၈. ဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈. ဧကေန ပရိယာယေန အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂံ ဝိဘဇိတွာတိ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိအာဒိနာ ဧကေန ပရိယာယေန အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဝိဘာဂေန ဒဿေတွာ ‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိအာဒိနာ ပုန အပရေန ပရိယာယေန ဝိဘဇိတုကာမော. ဥဂ္ဂဟဓာရဏပရိစယဉာဏာနိပိ သဝနဉာဏေ ဧဝ အဝရောဓံ ဂစ္ဆန္တီတိ ‘‘သဝနသမ္မသနပဋိဝေဓပစ္စဝေက္ခဏဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသောတိ ကမ္မဋ္ဌာနပဋိပတ္တိ. ပုရိမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဥဂ္ဂဏှိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပန္တိ နိရောဓမဂ္ဂေသု နိန္နဘာဝံ ဒဿေတိ၊ န အဘိနန္ဒနံ၊ တန္နိန္နဘာဝေါ ဧဝ စ တတ္ထ ကမ္မကရဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧကေနေဝါကာရေန သစ္စာနံ ပဋိဝေဓနိမိတ္တတာ၊ သော ဧဝ အဘိမုခဘာဝေါ တေသံ သမာဂမောတိ ဧကာဘိသမယော.

အဿာတိ ဉာဏဿ၊ ယောဂိနော ဝါ. ဧတ္ထ စ ကေစိ ‘‘လောကိယဉာဏမ္ပိ ပဋိဝေဓော သဗ္ဗဿ ယာထာဝဗောဓဘာဝတော’’တိ ဝဒန္တိ. နနု ဥဂ္ဂဟာဒိပဋိဝေဓော စ ပဋိဝေဓောဝ၊ န စ သော လောကုတ္တရောတိ? တံ န၊ ကေဝလေန ပဋိဝေဓ-သဒ္ဒေန ဥဂ္ဂဟာဒိပဋိဝေဓာနံ အဝစနီယတ္တာ၊ ပဋိဝေဓနိမိတ္တတ္တာ ဝါ ဥဂ္ဂဟာဒိဝသေန ပဝတ္တံ ဒုက္ခာဒီသု ပုဗ္ဗဘာဂေ ဉာဏံ ‘‘ပဋိဝေဓော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ န ပဋိဝေဓတ္တာ၊ ပဋိဝေဓဘူတမေဝ ပန ဉာဏံ ဥဇုကံ ပဋိဝေဓောတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ. ကိစ္စတောတိ ပရိညာဒိကိစ္စတော. အာရမ္မဏပဋိဝေဓောတိ သစ္ဆိကိရိယာပဋိဝေဓမာဟ. ကိစ္စတောတိ အသမ္မောဟပဋိဝေဓံ. ဥဂ္ဂဟာဒီဟိ သစ္စဿ ပရိဂ္ဂဏှနံ ပရိဂ္ဂဟော.

ဒုဒ္ဒသတ္တာတိ အနဓိဂတဉာဏေန ယာထာဝသရသလက္ခဏတော ဒဋ္ဌုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ ဥပ္ပတ္တိတော ပါကဋာနိပိ. တေနာဟ ‘‘ဒုက္ခသစ္စံ ဟီ’’တိအာဒိ. ဥဘယန္တိ ပုရိမံ သစ္စဒွယံ. ပယောဂေါတိ ကိရိယာ၊ ဝါယာမော ဝါ. တဿ မဟန္တတရဿ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတံ ဒုက္ကရတရတဉ္စ ဥပမာဟိ ဒဿေတိ ‘‘ဘဝဂ္ဂဂ္ဂဟဏတ္ထ’’န္တိအာဒိနာ. ယထာ ပုရိမံ သစ္စဒွယံ ဝိယ ကေနစိ ပရိယာယေန အပါကဋတာယ ပရမဂမ္ဘီရတ္တာ ဥဂ္ဂဟာဒိဝသေန ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တိဘေဒံ ဂဟေတွာ ‘‘ဒုက္ခေ ဉာဏ’’န္တိအာဒိနာ စတုဗ္ဗိဓံ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဧကမေဝ တံ ဉာဏံ ဟောတိ ဧကာဘိသမယဝသေနေဝ ပဝတ္တနတော.

