၉. ဝေသာလီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၈၅. ပါကာရပရိက္ခေပဝဍ္ဎနေနာတိ ပါကာရပရိက္ခေပေန ဘူမိယာ ဝဍ္ဎနေန. ရာဇဂဟသာဝတ္ထိယော ဝိယ ဣဒမ္ပိ စ နဂရံ။ပေ။ သဗ္ဗာကာရဝေပုလ္လတံ ပတ္တံ. အနေကပရိယာယေနာတိ ဧတ္ထ ပရိယာယသဒ္ဒေါ ကာရဏဝစနောတိ အာဟ ‘‘အနေကေဟိ ကာရဏေဟီ’’တိ၊ အယံ ကာယော အဝိညာဏကောပိ သဝိညာဏကောပိ ဧဝမ္ပိ အသုဘော ဧဝမ္ပိ အသုဘောတိ နာနာဝိဓေဟိ ကာရဏေဟီတိ အတ္ထော. အသုဘာကာရသန္ဒဿနပ္ပဝတ္တန္တိ ကေသာဒိဝသေန တတ္ထာပိ ဝဏ္ဏာဒိတော အသုဘာကာရဿ သဗ္ဗသော ဒဿနဝသေန ပဝတ္တံ. ကာယဝိစ္ဆန္ဒနီယကထန္တိ အတ္တနော ပရဿ စ ကရဇကာယေ ဝိစ္ဆန္ဒနုပ္ပါဒနကထံ. မုတ္တံ ဝါတိအာဒိနာ ဗျတိရေကမုခေန ကာယဿ အမနုညတံ ဒဿေတိ. တတ္ထ အာဒိတော တီဟိ ပဒေဟိ အဒဿနီယတာယ အသာရကတာယ စ၊ မဇ္ဈေ စတူဟိ ဒုဂ္ဂန္ဓတာယ၊ အန္တေ ဧကေန လေသမတ္တေနပိ မနုညတာဘာဝမဿ ဒဿေတိ. အထ ခေါတိအာဒိနာ အနွယတော သရူပေနေဝ အမနုညတာယ ဒဿနံ. ‘‘ကေသလောမာဒီ’’တိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဘာဂေန ဒဿေတုံ ‘‘ယေပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ဝဏ္ဏေန္တောတိ ဝိတ္ထာရေန္တော. အသုဘာယာတိ အသုဘမာတိကာယ. ဖာတိကမ္မန္တိ ဗဟုလီကာရော. ကိလေသစောရေဟိ အနဘိဘဝနီယတ္တာ ဈာနံ ‘‘စိတ္တမဉ္ဇူသ’’န္တိ ဝုတ္တံ. နိဿာယာတိ ပါဒကံ ကတွာ.

အပရေ ပန ‘‘တသ္မိံ ကိရ အဒ္ဓမာသေ န ကောစိ ဗုဒ္ဓဝေနေယျော အဟောသိ၊ တသ္မာ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ၊ ဘိက္ခဝေ’တိအာဒီ’’တိ ဝဒန္တိ. ပရေ ကိရာတိ ကိရ-သဒ္ဒေါ အရုစိသံသူစနတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဣဒံ ပန ဣစ္ဆာမတ္တ’’န္တိ.

အနေကကာရဏသမ္မိဿောတိ ဧတ္ထ ကာရဏံ နာမ ကာယဿ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပဋိကူလတာဝ. သဗ္ဗမကံသူတိ ပုထုဇ္ဇနာ နာမ သာဝဇ္ဇေပိ တတ္ထ အနဝဇ္ဇသညိနော ဟုတွာ ကရဏကာရာပနသမနုညတာဘေဒံ သဗ္ဗံ ပါပံ အကံသု. ကာမံ ဒသာနုဿတိဂ္ဂဟဏေနေဝ အာနာပါနဿတိ ဂဟိတာ၊ သာ ပန တတ္ထ သန္နိပတိတဘိက္ခူသု ဗဟူနံ သပ္ပါယာ သာတ္ထိကာ စ၊ တသ္မာ ပုန ဂဟိတာ. တထာ ဟိ ဘဂဝါ တမေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ကထေသိ. အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ အသုဘကမ္မဋ္ဌာနသဒိသာ၊ စတ္တာရော ပန အာရုပ္ပါ အာဒိကမ္မိကာနံ အယောဂျာတိ တေသံ ဣဓ အဂ္ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဝေသာလိံ ဥပနိဿာယာတိ ဝေသာလီနဂရံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာ. မုဟုတ္တေနေဝါတိ သတ္ထရိ သဒ္ဓမ္မေ စ ဂါရဝေန ဥပဂတဘိက္ခူနံ ဝစနသမနန္တရမေဝ ဥဋ္ဌဟိံသူတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဗုဒ္ဓကာလေ ကိရ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သန္ဒေသံ သိရသာ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဩဟိတသောတာ ဝိဟရန္တိ.

