၁. သုဒ္ဓိကဝဂ္ဂေါ

၁. သုဒ္ဓိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၇၁. စတုဘူမက ။ပေ။ လဗ္ဘန္တိ ကုသလာဗျာကတဘာဝတော တေသံ တိဏ္ဏံ ဣန္ဒြိယာနံ. ဝီရိယိန္ဒြိယသမာဓိန္ဒြိယာနိ။ပေ။ သဗ္ဗတ္ထ လဗ္ဘန္တိ ကုသလတ္တိကသာဓာရဏတ္တာ. စတုဘူမက ။ပေ။ ဝသေနာတိ စတုဘူမကဓမ္မပရိစ္ဆေဒဝသေန စေဝ ကုသလာဒီဟိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဓမ္မပရိစ္ဆေဒဝသေန စ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော.

ဒုတိယသမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၇၇. ဒုက္ခသစ္စဝသေနာတိ ဒုက္ခသစ္စဘာဝေန န ပဇာနန္တိ. တဉှိ ပရိညေယျတာယ ဒုက္ခသစ္စသင်္ဂဟံ. သမုဒယသစ္စဝသေနာတိ တဏှာဝိဇ္ဇာဒိံ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ သမုဒယသစ္စဘာဝေန န ပဇာနန္တိ. နိရောဓန္တိ သဒ္ဓိန္ဒြိယဿ အနုပါဒါယ နိရောဓနိမိတ္တံ နိဗ္ဗာနံ. ပဋိပဒန္တိ သဒ္ဓိန္ဒြိယနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အရိယမဂ္ဂံ. သေသေသူတိ ဝီရိယိန္ဒြိယာဒီသု.

သုက္ကပက္ခေတိ ‘‘သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ပဇာနန္တီ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တေ အနဝဇ္ဇပက္ခေ. အဓိမောက္ခဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာတိ ‘‘အတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တပုဗ္ဗဘာဂဘူတသဒ္ဓါဓိမောက္ခဝသေန အာဝဇ္ဇနုပ္ပတ္တိယာ. တသ္မာ ပဌမုပ္ပန္နာ သဒ္ဓါ ဧဝ ဟေတ္ထ ‘‘အာဝဇ္ဇန’’န္တိ ဝုတ္တာ၊ န မနောဒွါရာဝဇ္ဇနံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. တသ္မာ ပဌမုပ္ပန္နာ အာဝဇ္ဇနာ ပဂ္ဂဟုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနာနံ တိက္ခာနံ ဝီရိယိန္ဒြိယာဒီနံ ပဌမုပ္ပတ္တိယာ အာဝဇ္ဇနပရိယာယေန ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဒုဗ္ဗလာ ဟိ ပဌမုပ္ပန္နာ ပဂ္ဂဟာဘာဝတော ဝီရိယိန္ဒြိယာဒီနံ သမုဒယောတိ ဗလဝဘာဝပ္ပတ္တဝီရိယိန္ဒြိယာဒိကဿ အာဝဇ္ဇနဋ္ဌာနိယာနိ ဟောန္တီတိ တေသံ သမုဒယောတိ ဝုတ္တာ၊ ပုဗ္ဗေ အဓိမုစ္စနာဒိဝသေန ပဝတ္တဿ အာဝဇ္ဇနဿ သမုဒယာတိ အတ္ထော. ပုန ဆန္ဒဝသေနာတိ ကတ္တုကာမတာကုသလစ္ဆန္ဒဝသေန သဒ္ဓါဒီနံ ဥပ္ပါဒေတုကာမတာကာရပ္ပဝတ္တဿ ဆန္ဒဿ ဝသေန. မနသိကာရဝသေန အာဝဇ္ဇနသမုဒယာတိ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိဝသေန ပဝတ္တဿ ဒုဗ္ဗလဿ တဿ နိဗ္ဗတ္တကယောနိသောမနသိကာရဝသေန အာဝဇ္ဇနဿ ဥပ္ပတ္တိယာ. ဧဝမ္ပီတိ ‘‘အဓိမောက္ခဝသေနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာကာရေနပိ. ဆသု သုတ္တေသူတိ ဒုတိယတော ပဋ္ဌာယ ဆသု သုတ္တေသု. စတုသစ္စမေဝ ကထိတံ. အဿာဒဂ္ဂဟဏေန ဟိ သမုဒယသစ္စံ၊ အာဒီနဝဂ္ဂဟဏေန ဒုက္ခသစ္စံ၊ နိဿရဏဂ္ဂဟဏေန နိရောဓမဂ္ဂသစ္စာနိ ဂဟိတာနီတိ. ပဌမသုတ္တေ ပန ဣန္ဒြိယာနံ သရူပဒဿနမေဝါတိ.