ကာမပစ္စနီကဋ္ဌေနာတိ ကာမာနံ ဥဇုပစ္စနီကဘာဝေန. ကာမတော နိဿဋဘာဝေနာတိ ကာမေဟိ ဝိသံယုတ္တဘာဝေန. ကာမံ သမ္မသန္တဿာတိ ဒုဝိဓမ္ပိ ကာမံ အနိစ္စာဒိတော သမ္မသန္တဿ. ပဇ္ဇတိ ပဝတ္တတိ ဧတေနာတိ ပဒံ၊ ကာမဿ ပဒန္တိ ကာမပဒံ၊ ကာမဿ ဥပ္ပတ္တိကာရဏဿ ဃာတော သမုဂ္ဃါတော၊ တံ ကာမပဒဃာတံ. တေနာဟ ‘‘ကာမဝူပသမ’’န္တိ. ကာမေဟိ ဝိဝိတ္တံ ကာမဝိဝိတ္တံ. သော ဧဝ စ နေသံ အန္တော သမုစ္ဆေဒဝိဝေကေတိ ကတွာ တသ္မိံ သာဓေတဗ္ဗေ ဥပ္ပန္နောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ကာမဝိဝိတ္တန္တေ ဥပ္ပန္နော’’တိ. ကာမတော နိက္ခမတီတိ နိက္ခမော၊ သော ဧဝ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပေါ. ဣမသ္မိဉ္စ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပဿ သဒ္ဒတ္ထဝိဘာဝေန ယထာဝုတ္တော ကာမပစ္စနီကဋ္ဌာဒိကော အတ္ထနိဒ္ဓါရဏဝိသေသော အန္တောဂဓော.

ဧသေဝ နယောတိ ဣမိနာ ဗျာပါဒပစ္စနီကဋ္ဌေန ဝိဟိံသာယ ပစ္စနီကဋ္ဌေနာတိအာဒိကံ အဗျာပါဒါဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပါနံ အတ္ထုဒ္ဓါရဏဝိဓိံ အတိဒိသတိ. နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပါဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဗျာပါဒအဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေ ဧဝ သင်္ဂဏှာတိ. ကာမ။ပေ။ သညာနန္တိ ကာမဝိတက္ကာဒိဝိရတိသမ္ပယုတ္တာနံ နေက္ခမ္မာဒိသညာနံ. နာနတ္တာတိ နာနာခဏိကတ္တာ. တီသု ဌာနေသူတိ တိပ္ပကာရေသု ကာရဏေသု. ဥပ္ပန္နဿာတိ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟဿ. ဘူမိလဒ္ဓဥပ္ပန္နံ ဣဓာဓိပ္ပေတံ. ဧသ နယော ဣတော ပရေသုပိ. ပဒစ္ဆေဒတောတိ ကာရဏုပစ္ဆေဒတော. ပဒန္တိ ဟိ ဥပ္ပတ္တိကာရဏန္တိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော. အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေနာတိ ယထာ သင်္ကပ္ပေါ အာယတိံ နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ အနုပ္ပတ္တိသာဓနဝသေန. သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဝိယ ဧကောဝ ကုသလသင်္ကပ္ပေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

စတူသု ဌာနေသူတိ ဝိသံဝါဒနာဒီသု စတူသု ဝီတိက္ကမဋ္ဌာနေသု. ပဗ္ဗဇိတာနံ မိစ္ဆာဇီဝေါ နာမ အာဟာရနိမိတ္တကောတိ အာဟ ‘‘ခါဒနီယဘောဇနီယာဒီနံ အတ္ထာယာ’’တိ. သဗ္ဗသော အနေသနာယ ပဟာနံ သမ္မာအာဇီဝေါတိ အာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓပ္ပသတ္ထေန အာဇီဝေနာ’’တိ. ကမ္မပထပတ္တာနံ ဝသေန ‘‘သတ္တသု ဌာနေသူ’’တိ ဝုတ္တံ. အကမ္မပထပတ္တာယ ဟိ အနေသနာယ သော ပဒဃာတံ ကရောတိယေဝ.

တထာရူပေ ဝါ အာရမ္မဏေတိ ယသ္မိံ အာရမ္မဏေ ဣမဿ ပုဗ္ဗေ ကိလေသာ န ဥပ္ပန္နာ၊ တသ္မိံ ဧဝ. အနုပ္ပန္နာနန္တိ အနုပ္ပါဒဿပိ ပတ္ထနာဝသေန အနုပ္ပန္နာနံ. ဝီရိယစ္ဆန္ဒန္တိ ဝီရိယဿ နိဗ္ဗတ္တေတုကာမတာဆန္ဒံ. ‘‘ဆန္ဒသမ္ပယုတ္တဝီရိယဉ္စာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဝီရိယမေဝ ပန အနုပ္ပန္နာကုသလာနုပ္ပါဒနေ လဗ္ဘမာနဆန္ဒတာယ ဓုရသမ္ပဂ္ဂဟတာယ ဆန္ဒပရိယာယေန ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ဝီရိယံ – ‘‘အနိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ အနိက္ခိတ္တဓုရတာ’’တိ (ဓ. သ. ၂၆) နိဒ္ဒိဋ္ဌံ. ကောသဇ္ဇပက္ခေ ပတိတုံ အဒတွာ စိတ္တံ ပဂ္ဂဟိတံ ကရောတိ. ပဓာနန္တိ ပဓာနဘူတဝီရိယံ.