အာနာပါနပရိဂ္ဂါဟိကာယာတိ အဿာသပဿာသေ ပရိဂ္ဂဏှနဝသေန ပဝတ္တာယ သတိယာ. သမ္ပယုတ္တော သမာဓီတိ တာယ သမ္ပယုတ္တအညမညပစ္စယဘူတာယ ဥပ္ပန္နော သမာဓိ. အာနာပါနဿတိယံ ဝါ သမာဓီတိ ဣမိနာ ဥပနိဿယပစ္စယသဘာဝမ္ပိ ဒဿေတိ၊ ဥဘယတ္ထာပိ သဟဇာတာဒီနံ သတ္တန္နမ္ပိ ပစ္စယာနံ ဝသေန ပစ္စယဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဘာဝေန္တီ’’တိအာဒီသု ဥပ္ပါဒနဝဍ္ဎနဋ္ဌေန ဘာဝနာတိ ဝုစ္စတီတိ တဒုဘယဝသေန အတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ဘာဝိတောတိ ဥပ္ပါဒိတော ဝဍ္ဎိတော ဝါ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ဘာဝံ ဝိဇ္ဇမာနတံ ဣတော ဂတောတိ ဘာဝိတော၊ ဥပ္ပါဒိတော ပဋိလဒ္ဓမတ္တောတိ အတ္ထော. ဥပ္ပန္နော ပန လဒ္ဓါသေဝနော ဘာဝိတော၊ ပဂုဏဘာဝံ အာပါဒိတော ဝဍ္ဎိတောတိ အတ္ထော. ဗဟုလီကတောတိ ဗဟုလံ ပဝတ္တိတော. တေန အာဝဇ္ဇနာဒိဝသီဘာဝပ္ပတ္တိမာဟ. ယော ဟိ ဝသီဘာဝမာပါဒိတော၊ သော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော ပုနပ္ပုနံ ပဝတ္တိဿတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ကတော’’တိ. ယထာ ‘‘ဣဓေဝ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမဏော (မ. နိ. ၁.၁၃၉၊ အ. နိ. ၄.၂၄၁)၊ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၂၆၊ မ. နိ. ၁.၂၇၁၊ သံ. နိ. ၂.၁၅၂၊ အ. နိ. ၄.၁၂၃) စ ဧဝမာဒီသု ပဌမပဒေ ဝုတ္တော ဧဝ-သဒ္ဒေါ ဒုတိယာဒီသုပိ ဝုတ္တောယေဝ ဟောတိ၊ ဧဝမိဓာပီတိ အာဟ ‘‘ဥဘယတ္ထ ဧဝသဒ္ဒေန နိယမော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဥဘယတ္ထ နိယမေန လဒ္ဓဂုဏံ ဒဿေတုံ ‘‘အယံ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

အသုဘကမ္မဋ္ဌာနန္တိ အသုဘာရမ္မဏံ ဈာနမာဟ. တဉှိ အသုဘေသု ယောဂကမ္မဘာဝတော ယောဂိနော သုခဝိသေသာနံ ကာရဏဘာဝတော စ ‘‘အသုဘကမ္မဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကေဝလန္တိ ဣမိနာ အာရမ္မဏံ နိဝတ္တေတိ. ပဋိဝေဓဝသေနာတိ ဈာနပဋိဝေဓဝသေန. ဈာနဉှိ ဘာဝနာဝိသေသေန ဣဇ္ဈန္တံ အတ္တနော ဝိသယံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တမေဝ ပဝတ္တတိ ယထာသဘာဝတော ပဋိဝိဇ္ဈိယတိ စာတိ ပဋိဝေဓောတိ ဝုစ္စတိ. ဩဠာရိကာရမ္မဏတ္တာတိ ဗီဘစ္ဆာရမ္မဏတ္တာ. ပဋိကူလာရမ္မဏတ္တာတိ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗာရမ္မဏတ္တာ. ပရိယာယေနာတိ ကာရဏေန၊ လေသန္တရေန ဝါ. အာရမ္မဏသန္တတာယာတိ အနုက္ကမေန ဝိစိတဗ္ဗတံ ပတ္တာရမ္မဏဿ ပရမသုခုမတံ သန္ဓာယာဟ. သန္တေဟိ သန္နိသိန္နေ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တမာနော ဓမ္မော သယမ္ပိ သန္နိသိန္နောဝ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘သန္တော ဝူပသန္တော နိဗ္ဗုတော’’တိ၊ နိဗ္ဗုတသဗ္ဗပရိဠာဟောတိ အတ္ထော. အာရမ္မဏသန္တတာယ တဒါရမ္မဏာနံ ဓမ္မာနံ သန္တတာ လောကုတ္တရဓမ္မာရမ္မဏာဟိ ပစ္စဝေက္ခဏာဟိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

