ကောစိ မဟာရာဇ။ပေ။ ဩရသံ ပုတ္တ’’န္တိ. ဝုတ္တဉှိ ဝေဒေ –
‘‘အင်္ဂါ အင်္ဂါ သမ္ဘဝသိ၊ ဟဒယာ အဓိဇာယသေ၊
အတ္တာ ဝေ ပုတ္တော နာမာသိ၊ သ ဇီဝ သရဒေါသတ’’န္တိ.
တသ္မာ ဣမိနာ ပရိယာယေန ဩရသော ပုတ္တော မာတာပိတူဟိ ပဗ္ဗဇိတော စေ၊ အတ္ထတော တေ သယံ ပဗ္ဗဇိတာ ဝိယ ဟောန္တိ. ဓမ္မကထိကာ ကသ္မာ နာရောစေန္တိ? ရာဇာ ‘‘ထေရံ ဂဏှိတွာ အာဂစ္ဆထာ’’တိ အမစ္စေ ပေသေသိ၊ ဓမ္မကထိကာ ထေရဿ အာဂမနကာလေ ပရိဝါရတ္ထာယ ပေသိတာ၊ တသ္မာ. အပိစ တေန ဝုတ္တဝိဓိနာဝ ဝဒန္တိ စဏ္ဍတ္တာ၊ စဏ္ဍဘာဝေါ စဿ ‘‘အမ္ဗံ ဆိန္ဒိတွာ ဝေဠုယာ ဝတိံ ကရောဟီ’’တိ ဝုတ္တအမစ္စဝတ္ထုနာ ဝိဘာဝေတဗ္ဗော. ကသ္မာ ပန ဓမ္မကထိကာ ရာဇာဏာပနံ ကရောန္တီတိ? ‘‘သာသနံ ပဂ္ဂဟေတုံ သမတ္ထော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ဒီပကတိတ္တိရောတိ ကူဋတိတ္တိရော. အယံ ပန ကူဋတိတ္တိရကမ္မေ နိယုတ္တောပိ သုဒ္ဓစိတ္တော၊ တသ္မာ တာပသံ ပုစ္ဆိ. သာဏိပါကာရန္တိ သာဏိပါကာရေန. ဝိဘဇိတွာ ဝဒတီတိ ဝိဘဇ္ဇဝါဒီ ‘‘အတ္ထိ ခွေသ ဗြာဟ္မဏ ပရိယာယော’’တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၅). အပိစ သဿတဝါဒီ စ ဘဂဝါ ‘‘အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇာတံ အဘူတံ အသင်္ခတ’’န္တိအာဒိ (ဣတိဝု. ၄၃)-ဝစနတော. ဧကစ္စသဿတိကော စ ‘‘သပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ၊ အပ္ပစ္စယာ ဓမ္မာ’’တိ (ဓ. သ. ဒုကမာတိကာ ၇) ဝစနတော. အန္တာနန္တိကော စ –
‘‘ဂမနေန န ပတ္တဗ္ဗော၊ လောကဿန္တော ကုဒါစနံ၊
န စ အပ္ပတွာ လောကန္တံ၊ ဒုက္ခာ အတ္ထိ ပမောစနံ’’. (သံ. နိ. ၁.၁၀၇၊ အ. နိ. ၄.၄၅)၊
‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံသာရော ပုဗ္ဗကောဋိ န ပညာယတီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၁၂၄၊ စူဠနိ. ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၆၁) ဝစနတော. အမရာဝိက္ခေပိကပက္ခမ္ပိ ဤသကံ ဘဇတိ ဘဂဝါ ‘‘သဿတော လောကောတိ အဗျာကတမေတံ အသဿတော လောကောတိ အဗျာကတမေတ’’န္တိအာဒိအဗျာကတဝတ္ထုဒီပနတော သမ္မုတိသစ္စဒီပနတော စ. တဉှိ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဒိဝသေန န ဝတ္တဗ္ဗံ. ယထာဟ ‘‘အာကိဉ္စညာယတနံ န ဝတ္တဗ္ဗံ အဇ္ဈတ္တာရမ္မဏန္တိပီ’’တိအာဒိ (ဓ. သ. ၁၄၃၇). တထာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကပက္ခမ္ပိ ဘဇတိ ‘‘လဒ္ဓါ မုဓာ နိဗ္ဗုတိံ ဘုဉ္ဇမာနာ’’တိ (ခု. ပါ. ၆.၇၊ သု. နိ. ၂၃၀) ဝစနတော. တတ္ထ ဟိ မုဓာတိ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နဝေဝစနံ. သညီဝါဒါဒိကော စ ဘဂဝါ သညီဘဝအသညီဘဝနေဝသညီနာသညီဘဝဝသေန. ဥစ္ဆေဒဝါဒီ စ ‘‘အဟဉှိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဥစ္ဆေဒံ ဝဒါမိ ရာဂဿာ’’တိ (ပါရာ. ၆) ဝစနတော. ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒီ စ ‘‘ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယ’’န္တိ (မဟာဝ. ၂၃၊ ဒီ. နိ. ၂.၂၁၅၊ သံ. နိ. ၃.၃၅) ဝစနတော၊ ‘‘နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ (မဟာဝ. ၁၆) ဝစနတော၊ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိရောဓသမာပတ္တိဒီပနတော စ. ဧဝံ တေန တေန ပရိယာယေန တထာ တထာ ဝေနေယျဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဝိဘဇိတွာ ဝဒတီတိ ဝိဘဇ္ဇဝါဒီ ဘဂဝါတိ.