ဥပ္ပတ္တိပဗန္ဓဝသေနာတိ နိရန္တရုပ္ပါဒနဝသေန. စတူသု ဌာနေသု ကိစ္စသာဓနဝသေနာတိ ယထာဝုတ္တေသု စတူသု ဌာနေသု ပဓာနကိစ္စဿ နိပ္ဖါဒနဝသေန အနုပ္ပါဒနာဒိဝသေန. ကိစ္စသာဓနဝသေနာတိ ကာယဝေဒနာစိတ္တဓမ္မေသု သုဘသုခနိစ္စအတ္တဂါဟဝိဓမနဝသေန အသုဘဒုက္ခာနိစ္စာနတ္တသာဓနဝသေန.

အယန္တိ ယထာဝုတ္တော သဒိသာသဒိသတာဝိသေသော. အဿာတိ မဂ္ဂဿ. ဧတ္ထ ကထန္တိ ယဒိ ရူပါဝစရစတုတ္ထဇ္ဈာနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သဗ္ဗဘဝဂ္ဂါ ဈာနင်္ဂမဂ္ဂင်္ဂဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ သဒိသတာ၊ ဧဝံ သန္တေ ‘‘အာရုပ္ပေ စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဉ္စ လောကုတ္တရ’’န္တိ ဧတ္ထ ကထံ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဧတ္ထာပီ’’တိအာဒိ. တံဈာနိကာဝါတိ ပဌမဇ္ဈာနာဒီသု ယံ ဈာနံ မဂ္ဂပဋိလာဘဿ ပါဒကဘူတံ၊ တံဈာနိကာဝ အဿ အရိယဿ ဥပရိပိ တယော မဂ္ဂါ. ဧဝန္တိ ဝုတ္တာကာရေန. ပါဒကဇ္ဈာနမေဝ နိယမေတိ အာရုပ္ပေ စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနုပ္ပတ္တိယံ. ဝိပဿနာယ အာရမ္မဏဘူတာ ခန္ဓာတိ သမ္မသိတခန္ဓေ ဝဒန္တိ. ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယော နိယမေတိ ပါဒကသမ္မသိတဇ္ဈာနာနံ ဘေဒေ. ယသ္မာ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏမေဝ အရိယမဂ္ဂဿ ဗောဇ္ဈင်္ဂါဒိဝိသေသံ နိယမေတိ၊ တတော ဒုတိယာဒိပါဒကဇ္ဈာနတော ဥပ္ပန္နဿ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏဿ ပါဒကဇ္ဈာနာတိက္ကန္တာနံ အင်္ဂါနံ အသမာပဇ္ဇိတုကာမတာဝိရာဂဘာဝတော ဣတရဿ စ အတဗ္ဘာဝတော တီသုပိ ဝါဒေသု ဝိပဿနာဝ နိယမေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ တသ္မာ ဝိပဿနာနိယမေနေဝ ဟိ ပဌမဝါဒေပိ အပါဒကဇ္ဈာနာဒိပါဒကာပိ မဂ္ဂါ ပဌမဇ္ဈာနိကာ ဟောန္တိ. ဣတရေဟိ စ ပါဒကဇ္ဈာနေဟိ ဝိပဿနာနိယမေဟိ တံတံဈာနိကာဝ. ဧဝံ သေသဝါဒေသု ဝိပဿနာနိယမော ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတဗ္ဗော. ဒုတိယဝါဒေ တံတံဈာနိကတာ သမ္မသိတသင်္ခါရဝိပဿနာနိယမေဟိ ဟောတိ. တတြ ဟိ ဝိပဿနာ တံတံဝိရာဂဘာဝနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ၊ န သောမနဿသဟဂတာ ဥပေက္ခာသဟဂတာ ဟုတွာ ဈာနင်္ဂါဒိနိယမံ မဂ္ဂဿ ကရောတီတိ ဧဝံ ဝိပဿနာနိယမော ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣမသ္မိဉ္စ ဝါဒေ ပါဒကသမ္မသိတဇ္ဈာနုပနိဿယသဗ္ဘာဝေ အဇ္ဈာသယော ဧကန္တေန ဟောတီတိ ‘‘ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယော နိယမေတီတိ ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဿ ဧတိဿာ အဋ္ဌကထာယ ဧကသင်္ဂဟိတတ္တာ ‘‘တေသံ ဝါဒဝိနိစ္ဆယော။ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ. ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ဝိပဿနာက္ခဏေ.

ဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.