၃. ဆဠိန္ဒြိယဝဂ္ဂေါ

၂. ဇီဝိတိန္ဒြိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၉၂. ဣတ္ထိဘာဝေတိ ဣတ္ထိတာယ. ဣန္ဒဋ္ဌံ ကရောတိ တထာသတ္တဇနသာမညကာရဏဘာဝတော. ဣတ္ထိယာ ဧဝ ဣန္ဒြိယံ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ. ဧသ နယော ပုရိသိန္ဒြိယေ. ဇီဝိတေတိ သဟဇာတဓမ္မာနံ ဇီဝနေ ပါလနေ ပဝတ္တနေ. ဝဋ္ဋိန္ဒြိယာနီတိ ဝဋ္ဋဟေတုဘူတာနိ ဣန္ဒြိယာနိ. ဣမေသု ဟိ ဥပါဒိန္နဣန္ဒြိယေသု သတိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တတိ ပညာယတိ.

၃. အညိန္ဒြိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၉၃. အဇာနိတပုဗ္ဗံ ဓမ္မန္တိ စတုသစ္စဓမ္မမာဟ၊ တထာ တေသံယေဝ ဉာတဓမ္မာနန္တိ. အယံ ပနေတ္ထ အတ္ထော – အာဇာနာတီတိ အညာ၊ ပဌမမဂ္ဂေန ဉာတမနတိက္ကမိတွာ ဇာနာတီတိ အတ္ထော. သောတာပန္နာဒီနံ ဆအရိယာနံ ဧတံ နာမံ. အညဿ ဣန္ဒြိယာနိ အညိန္ဒြိယာနိ. အညာတာဝီသူတိ အာဇာနိတဝန္တေသု. ယသ္မာ အဂ္ဂဖလဓမ္မေသု ဉာဏကိစ္စံ သာတိသယံ၊ တသ္မာ တံ ကိစ္စံ သေသဓမ္မေသုပိ သမာရောပေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘အညာတာဝီသု အရဟတ္တဖလဓမ္မေသူ’’တိ. တတ္ထ တတ္ထ တေသု တေသု မဂ္ဂဖလေသု. တေန တေနာကာရေနာတိ အနညာတဇာနနာဒိအာကာရေန.

၄. ဧကဗီဇိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၉၄. ဝိပဿနတော နိဿက္ကန္တိ ဝိပဿနိန္ဒြိယေဟိ နိဿက္ကံ. ဣဒါနိ တမေဝ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘သမတ္တာနီ’’တိအာဒိမာဟ. တီဏိ နိဿက္ကာနိ ဧဝမိဓ ပဉ္စ နိဿက္ကာနိ နီဟရိတဗ္ဗာနိ ဧကဗီဇိအာဒိဝိဘာဝနတော. တေနာဟ ‘‘သကဒါဂါမိမဂ္ဂဿ ဟီ’’တိအာဒိ. သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ နာမ တေနတ္တဘာဝေန သကဒါဂါမိမဂ္ဂံ ပတ္တုံ ဂစ္ဆန္တဿ သောတာပန္နဿ ဝိပဿနိန္ဒြိယာနိ. ပဉ္စပိ တေ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ ဘေဒါယေဝါတိ ‘‘သကဒါဂါမိမဂ္ဂေ ဌတွာ နီဟရိတဗ္ဗာနီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ဧကဗီဇီတိ ဧတ္ထ ခန္ဓဗီဇံ နာမ ကထိတံ. ယဿ ဟိ သောတာပန္နဿ ဧကံ ခန္ဓဗီဇံ အတ္ထိ၊ ဧကံ အတ္တဘာဝဂ္ဂဟဏံ၊ သော ဧကဗီဇိ နာမ. တေနာဟ – ‘‘သောတာပန္နော ဟုတွာ’’တိအာဒိ. မာနုသကံ ဘဝန္တိ ဣဒံ ပနေတ္ထ ဒေသနာမတ္တံ၊ ဒေဝဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေတီတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ. ဘဂဝတာ ဂဟိတနာမာနေတာနိ. ဧတ္တကဉှိ ပမာဏံ ဂတော သတ္တက္ခတ္တုပရမော နာမ ဟောတိ၊ ဧတ္တကံ ကောလံကောလော၊ ဧတ္တကံ ဧကဗီဇီတိ ဘဂဝတာ ဧတေသံ နာမံ ဂဟိတံ.

