၁-၂. အဝိဇ္ဇာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁-၂. ပုဗ္ဗင်္ဂမာတိ ပုဗ္ဗေစရာ. အဝိဇ္ဇာ ဟိ အညာဏလက္ခဏာ သမ္မုယှနာကာရေန အာရမ္မဏေ ပဝတ္တတီတိ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနမ္ပိ တဒါကာရာနုဝိဓာနတာယ ပစ္စယော ဟောတိ. တထာ ဟိ တေ အနိစ္စာသုဘဒုက္ခာနတ္တသဘာဝေပိ ဓမ္မေ နိစ္စာဒိတော ဂဏှန္တိ၊ အယမဿာ တေသံ သဟဇာတဝသေန ပုဗ္ဗင်္ဂမတာ. ယံ ပန မောဟေန အဘိဘူတော ပါပကိရိယာယ အာဒီနဝံ အပဿန္တော ပါဏံ ဟနတိ၊ အဒိန္နံ အာဒိယတိ၊ ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ၊ မုသာ ဘဏတိ၊ အညမ္ပိ ဝိဝိဓံ ဒုဿီလျံ အာစရတိ၊ အယမဿ သဟဇာတဝသေန စ ဥပနိဿယဝသေန စ ပုဗ္ဗင်္ဂမတာ. သမာပဇ္ဇနာယာတိ တဗ္ဘာဝါပဇ္ဇနာယ အကုသလပ္ပတ္တိယာ. သဘာဝပဋိလာဘာယာတိ အတ္တလာဘာယ. တေနာဟ ‘‘ဥပ္ပတ္တိယာ’’တိ. သာ ပနေသာ ဝုတ္တာကာရေန အကုသလာနံ ပုဗ္ဗင်္ဂမဘူတာ အဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယဒေတန္တိ ယံ ဧတံ ပါပါဇိဂုစ္ဆနတာယ ပါပတော အလဇ္ဇနာကာရသဏ္ဌိတံ အဟိရိကံ၊ ပါပါနုတြာသတာယ ပါပတော အဘာယနာကာရသဏ္ဌိတဉ္စ အနောတ္တပ္ပံ၊ ဧတံ ဒွယံ အနုဒေဝ အနွာဂတမေဝ. အနု-သဒ္ဒေန စေတ္ထ ဧတန္တိ ဥပယောဂဝစနံ. အနုဒေဝါတိ ဧတဿ အတ္ထော သဟေဝ ဧကတောတိ. ဧတ္ထ အဝိဇ္ဇာယ ဝုတ္တနယာနုသာရေန တပ္ပဋိပက္ခတော စ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ပန ဝိသေသော – တတ္ထ ယထာ အကုသလကမ္မပထဝသေန ပဝတ္တိယံ ပုဗ္ဗင်္ဂမတာ အဝိဇ္ဇာယ၊ ဧဝံ ကုသလကမ္မပထဝသေန ပုညကိရိယဝတ္ထုဝသေန စ ပဝတ္တိယံ ဝိဇ္ဇာယ ပုဗ္ဗင်္ဂမတာ ဝတ္တဗ္ဗာ. ဝီမံသာဓိပတိဝသေန ပဝတ္တိယံ အာဓိပစ္စာကာရဝသေန စ ပုဗ္ဗင်္ဂမတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒွီဟေဝါတိ စ အဝဓာရဏံ အာဓိပစ္စာကာရဿ သဟဇာတေနေဝ သင်္ဂဟေတဗ္ဗတော.

လဇ္ဇနာကာရသဏ္ဌိတာတိ ပါပတော ဇိဂုစ္ဆနာကာရသဏ္ဌိတာ. ဘာယနာကာရသဏ္ဌိတန္တိ ဥတ္တသနာကာရသဏ္ဌိတံ. ဧတ္ထာတိ ဟိရိဩတ္တပ္ပေ. ဝိဒတိ၊ ဝိန္ဒတီတိ ဝါ ဝိဇ္ဇာ. ဝိဒ္ဒသူတိ စ သပ္ပညပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဝိဒ္ဒသုနောတိ ဝိဒုနော’’တိ. ယာထာဝဒိဋ္ဌီတိ အဝိပရီတာ ဒိဋ္ဌိ၊ သံကိလေသတော နိယျာနိကဒိဋ္ဌိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပဟောတီတိ ဧတ္ထ သာ ဝိဇ္ဇာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. န ဧကတော သဗ္ဗာနိ လဗ္ဘန္တိ သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါနံ ပုဗ္ဗာဘိသင်္ခါရဿ အနေကရူပတ္တာ. လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ ဧကတော လဗ္ဘန္တိ ကိစ္စတော ဘိန္နာနမ္ပိ တာသံ တတ္ထ သရူပတော အဘိန္နတ္တာ. ဧကာ ဧဝ ဟိ ဝိရတိ မဂ္ဂက္ခဏေ တိဿန္နမ္ပိ ဝိရတီနံ ကိစ္စံ သာဓေန္တီ ပဝတ္တတိ၊ ယထာ ဧကာ ဧဝ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပရိဇာနနာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓကိစ္စံ သာဓေန္တီ ပဝတ္တတိ. တာနိ စ ခေါ သဗ္ဗာနိ အဋ္ဌပိ ပဌမဇ္ဈာနိကေ မဂ္ဂေ လဗ္ဘန္တီတိ ယောဇနာ. ပဌမဇ္ဈာနိကေတိ ပဌမဈာနဝန္တေ.

