၁၂. ရာသိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၆၄. ရာသိံ ကတွာ မာရပါသဝသေန၊ တတြာပိ အန္တရဘေဒေန ဝိဘဇိတွာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗပဉှေ ဧကတော ရာသိံ ကတွာ. တပနံ အတ္တပရိတာပနံ တပေါ၊ သော ဧတဿ အတ္ထီတိ တပဿီ၊ တံ တပဿိံ. သော ပန တံ တပံ နိဿာယ ဌိတော နာမ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘တပနိဿိတက’’န္တိ. သော ပန အနေကာကာရဘေဒေန လူခံ ဖရုသံ ဇီဝနသီလတ္တာ လူခဇီဝီ နာမ. တေနာဟ ‘‘လူခဇီဝိက’’န္တိ. မဇ္ဈိမာယ ပဋိပတ္တိယာ ဥပ္ပထဘာဝေန အဝနိယာ ဂန္ဓဗ္ဗာတိ အန္တာ၊ တတော ဧဝ လာမကတ္တာ အန္တာ. လာမကမ္ပိ ‘‘အန္တော’’တိ ဝုစ္စတိ ‘‘အန္တမိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဇီဝိကာနံ (ဣတိဝု. ၉၁၊ သံ. နိ. ၃.၈၀)၊ ဧကော အန္တော’’တိ ဧဝမာဒီသု (သံ. နိ. ၂.၁၅၊ ၃.၉၀). အဋ္ဌကထာယံ ပန အညမညအာဓာရဘာဝံ ဥရီကတွာ ‘‘ကောဋ္ဌာသာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဟီနော ဂါမောတိ ပါဠိ. ဂါမ-သဒ္ဒေါ ဟီနပရိယာယောတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘ဂါမ္မော’’တိ. ဂါမေ ဘဝေါတိ ဂါမ္မော. ဂါမ-သဒ္ဒေါ စေတ္ထ ဂါမဝါသိဝိသယော ‘‘ဂါမော အာဂတော’’တိအာဒီသု ဝိယ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ဂါမဝါသီနံ ဓမ္မော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တေသံ စာရိတ္တန္တိ အတ္ထော. အတ္တ-သဒ္ဒေါ ဣဓ သရီရပရိယာယော ‘‘အတ္တန္တပေါ’’တိအာဒီသု ဝိယာတိ အာဟ ‘‘သရီရဒုက္ခကရဏန္တိ အတ္ထော’’တိ.

ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ တပနိဿိတဂရဟိတဗ္ဗပဒေ ကသ္မာ အန္တဒွယမဇ္ဈိမပဋိပဒါဂဟဏံ? အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ တာဝ ဂယှတု ဣဒမတ္ထိတာယာတိ အဓိပ္ပါယော. ကာမဘောဂီတပနိဿိတကနိဇ္ဇရဝတ္ထူနံ ဒဿနေ ယထာဓိပ္ပေတဿ အတ္ထဿ ဝိဘဇိတွာ ကထနံ သမ္ဘဝတီတိ တေ ဒဿေတွာ အဓိပ္ပေတတ္ထော ကထိတော.

တမတ္ထန္တိ ယော ‘‘ကာမဘောဂီတပနိဿိတကေသု ဂရဟိတဗ္ဗေယေဝ ဂရဟတိ၊ ပသံသိတဗ္ဗေယေဝ စ ပသံသတီ’’တိ ဝုတ္တော အတ္ထော၊ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော. သာဟသိကကမ္မေနာတိ အယုတ္တေန ကမ္မေန. ဓမ္မေန စ အဓမ္မေန စာတိ ဓမ္မိကေန အဓမ္မိကေန စ. အယောနိသော ပဝတ္တံ ဗာဟိရကံ သန္ဓာယ စောဒကော ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိမာဟ. ဣတရော နယိဒံ တာဒိသံ အတ္တပရိတာပနံ အဓိပ္ပေတံ၊ အထ ခေါ ယောနိသော ပဝတ္တံ သာသနိကမေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘စတုရင်္ဂဝီရိယဝသေန စာ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ‘‘ကာမံ တစော စ နှာရု စ အဋ္ဌိ စ အဝသိဿတူ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၂.၁၈၄၊ သံ. နိ. ၂.၂၂.၂၃၇၊ အ. နိ. ၂.၅) နယေန ဝုတ္တာ သရီရေနိရပေက္ခဝိပဿနာယ ဥဿုက္ကာပနဝသေန ပဝတ္တာ ဝီရိယဘာဝနာ ‘‘စတုရင်္ဂဝီရိယဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တာ. တထာ အဗ္ဘောကာသိကနေသဇ္ဇိကတပါဒိနိဿိတာဝ ကိလေသနိမ္မထနယောဂျာ ဝီရိယဘာဝနာ ‘‘ဓုတင်္ဂဝသေန စာ’’တိ ဝုတ္တာတိ. အရိယမဂ္ဂေန နိဿေသကိလေသာနံ ပဇဟနာ နိဇ္ဇရာ. သာ စ အတ္တပစ္စက္ခတာယ သန္ဒိဋ္ဌိကာ တိဏ္ဏံ မူလကိလေသာနံ ပဇဟနေန ‘‘တိဿော’’တိ စ ဝုတ္တာ. တေနာဟ ‘‘ဧကောပီ’’တိအာဒိ.

ရာသိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.