ဒွေ တယော ဘဝေတိ ဒေဝမနုဿေသု ဧဝ ဒွေ တယော ဘဝေ. သမ္ဗောဓိစတုသစ္စဓမ္မော ပရံ အယနံ နိဿယော ဂတိ ဧတဿာတိ သမ္ဗောဓိပရာယဏော. ကုလတော ကုလံ ဂစ္ဆတီတိ ကောလံကောလော. သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယတော ပဋ္ဌာယ ဟိ နီစကုလေ ဥပ္ပတ္တိ နာမ နတ္ထိ၊ မဟာဘောဂေသု ကုလေသု ဧဝ နိဗ္ဗတ္တတီတိ အတ္ထော. ကေဝလောပိ ဟိ ကုလ-သဒ္ဒေါ မဟာဘောဂကုလမေဝ ဝဒတိ. ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ကုလာနီတိ ဒေဝမနုဿဝသေန ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ဘဝေတိ အယမ္ပိ မိဿကဘဝေန ကထိတော. ဇာတဿ ကုမာရဿ ဝိယ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတဿ နာမမေတံ၊ ယဒိဒံ နိယတောတိ သတ္တက္ခတ္တုပရမာဒိကောတိ စ သမညာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘဂဝတာ ဂဟိတနာမဝသေနေဝါ’’တိအာဒိ.

ယဒိ ပုဗ္ဗဟေတုနိယမတော သောတာပန္နော စ နိယတောတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂတော ဥဒ္ဓံ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဥပနိဿယာဘာဝတော ပုဗ္ဗဟေတုကိစ္စံ နတ္ထီတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ ဥပနိဿယဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ. ယဒိ တဿပိ ပုဗ္ဗဟေတုဥပနိဿယော သိယာ၊ တာဝ နိယမတော သောတာပတ္တိမဂ္ဂုပ္ပတ္တိတော ပုဗ္ဗေ ဧဝ နိယမိတော၊ ယာဝဉ္စ အကနိဋ္ဌံ တဿ ပုဗ္ဗဟေတု နာမ၊ အဟေတုကတာ အာပန္နာ၊ ဣစ္စဿ အဟေတု အပ္ပစ္စယာ နိပ္ဖတ္တိ ပါပုဏာတိ. ကိဉ္စ ဟေတု စေ? နိယမတော သောတာပန္နော စ နိယတောတိ ပဌမမဂ္ဂါဓိဂမေနေဝ အနုက္ကမေန ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ကိစ္စာနိ နိပ္ဖဇ္ဇန္တိ၊ ဧဝံ သတ္တက္ခတ္တုပရမတာဒိနိယမေ သတိ သတ္တမဘဝါဒိတော ဥဒ္ဓံ ပဝတ္တတာယ ဒုက္ခဿ မူလဘူတာ ကိလေသာ ပဌမမဂ္ဂေနေဝ ခီဏာတိ ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ အကိစ္စာ သိယုံ. တေနာဟ ‘‘ပဌမမဂ္ဂဿ ဥပနိဿယော ကတော နာမာ’’တိအာဒိ.