တထာဘူတဿာတိ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော. ယသ္မာ မဟာသဠာယတနသုတ္တေ ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ ပဉ္စန္နံ ဧဝ အင်္ဂါနံ ဝသေနာ’’တိ၊ တသ္မာ ပဉ္စင်္ဂိကော လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ ဟောတိ. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနာ’’တိ ဟိ ဝစနံ တဒါ မဂ္ဂက္ခဏေ ဝိရတီနံ အဘာဝံ ဉာပေတိ၊ တသ္မာ ကာမာဝစရစိတ္တေသု ဝိယ လောကုတ္တရစိတ္တေသု ဝိရတိ အနိယတာတိ အဓိပ္ပါယော. ပရိသုဒ္ဓဘာဝဒဿနန္တိ ပရိသုဒ္ဓသီလဘာဝဒဿနတ္ထံ. အယမတ္ထော ဒီပိတော၊ န အရိယမဂ္ဂေ ဝိရတီနံ အဘာဝေါ.

ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ အဘိဓမ္မေ မဂ္ဂဝိဘင်္ဂေ ပဉ္စင်္ဂိကဝါရော အာဂတောတိ အာဟ ‘‘ယမ္ပိ အဘိဓမ္မေ’’တိအာဒိ. တန္တိ ‘‘ပဉ္စင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဟောတီ’’တိ ဝစနံ. ‘‘ဧကံ ကိစ္စန္တရံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝတွာ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယသ္မိဉှိ ကာလေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယသ္မိဉှိ ကာလေတိ လောကိယကာလေ. တေန ‘‘ဧကံ ကိစ္စန္တရ’’န္တိ ဝုတ္တံ အဋ္ဌင်္ဂိကကိစ္စံ ဒဿေတိ. ဝိရတိဥပ္ပါဒနေန မိစ္ဆာဝါစာဒီနိ ပုဂ္ဂလေန မဂ္ဂသမယေ ပဇဟာပေန္တီတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနိ ‘‘ပဉ္စ ကာရကင်္ဂါနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. သမ္မာဝါစာဒိကိရိယာ ဟိ ဝိရတိ၊ တဉ္စ ဧတာနိ ကာရာပေန္တီတိ. ဝိရတိဝသေနာတိ ဝိရမဏကိရိယာဝသေန ကာရာပကဘာဝေန၊ ကတ္တုဘာဝေန ဝါတိ အတ္ထော. ‘‘ဝိရတိတ္တယဝသေနာ’’တိ ဝါ ပါဌော.

သမ္မာကမ္မန္တော ပူရတီတိ ဣမေဟိ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီဟိ သမ္မာကမ္မန္တကိစ္စံ ပူရတိ နာမ တေဟိ ဝီရိယာဒိကေဟိ တဒတ္ထသိဒ္ဓိတော. တမ္ပိ သန္ဓာယ ‘‘ဧကံ ကိစ္စန္တရံ ဒဿေတု’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣမံ ကိစ္စန္တရံ ဒဿေတုန္တိ လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေပိ ဣမာနေဝ ပဉ္စ သမ္မာဝါစာဒိဝိရတိတ္တယဿ ဧကက္ခဏေ ကာရာပကင်္ဂါနီတိ ဒဿေတုံ. ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ‘‘တသ္မိံ သမယေ ပဉ္စင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဟောတီ’’တိ (ဝိဘ. ၄၉၄) ဧဝံ ဝုတ္တံ. လောကိယမဂ္ဂက္ခဏေ ပဉ္စေဝ ဟောန္တိ၊ ဝိရတိ ပန အနိယတာ၊ တသ္မာ ‘‘ဆအင်္ဂိကော’’တိ အဝတွာ ‘‘ပဉ္စင်္ဂိကော’’ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. တယိဒံ အဘိဓမ္မေ ပဉ္စင်္ဂိကဝါရဒေသနာယ ကာရဏကိတ္တနမဂ္ဂေါ၊ အရိယမဂ္ဂေါ ပန အဋ္ဌင်္ဂိကောဝါတိ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ယာ စ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိမာဟ၊ တံ သုဝိညေယျမေဝ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒိကာ ဒသ၊ တပ္ပစ္စယာ အကုသလာ စ ဒသာတိ ဝီသတိ အကုသလပက္ခိယာ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒိကာ ဒသ၊ တပ္ပစ္စယာ ကုသလာ စ ဒသာတိ ဝီသတိ ကုသလပက္ခိယာ မဟာစတ္တာရီသကသုတ္တေ ဝုတ္တာ. မဟာစတ္တာရီသကန္တိ တဿေတံ နာမံ. မိဿကောဝ ကထိတော လောကုတ္တရဿပိ ဣဓ လဗ္ဘမာနတ္တာ.

ယသ္မာ ကောသလသံယုတ္တေပိ ဣဓ စ ထေရေန ‘‘ဥပဍ္ဎမိဒံ၊ ဘန္တေ၊ ဗြဟ္မစရိယဿာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ ‘‘မာ ဟေဝံ အာနန္ဒာ’’တိအာဒိနာ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘သကလမေဝိဒံ အာနန္ဒာ’’တိအာဒိနာ ဘဂဝတာ ဒေသိတံ သုတ္တံ အာဂတံ. တဿတ္ထော ကောသလသံယုတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တော၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ကောသလသံယုတ္တေ ဝုတ္တတ္ထမေဝါ’’တိ.

အဝိဇ္ဇာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.