တတိယသင်္ဂီတိကထာဝဏ္ဏနာနယော.
ပုပ္ဖနာမော သုမနတ္ထေရော. မဟာပဒုမတ္ထေရောတိ ဧကေ. မဟိံသကမဏ္ဍလံ အန္ဓရဋ္ဌန္တိ ဝဒန္တိ. ဓမ္မစက္ခု နာမ တယော မဂ္ဂါ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂန္တိ စ ဧကေ. ပဉ္စပိ ရဋ္ဌာနိ ပဉ္စ စီနရဋ္ဌာနိ နာမ. ရာဇဂဟေတိ ဒေဝိယာ ကတဝိဟာရေ. သိလကူဋမှီတိ ပဗ္ဗတကူဋေ. ဝဍ္ဎမာနန္တိ အလင်္ကရဏစုဏ္ဏံ. အရိယဒေသေ အတီဝ သမ္မတံ ကိရ. ဧကရသေန နာထကရဏာ ဣတိ ဒမိဠာ. သာရပါမင်္ဂန္တိ ဥတ္တမံ ပါမင်္ဂံ. ပေတဝတ္ထုအာဒိနာ သံဝေဇေတွာ အဘိသမယတ္ထံ သစ္စသံယုတ္တဉ္စ. မေဃဝနုယျာနံ နာမ မဟာဝိဟာရဋ္ဌာနံ. ‘‘ဒွါသဋ္ဌိယာ လေဏေသူ’’တိ ပါဌော. ဒသဘာတိကန္တိ အဘယကုမာရာဒယော ဒသ၊ တေ ဣဓ န ဝုတ္တာ. ဝုတ္ထဝဿော ပဝါရေတွာတိ စာတုမာသိနိယာ ပဝါရဏာယာတိ အတ္ထော. ပဌမပဝါရဏာယ ဝါ ပဝါရေတွာ ဧကမာသံ တတ္ထေဝ ဝသိတွာ ကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယံ အဝေါစ၊ အညထာ ‘‘ပုဏ္ဏမာယံ မဟာဝီရော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ န သက္ကာ ဂဟေတုံ. မဟာဝီရောတိ ဗုဒ္ဓေါပစာရေန ဓာတုယော ဝဒတိ. ဇင်္ဃပ္ပမာဏန္တိ ‘‘ထူပဿ ဇင်္ဃပ္ပမာဏ’’န္တိ ဝဒန္တိ. မာတုလဘာဂိနေယျာ စူဠောဒရမဟောဒရာ. ဓရမာနဿ ဝိယ ဗုဒ္ဓဿ ရသ္မိ သရသရသ္မိ၊ ရညော လေခါသာသနံ အပ္ပေသိ၊ ဧဝဉ္စ မုခသာသနမဝေါစ. ဒေါဏမတ္တာ မဂဓနာဠိယာ ဒွါဒသနာဠိမတ္တာ ကိရ. ‘‘ပရိစ္ဆိန္နဋ္ဌာနေ ဆိဇ္ဇိတွာ’’တိ ပါဌော. သဗ္ဗဒိသာဟိ ပဉ္စ ရသ္မိယော အာဝဋ္ဋေတွာတိ ပဉ္စဟိ ဖလေဟိ နိက္ခန္တတ္တာ ပဉ္စ၊ တာ ပန ဆဗ္ဗဏ္ဏာဝ. ကတ္တိကဇုဏှပက္ခဿ ပါဋိပဒဒိဝသေတိ ဇုဏှပက္ခဿ ပဌမဒိဝသေတိ အတ္ထော. မဟာဗောဓိဋ္ဌာနေ ပရိဝါရေတွာ ဌိတနာဂယက္ခာဒိဒေဝတာကုလာနိ. ဂေါပကာ နာမ ရာဇပရိကမ္မိနော တထာဘာဝကိစ္စာ. တေသံ ကုလာနံ နာမန္တိပိ ကေစိ. ဥဒကာဒိဝါဟာ ကာလိင်္ဂါ. ကာလိင်္ဂေသု ဇနပဒေသု ဇာတိသမ္ပန္နံ ကုလံ ကာလိင်္ဂကုလန္တိ ကေစိ.