၈. ဒဗ္ဗသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၇၈. သောတော အာပဇ္ဇီယတိ ဧတေနာတိ သောတာပတ္တိ၊ အနာဂတံ ပတိ ပဌမမဂ္ဂေါ. သောတောတိ အရိယမဂ္ဂသောတော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အာပဇ္ဇီယတီတိအာဒိတော ပဋိပဇ္ဇီယတိ. ပဌမမဂ္ဂပဋိလာဘနိမိတ္တာနိ သောတာပန္နဿ အင်္ဂါနိ ဣဓ ‘‘သောတာပတ္တိယင်္ဂါနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. တာနိ ပန တီသု ဌာနေသု သဒ္ဓါ အရိယကန္တသီလဉ္စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. သဝိသယေတိ သကဝိသယေ. ဇေဋ္ဌကဘာဝဒဿနတ္ထန္တိ ပဓာနဘာဝဒဿနတ္ထံ. ယတ္ထ သဒ္ဓါဒိဣန္ဒြိယာနံ သာတိသယကိစ္စံ၊ တေသံ ကိစ္စာတိရေကတံ ဒဿေတုန္တိ အတ္ထော. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဥပမာဟိ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပတွာတိ အတ္တနော ကိစ္စာတိရေကဋ္ဌာနံ ပဋိလဘိတွာ. ပုဗ္ဗင်္ဂမန္တိ သဒ္ဒဟနကိစ္စေသု ပုရေစာရံ ဓောရယှံ. သေသာနိ ဝီရိယိန္ဒြိယာဒီနိ. တဒနွယာနီတိ တဒနုဂတာနိ တဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိကဿ ပက္ခိကာနိ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ဈာနဝိမောက္ခေတိ ဈာနသင်္ခါတေ ဝိမောက္ခေ သမာဓိပဓာနတာယ ဈာနာနံ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘သောတာပတ္တိယင်္ဂါနိ ပတွာ’’တိ ဣဒဉ္စ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. သဒ္ဓူပနိသဉှိ သီလန္တိ. အရိယသစ္စာနိ ပတွာတိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ အဘိသမေတဗ္ဗာနိ ပါပုဏိတွာ.

၉-၁၀. ပဌမဝိဘင်္ဂသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၇၉-၄၈၀. နေပက္ကံ ဝုစ္စတိ ပညာတိ အာဟ – ‘‘ပညာယေတံ နာမ’’န္တိ. နိပါယတိ သံကိလေသဓမ္မေ ဝိသောသေတိ နိက္ခာမေတီတိ နိပကော၊ ထိရတိက္ခသတိပုဂ္ဂလော၊ တဿ ဘာဝေါ နေပက္ကန္တိ သတိယာပိ နေပက္ကဘာဝေါ ယုဇ္ဇတေဝ. ဧဝဉှိ ‘‘သတိနေပက္ကေနာ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ၊ သတိယာ စ နေပက္ကေနာတိ ဧဝံ ဝုစ္စမာနေန သတိနိဒ္ဒေသော နာမ ကတော ဟောတိယေဝ. အသုကံ နာမ သုတ္တံ ဝါ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝါ မေ ဘာသိတန္တိ. ဝေါဿဇ္ဇီယတိ သင်္ခါရဂတံ ဧတသ္မိံ အဓိဂတေတိ ဝေါဿဂ္ဂေါ၊ နိဗ္ဗာနံ. တံ အာရမ္မဏံ ကရိတွာတိ အာဟ – ‘‘နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ ကတွာ’’တိ. ဂစ္ဆန္တိယာတိ သင်္ခါရာနံ ဥဒယဉ္စ ဝယဉ္စ ဥဒယဗ္ဗယံ ဂစ္ဆန္တိယာ ဗုဇ္ဈန္တိယာ. တေနာဟ ‘‘ဥဒယဗ္ဗယပရိဂ္ဂါဟိကာယာ’’တိ. သဒ္ဓါသတိပညိန္ဒြိယာနိ ပုဗ္ဗဘာဂါနိ ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ၊ စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ၊ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယာ’’တိ စ ဝုတ္တတ္တာ. ‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ၊ သော အနုပ္ပန္နာန’’န္တိအာဒိနာ စ ဝုတ္တတ္တာ ဝီရိယိန္ဒြိယံ မိဿကံ. ‘‘ဝေါဿဂ္ဂါရမ္မဏံ ကရိတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သမာဓိန္ဒြိယံ နိဗ္ဗတ္တိတလောကုတ္တရမေဝ. အယမေဝါတိ ယွာယံ နဝမေ ဝုတ္တော. အယမေဝ ပုဗ္ဗဘာဂမိဿကလောကုတ္တရတ္တဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါ.

သုဒ္ဓိကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.