၂. မုဒုတရဝဂ္ဂေါ

၁. ပဋိလာဘသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၈၁. သမ္မပ္ပဓာနေ အာရဗ္ဘာတိ သမ္မပ္ပဓာနေ ဘာဝနာဝသေန အာရဗ္ဘ. တေနာဟ ‘‘ဘာဝေန္တော’’တိ. ယထာ ဝီရိယိန္ဒြိယနိဒ္ဒေသေ ‘‘စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ အာရဗ္ဘ ဝီရိယံ ပဋိလဘတီ’’တိ ဒေသနာ အာဂတာ၊ ဧဝံ သတိန္ဒြိယနိဒ္ဒေသေ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ အာရဗ္ဘ သတိံ ပဋိလဘတီ’’တိ၊ တသ္မာ ‘‘သတိန္ဒြိယေပိ ဧသေဝ နယော’’တိ ဝုတ္တံ. သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိနိဒ္ဒေသေသု ပန န တထာ ဒေသေတိ.

၂. ပဌမသံခိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၈၂. ဣန္ဒြိယာနံ တိက္ခာဒိဘာဝေါ ဝိပဿနာဝသေန ဝါ မဂ္ဂဝသေန ဝါ ဖလဝသေန ဝါ ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ‘‘တတောတိ။ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ. နနု စေတ္ထ မုဒုဘာဝေါ ဧဝ ပါဠိယံ ဂဟိတောတိ? သစ္စမေတံ၊ တံ ပန တိက္ခဘာဝေ အသတိ န ဟောတိ တိက္ခာဒိဘာဝေါတိ ဝုတ္တံ. ယတော ဟိ အယံ မုဒု၊ ဣတော တံ တိက္ခန္တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတိ အပေက္ခာသိဒ္ဓတ္တာ တိက္ခမုဒုဘာဝါနံ ပါရာပါရံ ဝိယ. ဣဒါနိ ‘‘တတော’’တိအာဒိနာ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘သမတ္တာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သမတ္တာနီတိ သမ္ပန္နာနိ. ဣတရံ တဿေဝ ဝေဝစနံ. သမတ္တာနီတိ ဝါ ပရိယတ္တာနိ၊ သမတ္တာနီတိ အတ္ထော. ‘‘တတော မုဒုတရာနိ ဓမ္မာနုသာရီမဂ္ဂဿာ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ? တတောတိ ဟိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ အဓိပ္ပေတာနိယေဝ၊ ‘‘တတော မုဒုတရာနီ’’တိ ဝုတ္တပဌမမဂ္ဂေါ ဓမ္မာနုသာရီ ဝါ သိယာ သဒ္ဓါနုသာရီ ဝါတိ ဗျဘိစရတိ? နာယံ ဒေါသော၊ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေကဒေသဝသေနေဝ လဒ္ဓဗ္ဗပဌမမဂ္ဂါပေက္ခာယ ဝိပဿနာယ ဝိဘာဂဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ယော ဟိ သောတာပန္နော ဟုတွာ ဣရိယာပထံ အကောပေတွာ ယထာနိသိန္နောဝ သကဒါဂါမိမဂ္ဂံ ပါပုဏာတိ၊ တဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ သန္ဓာယ အဝိဘာဂေန ဝုတ္တံ – ‘‘တတော မုဒုတရာနိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမာ’’တိ. ယော ပန သောတာပန္နော ဟုတွာ ကာလန္တရေန သကဒါဂါမီ ဟောတိ၊ တဿ သောတာပတ္တိမဂ္ဂတ္ထာယ ပဝတ္တာနိ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမ ဟောန္တိ. သော စေ ဓမ္မာနုသာရီဂေါတ္တော၊ တဿ ယထာဝုတ္တဝိပဿနိန္ဒြိယတော မုဒုတရာနီတိ ‘‘တတော မုဒုတရာနိ ဓမ္မာနုသာရီမဂ္ဂဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမာတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော. ဓမ္မာနုသာရီဝိပဿနိန္ဒြိယတော သဒ္ဓါနုသာရီဝိပဿနိန္ဒြိယာနံ မုဒုဘာဝဿ ကာရဏံ သယမေဝ ဝက္ခတိ. ဓမ္မေန ပညာယ မဂ္ဂသောတံ အနုဿရတီတိ ဓမ္မာနုသာရီ၊ ပညုတ္တရော အရိယော. သဒ္ဓါယ မဂ္ဂသောတံ အနုဿရတီတိ သဒ္ဓါနုသာရီ၊ သဒ္ဓုတ္တရော အရိယော.