ယဒိ ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ သတ္တက္ခတ္တုပရမာဒိတံ နိယမေန္တိ၊ တတော စ အညော သောတာပန္နော နတ္ထီတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဿ အကိစ္စကတာ နိပ္ပယောဇနတာ အာပဇ္ဇေယျ. အထ သက္ကာယဒိဋ္ဌိအာဒိပ္ပဟာနံ တဿ ကိစ္စံ၊ တေသံ တေသံ ပဟာနေန သတ္တက္ခတ္တုပရမာဒိနိယမတာယ. ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ယာဝ ဥပရိမဂ္ဂါ ဧဝ ဟောန္တီတိ သတ္တဘဝါဒိတော ဥဒ္ဓမပဝတ္တနတော တေန ဝိနာနေန သက္ကာယဒိဋ္ဌိအာဒိပ္ပဟာနေန စ တေန ဝိနာ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ – ‘‘ပဌမမဂ္ဂေ အနုပ္ပန္နေဝ ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ ဥပ္ပန္နာတိ အာပဇ္ဇတီ’’တိ. တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနန္တိ ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ. ဝိပဿနာ နိယမေတီတိ ယုဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ.

သောတာပန္နော ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယော. တတြေကစ္စေ ပါကဋေ ပညာတေ ဒဿေန္တော ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကော’’တိအာဒိမာဟ. ဣဓဋ္ဌကဝေါကိဏ္ဏသုက္ခဝိပဿကဿာတိ ယော ဣမသ္မိံ ကာမဘဝေ ဌိတော မနုဿဒေဝဝသေန ဝေါကိဏ္ဏဘဝူပပတ္တိကော သုက္ခဝိပဿကော စ၊ တဿ ဝသေန. နာမံ ကထိတန္တိ သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ နာမံ ကထိတံ. ကေစိ ပန ‘‘ကာမဘဝေ သတ္တက္ခတ္တုံယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ န တတော’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ဝီမံသိတဗ္ဗံ.

သောဓေဿာမီတိ ဇမ္ဗုဒီပေ ကေနစိ တေပိဋကေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိံ ပိဋကတ္တယမေဝ မယှံ ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဝသေန သောဓေယျာမီတိ ပရတီရံ ဇမ္ဗုဒီပံ ဂတော. ယော ဘိက္ခု သက္ကောတီတိ ယောဇနာ. အနိစ္စာနုပဿနာဒီသု ဧကမုခေန အဘိနိဝိဋ္ဌေနပိ အဘိဓမ္မပရိယာယေန တီဟိ ဧဝ ဝိမောက္ခေဟိ မဂ္ဂံ လဘတီတိ အဘိနိဝေသဘေဒေန တယော ပုဂ္ဂလာ သုညတတော ဝုဋ္ဌိတာ၊ တထာ တယော အပ္ပဏိဟိတတော ဝုဋ္ဌိတာတိ ဆ ဟောန္တိ၊ တေဝ သဒ္ဓါဓုရပညာဓုရဝသေန ဒွါဒသ သကဒါဂါမိနော. တထာ အရဟန္တော၊ တယော အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယိနော ဧကော ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ ဧကော ဥဒ္ဓံသောတော အကနိဋ္ဌဂါမီတိ ပဉ္စ၊ တေ အသင်္ခါရသသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယိဘေဒေန ဒသာတိ အဝိဟာဒီသု စတူသုပိ စတ္တာလီသ၊ အကနိဋ္ဌေ ပန ဥဒ္ဓံသောတော နတ္ထီတိ အဋ္ဌစတ္တာလီသ အနာဂါမိနော. ဝိပဿနာ ကထိတာ သမ္မသနစာရဿ ကထိတတ္တာ.

၅-၁၀. သုဒ္ဓကသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၉၅-၅၀၀. ယထာ စက္ခုဿ သဟဇာတတဒိန္ဒြိယနိဿိတဓမ္မေသု အဓိပတေယျံ အနုဝတ္တနီယတ္တာ၊ ဧဝံ တံဒွါရိကဓမ္မေသုပိ အဓိပတေယျံ တေဟိ အနုဝတ္တနီယတ္တာတိ ဝုတ္တံ – ‘‘အဓိပတေယျသင်္ခါတေန ဣန္ဒဋ္ဌေနာ’’တိ. ဧသ နယော သေသိန္ဒြိယာဒီသုပိ. စတုသစ္စဝသေန ကထိတာနိ သဘာဝါဒိဝိဘာဝနဿ ကထိတတ္တာ.

ဆဠိန္ဒြိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.