ပဌမပါဋိပဒဒိဝသေတိ ဒုတိယဥပေါသထဿ ပါဋိပဒဒိဝသေတိ အတ္ထော. တတ္ထ ဌိတေဟိ သမုဒ္ဒဿ ဒိဋ္ဌတ္တာ တံ ဌာနံ သမုဒ္ဒသာလဝတ္ထု. သောဠသ ဇာတိသမ္ပန္နကုလာနိ အဋ္ဌ ဗြာဟ္မဏာမစ္စကုလာနိ. မဟာအရိဋ္ဌတ္ထေရော စေတိယဂိရိမှိ ပဗ္ဗဇိတော. အမစ္စဿ ပရိဝေဏဋ္ဌာနေတိ သမ္ပတိကာလဝသေနာဟ. မဟိန္ဒတ္ထေရော ဒွါဒသဝဿိကော ဟုတွာ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ သမ္ပတ္တော၊ တတ္ထ ဒွေ ဝဿာနိ ဝသိတွာ ဝိနယံ ပတိဋ္ဌာပေသိ၊ ဒွါသဋ္ဌိဝဿိကော ဟုတွာ ပရိနိဗ္ဗုတော. ဝိနယော သံဝရတ္ထာယာတိ ဝိနယပိဋကံ၊ တဿ ပရိယာပုဏနံ ဝါ. ယထာဘူတဉာဏဒဿနံ သပ္ပစ္စယနာမရူပပရိဂ္ဂဟော. မဂ္ဂါဒိပစ္စဝေက္ခဏေ အသတိ အန္တရာ ပရိနိဗ္ဗာနံ နာမ နတ္ထိ သေက္ခဿ မရဏံ ဝါ၊ သတိယေဝ ဟောတိ. တသ္မာ အာဟ ‘‘ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန’’န္တိ. အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနုပါဒါယ အဂ္ဂဟေတွာ ဤသကမ္ပိ အနဝသေသေတွာ ပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ အတ္ထော. ဥပနိသာတိ ‘‘ဝိနယော သံဝရတ္ထာယာ’’တိအာဒိကာ ကာရဏပရမ္ပရာ. ဧတ္တာဝတာ အတ္တဟိတနိပ္ဖတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပရဟိတနိပ္ဖတ္တိံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတဒတ္ထံ သောတာဝဓာန’’န္တိ အာဟ. တဿတ္ထော – အတ္တနော ဝိနယကထနံ ဝိနယမန္တနဉ္စ ဥဂ္ဂဟေတုံ ပရေသံ သောတဿ ဩဒဟနံ သောတာဝဓာနံ. တတော ဥဂ္ဂဟိတဝိနယကထာမန္တနာနံ တေသံ ဥပနိသာ ယထာဝုတ္တကာရဏပရမ္ပရာ သိဒ္ဓါယေဝါတိ န ပုန ဒဿိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အညထာ ဧတဒတ္ထာ ဥပနိသာတိ ဣမိနာ ဝစနေနေဝ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနဿ သင်္ဂဟိတတ္တာ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတော ဥဒ္ဓံ သောတာဝဓာနာသမ္ဘဝတော ဧတဒတ္ထံ သောတာဝဓာနန္တိ အန္တေ န သမ္ဘဝတီတိ နိရတ္ထကံ ဘဝေယျ၊ န စ နိရတ္ထကံ ပရဟိတနိပ္ဖတ္တိယာ မူလကာရဏဒဿနတ္ထတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
ဧဝံ ယထာ ယထာ ယံ ယံ၊ သမ္ဘဝေယျ ပဒံ ဣဓ၊
တံ တံ တထာ တထာ သဗ္ဗံ၊ ပယောဇေယျ ဝိစက္ခဏောတိ.
ဗာဟိရနိဒါနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.