ဧဝံ ဝိပဿနာဝသေန ဒဿေတွာ မဂ္ဂဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘တထာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. သမ္ပယောဂတော သဘာဝတော စ အရဟတ္တမဂ္ဂပရိယာပန္နာနိ အရဟတ္တမဂ္ဂိန္ဒြိယာနိ. အရဟတ္တဖလိန္ဒြိယာနီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော.

ဣဒါနိ ဖလဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘သမတ္တာနိ ပရိပုဏ္ဏာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂလဝသေန နာနတ္တံ ဇာတံ၊ တသ္မာ တေ ဒွေပိ ဣဓ တတိယဝါရေ န လဗ္ဘန္တီတိ အဓိပ္ပါယော. ဓမ္မာနုသာရီသဒ္ဓါနုသာရီနံ နာနတ္တံ ကထံ ဇာတန္တိ အာဟ ‘‘အာဂမနေနပိ မဂ္ဂေနပီ’’တိ. တဒုဘယံ ဒဿေန္တော ‘‘သဒ္ဓါနုသာရီပုဂ္ဂလော’’တိအာဒိမာဟ. ဥဒ္ဒိသာပေန္တောတိ ဥဒ္ဒေသံ ဂဏှန္တော.

မဂ္ဂေါ တိက္ခော ဟောတိ ဥပနိဿယိန္ဒြိယာနံ တိက္ခဝိသဒဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘သူရံ ဉာဏံ ဝဟတီ’’တိ. အသင်္ခါရေနာတိ သရသေနေဝ. အပ္ပယောဂေနာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဓမ္မာနုသာရီပုဂ္ဂလော ဟိ အာဂမနမှိ ကိလေသေ ဝိက္ခမ္ဘေန္တော အပ္ပဒုက္ခေန အပ္ပကသိရေန အကိလမန္တောဝ ဝိက္ခမ္ဘေတုံ သက္ကောတိ. သဒ္ဓါနုသာရီပုဂ္ဂလော ပန ဒုက္ခေန ကသိရေန ကိလမန္တော ဟုတွာ ဝိက္ခမ္ဘေတုံ သက္ကောတိ၊ တသ္မာ ဓမ္မာနုသာရိဿ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂက္ခဏေ ကိလေသစ္ဆေဒကဉာဏံ အဒန္ဓံ တိခိဏံ ဟုတွာ ဝဟတိ၊ ယထာ နာမ တိခိဏေန အသိနာ ကဒလိံ ဆိန္ဒန္တဿ ဆိန္နဋ္ဌာနံ မဋ္ဌံ ဟောတိ၊ အသိ ခိပ္ပံ ဝဟတိ၊ သဒ္ဒေါ န သုယျတိ၊ ဗလဝဝါယာမကိစ္စံ န ဟောတိ၊ ဧဝရူပါ ဓမ္မာနုသာရိနော ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာ ဟောတိ၊ သဒ္ဓါနုသာရိနော ပန ပုဗ္ဗဘာဂက္ခဏေ ကိလေသစ္ဆေဒကဉာဏံ ဒန္ဓံ န တိခိဏံ အသူရံ ဟုတွာ ဝဟတိ၊ ယထာ နာမ နာတိတိခိဏေန အသိနာ ကဒလိံ ဆိန္ဒန္တဿ ဆိန္နဋ္ဌာနံ န မဋ္ဌံ ဟောတိ၊ အသိ သီဃံ န ဝဟတိ၊ သဒ္ဒေါ သုယျတိ၊ ဗလဝဝါယာမကိစ္စံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ ဧဝရူပါ သဒ္ဓါနုသာရိနော ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝနာ ဟောတိ. ဧဝံ သန္တေပိ ကိလေသက္ခယေ နာနတ္တံ နတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘ကိလေသက္ခယေ ပနာ’’တိအာဒိ. အဝသေသာ စ ကိလေသာ ခီယန္တိ သံယောဇနက္ခယာယ ယောဂတ္တာ.

