၂. ရဟောဂတဝဂ္ဂေါ

၁. ရဟောဂတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၅၉. ယံကိဉ္စိ ဝေဒယိတန္တိ ‘‘သုခံ ဒုက္ခံ အဒုက္ခမသုခ’’န္တိ ဝုတ္တံ ဝေဒယိတံ ဒုက္ခသ္မိံ အန္တောဂဓံ၊ ဒုက္ခန္တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတိ ပရိယာယေနာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘တံ သဗ္ဗံ ဒုက္ခန္တိ အတ္ထော’’တိ. ယာ ဧသာတိအာဒီသု ယော သင်္ခါရာနံ အနိစ္စတာသင်္ခါတော ဟုတွာ အဘာဝါကာရော၊ ယာ ခယသဘာဝတာ ဝိနဿနသဘာဝတာ ဇရာယ မရဏေန စာတိ ဒွိဓာ ဝိပရိဏာမနသဘာဝတာ၊ ဧတံ သန္ဓာယ ဥဒ္ဒိဿ သဗ္ဗံ ဝေဒယိတံ ဒုက္ခန္တိ မယာ ဝုတ္တန္တိ အယံ သင်္ခေပတ္ထော. သာတိ သင်္ခါရာနံ အနိစ္စတာ. ဝေဒနာနမ္ပိ အနိစ္စတာ ဧဝ သင်္ခါရသဘာဝတ္တာ. တာသံ အနိစ္စတာ စ နာမ မရဏံ ဘင်္ဂေါတိ ကတွာ တတော ဥတ္တရိ ဒုက္ခံ နာမ နတ္ထီတိ သဗ္ဗာ ဝေဒနာ ‘‘ဒုက္ခာ’’တိ ဝုတ္တာ၊ ယထာ ‘‘ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခ’’န္တိ စ၊ ‘‘ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ’’တိ စ ဝုတ္တံ. ဣဒံ သုတ္တပဒံ. စတ္တာရော အာရုပ္ပါတိ စတဿော အရူပသမာပတ္တိယော. ဧတ္ထာတိ စ ဧတသ္မိံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝါရေ.

ရဟောဂတသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. အဂါရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၆၂. ပုရတ္ထိမာတိ ဝိဘတ္တိလောပေန နိဒ္ဒေသော၊ နိဿက္ကေ ဝါ ဧတံ ပစ္စတ္တဝစနံ. ပဌမဇ္ဈာနာဒိဝသေနာတိ ပဌမဒုတိယဇ္ဈာနဝသေန. အနုဿတိဝသေနာတိ နိဒဿနမတ္တံ အညဿပိ ဥပစာရဇ္ဈာနဂ္ဂဟိတဿ သဝိတက္ကစာရဿ နိရာမိသဿ သုခဿ လဗ္ဘနတော. တဿပိ ဝါ ပဌမဇ္ဈာနာဒီတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကာမဟေတု ဒုက္ခပ္ပတ္တာနံ ဒုက္ခဝေဒနာ ကာမာမိသေန သာမိသာ ဝေဒနာ. အနုတ္တရဝိမောက္ခာ နာမ အရဟတ္တဖလံ. ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟံ တဒါယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ ဧဝံ ပိဟံ ဥပဋ္ဌာပယတော တသ္မိံ အနိဇ္ဈမာနေ ပိဟပ္ပစ္စယာ ဥပ္ပန္နဒေါမနဿဝေဒနာ. နေက္ခမ္မနိဿိတာ ဥပေက္ခာဝေဒနာ နိရာမိသာ အဒုက္ခမသုခါ နာမ. သဝိသေသံ ပန ဒဿေတုံ ‘‘စတုတ္ထဇ္ဈာနဝသေန ဥပ္ပန္နာ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

အဂါရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅-၈. ပဌမအာနန္ဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၆၃-၂၆၆. ဟေဋ္ဌာ ကထိတနယာနေဝ၊ ဝေနေယျဇ္ဈာသယတော ပန တေသံ ဒေသနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု စတူသု သုတ္တေသု. ပုရိမာနိ ဒွေ ‘‘ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ယာဝ ခီဏာသဝဿ ကိလေသပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ တာဝ ဒေသနာယ ပဝတ္တတ္တာ ‘‘ပရိပုဏ္ဏပဿဒ္ဓိကာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. တာဝ ပရိပူရံ ကတွာ အဒေသိတတ္တာ ‘‘ပစ္ဆိမာနိ ဥပဍ္ဎပဿဒ္ဓိကာနိ၊ ဒေသနာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ပဌမအာနန္ဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉-၁၀. ပဉ္စကင်္ဂသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၆၇-၂၆၈. ဒဏ္ဍမုဂ္ဂရံ အဂ္ဂသောဏ္ဍမုဂ္ဂရံ. ကာဠသုတ္တပက္ခိပနံ ကာဠသုတ္တနာဠိ. ဝါသိအာဒီနိ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ အဿာတိ ပဉ္စကင်္ဂေါ. ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာယ ဝုတ္တဝိဓိနာ ကတ္တဗ္ဗနိဿယာနိ ဌပေတီတိ ထပတိ. ပဏ္ဍိတဥဒါယိတ္ထေရော၊ န လာဠုဒါယိတ္ထေရော. ဒွေပါနန္ဒာတိ အဋ္ဌကထာယ ပဒုဒ္ဓါရော ကတော – ‘‘ဒွေပိ မယာ အာနန္ဒာ’’တိ ပန ပါဠိယံ. ပသာဒကာယသန္နိဿိတာ ကာယိကာ၊ စေတောသန္နိဿိတာ စေတသိကာ. အာဓိပစ္စဋ္ဌေန သုခမေဝ ဣန္ဒြိယန္တိ သုခိန္ဒြိယံ. ဥပဝိစာရဝသေနာတိ ရူပါဒီနိ ဥပေစ္စ ဝိစရဏဝသေန. အတီတေ အာရမ္မဏေ. ပစ္စုပ္ပန္နေတိ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နေ. ဧဝံ အဋ္ဌာဓိကံ သတံ အဋ္ဌသတံ.

ပါဋိယေက္ကော အနုသန္ဓီတိ ပုစ္ဆာနုသန္ဓိအာဒီဟိ ဝိသုံ တေဟိ အသမ္မိဿော ဧကော အနုသန္ဓိ. ဧကာပိ ဝေဒနာ ကထိတာ ‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုတဝါ အရိယသာဝကော’’တိ အာဟရိတွာ ‘‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’’တိ. ယသ္မာ ဘဂဝါ စတုတ္ထဇ္ဈာနုပေက္ခာဝေဒနံ ဝတွာ – ‘‘အတ္ထာနန္ဒ၊ ဧတသ္မာ သုခါ အညံ သုခ’’န္တိအာဒိံ ဝဒန္တော ထပတိနော ဝါဒံ ဥပတ္ထမ္ဘေတိ နာမ. တေန ဟိ ဥပေက္ခာဝေဒနာ ‘‘သုခ’’န္တေဝ ဝုတ္တာ သန္တသဘာဝတ္တာ. အဘိက္ကန္တတရန္တိ အတိဝိယ ကန္တတရံ မနောရမတရံ. တေနာဟ ‘‘သုန္ဒရတရ’’န္တိ. ပဏီတတရန္တိ ပဓာနဘာဝံ နီတတာယ ဥဠာရတရံ. တေနာဟ ‘‘အတပ္ပကတရ’’န္တိ. သုခန္တိ ဝုတ္တာ ပဋိပက္ခဿ သုဋ္ဌု ခါဒနေန၊ သုကရံ ဩကာသဒါနမဿာတိ ဝါ. နိရောဓော သုခံ နာမ သဗ္ဗသော ဥဒယဗ္ဗယာဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘နိဒ္ဒုက္ခဘာဝသင်္ခါတေန သုခဋ္ဌေနာ’’တိ.

သုခသ္မိံယေဝါတိ သုခမိစ္စေဝ ပညပေတိ. နိရောဓသမာပတ္တိံ သီသံ ကတွာတိ နိရောဓသမာပတ္တိဒေသနာယ သီသံ ဥတ္တမံ ကတွာ. ဒေသနာယ ဥဒ္ဒေသာဓိမုတ္တေ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဝိတ္ထာရိတတ္တာ ‘‘နေယျပုဂ္ဂလဿ ဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒသမံ အနန္တရသုတ္တေ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

ပဉ္စကင်္ဂသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ရဟောဂတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.