နာဿ သန္တပဏီတဘာဝါဝဟံ ကိဉ္စိ သေစနန္တိ အသေစနကော. အသေစနကတ္တာ အနာသိတ္တကော၊ အနာသိတ္တကတ္တာ ဧဝ အဗ္ဗောကိဏ္ဏော၊ အသမ္မိဿော ပရိကမ္မာဒိနာ. တတော ဧဝ ပါဋိယေက္ကော ဝိသုံယေဝေကော. အာဝေဏိကော အသာဓာရဏော. သဗ္ဗမေတံ သရသတော ဧဝ သန္တဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ၊ ပရိကမ္မံ ဝါ သန္တဘာဝနိမိတ္တံ. ပရိကမ္မန္တိ စ ကသိဏကရဏာဒိနိမိတ္တုပ္ပါဒပရိယောသာနံ၊ တာဒိသံ ဧတ္ထ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော. တဒါ ဟိ ကမ္မဋ္ဌာနံ နိရဿာဒတ္တာ အသန္တံ အပ္ပဏီတံ သိယာ. ဥပစာရေ ဝါ နတ္ထိ ဧတ္ထ သန္တတာတိ ယောဇနာ. ယထာ ဥပစာရက္ခဏေ နီဝရဏာဒိဝိဂမေန အင်္ဂပါတုဘာဝေန စ ပရေသံ သန္တတာ ဟောတိ၊ န ဧဝမိမဿ. အယံ ပန အာဒိသမန္နာ။ပေ။ ပဏီတော စာတိ ယောဇနာ. ကေစီတိ ဥတ္တရဝိဟာရဝါသိနော. အနာသိတ္တကောတိ ဥပသေစနေန အနာသိတ္တကော. တေနာဟ – ‘‘ဩဇဝန္တော’’တိ ဩဇဝန္တသဒိသောတိ အတ္ထော. မဓုရောတိ ဣဋ္ဌော. စေတသိကသုခပဋိလာဘသံဝတ္တနံ တိကစတုက္ကဇ္ဈာနဝသေန၊ ဥပေက္ခာယ ဝါ သန္တဘာဝေန သုခဂတိကတ္တာ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဈာနာနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဈာနသမုဋ္ဌာနပဏီတရူပဖုဋ္ဌသရီရတာဝသေန ပန ကာယိကသုခပဋိလာဘသံဝတ္တနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ တဉ္စ ခေါ ဈာနတော ဝုဋ္ဌိတကာလေ. ဣမသ္မိံ ပက္ခေ ‘‘အပ္ပိတပ္ပိတက္ခဏေ’’တိ ဣဒံ ဟေတုမှိ ဘုမ္မဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အဝိက္ခမ္ဘိတေတိ ဈာနေန သကသန္တာနတော အနီဟတေ အပ္ပဟီနေ. အကောသလ္လသမ္ဘူတေတိ အကောသလ္လံ ဝုစ္စတိ အဝိဇ္ဇာ၊ တတော သမ္ဘူတေ. အဝိဇ္ဇာပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟိ သဗ္ဗေ ပါပဓမ္မာ. ခဏေနေဝါတိ အတ္တနော ပဝတ္တိက္ခဏေနေဝ. အန္တရဓာပေတီတိ ဧတ္ထ အန္တရဓာပနံ ဝိနာသနံ၊ တံ ပန ဈာနကတ္တုကံ ဣဓာဓိပ္ပေတန္တိ ပရိယုဋ္ဌာနပ္ပဟာနံ ဟောတီတိ အာဟ – ‘‘ဝိက္ခမ္ဘေတီ’’တိ. ဝူပသမေတီတိ ဝိသေသေန ဥပသမေတိ. ဝိသေသေန ဥပသမနံ ပန သမ္မဒေဝ ဥပသမနံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သုဋ္ဌု ဥပသမေတီ’’တိ. သာသနိကဿ ဈာနဘာဝနာ ယေဘုယျေန နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗေဓဘာဂိယတ္တာ’’တိ. အရိယမဂ္ဂဿ ပါဒကဘူတော အယံ သမာဓိ အနုက္ကမေန ဝဍ္ဎိတွာ အရိယမဂ္ဂဘာဝံ ဥပဂတော ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနုပုဗ္ဗေန အရိယမဂ္ဂဝုဍ္ဎိပ္ပတ္တော’’တိ. အယံ ပနတ္ထော ဝိရာဂနိရောဓပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာနံ ဝသေန သမ္မဒေဝ ယုဇ္ဇတိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.