၃. ဒုတိယသံခိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၈၃. တတောတိ ဖလတော ဖလဝေမတ္တတာယ စရိယမာနတ္တာ. ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ သဒ္ဓါဒီနံ ဣန္ဒြိယာနံ နာနတ္တေန. ဖလနာနတ္တန္တိ အရဟတ္တဖလာဒိနာနတ္တံ. ပုဂ္ဂလနာနတ္တန္တိ အနာဂါမိအာဒိပုဂ္ဂလနာနတ္တံ.

၄. တတိယသံခိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၈၄. သီလက္ခန္ဓာဒီဟိ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒီဟိ စ ပရိတော ပူရဏေန ပရိပူရံ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ကရောန္တော နိပ္ဖတ္တိတော အရဟတ္တဖလံ အာရာဓေတိ နိပ္ဖါဒေတိ. တယော ပဒေသမဂ္ဂေတိ သီလက္ခန္ဓာဒီနံ အပါရိပူရိယာ ဧကဒေသဘူတေ တယော ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂေ. ပဒေသံ ဟေဋ္ဌိမဖလတ္တယံ. စတူသူတိ ဣမသ္မိံ ဝဂ္ဂေ ပဌမာဒီသု စတူသု သုတ္တေသု. ကာမဉ္စေတ္ထ တတိယေ ‘‘တတောတိ ဖလဝသေန နိဿက္က’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ စတုတ္ထေ ‘‘ပရိပူရံ ပရိပူရကာရီ အာရာဓေတိ၊ ပဒေသံ ပဒေသကာရီ’’တိ၊ ‘‘စတူသုပိ သုတ္တေသု မိဿကာနေဝ ဣန္ဒြိယာနိ ကထိတာနီ’’တိ ပန ဝစနတော ဝိပဿနာဝသေနပိ ယောဇနာ လဗ္ဘတေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၅-၇. ပဌမဝိတ္ထာရသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၈၅-၄၈၇. ဝိပဿနာဝသေန နိဿက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ န မဂ္ဂဖလဝသေန၊ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ သဗ္ဗသောဝ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနံ ဧဝ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ပါကဋံ ကာတုံ ‘‘ပရိပုဏ္ဏာနိ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဝိဟာဒီသု ပဉ္စသု သုဒ္ဓါဝါသေသု တတ္ထ တတ္ထ အာယုဝေမဇ္ဈံ အနတိက္ကမိတွာ အန္တရာ ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗာယနတော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ၊ အသင်္ခါရေန အပ္ပယောဂေန သရသတောဝ ပရိနိဗ္ဗာယနတော အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ၊ တဗ္ဗိပရိယာယတော သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ၊ ဥဒ္ဓံ ဝါဟိဘာဝေန ဥဒ္ဓမဿ တဏှာသောတံ ဝဋ္ဋသောတံ ဝါတိ ဥဒ္ဓံသောတော၊ ဥဒ္ဓံ ဝါ ဂန္တွာ ပဋိလဘိတဗ္ဗတော ဥဒ္ဓမဿ မဂ္ဂသောတန္တိ ဥဒ္ဓံသောတော၊ အကနိဋ္ဌဘဝံ ဂစ္ဆတီတိ အကနိဋ္ဌဂါမီတိ ဧဝမေတ္ထ သဒ္ဒတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေတိ ‘‘ဝိပဿနာဝသေန နိဿက္က’’န္တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနေ. အရဟတ္တမဂ္ဂေယေဝ ဌတွာတိ ဣမသ္မိံယေဝ ဘဝေ အရဟတ္တမဂ္ဂေယေဝ၊ န ဝိပဿနာယ စ ဌတွာ. ပဉ္စ နိဿက္ကာနိ နီဟရိတဗ္ဗာနီတိ ‘‘တတော မုဒုတရေဟိ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတီ’’တိအာဒီနိ ပဉ္စ နိဿက္ကာနိ နိဒ္ဓါရေတွာ ကထေတဗ္ဗာနိ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘အရဟတ္တမဂ္ဂဿ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဝိဟာဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဥပ္ပန္နသမနန္တရာယ ပရိနိဗ္ဗာယနတော ပဌမအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ. တတ္ထ အာယုပ္ပမာဏဝေမဇ္ဈံ အပ္ပတွာဝ ပရိနိဗ္ဗာယနတော ဒုတိယအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ၊ အာယုဝေမဇ္ဈံ ပတွာ ပရိနိဗ္ဗာယနတော တတော ပရံ တတိယအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘ပဉ္စ နိဿက္ကာနီ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ? နနု အသင်္ခါရသသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီတိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ? န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိဿ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိနောပိ ဧတေဝ ပဉ္စ ဇနာ’’တိ.

တီဏိ နိဿက္ကာနီတိ ‘‘တတော မုဒုတရေဟိ သောတာပန္နော ဟောတီ’’တိအာဒီနိ တီဏိ နိဿက္ကပဒါနိ. ဣဓ သကဒါဂါမီ န ဂဟိတော၊ သော အနာဂါမိမဂ္ဂေ ဌတွာ နီဟရိတဗ္ဗော၊ အနာဂါမိမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယေဟိ မုဒုတရေဟိ သကဒါဂါမီ ဟောတိ. သကဒါ။ပေ။ မုဒုတရာနီတိ ဣဒံ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယေဟိ ဧကဗီဇိသင်္ခါတသောတာပန္နဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ မုဒုတရာနိ ဟောန္တီတိ တီဏိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဓမ္မာနုသာရီတိအာဒိဒွယံ ကောလံကောလာဒိဒွယေန ဂဟိတံ ဟောတီတိ. သကဒါဂါမိမဂ္ဂဿ ဟီတိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝ အတ္ထဿ ဝိဝရဏံ. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ. ဆဋ္ဌသတ္တမာနိ ဝုတ္တနယာနေဝါတိ ဆဋ္ဌသတ္တမာနိ သုတ္တာနိ ဒုတိယတတိယေသု ဝုတ္တနယာနေဝ. တတ္ထ ပန မိဿကာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ကထိတာနိ၊ ဣဓ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ ကထိတာနီတိ အယမေဝ ဝိသေသော.

၈. ပဋိပန္နသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၈၈. တန္တိ မဂ္ဂဖလဝသေန နိဿက္ကံ. ပါဠိယံ ဝုတ္တမေဝ ‘‘အရဟတ္တဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ. အဋ္ဌဟီတိ စတူဟိ ဖလေဟိ စတူဟိ စ မဂ္ဂေဟီတိ အဋ္ဌဟိ. ဗဟိဘူတော န အန္တောဘာဝေါ. လောကုတ္တရာနေဝ ဣန္ဒြိယာနိ ကထိတာနိ မဂ္ဂဖလစိတ္တုပ္ပါဒပရိယာပန္နတ္တာ.

၉-၁၀. သမ္ပန္နသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၈၉-၄၉၀. ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နောတိ ဧတ္ထ သမ္ပန္နသဒ္ဒေါ ပရိပူရိအတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပရိပုဏ္ဏိန္ဒြိယော’’တိ. မိဿကာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ကထိတာနိ သာမညတောဝ ဒေသိတတ္တာ.

မုဒုတရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.